(p. 6) aṅguḷamu anguḷamu. [Skt.] n. The thumb (not used in Telugu.) An inch. అంగుళి anguḷi. [Skt.] n. A finger, or toe. వేలు. అంగుళిత్రము or అంగుళిత్రాణము anguḷitramu. [Skt.] n. A guard of leather of iron worn by archers on the thumb. అంగుళిమానము [Skt.] n. A measure with the fingers or arms; such as a span, a cubit, &c. అంగుళీయకము [Skt.] n. A finger ring. ఉంగరము

(p. 115) ānavālu ānavālu. [Tel. ఆన+పాలు.] n. Porridge, rice and milk boiled. కాగిన పాలు, ఇగరకాచిన పాలు. ఆనవాలు [Tel.] n. Token, keepsake: a mark in lieu of signature: sign. Presumptive proof, a token or credentials. ఉంగరమానవాలొసగె he gave a ring as credentials. ఆనవాలుపట్టు ānavālu-paṭṭu. v. t. To identify, recognize. గురుతుపట్టు.

(p. 147) uṅkuṭuṅgaramu unku-ṭ-ungaramu. [Tel. from ఉంకువ+ఉంగరము.] A wedding ring. H. iv. 201. వధూవరులు పెండ్లిచేసికొనుట కిష్టపడి ఒండొరుల కిచ్చుకొనే ఉంగరము.

(p. 147) uṅgaramu or ఉంగ్రము ungaramu. [Tel.] n. A ring, a finger ring. ఉంగరపు వేలు the ring finger, or fourth finger. అనామిక.

(p. 213) oramu or ఒరియు orayu. [Tel.] v. n. To rub together, be in contact. To touch or graze, as a bullet. To be bruised. To struggle or compete with. విద్యతో నొరయు to become familiar with (learning.) ఉంగరము వేలును ఒరిసికొనిపోయినది the ring has grown into the finger. గుండు ఒరిసిపోయినది the ball grazed (my hand.) నేను పడినందున నా మోకాలు ఒరిసికొనిపోయినది I fell and my knee was bruised. ఒరయు v. a. To rub రాచు, to try on the touchstone ఒరపెట్టు. To test or to examine పరీక్షించు. To consider or enquire into విచారించు. To search for వెదకు. ఒరయిక ora-ika. n. Rubbing, contact రాపిడి.

(p. 300) kuḷupu kuḷupu. [Tel.] n. A stone set in a ring. ఉంగరమునకు పొదిగెడు విశాలమగు మణి విశేషము.

(p. 580) dabba dabba. [Tel.] n. The citron tree. దబ్బకాయ dabba-kāya. n. A citron. కోలదబ్బ & నారదబ్బ are two species of it. A slip, strip, piece of split wood, a slice. A thin rafter. బద్ద. వెదురుబద్ద. దబ్బతలుపు a door made of strips of wood. వెదురుదబ్బ a piece of split bamboo. A clot of blood. [From దర్భ a sacred grass] దర్బ. దబ్బవేలు the ring finger, అనామిక. దబ్బఉంగరము a gold ring made like a దర్బ ring. దబ్బకట్టు dabba-kaṭṭu. v. n. To clot, as blood does. దబ్బకట్టిన clotted. దబ్బవాడు a mat weaver, మేదరవాడు.

(p. 583) darbha darbha. [Skt.] n. The sacred grass, used in sacrifice. Poa cynosuroides. దర్భపోటు See శ్రాద్ధము. A. vi. 92. దర్భముద్రిక or దర్భ ఉంగరము a ring made of this grass.

