(p. 6) aṅgu angu. [Tel.] n. Beauty, agreeableness. అందము, ఒప్పిదము. అంగు adj. Agreeable, pleasant, handsome. అందమైన, ఒప్పిదమైన. అంగుగా angugā. adv. Agreeably. అంగుగానుండే clean limbed, well proportioned. Also helpful, useful, convenient.

(p. 320) komaru komaru. [Tel.] n. Youth, youthfulness, bloom, beauty, loveliness. మనోజ్ఞత. Manner, way. adv. Beautiful, handsome. అందమైన. కొమరుమిగుల gracefully., కొమరార finely. కొమరారు komar-āru. v. n. To bloom. కొమరాలు komar-ālu. n. A young woman యౌవనస్త్రీ కొమరితనము or కొమరుపాయము youth. యౌవనము. కొమరుడు or కొమారుడు komarudu. n. A son. కొడుకు. కొమరులు or కొమరకొయ్యలు komarulu. n. Bressumers or Brest summers, that is, forked pieces of wood used in buildings. ఇంటి వెన్ను పట్టెకిందికురుంజులు, మేలు దూలముమీది గు౛్జులు. కొమర్తె or కొమారి komārte. n. A daughter. పెండ్లికొమార్తె a bride. [The Skt. కుమారుడు+కుమారి are apparently derived from this Dravidian root.]

(p. 634) nayamu nayamu. [Tel.] n. Cheapness. Profit. లాభము. Smoothness. నునుపు, మృదుత్వము. Beauty. అందము. Welfare, ease, facility. Good health, soundness, safety. Convalescence, improvement. recovery. Kindness, civility. [Skt.] n. Virtue, morality. నీతి. నయములేదు it is no better. నయభయములమందలించి, or నయభయములుతోప by fair means or foul, by allurement or alarm, by rough or smooth methods. నయనష్టానికి for either profit or loss, for better or worse. నయమారగా civilly, kindly. ఇది వారికి దొరకడము నయము they were lucky in getting this. నీవు రావడము నయము it is well that you came. కొంచెము నయమయినది it is somewhat improved or better. నయమొప్పు duly, fitly, easily. adj. Smooth. నునుపైన. Soft, మృదువైన. Fine, అందమైన. Cheap, చవుకయైన. Well. easy, better in health, convalescent. Malleable, not brittle. High (as a note in music, as opposed to ఘనము or deep notes.) నయముగా nayamu-yā. adv. Easily, well, kindly, better, cheaply. నయముగానున్నది there is an improvement, it is better. వానికి నయముగానున్నది he is better or convalescent. నయగారము nayag-āramu. (నయము+కారము.) n. Smoothness, softness. మృదుత్వము. A soft word, మృదువచనము. నయగారి naya-gāri. n. A gentleman, a courteous man, మృదుత్వముగలవాడు. మృదువచనముగల వాడు. నయించు nayinṭsu. v. n. &a. To agree, to hold well together, as a paragraph. సందర్భించు. To cause to have, పొందించు.

(p. 997) mugdha mugdha. [Skt.] n. A blooming simple girl. ఉదయించుచున్న యౌవనము గలది. A girl of twelve years of age, పండ్రెండేండ్ల యీడుగలది. A simple girl. తెలివి లేనిది, మాయలేనిది, కపటములేనిది. adj. Lovely, beautiful, చక్కని. Stupid, ignorant, తెలివిలేని. New, inexperienced, క్రొత్తది. ముగ్ధేందువు the new moon, బాలేందువు. Sananda. 266. ముగ్ధుడు mugdhuḍu. n. A handsome man, అందమైనవాడు. An ignorant man, మూఢుడు.

(p. 1081) ruvāramu ruvāramu. [Tel.] n. Beauty, elegance, grace. అందము, సొగసు. 'నీటి కాగులలోన నీడజూచి రువారమిట్టారయనచాదు బొట్టమర్చు.' S. iii. 323. రువారపు ruvārapu. adj. Beautiful, elegant, graceful. అందమైన, సొగసైన. 'ఇంతీపూబోణులమే, ల్బంతీచేమంతివిరి రువారపుబంతీ, కంతుని పట్టపుదంతీ.' Ila. iv. 81.

