(p. 45) adhamarṇuḍu adhamarṇuḍu. [Skt.] n. A debtor. అప్పుపడ్డవాడు. ఉత్తమర్ణుడు a creditor. అప్పిచ్చువాడు (from ఋణము a debt.)

(p. 65) appu appu. [Tel.] n. Loan, debt. ఋణము. అప్పు పుచ్చుకొను to borrow. అప్పుయిచ్చు to lend. అప్పువడు to fall in debt. అప్పుసప్పులు debts: here the word సప్పులు is an anuk.అప్పులకాపు a man in debt; a debtor. అప్పు పుచ్చుకొన్నవాడు. అప్పులవాడు n. A creditor, lender. ఉత్తమర్ణుడు, అప్పు యిచ్చినవాడు.

(p. 1398) uttamatvamu ut-tamu-tvamu. [Skt.] n. Excellence.

(p. 154) uttamamu ut-tamamu. [Skt.] adj. Excellent. best, virtuous, chief, principal, first. ఉత్తమపురుషము (in gram. lit. ఉత్తమ = last), the first person. ఉత్తమర్ణుడు ut-tamarnuṇu. [Skt. ఉత్తమ+ఋణము] n. A creditor. అప్పిచ్చినవాడు. ఉత్తమాంగము ut-tam-āngamu. [Skt. అంగము] n. The principal member, i.e., the head. ఉత్తముడు ut-tamuḍu. A most excellent man. ఉత్తమోత్తమము ut-tamōt-tamamu [Skt. ఉత్తమ+ఉత్తమ] adj. Superlative, best, excellent.

(p. 771) puruṣuḍu purushuḍu. [Skt.] n. A man. A husband. నా పురుషుడు my husband. మహాపురుషుడు a great person. పురుషకారము an attempt of man, human effort, పురుష ప్రయత్నము. పురుషోత్తముడు purush-ōttamuḍu. n. Lit: the best of men. The Almighty. పురుషము purushamu. n. A person in verbs. క్రియలమీది విభక్తుల సంజ్ఞ. ప్రథమపురుషము the third person. మధ్యమపురుషము the second person. ఉత్తమవురుషము the first person. పురుషరత్నము or మంగలింగము purusha-ratnamu. n. A species of violet or phallus flower, Viola suffruticosa. Ainslie. ii. 267. Ionidium suffruticosum. Wight, plate XIX. పురుషాయితము purush-āyitamu. n. Man-fashion; playing the husband. పురుషార్థము purush-ārthamu. n. An object of desire. The principal thing or object in life, i.e., ధర్మార్థకామమోక్షములు the gratification of desire, acquirement of wealth, discharge of duty, and final emancipation. ఇది చేస్తే పుణ్యమా పురుషార్థమా if one does this, does it bring merit or the satisfaction of one's desires?

(p. 953) manuvu manuvu. [Skt.] n. A mystical verse or formula. మంత్రము. A legislator and saint called Manu. There are said to be fourteen of these Manus, viz., స్వాయంభువు, స్వారోచిషుడు, ఉత్తముడు, తామసుడు, రైవతుడు, చాక్షషుడు, వైవస్వతుడు, సూర్యసావర్ణి, దక్షసావర్ణి, బ్రహ్మసావర్ణి, ధర్మసావర్ణి, రుద్రపావర్ణి, రౌచ్యుడు, భౌచ్యుడు. మనుజుడు or మనుష్యుడు manujudu. n. A man, a human being. మనుజాశనుడు manuj-āṣanuḍu. n. Lit. An eater of men, i.e., a demon, రాక్షసుడు. మనుజేంద్రుడు manuj-ēndruḍu. n. A king, రా౛ు. మన్వంతరము manv-antaramu. n. An age or period of time supposed to be under the sway of one Manu, ఏకసప్తతిదివ్యయుగములు, మనుకాల మధ్యచరిత్రము. (Vulgarly) Time, a rule, reign; thus చందులాలు మన్వంతరములో or హయాములో in the time of Chandulala a former governor of Hyderabad. అతని మనవ్వంతరముతీరినది his days are ended.

(p. 1131) varamu varamu. [Skt.] n. A boon or blessing sought in prayer, a divine gift. దేవతాదుల వల్ల పడసిన అనుగ్రహము. adj. Best, excellent, noble. శ్రేష్ఠమైన. వరరత్నము an excellent gem. సరోవరము a beautiful lake. వరదుడు vara-duḍu. n. A benefactor, one who bestows a boon. వరమిచ్చువాడు, కోరికను నెరవేర్చువాడు. వరవర్ణిని vara-varṇini. n. An excellent woman, a woman in general. ఉత్తమస్త్రీ. ఆడుది. వరసతి vara-sati. n. A fine or excellent woman. నిండా పతివ్రతగానుండేటిది. Vēma. వరాంగము var-āngamu. n. The head, శిరస్సు. The organ of generation. వరారోహ var-ārōha. n. An excellent woman, a lady. ఉత్తమస్త్రీ. వరుడు varuḍu. n. A excellent man. శ్రేష్ఠుడు. One who chooses or selects (a wife), వరించువాడు. A husband, మగడు. A bridegroom, పెండ్లికొడుకు.