(p. 797) pēru pēru. [Tel.] n. A name, an appellation. నామము. Fame, celebrity, notoriety, కీర్తి. A long loose necklace, దండ. దొంగయని పేరుపడినాడు he is notorious as a thief. మంచివాడని పేరెత్తినాడు he is well known as a good man. నిన్నుకొట్టకుంటే నాపేరు రాయుడుకాదు if I do not beat you my name is not Rama. నానుపేరుగలకంఠి a kind of necklace. adj. Great, అధికము. Large, పెద్ద. పేరోడ a large ship. Vish. iii. 393. పేరెండ fierce sunshine. ib. vi. 304. పేరలుక great anger. T. iii.86. 119. పేరురము a broad breast. పేరెలుగెత్తి పలికిరి they spoke aloud. R. v. 220. పేరంగద a great misfortune, మహత్తైన ఆపద. పేరెలమి great joy. M. XIII. i. 242. పేరుంగరము pēr-ungaramu. n. A ring with one's name cut on it, a signet ring, పేరుచెక్కిన ఉంగరము, సిఖాఉంగరము. పేరు or పేరుకొను pēru. v. n. To congeal, curdle, harden or thicken, as melted butter or curds. ఘనీభవించు, దట్టమగు. పాలు పేరబెట్టినది she set the milk to curdle. To increase, అతిశయించు. పేరుకొను or పేర్కొను pēru Konu. v. a. To call one by his name to call, to utter. పేరుపెట్టి పిలుచు, పిలుచు, ఉచ్చరించు. To praise, స్థుతించు. 'భయకంపితద్గదకంఠనాదియై జనకునితల్లిబేరుకొని సంతతముల్ పరిదేననంబు మానని నృపకన్య నూరడిల నమ్మికమాటలు బల్కి.' Vish. vi. 220. పేరుకోలు pēru-kōlu. n. Calling one by his name, &c. పేరు గ్రుచ్చు or పేరుకూర్చు pēru-gruṭsṭsu. v. a. To call one by his name, పేరుపెట్టిపిలుచు. To tell to say, to mention. చెప్పు, ఉదహరించు. పేర or పేరట pēra. adv. In the name of, in one's name. By name. నా పేరట వ్రాసినాడు he wrote to my name, i.e., wrote to me. నా పూర్వులపేరట పుట్టినమాన్యము a grant made to my ancestors. తల్లి పేరట ఒక పల్లె కట్టెను he built a village in his mother's name. In translation into English we omit 'name.' దినాలపేరట in course of time. పేరి pēri. adj. Named, by name, videlicet, id est. పేరుగల, 'శాంత పేరికాంతాలలామ' a woman named Sānta. R. ii. 139. పేరిటి pēriṭi. adj. Directed to, bearing the superscription of, as అతని పేరిటి౛ాబు a letter for you. నీపేరటివాడు a man bearing your name. పేరుపెట్టు pēru-peṭṭu. v. n. To name, to give newly a name or appellation. పేర్వేర pēr-vēra. adv. Name by name. ప్రతిమనిషియొక్కయును పెరుపెట్టి. 'పేర్వేరబొమ్మల పెండ్లిండ్లు సేయుచు నబలలతో డవియ్యంబులందు.' B. X. 1818. (Rukmini kalyan.) పేరడవి pēr-aḍavi. (పేరు+అడవి.) n. A great forest, a wilderness. మహారణ్యము. పేరాముదము pēr-āmudamu. (పేరు+ఆముదము.) n. The large kind of castor oil tree, పెద్దాముదము as opposed to చిట్టాముదము, a smaller species. పేరోలగము pēr-ōlagamu. n. A great court, or assembly. నిండుసభ. పేరుడు pēruḍu. n. The act of congealing, or thickening. పేరుకొనుట, ఘనీభవించుట. పేరుచు or పేర్చు pēruṭsu. v. n. To excel, అతిశయించు, విజృంభించు. To pile, to heap up. To increase, to enlarge: to display. ఒకటిమీద నొఖటిని వరుసగాపెట్టు, విశేషింపజేయు. చితిపేర్చిరి they prepared a funeral pile. 'ఇనుమును రాగియు దగరంబును వెండియు బసిండియును, బ్రభూతములై పేర్చిన సిరిజేయగమోపెడు గనులెడసెడ పెక్కుగలవు శారవనాధా.' M. VI. i.50. పేరుపు or పేర్పు pērupu. n. The act of arranging things one over another, the act of heaping or piling up. ఒకటిమీద నొకటి పేర్చుట. A potsherd, కుండపెంకు. పేరుమాను n. A large tree, పెద్దమాను.

(p. 833) pradhānamu pradhānamu. [Skt.] n. Nature, the natural state of anything; the cause of the material world. ప్రకృతి, పరమాత్మ. A betrothal, the betrothal ceremony. adj. Chief, princpal. ముఖ్యమైన. వారిలో ప్రధానమైనవానిని పిలువు call the chief man among them. ప్రధానమైన అక్షేపణ the principal objection. ప్రధానద్రవ్యము చవుకగానున్నది the principal provision (or staff of life,) i.e., rice is cheap. ప్రధానము చేయు to betroth. ప్రధానపు ఉంగరము a ring with which a woman is betrothed. ప్రధాని pradhāni. A minister. మంత్రి. In chess, the queen. A principal. ముఖ్యుడు. ప్రధానుడు pradhānudu. n. A president, a chief. Also a minister. ముఖ్యమంత్రి.