(p. 1095) lakṣaṇamu lakshaṇamu. [Skt.] n. A sign, mark, token. గురుతు. A symptom, an indication; a characteristic, attribute, quality; a predicate, any thing by which an object is designated, or distinguished. పీరు. A rule of art or science. విధి. The Science of Grammar, &c. వ్యాకరణాది శాస్త్రము. Perfection, comeliness, beauty, correctness, precision. వర్షలక్షణములు the signs of rain. జ్వర లక్షణములు the symptoms of fever. అక్షరలక్షణము the description of letters in grammar, i.e., Orthography. ఛందోలక్షణము prosody. ఆ రోగ లక్షణములను చెప్పుచున్నాను I will now describe the symptoms of that disease. లక్షణయుక్తమైన కావ్యము a classical poem, a book written according to the rules, లక్షణయా ḷakshaṇam-aina. adj. Hand-some, beautiful అందమైన లక్షణయా lakshaṇayā. adv. Metaphorically. లక్షము lakshamu. n. A butt, mark, or aim. గురి. లక్షించు or ఆలక్షించు lakshinṭsu. v. a. To aim at, to see, గురిపెట్టు, చూచు. లక్ష్మము lakṣhmamu. n. A mark, token, or sing. చిహ్నము, గురుతు 'మీనలక్ష్మాకృతి.' T. iii. 149.

(p. 1121) vaga vaga. [Tel.] Grief, vexation, melancholy, regret, remorse. దుఃఖము, సంతాపము, విచారము, శోకము. Intention, ఆలోచన, Mode, way, manner, విధము. రీతి, దోవ, గతి. Amorous action, శృంగారచేష్ట, విలాసము, కూటికివగలేనివాడు he who has no means of living. 'క శ్రీరాముడు నీయలమట. లారసి పలు నగలబలుకునర్థగభీరో, దారోక్తివింటె జనకకు, మారీ.' R. v. 37. 'వగచినబోయినకార్యము, మగుడునె వగవంగా లోకమాన్యుండగునే, వగపుణ్యగతికి మూలమె, వగపెల్లవిధాల విడువవలయు నరేంద్రా.' M. XI. i. 22. adj. Beautiful, handsome. అందమైన. 'కొసరువగనవ్వుకొనగోట కొప్పుదువ్వు.' T. ii. 98. వగకత్తె or వగలాడి vaga-katte. n. A coquette, belle. శృంగారచేష్టలుగలస్త్రీ, విలాసవతి. A rogue, a deceiver, మాయలాడి. వగకాడు or వగలాడు vaga-kāḍu. n. A fop, a beau, a gallant. వన్నెకాడు. నీటుకాడు, సొగసుకాడు, విలాసవంతుడు. వౚు vagaṭsu. v. n. To grieve, sorrow. దుఃఖించు. శోకించు. To regret, repent, పశ్చాత్తాపపడు. To cry, ఏడ్చు. v. a. To consider, think, విచారించచు, ఆలోచించు. తలచు. 'నీపరాభవంబె నాపరాభవమార్య వగివవలదు మగువదెగువదెత్తు.' R. v. 274. వగతెగు vaga-tegu. v. n. To be settled or decided. తీరు, పరిష్కారమగు, పరిష్కృతమగు. వగతెంచు vaga-denṭsu. v. a. To decide, settle, determine. వగతెగువట్లుచేయు. తీర్చు, పరిష్కారముచేయు. 'తెలియగజాలకున్న వగదెంచెద రేపవియింటికేరె.' S. iii. 509. వగవ or వగవగ vagava. adv. Grievingly, sorrowfully. 'వగవగసాధులగుపేదవారికి నెగ్గుల్ మొగిజేయుదురు.' M. 1. i. 130. వగపు vagapu. n. Grief. మనోదుఃఖ రూపమైనవిచారము, శోకము.

(p. 1137) valati or వలంతి valati. [Tel.] n. A genius, a skilful person. నేర్పరి. A woman, ఆడుది A place, చోటు. 'నీవడవికరుగ నొడబడి, నీవెను కనెవచ్చినపుడ నిందింతురుమమ్మీవెర్రులితనిమాన్పం గావలతులుగారెయని జగజ్జనులధిపా.' M. XIII. i. 79. 'భాషాకృతిజెప్పవలతులప్ప ద్మముఖులు.' A. i. 13. adj. Obtained, got, పొందబడిన, అధీనమైన. Handsome, elegant, అందమైన. Agreeable. హితమైన, అనుకూలమైన. 'మరకరంద మధుపాన మత్తరోలంబనికరారంబైన నీరజాకరము, వలతియైయాసరోవర సమిపమున నొలసిన యొప్పుతో నొకతపోవనము.' DRU. 1104. వలచితనము valati-tanamu. n. Cleverness, skilfulness. నేర్పు, గట్టితనము. 'వలతి తనం బెలయగనాచెలి కానికినుత్తరంబు చెప్పుచు.' Rasica. v. 132.