(p. 1187) vilakṣaṇamu or విలక్షణత vi-lakshaṇamu. n. Difference. భేదము. 'శక్రాదులందు నొకడు గాడనుచుశ్రుతియేవిలక్షణతదెలిపె.' A. iii. 13. టీ విలక్షణత, వైలక్షణ్యము. విలక్షణము vi-lakshaṇamu. adj. Other, different. భిన్నమైన. Handsome, beautiful, elegant, excellent, select. విశేషలక్షణముగల, సుందరమైన, ఉత్తమమైన, దివ్యమైన, యోగ్యమైన ఇది విలక్షణమైనపడుచు she is a handsome girl. విలక్షణముగా vi-lakshaṇamu-gā. adv. Properly, with propriety, handsomely, excellently. చక్కగా, అందముగా, దివ్యముగా. ఆ పెండ్లి విలక్షణముగా జరిగినది that marriage went off very well. విలక్షణుడు vi-lakshaṇuḍu. n. One who is highly accomplished, a model of excellence. One who differs from the common order, one who has some distinguishing qualities, భిన్నుడు, ఉత్కృష్టుడు. వాడు విలక్షణూడుకాడు he is not a man of strict religious habits. 'వీనికత్యంత విలక్షణుండునునక్షయుండును నట్లగుట నింతయనర్థమూలంబగు.' A. iii. 82.

(p. 1191) viśiṣṭamu vi-ṣishṭamu. [Skt.] adj. (In composition.) Endowed with, possessed of, having. కూడుకొన్న, గల. Excellent, superior, distinguished. ఉత్తమమైన, ఉత్కృష్టమైన. విశిష్టుడు vi-ṣishṭuḍu. n. One who is endowed with, or possessed of. కలవాడు, కూడుకొన్ణవాడు. సద్గుణవిశిష్టుడు one who is endowed with noble qualities.

(p. 1201) vīramu vīramu. [Skt. cf. Lat. vir.] adj. Heroic, brave, exalted. శురమైన, శౌర్యముగల, ఉత్తమమైన. వీరస్వర్గము the Olympus or Elysium of heroes. వీరగోష్ఠి the company of heroes, 'వీరకేదారంపుపాగ.' (Vasu. pref.) అనగా రణరంగోచితమైన శీరస్త్రము. వీరక్షామము a severe famine. విరసాతివ్రత్యము stern chasity, rigid purity వీరకత్తియ or వీరకత్తె Same as వియ్యంకురాలు (q. v.) వీరకాడు Same as వియ్యంకుడు. (q. v.) వీరజయంతిక vīra-jayantika. n. A war dance. యుద్ధమందలి వీరులనృత్యము. వీరత్వము vīra-tvamu. n. Heroism, courage, valor, శూరత్వము. వీరతాయెతు vīra-tāyetu. n. Acharm worn by warriors. వీరపత్ని vīra-patni. n. A hero's wife. వీరపాణము vīra-pāṇamu. n. A drink taken at the beginning or end of a battle. వీరభద్రపళ్లెరము vīra-bhadra-paḷḷeramu. n. A very large tray. వీరమద్దెలు, వీరమద్దియలు. వీరముద్దియలు. వీరముద్దెలు. వీమధ్యములు or వీరముద్రికలు vīra-maddelu. n. plu. Rings worn on the middle toe. వీరులు పాదమధ్యాంగుళియందుంచే ముద్రికలు. వీరముష్టి vīra-mushṭi. n. An extremely orthodox or very bigoted Saivite, a Jangam beggar, one who goes about begging alms from the Vaisyas with sword and shield. వీరరుద్రవేషము వేసికొని కోమట్లను యాచించు ఒక తెగభిక్షుకుడు. వీరవైష్ణవుడు vīra-vaishṇavuḍu. n. An extremely bigoted or orthodox Vaishnavaite, వైష్ణవులలో నిండాపట్టుగలిగియుండేవాడు. వీరశైవము vīra-ṣaivamu. n. Ultra-orthodox Sivaism. శివమతములో నిండాకరుకుగానుండుట. వీరశైవుడు vīra-ṣaivuḍu. n. A very orthodox or bigoted Saivite. వీరసువు vīr-asuvu. n. The mother of a hero, వీరుని గన్న తల్లి. వీరావేశము vīr-āvēṣamu. n. Zeal, bravery, madness, fury, శౌర్యము, వెర్రి వీరాసనము vīrā-sanamu. n. Keeping a careful sentry at night. వీరుడు vīruḍu. [Skt. cognate with 'hero.'] n. A hero, warrior, or champion, శూరుడు. An excellent man. శ్రేష్ఠుడు. వీర్యము vīryamu n. Heroism, valour, courage, bravery, శౌర్యము, పరాక్రమము. Semen virile. రేతస్సు.