(p. 863) baṭuvu baṭuvu. [Tel.] adj. Round, circular, spherical. గుండ్రని. Firm, దృఢము. n. Roundness, గుండ్రన. A thin ring, పలుచని ఉంగరము. బటువు or బటువుబిళ్ల baṭuvu. n. A small round pillow, a round bolster, బిళ్లగలగడ. 'బటువులొరుగులగల పూలపాన్పు మీద.' A. i. 67. బటువుకైదువు or బటువువాలు baṭuvu-kaiduvu. n. (Lit.) The round weapon, i.e., Vishnu's discus.

(p. 976) māya māya. [Skt.] n. Fraud, trick, deceit, delusion, illusion, diplomacy. Conjuring, ఇంద్రజాలవిద్య. Ignorance, ఆవిద్య. Philosophical illusion, the phenomenal-world, unreality of all worldly existence. This is personified in mythology as Lakshmi, the consort of Vishṇu, she being the immediate and active cause of creation. మాయప్రపంచము the delusive world. 'Vanity' in the theological sense: materiality as distinguished from intellectuality. మాయలాడి a deceitful woman. వనితలు మాయావినోదులైనందున as women are deceivers. M. XIII. ii. 189. మాయాస్వరూపము a fictitious form. మాయగొల్లడు a seeming herdsman, i.e., Krishna, who bore the appearance of a rustic. మాయదారిగా unexpectedly, by stealth or trick, cunningly. మాయకాడు. మాయగాడు, మాయదారి or మాయపోతు a deceiver, మాయావి. మాయాదేవి māyādēvi. n. Nature, regarded as a goddess. మాయాదేవి సుతుడు a name of Buddha. మాయానగరము the place called Haridvara. మాయము māyamu. n. Same as మాయ. Disappearance, అదృశ్యము. adj. Vanished, disappeared. మాయమగు to vanish. ఉంగరము మాయమైపోయినది the ring disappeared. వారు మాయమైపోయిరి they vanished. ఆ పాము మాయమైపోయినది the snake disappeared. ఇది యేమిమాయము this is a strange trick. మాయలాడు māyal-āḍu. n. A rogue. మాయలుచేయుపురుషుడు. మాయావి, మాయి. మాయలమారి or మాయికుడు māyāvi. n. A cheat, a deceiver, a juggler, a conjurer. ఐంద్రజాలికుడు. మాయలుచేయు పురుషుడు. మాయి māyi. n. Concealment. మరుగు. Blackness, నలుపు.

(p. 986) midde or మిద్దియ midde. [Tel. from మీదు.] n. A flat roof, an upper story. A flat roofed house or a storeyed house. The pistil of the lotus, తామరపువ్వులోనగువాని లోపలి దిమ్మె. The beazle of a ring, ఉంగరము మీదిదిమ్మె. మిద్దెటిల్లు or మిద్దెయిల్లు a terraded house, a house that has a flat roof, or a storeyed house. మూడుమిద్దెలయిల్లు a three storeyed house. మిద్దెటుంగరము a ring with a beazle.

