(p. 8) aṇṭukonu anṭu konu. [Tel.] v. n. To cleave, adhere to, stick, stick as paste. To catch fire. వాడు దాన్ని అంటుకొని పోయినాడు he carried her away, he has run away with her. అ యిల్లు అంటు కొస్నది the house has caught fire. వాదు వా వుస్మకముసు అంటుకొని పోయినాడు he stole my book. ఊపిరిమాత్రము అంటుకొనియున్నది his breath just remains in him. వానికడుపు వెన్నుతో అంటుకొనిపోయినది his belly sticks to his back-bone, i. e., he is emaciated.

(p. 149) ukkina or ఉక్కిసము ukkisa. [Tel.] n. Asthma, gasping for breath. ఉబ్బసము. ఎగ ఊపిరి, కాసము. Dry cough. పొడిదగ్గు.

(p. 148) ukkiribikkiri ukkiri-bikkiri. [Tel.] adj. Close, suffocating, oppressive. ఊపిరి దిరుగని.

(p. 151) ucchvāsitamu uchchhvasitamu. [Skt.] n. Breathing, Dasav. VII. 91. ఉచ్ఛ్వాసము uchchḥvāsamu. n. Breath, a breathing sigh. ఎగఊపిరి. ఉచ్ఛ్వాసనిరోధము uchchhvāsa-nirōdamu. n. A stoppage of the breath from stitch or other bodily pain. ఊపిరికుట్టు.

(p. 153) uḍḍukuḍucu uḍḍu-kuḍuṭsu. [Tel.] v. n. To be out of breath, to be suffocated. To be at one's wits' end. ఊపిరి తిప్పుకొనలేక బాధపడు. స్నానమందు నీళ్లచలికి ప్రాణములు ఉడ్డుకుడిచినవి the coldness of the water took away my breath. పిల్ల పాలుడ్డుకుడిచినది the infant was choked with milk.

(p. 175) ūpiri ūpiri. [Tel.] n. Breath, respiration. ఊపిరివిడుచు to breathe. ఊపిరిపట్టు to hold in the breath. వానికి ఊపిరి వచ్చింది he has revived. నీకు ఊపిరి తిరుగుచున్నదా can you draw your breath? ఊపిరి తిరుగక being suffocated. ఊపిరిపోయిన dead. ఊపిరికుట్టు ūpiri-kuṭṭu. n. A stitch in the side. ఊపిరి తీయరాకుండునట్లు బాధించే ఒక విధమైన వ్యాధి.

(p. 176) ūrucu ūruṭsu. [Tel.] v. n. To sigh, sob. ఊపిరివిడుచు.

(p. 177) ūrpu ūrpu. [Tel.] Same as ఊరుపు (q. v.) ఊర్పోవు (ఊర్పు+పోవు) to breathe. ఊపిరివెడలు. ఊర్పోక (ఊర్పు+పోక) a pastime ఉబుసు పోక. ఊర్పుచ్చు (ఊర్పు+పుచ్చు) to cause the breath to go out.

(p. 182) ega ega. [Tel. from ఎగయు] adv. Up, upward. ఎగగొట్టు ega-goṭṭu. v. a. To throw up, rob, to run away with. ఎగురజేయు, అపహరించు. ఎగగ్రోలు ega-grōlu. v. t. To suck up పీల్చు. ఎగజల్లు ega-zallu. v. t. To scatter upward. పైకి చల్లు. ఎగజేపు ega-jēpu. v. a. To keep in (the milk) or restrain it from flowing (as a cow does unless the calf is with her. ఎగదన్ను ega-dannu. v. t. To kick up. ఎగదీయు ega-dīyu. v. a. To lift or pull up. To raise. ఎగదువ్వు ega-duvvu. v. t. To comb upwards. మీదికి దువ్వు. ఎగదోయు ega-dōyu. v. t. To lift up, push up. ఎగమాడు ega-n-ūdu. v. t. To blow upwards, to disregard. పైకి ఊదు, తిరస్కరించు. ఎగనెత్తు ega-n-ettu. v. t. To lift up. పైకెత్తు ఎగబట్టు ega-baṭṭu. v. t. To hold up. ఎత్తపట్టు. ఎగబీల్చు ega-bīlṭsu. v. t. To snort aloud. ఎగఊపిరి ega-ūpiri. n. A gasp. ఎగబోత ega-bōta. n Spreading upwards, giving bad advice, rumination, a brown study, discontent. ఎగువకు వ్యాపించుట, దుర్భోధనచేయుట. వానికి చెమట యెగబోత దిగబోతగా నున్నది he was in a sweat from head to foot. ఎగబోయు ega-bōyu. v. t. To give bad advice. దుర్భోధచేయు to hint. మాచించు. ఎగబ్రాకు ega-brāku. v. i. To creep up, crawl up. మీదికి ప్రాకు. ఎగరో౛ు ega-rōzu. v. i. To breathe hard. ఎగరొప్పు ega-roppu. n. Breathing hard. ఎగవిడుచు ega-viḍuṭsu. v. t. To let alone. ఊరకవిడుచు. ఎగవేయు ega-vēyu. v. t. To embexxle, misappropriate. అపహరించు.