(p. 1263) śrēṣṭhamu ṣrēshṭhamu. [Skt.] adj. Best excellent, superior, chief, eminent, principal. ఉత్తమమైన, ప్రశస్తమైన. శ్రేష్ఠుడు ṣrēshṭhuḍu. n. An excellent man, a chie man.

(p. 1282) sambāvulu sambāvulu. [from Skt. సంభవులు.] n. plu. A very fine sort of rice కుసుమధాన్యములు, ఉత్తమమైనవడ్లు. గరుడముక్కు సంబావులు another kind.

(p. 1292) sattu sattu. [from Skt. సత్వం.] n. Essence, sap, strength. సారము, బలము. సారాంశము. Pewter, తగరము. Sediment, refuse. [from Skt. సత్యం.] Truth, సత్యము, తిప్పసత్తు the extract of the heart-leaved moon-seed. సత్తుతపెల a vessel made of pewter. సత్తురూపాయి a counterfeit rupee. సత్తు [Skt. సత్.] n. Being, existence, ఉండుట, ఉనికి. adj. Existing, ఉన్న. Excellent, శ్రేష్ఠము. True, సత్యము. Meek, సాధువు. [Skt.] n. A star, నక్షత్రము. 'హితసద్రక్షాచరిత్రుండు.' P. i. 83. టీ ఇక్కడ ద్వ్యథిన్ గా పెద్దలనిన్ని, చంద్రపదములో నక్షత్రములనిన్ని అర్థము.' సడసత్ sad-asat. n. & adj. Good and bad Existing and non-existing; entity and nonentity; being and not being; true and false. యుక్తా యుక్తమైన. కల్లనిజములైన, ఉత్తమాధమమైన. సదసద్వివేకము discrimination between true and false. B. viii. 263.

(p. 1322) sādhiñcu sādhinṭsu. [Skt.] v. a. To achieve, accomplish, effect, master, overcome, conquer. నెరవేర్చు, సమకూర్చు. v. n. To persist in saying, insist upon, affirm. కార్యము సాధించు to obtain a thing by perseverance. 'ముక్తి సాధింపగలరు.' Vema. 866. ఆ సొమ్మును చెల్లించినాడని సాధిస్తున్నారు they affirm that he paid the money. ఆ యడవిని సాధించిరి they subdued the jungle. సలము (or పగ) సాధించినాడు he wreaked his malice. See సాధకము and సాధనము. వాడు లేదని సాధించినాడు he persistently denied the fact. ఆ అమ్మకము జరగలేదని సాధిస్తాడు he makes it out that the sale never took place. సాధు or సాధువు sādhu. adj. Tame, docile, tractable, gentle, good, not vicious. Pleasing, right, correct, fit, proper. Excellent, eminent. దుష్టుడుకాని, సాత్వికమైన, మనోహరమైన, ఉత్తమమైన, సుబద్ధమైన, మంచి, చక్కని, సాధువైనఆవు a quiet cow. సాధువు sāḍhuvu. n. A good, meek, harmless or gentle person, a good natured or virtuous man, a saint. సాత్వికుడు. మంచివాడు, తిన్ననివాడు. 'సాధులగు పేదవారికి నెగ్గుల్.' M. I. i. 130. సాధ్యము sādhyamu. adj. Possible, attainable, practicable, tractable. సాధింపదగిన. n. The twenty second astronomical Yoga. గ్రహ యోగములలో నొకటి సాధ్యానుస్వారము sādhy-ānusvāramu. n. The changeable sunna (n) which may be inserted according to circumstances, as in అల్లుడు, అల్లుండు, అతడు, అతండు. సాధ్యుడు sādhyuḍu. n. One who is easy, docile, gentle or reasonable. సాధింపదగినవాడు, సులభుడు, మెత్తనివాడు. వీడు సాధ్యుడు వారు అసాధ్యులు he may be mastered but they cannot be mastered. An inferior deity, or demigod. సాధ్వసము sādhvasamu. n. Fear, terror. భయము. సాధ్వి sādhvi. n. A good woman, a chaste wife. పతివ్రత. సాధ్వితుడు sādhvituḍu. n. A saint, a chaste or holyman. ముని.

(p. 1325) sāmrāṇi or సాంబ్రాణి sāmrāṇi. [Tel.] n. Benzoin. సామ్రాణిధూపము incense. సామ్రాణిధూపమువేయు to burn or offer incense. సామ్రాణివత్తి a perfumed taper or candle. A steed, a fine horse, వాజి, గుర్రము, ఉత్తమాశ్వము. 'గార్దభంబునువేయు గతులదాటించిన నోజతోసాంబ్రాణితేజియగునె.' Kalahasti. §. 49.