(p. 1005) mudra mudra. [Skt.] n. A seal: a seal ring, or signet. The stamp, print, or impression of a seal. A distinguishing mark impressed or burned upon a man or beast. Coinage. మునుపటిముద్ర రూపాయి a rupee of the old coinage. Gesticulation, attitude. మౌనముద్ర the seal of silence, i.e., silence. నిద్రాముద్ర the seal of sleep, i.e., sound sleep. జ్ఞానముద్ర a particular position of the fingers used in religious ceremonies. ముద్రలు marks impressed upon sand or clay placed on heaps of grain, the permanent marks made on the shoulders representing the insignia of Vishnu which are the shell and the wheel, &c. వాడు ముద్రాధారణము చేసికొనినాడు he received the seals, i.e., his shoulders were sealed with the shell and wheel of Vishṇu. మధ్యులు గోపిముద్రలు వేసికొందురు they wear patches of brown clay. వానికి శునకముద్ర వేసినారు they stamped him with the figure of a dog. ముద్రకర్త mudra-karta. n. An apparitor, the lowest local officer attached to a Guru or priest, ఆయా స్థలములలో గురువుయొక్క తాబేదారుగానుండేవాడు. ముద్రకోల mudra-kōla. n. A stamp to mark or seal with. The insignia of Vishnu, being the shell and wheel made in copper. ముద్రవేయు సాధనము, ముద్రధారణముచేయు సుదర్శన పాంచజన్యములు. ముద్రగడ mudra-gaḍa. n. A sceptre, a royal staff. 'తన ముద్రగడవేరుతలగ బట్టించి.' Pal. 450. A wooden stamp. ముద్రగరిటె mudra-gariṭe. n. A ladle shaped mace or large spoon borne in state before a person in authority, దేశాయీలు మొదలైనవారిముందర బిరుదుగా తీసికొనిపోవు గంటలుగల యిత్తడిగరిటె. ముద్రణము mudraṇamu. n. Setting one's seal to. ముద్రించుట. Dooming, giving a decision, సిద్ధాంతప్రతిపాదనము. 'కనకాద్రిముద్రణగ్రంథకర్త.' A. ii. 45. టీ మేరుపునందును తన ముద్ర చెల్లించువాడు. ముద్ర తీసివేయు mudra-tīsi-vēyu. v. a. To unseal. ముద్రాధారణము mudrā-dhāra-ṇamu. n. Sealing , i.e., the act of impressing the shell and wheel of Vishnu on either shoulder. చక్రంకనము చేసికొనుట. ముద్రపలక mudra-palaka. n. A wooden stamp for sealing a heap of corn. ధాన్యరాశిమీద ముద్ర వేసేపలక. ముద్రమనిషి mudra-manishi. n. A sealer, i.e., a bailiff who seals heaps of corn. అంబారములకు ముద్ర వేయు బంట్రౌతు. ముద్రవేయు mudra-vēyu. v. a. To seal. ఈబోగమువాండ్లు ఆగుడికి ముద్రవేయబడినారు these dancing girls are dedicated to that temple. ముద్రాంకితము mudr-ānkitamu. adj. Sealed, marked with a seal. ముద్రవేయబడిన. ముద్రాంకితుడు mudr-āankituḍu. adj. One who is impressed with shoulder. సమాశ్రయణము. చేసికొన్నవాడు. ముద్రాక్షరశాల mudr-āksharu-ṣāla. n. A press or printing office. అచ్చుయిల్లు, అచ్చుకూటము. ముద్రించు mudrinṭsu. v. a. To seal. ముద్రవేయు, అచ్చువేయు. 'మృషావాదింజేయుదు ననుతలంపు ముద్రించి.' HN. v. 176. ముద్రిక mudrika. n. A seal ring, శిఖాఉంగరము. ముద్రితము mudritamu. adj. Sealed, marked, stamped, closed. ముద్రవేయబడిన, మూసికొనిన, ముకుళితమైన.

(p. 1112) lō lō. [Tel.] prep. In, within, inside of, amongst, among, of. దారిలో on the road. ఇంటిలో or ఇంట్లో in the house. వచ్చినంతలో on his coming. అంతలో or ఇంతలో in the meantime. The word must be translated to suit the verb with which it is used. Thus, బిళ్లను మెడలో వేసుకొన్నాడు he wore the badge over his shoulder. తలలో వాగా చుట్టుకొన్నాడు he rolled the turban round his head. అత్తలోనుండి విభాగము కాలేదు she is not separated from her mother-in-law's family. ఇంతరాత్రిలో so late at night. తమలోతాము మాటాడుకోలేదు they did not speak to each other. వేలిలోనుండే ఉంగరము the ring on his finger. బిడ్డ నాపక్కలో పండుకొని ఉండినది the child lay down at my side. మాలో అందరు all of us. వాడు అందరిలో మంచివాడు he is the best of them all. (See లోను and లోని.) పనిలో మాట్లాడుట to talk during work, or while at work. చెట్టులో బంకకారుతున్నది gum flows from the tree. అతడు నాచేతిలో కోసినాడు he inflicted a wound on my hand. లో lō. adj. Inner, internal, inside. Inferior, or subordinate. లోగది an inner room. లోకావు a sub-renter or under farmer. లోచెయ్యి the inner hand, i.e., the palm of the hand. లోగొను to take inside, to receive, to contain within itself, లోపల నడచుకొను. లోమనుష్యుడు a reserved or self-contained man. లోగా lō-gā. adv. Within, inside, meanwhile, in the course of, లోపల. పదిదినములకులోగా within ten days. ఈలోగా meantime. ఇది వానికి చేరే లోగా before this reaches him. యాభైయేండ్లకులోగా before he was fifty years old.