(p. 1148) vāṭamu vāṭamu. [Tel.] adj. Handsome, pretty. అందమైన. 'వాటములైన నున్గురులు.' V. P. viii. 108. Convenient. అనుకూలమైన. n. Convenience, అనుకూలము. The slope of the ground, a roof, &c., which allows the water to flow off; sloping, slanting. వాలు, ఏటవాలుగానుమడడము. 'వాటంబులైన నీవాలారుకొనగోళ్లు.' Surabha. i. 63. [Skt.] n. A road, way, మార్గము. A street, ఇండ్లవరుస, వీధి. A garden, తోట. The site of a house or building, ప్రదేశము. యజ్ఞవాటము the spot where a sacrifice is made. వాటపడు vāṭa-paḍu. v. n. To be convenient. అనుకూలపడు, జతపడు, వల్లగానుండు.

(p. 1179) vinnāṇamu vinnāṇamu. [from Skt. విజ్ఞానము.] n. Capacity, skill, dexterity. సామర్థ్యము, నేర్పు. చాతుర్యము. Grace, beauty, అందము. A certain hold in wrestling. జెట్టిపట్టు. 'విన్నాణంబునబోరనేర్తురుమహా వీర్య ప్రతాపాదిసంపన్నుల్ మీరలుమేటిమల్లురనగా.' B. X. 36. 17. విన్నాణమైనది that which is fine or graceful, నాణెమైనది, సొగసైనది. విన్నాణి vinnāṇi. n. One who is skilful or dexterous, నేర్పరి. An ascetic, a recluse. సన్యాసి. విన్నాణము or విన్నాణపు vinnānamu. adj. Skillful, clever, నేర్పుగల. Graceful, handsome, అందమైన, సొగసైన. 'విన్నానపుంబిరుదుల్ దిద్దిననిద్దమానొకయరబ్బీ నెక్కి.' Ranga Rao Charitra. ii. 221. విన్నాణముగా vinnāṇamu-gā. adv. Gracefully, skillfully. సొగసుగా, నేర్పుగా.

(p. 1257) śṛṅgāramu ṣṛingāramu. [Skt.] adj. Beautiful, handsome. అందమైన. n. Ornament, decoration, beauty. Passion, love. అలంకారము. అందము. లోనవికారము బైట శృంగారము inside foul, outside fair. శృంగారభావము love, amorousness. శృంగారకావ్యము ṣṛingāra-kāvyamu. n. Polite literature, a romance or novel in verse. శృంగారపురుషుడు or శృంగారి ṣṛingāra-purushuḍu. n. A gallant, beau, a handsome man. శృంగారవతి ṣṛingāra-vati. n. A fine or beautiful lady, a belle. శృంగారవనము ṣṛingāra-vanamu. n. A park, a pleasure garden. ఉద్యానవనము. 0శృంగారించు ṣṛingārinṭsu. v. a. To adorn, decorate. అలంకరించు. ఆ సంగతిని కొంచెము శృంగారించి చెప్పినాడు he told the story with some decorations or improvements.

(p. 1259) śōbha ṣōbha. [Skt.] n. Lustre, radiance, light, splendour, beauty. ప్రభ, కాంతి; సౌందర్యము. శోభకృత్తు ṣōbha-kṛittu n. The name of a year. శోభనము ṣōbhana-mu. adj. Auspicious, propitious; shining; handsome. మంగళమైన, ప్రకాశమానమైన, అందమైన. n. Happiness, good fortune. The consummation of a marriage. మంగళము, నిషేకము. శోభనముచేయు to finish or complete a marriage. శోభనములు ṣōbha-namulu. n. plu. Songs, each foot of which has the word శోభనే as a chorus, హారతిపాటలు. 'అక్కరతో సువ్వాలలుంశోభనములు ధవళాలున్ మొదలైన పాటలన్ దగనేర్పున్.' S. i. 483. శోభనాక్షతలు grains of raw rice, made yellow with turmeric and sprinkled on the heads of persons with a benediction on auspicious occasions. పసుపురాచిన ముక్కు విరగని బియ్యము. శౌభించు, శోభిల్లు or శోభిలు ṣōbhinṭsu. v. n. To shine, be splendid. ప్రకాశిమచు. శౌభితము ṣōbhitamu. adj. Beautified, decorated. అలంకరింపబడిన, విభూషితమైన. Bright, splendid. శోభితత్వము ṣōbhi-tatvamu. n. Splendor, lustre. ప్రకాశము, తేజస్సు. 'శోభి తత్వముడిగి.' M. XIII. iv. 402. శోభితుడు ṣōbhituḍu. n. One who is decorated, అలంకృతుడు. శోభితురాలు ṣōbhitu-r-ālu. n. She who is adorned. అలంకృతురాలు. కుంకుమశోభితురాలయిన మా అక్క my sister who is adorned with the red powder on her forehead.

