(p. 169) urumañji uru-manji. [Tel. హుర్మంజి] n. The yellow water in a pearl. ముత్తెపు పసుపు నీరు, పాణి.

(p. 169) urumu urumu. [Tel.] v. n. To thunder. ఉరిమి చూచె he looked daggers. ఉరుము n. Thunder. A sort of drum. To cry avaunt. వీరహుంకారము. ఉరుము పోయించు to celebrate a feast in honor of a rustic deity when a village is to be founded. ౛ాతరచేయు.

(p. 169) urumuḍu urümuḍu. [Tel.] n. A certain forest tree, with delicate blossoms and a fruit as large as a lemon. Cassia marginata (Watts.)

(p. 533) tīga , తీగె or తీవ tīga. [Tel.] n. A creeping plant or vine; a tendril or spray. లత. A wire, the string of a lute, తంతి. A necklace of gold wire, a gold or silver belt, మొల నూలు. A gold ornament worn by women, బంగారుపట్టెడ. ప్రేముతీగలు the rattan lacing in a chair. మెరుపుతీగె a flash of lightning. పాచితీగె, బంగారుతీగె, &c., are various creepers. తీగెగరక tīge-garika. n. A creeping species of bent grass, called Agrostis stolonifera. తీగబచ్చలి a creeper, Convolvuḷus repens. See బచ్చలి. తీగయిల్లు an arbour పొదరిల్లు. తీగయెలుగు a low voice హీనస్వరము. తీగబోడి tīga-bōdi. n. A slight and graceful girl. తీగమల్లె the creeping Jasmine. తీగమెరుగు tīga-merugu. n. Lightning without thunder ఉరుములేని మెరుపు. A sort of grain. తీగమోడి tīga-mōḍi. n. Patterns of flourishes or carved work in carpentry. వ్రాతపని. ముత్తెములు తీగెమోడికుట్టే పనులు embroidery in the fashion of sprigs of pearl. తీగసాగు tīga-sāgu. v. n. To increase, to prosper వర్ధిల్లు. గార బాగా తీగెలు సాగేలాగున కలిపిరి they mixed the mortar till it was of a proper consistency. తీగలుపారు to spread వ్యాపించు. తీగవిలుకాడు an epithet of Manmadha. తీగసరులు a kind of rice ధ్యాన్యవిశేషము.