(p. 290) kumbhakamu kumbhakamu. [Skt.] n. Stopping the breath. ఊపిరిబిగబట్టుట.

(p. 290) kumbhiñcu kumbhinṭsu. [Skt.] v. a. To hold the breath. ఊపిరిబిగబట్టు.

(p. 295) kuppiñcu kuppinṭsu. [Tel.] v. a. To collect, or bring together. To bring the feet together, or take firm footing when about to jump. To hold the breath. ఊపిరిపట్టు. కుప్పిగంతు kuppi-gantu. n. A leap. కుప్పిగంతులువేయు to leap, to hop about.

(p. 698) paṭṭu paṭṭu. [Tel.] v. n. To suffice, to last. చెల్లు. To last a long time, హుకాలము చెల్లు. To begin, ప్రారంభించు. To happen, కలుగు. కలుగు. To cost. To fit or suit. To be possessed by evil spirits. To arrive, as ships. To be imbibed or absorbed, as a dye. To be held or contained. To be affected by disease or pain. v. a. To take, to hold, to catch, to apprehend. గ్రహించు. To take by force, నిర్బంధముచేసి గ్రహించు. దొంగను పట్టి కట్టము catch and tie up the thief. To adopt, అవలంబించు. To blow as a conch. ఈ గోనె ఎంత బియ్యము పట్టును how much rice will this bag hold. ఈ మురుగు నా చేతికి పట్టదు this bangle will not fit my hand. వాడు నిండాసేపు ఊపిరిపట్టలేడు he cannot hold his breath long. చెపట్టు or చెట్టపట్టు chē-paṭṭu. v. a. Lit: To take the hand; to take to wife, to marry. చెయ్యిపట్టు to seize the hand, to ravish a female. దారమునుపట్టు, to twist a cord, నేను. గొడుగుపట్టు to hold an umbrella. కాలుపట్టు to geld. కాళ్లుపట్టు to massage or rub the legs. పగపట్టు to conceive hatred. శంఖముపట్టు to blow a conch. కత్తి సానపట్టు to set or grind a knife or razor. కంపుపట్టు to stink. చుట్టపట్టు to smoke a cigar or cheroot. పొగపట్టు to apply smoke. ఆ బొక్కలో నా చెయ్యి పట్టదు my hand will not go into the hole. తలా ఒకదారి పట్టినారు each of them went by a separate road. ఇంకా కోతపట్టలేదు the reaping has not yet been put in hand. ఆ వ్యాజ్యమును పట్టలేదు they did not admit the lawsuit. దానిగోళ్లకు గోరింటపట్టదు the colouring does not adhere to her nails. ఆ మందు ఈ రోగాన్ని పట్టలేదు the medicine has not affected this sickness. ఆ విద్యను బాగా పట్టి ఉన్నాడు he has taken well to that branch of study. గింజపట్టే సమయము the time when the grain is forming in the ear. ఇమదులో ఎవరికేమి పట్టినది who has any thing to do with this? నాలుగుదినములు పట్టును it will take four days. మనిషిపట్టేమాత్రము only large enough to admit a man. అయిదురూపాయీలు పట్టును it will cost five rupees. ముడు గజాలు పట్టును it will take three yards. మన్నెముపట్టి ఉన్నారు they betook themselves to the highlands. ఆనవాలుపట్టు or గురుతుపట్టు ānavālu-paṭṭu v. a. To identify, recognise, know again, verify. పట్టి పట్టి మాట్లాటెను he spoke in a broken manner. ఎవరినిపట్టితే వారు చెప్పుదురు ask whom you will, and they will tell you. మీరు పట్టిమాట్లాడితే ఆ పని అనుకూలమవును if you speak to the point the matter will be settled. అది నా బుద్ధికి పట్టలేదు I do not take (or comprehend) the meaning. పట్టిచెప్పితే ఆ పిల్లవానికి చదువు బాగావచ్చును if you teach him sedulously the boy will learn well. వాడు దానిని పట్టుకొని పీకులాడుచున్నాడు he is troubling himself about it. వాడు పట్టినదెల్లా బంగారమవుచు వచ్చినది whatever he touched turned to gold. ఆ కోటను పట్టుకొన్నారు they took the fort. ఆ దొంగను పట్టుకొన్నారు they apprehended the thief. నా చెయ్యి పట్టుకొన్నాడు he laid hold of my hand, or, he seized my hand. ఆ వాడుకను పట్టుకొన్నాడు he began the practice. ఒక నెల జీతము పట్టుకొన్నాడు he stopped one month's wages. చెప్పగానే పట్టుకొన్నాడు he understood me the moment I spoke. నడుము పట్టుకొన్నది my loins are strained. [పట్టు is also added to a great number of nouns, to give them a verbal signification and in such cases it takes its meaning from the noun to which it is affixed; thus:] తప్పుపట్టు to rust. ఇలుకుపట్టు to be sprained. అక్కరపట్టు to be necessary, to be required or to take interest in. కొవ్వుపట్టు to become fat. బూజుపట్టు to grow mouldy, దోవపట్టు to take a road. సత్తువపట్టు to be recovered, as strength. పట్లుపట్టు to be seized with cramp, &c. వాడు లంచము పట్టుచున్నాడు he takes bribes. వాడికి వెర్రిపట్టినది he has gone mad. నాకు చలిపట్టుచున్నది I feel cold. వాని గుణములు నీకు పట్టుపడినవి you have contracted his habits. వానపట్టినప్పుడు when rain came on. అట్లు చేయడానకు నీకేమిపట్టినది what business had you to do this? what made you do this? గడ్డిపట్టినబీళ్లు land covered with grass. వానిమీద