(p. 1267) s sa. [Skt.] (In composition,) with, together with సకుటుంబముగా together with one's family. సగుణము having (or endowed with) properties or qualities. సజాతీయము of the same tribe, of the same species. సటీక accompanied with a commentary. సదియుడు one who is kind or good. స పత్రము having wings, రెక్కలుగల. సమర్మకముగా in full detail, circumstantially, with all the particulars, minutely, దాచకుండా. సమూలము together with the root, having a root, entire, వేరుతోకూడా, యావత్తు. వారు సమూలముగా నాశమైనారు they are ruined, root and branch. సమేలంపు derisory, satirical. 'సమ్మేలంపుమాటల మేలమాడు.' Vish. vi. 19. సయుక్తికము reasonable, logical, rational. సరయత with speed, త్వరగా.' సరయతవచ్చి వెల్వడిహ౛ారరము చెంతరథంబుడిగ్గి.' T. iv. 193. సంలక్షణము classical, beautiful, handsome, లక్షణయుక్తమైన, అందమైన, సలక్షణమైనపడుచు a handsome girl. సలలితము beautiful, lovely. 'సలితకళానిధి.' T. Pref. 87. సవిస్తారముగా at full length, extensively, with all the particulars, completely, to the full, వివరముగా. సవినయముగా respectfully. సవినయుడై modestly. సహిరణ్యోదకపూర్వకముగా entirely; (lit. with money and water) - a phrase used in making gifts. సహృదయుడు a good hearted man. సహేతుకము reasonable, well grounded. కారణముతోగూడిన. సహేతుకముగా with the reason or the grounds, కారణసహితముగా. సాకూతము significant, అభిప్రాయసహితమైన. సాకూతస్మితము a wanton glance. A. iv. 41. సానుకూలము favour or kindness, success, ఉపకారము. ఆ పని వానికి సానుకూలమైన తరువాత when he succeeded in that affair. అది సానుకూలముకాక పోయినది it did not succeed. సానుకూలము favourable, kind, ఉపకారమైన. సానుకూలమైన మాట favourable word. సానుకూలముగా favourably, kindly, ఉపకారముగా. సాపత్న్యము the condition of a co-wife, the state of being or having a rival wife, సపత్నీభావము, సవతితనము. 'నీకనుపమసాపత్న్య సంపాదనంబు.' A. ii. 24. 'సాపత్న్యమునను గాకసైరింపగలదెయేకడపపత్నీ.' N. iii. 122. సాపత్న్యుడు an enemy, శత్రువు; the son of a co-wife. సుపత్నీపుత్రుడు. సాపరాధి a culprit, offender, sinner, he who is guilty, నేరస్థుడు. సావకాశము leisure, spare time, an interval, తీరిక, వ్యవధానము. సావధానముగా carefully, diligently, attentively, with due heed, జాగ్రతతో.