(p. 716) parighōṣamu pari-ghōshamu. n. Sounding, noise, మ్రోత. Thunder, ఉరుము. పరిచరుడు pari-charuḍu. n. A guard or bodyguard, an attendant, a servant. చౌకిపారాలు జాగ్రతగాచేసే భటుడు. A sentinel, సేననుకాచుభటుడు. పరిచర్య or పరిచారము pari-charya. n. Service, attendance, dependence. సేవ. పరిచరించు pari-charinṭsu. v. n. To serve. పరచర్యచేయు. పరిచారకుడు pari-chārakuḍu. n. A man servant. పరిచారిక pari-chārika. n. A maid servant. పరిచార్యుడు pari-chāryuḍu. n. One fit to be attended on or served. పరిజనము pari-janamu. n. A train of followers, attendants. పరివారము. పరితపించు pari-tapinṭsu. v. n. To grieve. to be sorrowful. పరితాపము or పరీతాపము pari-tāpamu. n. Pain, anguish, sorrow, affliction, సంతాపము. Heat, fever, జ్వరభేదము. Trembling, భయము, కంపము. పరితోషము or పరితుష్టి pari-tōshamu. n. Pleasure, satisfaction, delight, gratification, great joy , మిక్కిలి సంతోషము. పరితోషించు pari-tōshiṇṭsu. v. n. To rejoice greatly. పరిత్యజించు pari-tyajinṭsu. v. a. To abandon, or quit బొత్తిగావిడుచు. పరిత్యాగము pari-tyāgamu. n. Abandonment, quitting, desertion, yielding, relinquishment, giving up. దేహపరిత్యాగము dēha-pari-tyāgamu. n. Dying, giving up life. పరిత్యాగపత్రిక pari-tyāga-patrika. n. A writ of divorce. పరిత్యక్తము pari-tyaktamu. adj. Abandoned. పరిత్యాజ్యము pari-tyājyamu. adj. Fit to be abandoned. పరిత్రాణము pari-trāṇamu. n. Preservation, protection, fostering, రక్షణము. పరిత్రాసుడు pari-trāsuḍu. adj. Afraid, భయము గలిగిన. 'విదళిత జనసంఘమహోగ్ర కల్మష పరిత్రాసున్.' Ved. Ras. iii. 29. పరిదానము pari-dānamu. n. Barter, exchange. వినిమయము, వస్తువులను మార్చుకొనుట. A bribe., పరిదానముపట్టు to receive a bribe. పరిదేవనము pari-dēvanamu. n. A lamentation, విలాపము, కలవరింత. M. II. iii. 35. పరిధానము pari-dhānamu. n. A cloth, or lower garment. కట్టుబట్ట, దోవతి. నిర్ముక్తపరిధాన she who is stripped. పరివక్వము pari-pakvamu. adj. Ripe, mature. Cooked, dressed. పరిపాకము pari-pākamu. n. Maturity, perfection; the fruit or consequence of actions. పరిపాలకుడు pari-pālakuḍu. n. A good protector, cherisher, or patron. చక్కగా కాపాడువాడు. పరిపాలన or పరిపాలనము pari-pālana. n. Protection, patronage. fostering care, government. పరిపాలించు or పరిపాలనచేయు pari-pālinṭsu. v. a. To protect or cherish, to govern or rule. ఆయన రాజ్యపరిపాలన చేయునప్పుడు during his reign. పరిపాలితము pari-pālitamu. అడజ. Well protected or ruled. పరిపూర్ణము pari-pūrṇamu. adj. Complete, full, replete, పరిపూర్తి pari-pūrti. n. Completeness, completion, fullness, satiety, satisfaction. పరిపోషించు pari-pōshinṭsu. v. a. To nourish well, చక్కగా పోషించు. The noun forms are పరిపోషకుడు, పరిపోషణము, పరోపోషితుడు. పరోభ్రమణము pari-bhramaṇamu. n. Wandering, roaming, travelling. పరిభ్రమించు pari-bhraminṭsu. v. n. To travel, roam or wander in all directions. అంతట తిరుగు. పరిమండలము pari-manḍalamu. adj. Perfectly round. అంతట తిరుగు. పరిమండలము pari-manḍalamu. adj. Perfectly round. అంతట గుండ్రమైన. పరిమర్దనము pari-mardanamu. n. Rubbing, grinding, trampling or destroying. పరిమర్దితము pari-marditamu. adj. Rubbed, ground, trampled. పరిమార్జనము pari-mārjana-mu. n. A thorough cleaning or cleansing, అంతట తుడుచుట, పరిశుద్ధము చేయడము. పరిమితము pari-mitamu. adj. Meted, measured, limited. పరిమితి pari-miti. n. A limit పరిమాణము. పరిరంభము, పరిరంభణము or పరీరంభము pari-rambhamu. n. An embrace. అలింగనము. పరిలుతత్ pari-luṭhat. adj. Rolling. పొరలుచుండునట్టి. T. i. 5. పరివట్టము pari-vaṭṭamu. [from Skt. పరివేష్టము.] n. A cloth or head band, used on particular ceremonial occasions at a temple. పరివర్జనము pari-varjanamu. n. Entire abandonment, బొత్తిగా విడుచుట. Killing, చంపుట. పరివర్తితము pari-varti-tamu. adj. Wholly abandoned, బొత్తిగావిడువబడిన. పరివర్తనము, పరివర్తము or పరీవర్తము pari-vartanamu. n. The act of going round any thing, చుట్టివచ్చుట. A return, వెనుకకు తిరుగుట. An exchange, వస్తువుల మార్పు. పరివర్తించు pari-vartinṭsu. v. n. To go round, చుట్టివచ్చు, తిరుగు. పరివాదము or పరీవాదము pari-vādamu. n. Reproach, censure. నింద. M. XI. i. 197. పరివాదిని pari-vādini. n. A lute with seven strings. ఏడుతంతులగలవీణ. పరివారము or పరీవారము pari-vāramu. n. Dependants, a train, or retinue. Those who are about a prince, his escort. పరిజనము. పరివారదేవతలు pari-vāra-dēva-talu. n. Attendant gods. పరివారాంగన a handmaid, a waiting woman. పరివాసితము pari-vāsitamu. adj. Scented, perfumed. Parij. iv. 35. పరివృతము or పరీవృతము pari-vritamu. Encompassed, surrounded. చుట్టబడిన. పరివేషము or పరినెశము pari-vēshamu. n. A halo encircling the sun or moon, గాలిగుడి. పరివేష్టించు pari-vēshtinṭsu. v. a. To surround, or encompass. చుట్టివచ్చు. పరివేష్టనము pari-vēshṭanamu. n. Surrounding. చుట్టివచ్చుట. Also, పరివట్టము (q. v.) పరిశీలన or పరిశీలనము pari-sīlana. n. An enquiry, investigation. శోధనము. పరోశీలించు pari-sīlinṭsu. v. a. To enquire into, investigate, test, examine, మిక్కిలి శోధించు. పరోశుద్ధము pari-ṣuddhamu. adj. Sacred, holy, pure, clean. మిక్కిలి శుద్ధిపొరిదిన. పరోశుద్ధి pari-ṣuddhi. n. Purity, holiness. పరిశోధన or పరి శోధనము pariṣō-dhana. n. An enquiry. మిక్కిలి శోధించుట. పరిశోధించు pari-ṣōdhinṭsu. v. a. To examine well, investigate: to try or search thoroughly, మిక్కిలి శోధించు. పరిశ్రమ or పరిశ్రమము pari-ṣrama. n. Industry, assiduity, thorough acquaintance. పరిశ్రమించు pari-ṣraminṭsu. v. n. To be industrious or diligent. మిక్కిలి కష్టపడు. పరిశ్రాంతము pari-ṣrāntamu. adj. Fatigued, exhausted, harassed. పరిశ్రాంతి pari-ṣrānti. n. Fatigue, exhaustion, harassment. మిక్కిలి ఆయాసము.