తప్పుపట్టినారు they found fault with him. ఆ మందు నోరుపట్టినది the medicine made his mouth swell. వానికి ౛లుబు పట్టినది he has caught cold. నాకు కూరుకు పట్టినది I became drowsy. ఆ దూడ యింకా గడ్డి పట్ట లేదు the calf has not yet taken to grass. పట్టించు paṭṭinṭsu. [causal of పట్టు.] v. a. To cause to hold. To apply oil or ointment, &c. To make one begin. ఆ చిన్నవాడికి అమరము పట్టించినారు they have made him begin (reading) the Amaram. రేపు నీపని పట్టిస్తాను or నీతాళముపట్టిస్తాను I will settle your business to-morrow, i.e., I will punish you. ఆ పెట్టెను వానిచేతి పట్టించుకొనిరా make him bring the box with you. పట్టింపు paṭṭimpu. n. Application. Concern. పిల్లకాయలచేత ఒక పుస్తకము ఆరంభించడము, శ్రద్ధ, అక్కర, పాటింపు. అమరము పట్టింపు అయిన మూడు నెలలకు three months after setting to work on the Amaram. ఆరాధ్యులకు కర్మమందు పట్టింపులేదు the Aradhyas pay no attention to rites. 'లేనిపట్టింపులెల్లను పూనిచాన.' Ila. iii. 29. పట్టు paṭṭu. n. Holding, a hold. గ్రహణము, పట్టుకొనుట. A handful. Pertinacity, resolution, hold, strength, grip, grasp, seizing. గ్రహణము. An external application to a swelling to allay pain, &c. పూత. Ground, for a proceeding, కారణము. A prop; support, favor; a party or side, ఆధారము. A part of scene in a play, స్థానము, విషయము. విరహపుపట్టు an amorous scene,. యుద్ధపుపుట్టు a warlike scene. A feat in wrestling. అది తలకు పట్టు పెట్టుకొని పండుకొన్నది she put a plaster on her temples and went to bed. ఈ వ్యాజ్యములో పట్టులేదు there is no proper plea in this suit. ఒకని పట్టుగా మాట్లాడుట to speak on a man's behalf. ఒక పట్టుగానుండు to inhit pertinaciously. ఉనికిపట్టు a place, a house, an abode. వాడు పట్టినపట్టు వదలడు he will not relinquish his purpose. వాణ్ని పట్టిన పట్టున తీసుకొనివచ్చిరి they brought him as he was. పట్టుస్నానము bathing at the commencement of an eclipse, as opposed to విడుపుస్నానము bathing at its termination. ఆయన పట్టుబిడుపు తెలిసినవాడు he knows where to be lenient and where to be severe. కూతపట్టునేల as far as a cry may be heard. వారికి కర్మములో పట్టులేదు they do not lay much stress upon ceremonies. వాడు ఎంతమాత్రము పట్టు ఇవ్వకుండా మాట్లాడుచున్నాడు he speaks without giving them any handle. చాలా మంది ఆయనపట్టు అయిరి many followed him, or joined his side. పట్టున (with న the sign of the ablative) at, by, close to. కోరడి పట్టు న along the hedge. గాడీపట్టున at the manager. ఈ పట్టున at present, పట్టు feats in wrestling. కాడు జెట్టిపట్లుపట్టగలడు he is able to wrestle. ఆ చుట్టుపట్ల in the adjacent places, in the neighbourhood. చుట్టుపట్ల వాండ్లు neighbours. పట్టు paṭṭu. n. Silk. పట్టుబట్ట a silk cloth. పట్టునూలు silk thread, spun silk. పట్టునూలుపాలెవాండ్లు a class of silk weavers. పట్టునూలువాండ్లు a class of silk dyers. పట్టుపురుగు paṭṭu-purugu. n. A silkworm. Also, an insect called ఇంద్రగోపము. పట్టంచు paṭṭ-anṭsu. (పట్టు+అంచు.) n. A silk border, a border fringed or trimmed with silk. పట్టుకొమ్మ paṭṭu-komma. n. A refuge, stay, support. అధికారము, ఊతకోల. పట్టుకారు Same as పటకారు (q. v.) పట్టుకొను paṭṭu-konu. v. n. &t. To catch, to catch hold of, to seize. పట్టుకోలు paṭṭu-kōlu. n. Catching. పట్టుకొనుట. పట్టుజిట్ట paṭṭu-jiṭṭa. n. A sort of bird. S. i. 187. పట్టెడు paṭṭ-eḍu. adj. A large handful. Lit. 'as much as the hand will hold.' పట్టుజీనువు paṭṭu-jīnuvu. n. A kind of bird, పిగిలిపిట్ట. పట్టుడు paṭṭuḍu. n. Persistence, పట్టుదల. adj. Choice, select. పట్టుడువేట a first rate sheep. పట్టుడావు a picked cow or fine cow. పట్టుదల paṭṭu-dala. n. Affection, favour, Perseverance, persistence. వదలనిపట్టు, అభినివేశము. వానికి దానిమీద నిండా పట్టుదల he has a great regard for it. పట్టుబడి paṭṭu-baḍi. n. A sum received or credited in an account, the worth or coat of any thing, charges, expense, outlay. పట్టుబడు paṭṭu-baḍu. v. n. To be seized or apprehended. చిక్కుకొను. To become plain, విదితమగు. పట్టుసారువ paṭṭu-sāruva. n. A fork-like beam used to hold by while working a pikota or water-lift మీట త్రొక్కువాడు ఆధారముగా పట్టుకొనే పంగలకొయ్య. పట్లు. plu. of పట్ల paṭla. [from పట్టుల.] adv. About, as ఆ చుట్టుపట్ల in that neighbourhood, round-about. With regard to, with reference to, in the event of. వాడు అక్కడ ఉండినపట్ల in case of his being there. ఇంటిపట్ల at home. అతనిపట్ల అన్యాయముచేయకు do him no wrong. ఈపట్ల in this respect, in this matter.