(p. 1307) sarasamu sa-rasamu. [Skt.] adj. Juicy, tasty. Sapid, soft. Good, virtuous. Charming, agreeable, pleasant, elegant, sweet. Jocose, funny, merry. Easy, cheap. రసయుక్తమైన, సుస్వాదువైన, అందమైన, మనోహరమైన, పరిహాసమైన, లలితమైన; చవుకైన. సరసోక్తి a jocose; amusing or agreeable expression. n. A joke, jest, fun, merriment, amusement, sweetness, pleasantry. Cheapness. పరిహాసము, ఉల్లాసము, వినోదము, సారస్యము; చవుక. సరసమాడు to make jokes, to jest. సరిసమాడవద్దు do not jest. సరసము విరసమవును a jest may turn to a strife. సరససల్లాపము jocose talk. ఇప్పుడు బంగారు సరసముగానున్నది now gold is cheap. చెయ్యి సరసము bear's play, a scuffle. 'సరసోరుకాండముల్ సౌకర్యమేపార.' Ila. i. 2. సరసత sa-rasasa. n. Delicacy, taste, sweetness, elegance, brilliancy of thought, beauty of composition. మాధుర్యము, సారస్యము, లాలిత్యము. ఆ సద్యముయొక్క సరసత the sweetness of the verse. 'మేఘరాజులు సరసతమీర దమ్ము సరళవిద్యుల్లతాదీర్ఘతరకటాక్ష.' R. vi. 9. సరసత, అనగా సజలత్వము, లాలిత్యము. సరసముగా sa-rasamu-gā. adv. Jocosely, in joke, humorously. Sweetly, merrily. Cheaply. పరిహాసముగా, సారస్యముగా, ఉల్లాసముగా, చవుకగా. వెల సరసముగానుండినందున as the price was low. సరసయతి sa-rasayati. n. A rhyme not quite precise, but elegant. 'అయహలు చఛజఝశషసలు, నయసన్నుతవళ్లురేచనాపురుషగాన, ప్రియయివియొండొంటికిని, శ్చయముగవళులయ్యె.' Bhima. 71. సరసుడు sa-rasuḍu. n. A gentleman, a man of good taste, an amiable or well behaved man; one easy of access, రసికుడు. సరసురాలు sa-rasu-r-āalu. n. A lady, a woman of elegant manners. రసికురాలు.

(p. 1314) savara savara. [Tel.] adj. Beautiful, fine. చక్కనైన. Level, smooth, చదునైన, నునుపైన. సవరచేయు savara-chēyu. v. a. To smoothe, to set right, చక్కచేయు. To level, చదునుచేయు. సవరణ, సవరణము, సవరన or సవరనము savaraṇa. n. Beauty, elegance, neatness. అందము, సౌమ్యము. Correction, setting right, చక్కపెట్టుట. Adornment, వాహనాద్య లంకరణము. 'హొదయలుచక్కదనంబు నొసపరినెరఠీవి సవరణ చెలువంబు సరసరీతి.' H. v. 101. Articles or implements for any ceremony or business. సామగ్రి, సరం౛ాము, పరికరము. 'తమతమ చతురంగ బలంబులకు సవరణంబులు సంఘటింపందొడంగిన.' M. IX. i. 109. సవరణ, సవరన, సవరని, సవరైన or సవరణైన savaraṇa. adj. Elegant, neat, graceful. అందమైన. 'ఈ సవరణయైన మాటలు ప్రసంగము చేసిరిమౌనికోటితోన్.' Vish. v. 352. సవరణించు or సవరణచేయు savaraṇ-inṭsu. v. a. To adorn. అలంకరించు. To correct, put in order, చక్కపెట్టు. సవరదనము savara-danamu. n. Beauty, elegance, neatness. అమదము, సొగసు. 'సవరదనంబు లక్షవరాలుచేయు.' Sar D. 122. సవరణముగా or సవరణగా savaraṇamu-gā. adv. In good order, in trim. క్రమముగా. చక్కగా, సవరించు, సవరుచు or సవర్చు savarinṭsu. v. a. To adorn, అలంకరించు. To adjust, trim, set right, prepare, కూర్చి. చక్కబరుచు. To rectify, correct, దిద్దు, చక్కపెట్టు, కుదుర్చు, బాగుచేయు. To do, accomplish, చేయు. To bear, carry, తాల్చు. 'బహుసాధనంబులు సవరించుకొని మహాటవిజరించు.' M. XII. iii. 291. 'కొప్పుసవరించు.' S. iii. 320. సవరింత savarinta. n. Trimming as hair or clothes, setting right, arranging. సవరిల్లు savarillu. v. n. To be fine, beautiful, or in good order, అందమగు. సవరు savaru. n. Beauty, grace, elegance. అందము, సొగసు. 'సవరైసరతనాలబవిరి కమ్మలనిత్తునవినీకు మనసురావంటివేని.' H. ii. 42. సవరుపరుచు savaru-paruṭsu. v. a. To trim, adjust, set right. దిద్దు.