(p. 1025) merumu merumu. [Tel.] n. Lightning. విద్యుత్తు. ఉరుములు మెరుములు విస్తారముగా నుండినవి there was much thunder and lightning v. n. To lighten. మెరుపు మెరుము. 'ఉరుముచుమెరుముచుబిడుగులు వరలుచునలుగడల. బడెవారితవృష్టుల్.' M. I. iii. 328. v. a. To thrust, పొడుచు.

(p. 1027) mēghamu mēghamu. [Skt.] n. A cloud. మెయిలు. మేఘద్వారము mēghadvāramu. n. The gate of clouds, i.e., the sky. ఆకాశము, మొగులుదారి. మేఘనాదము mēghanādamu. n. Thunder, ఉరుము. మేఘనాదుడు mēgha-nāduḍu. n. The son of Rāvaṇa ఇంద్రజిత్తు. Also, Varuṇa, వరుణుడు. మేఘపుష్పము mēgha-pushpamu. n. The flower of clouds, i.e., water, or drizzle, ఉదకము, తూర. మేఘవన్నె mēgha-vanne. n. A sort of silk. 'మేఘవన్నెయు, రుద్రాక్ష వన్నెయు, కాంభోజి పులిగోరుపట్టును.' BD. iii. 114. మేఘాడంబరము mēgh-āḍambaramu. n. The lowering or threatening of clouds. మేఘుడు mēghuḍu. n. A cloud, personified as living.Bhāse. §. 1.

(p. 1068) rasamu rasamu. [Skt.] n. Juice, fluid, liquid, extract, essence. Taste, flavour, రుచి. Taste, sentiment, emotion, passion, affection, humour. Quicksilver, పాదరసము. The షడ్రసములు or six flavours are మధురము or తీసి sweet; ఆమ్లము or పులుసు sour; తిక్తము or వగరు astringent; లవణము or ఉప్పు salt; కటువు or కారము pungent; కషాయము or చేదు bitter. రసఖండమైనభూమి or రసవత్తైనభూమి strong soil, which is not exhausted. నీరసమైనభూమి land that is exhausted. కోపరసము the spirit of wrath. దయారసము the spirit of love, kind feelings. ఈ పద్యములో రసములేదు this is a tasteless verse. విరసమైనమాటలు rude language. The nine రసములు or humours produce the following స్థాయీభావములు (symptoms.) 1. శృంగారరసము (love) produces రతి enjoyement. 2. నీరసము (honour) produces ఉత్సాహము daring. 3. కరుణారసము (mercy) begets విస్మయము marvel. 5. హాస్యరసము (merriment) produces హాస్యభావము laughter. 6. భయానకరసము (timidity) leads to భయము fright. 7. బీభత్సరసము (austerity) begets జుగుప్స sarcasm. 8. రౌద్రరసము (wrath) leads to క్రోధము cruelty. 9. శాంతరసము. (gentleness) produces శమభావము calmness. రసకర్పూరము rasa-karpūramu. n. A white sublimate or muriate of mercury, కర్పూరరసము. రసగుండు rasa-gunḍu. n. A ball coated with quicksilver, రసముపూరినగుండు. రసజ్ఞు rasa-gnya. n. The tongue, నాలుక. రజజ్ఞత rasa-gnyata. n. Skill, judgement, taste, critical discernment, తెలివి. రసజ్ఞుడు rasa-gnyuḍu. n. A man of taste, a critic. గుణదోషములనెరిగినవాడు. రసదాడి or రసదాళి rasa-dāḍi. n. Sugar cane. చెరుకు. 'మమధురస్థూలదాడిమబీజములతోడ, దసరారురసదాడిగనెలతోడ.' A. ii. 85. A fine sort of plantain. అరటిలో భేదము. రసదాళిక rusa-dāḷika. n. A kind of sugar, చెరుకుదినుసు. రసన rasana. n. The tongue., నాలుక. రసనేంద్రియము rasan-ēndriyamu. n. The sense of taste. రసవతి rasa-vati. n. A kitchen. వంటఇల్లు. రసవర్గములు rasa-vargamulu. n. plu. The various condiments or ingredients such as salt, pepper, &c. సంబారములు. రసవాదము rasa-vādamu. n. Alchemy, chemistry, పాదరసమునుకట్టి బంగారుచేయువిద్య. రసవాది rasa-vādi. n. An alchemist, a chemist, రసమునుకట్టి బంగారుచేయువాడు. రససిందూరము rasa-sindūramu. n. A sort of factitious cinnabar, made with zinc, mercury, blue vitriol and nitre, ఔషధవిశేషము. రససిద్ధి rasa-siddhi. n. Alchemy, రసవాదము. 'ధమనీయఖంబున గ్రాలించిమెరుంగుపసిడి గనెరససిద్దిన్.' R. vi. 10. రసాంజనము a kind of collyrium. అంజనవిశేషము. రసాతలము rasā-talamu. n. A name of Hades. పాతాళలోకము. రసాభాసము ras-ābhāsamu. n. Bad taste, inelegance. adj. Disagreeable, disgusting. విరసమైన. ఆ శ్లోకమును దిద్ది రసాబాసము చేసినాడు in correcting the verse he has spoiled it, he showed bad taste in correcting it. రసాభాసముగా మాట్లాడినాడు he spoke coarsely. ఆయిల్లు నిండా రసాభాసముగా నున్నది that house is very disagreeable. ఊరేగుచుండగా వాన వచ్చి అంతా రసాభాసమైపోయినది when the marriage procession was going on, there was a shower and everything was upset. రసాయనము ras-āyanamu. n. A panacea, a medicine preventing old age and prolonging life, జరావ్యాధిహరౌషధము. Butter milk, sweet curds, గోరసము, చల్ల. Poison, విషము. 'తననచో మాధుర్యమెనయు నా యివి చూడుమన్నట్లు మేలిరసాయనములు, ఒప్పుగా గిన్నియలనుంచి యపచరించి.' T. iii. 18. టీ రసాయనములు, తీసిగలిగిన పదార్థములు. రసాల rasāla. n. A pudding or mess of curds, mixed up with sugar and spices. పెరుగులో ననేక ద్రవ్యములు వేసి చేసినది. రసాలము rasālamu. n. The sugar cane, చెరుకు. Also, the sweet mango tree, తియ్యమామిడి చెట్టు. రసావళ్లు ras-āvaḷḷu. n. A kind of cakes. 'తన యింటనప్పుడాయితమొనరించినకమ్మదావు లొలుకురసావళ్లునుమినుపవడలు జాపట్లునుగోదుమ పిండివంటలున్ గలవనినన్.' Vish. iii. 377. రసి or రసిక rasi. [Tel.] n. The pus, or matter of a sore, serum. పుంటిచీము. రసిక rasika. [Skt.] n. A woman of taste. రసికురాలు. రసికత or రసికత్వము rasikata. [Skt.] n. Good taste or judgement. రసజ్ఞత. రసికుడు rasikuḍu. A man of taste. శృంగారాదిరసములను గ్రహించువాడు, రసజ్ఞుడు. రసితము rasi-tamu. n. Sound noise, thunder. ధ్వని, ఉరుము.

(p. 1089) rommu rommu. [from Skt. ఉరుము.] n. The breast, chest or bosom. వక్షము. The female breast. మంచిరొమ్ముగలవాడు one who has a good chest or lungs. రొమ్ముపగిలిన broken-winded. రొమ్ముఎముక rommu-emuka. n. The sternum or breast bone.

(p. 1122) vajramu vajramu. [Skt.] n. A diamond, రవ, నవరత్నములలో నొకరత్నము. Adamant: a thunder-bolt; the weapon of Indra. వజ్రాయుధము. వజ్రశుంఠుడు a block head. వజ్రకీటము vajra-kīṭamu. n. A worm that bores through hard stone. వజ్రదండము or వజ్రదండపురుగు vajra-danḍamu. n. An insect engendered in an ulcer. వ్రణములోపుట్టే పురుగు. వజ్రదేహము an adamantine frame, a strong constitution, a constitution of flint. వజ్రదేహి vajra-dēhi. n. A man of iron constitution. వజ్రవిర్ఘోషము vajra-nirghōshamu. n. A clap of thunder. పిడుగుచప్పుడు, ఉరుము. వజ్రపుష్పము vajra-pushpamu. n. The blossom of the sesamum. నువ్వుపువ్వు. వజ్రవల్లి vajra-valli. n. The plant termed Cissus quaḍrangularis. నల్లేరు. వజ్రాంగి or వజ్రాంగిజోడు vajr-āngi. n. Admantine armour, వజ్రమయకవచము. వజ్రి vajri. n. One who has or carries a thunder-bolt. వజ్రాయుధముగలవాడు. An epithet of (Indra) as armed with the thunderbolt. ఇంద్రుడు.

(p. 1211) vera vera. [Tel.] n. Fear, terror, horror. భయము, భీతి. Weight, heaviness, భారము. Wonder, ఆశ్చర్యము. 'ఉరుము విని యలకకైదివి వెరబరచుమరాళపటలి.' A. iv. 158. టీ వెర, భయముచేతను. వెరచు or వెరచరుచు veraṭsu. v. n. To be afraid, to fear, to dread, భయపడు. వెరవకుము fear not. వాని కృత్రిమమునకు వెరచి dreading his cunning. అనృతమునకు వెరచి fearing to tell a falsehood. వెరపు verapu. n. Fear, భయము, భీతి. వెరపరి verap-ari. n. A timid man, భయముకలవాడు, భయశీలుడు. వెరపించు verapintsu. v. a. To frighten, alarm, భయపెట్టు. వెరపిడి verapiḍi. n. A fearless person, భయములేనివాడు, భయములేనిది. వెరబొమ్మ vera-bomma. n. A scare crow. దిష్టిబొమ్మ. వెరవేకి vera-vēki. n. Fear, horror, terror. భీతి, భయజ్వరము. 'నన్నెరింగెదు గాక నాపేరు దెలియ విన్నమృత్యువుకైన వెరవేకివచ్చు' HD. ii. 1192. 'కయ్యంబునంబారంబారంగాయంబునంగాయంబు జేసివెరవేకి గొలిపిన కాకశ్మశ్రునామధేయ చండాలు కరాళవేషంబు కన్నులంగట్టినట్లుండ.' A. vi. 112. Plu. వెరవేకులు. వెరసొచ్చు verasoṭsṭsu. v. n. To be afraid, భయపడు. 'విప్రులుపట్టరా వెరసొచ్చి యొదిగెడుగవయంబు చాడ్చున.' M. viii. 36.

(p. 1364) stanayitnuvu stana-yitnuvu. [Skt.] n. A cloud. మేఘము. A. iv. 123. స్తనితము stanitamu. n. Thunder. మేఘనిర్ఘోషము, ఉరుము, గర్జితము.