(p. 780) pūramu pūramu. [Skt.] n. A flood, a flow, the flowing of the tide. ప్రవాహము. adj. Filled, నిండిన. పూరకము pūrakamu. adj. Filling, completing. n. That which fills or completes, filling up. A citron, Citrus medica. మాదిఫలము. Closing the right nostril and drawing up air through the left. ఊపిరిని పూరించుట. పూరకుడు pūrakuḍu. n. One who fills, నించువాడు. పూరగించు pūra-ginṭsu. v. a. To fulfil. నెరవేర్చు. To pass, as time, కడపు. పూరణము puraṇamu. n. Filling, completing: stuffing: the inside of a pie. నిండించుట. adj. That which fills, నించునది. పూరించు pūrinṭsu. v. a. To fill, to fill with air, to sound a horn. నించు. 'హరిపూరింప దదాస్యమారుత సుగంధాకృష్టమై.' పూరీ or పూరిక pūri. n. A kind of sweet thin cake made of wheat flour. పూరితము pūritamu. adj. Filled, full, complete. నింపబడిన.

(p. 883) biga or బిగియ biga. [Tel.] adv. Tightly. బిగతొక్కు biga-tokku. v. a. To tread in or tread down tight. బిగపట్టు or బిగబట్టు biga-pattu. v. a. & n. To stop, to withhold, keep back, check, suspend. ఊపిరి బిగబట్టు to hold the breath in. వాన బిగబట్టినది the rain held off. నా జీవితమును బిగబట్టినాడు he kept back my pay. బిగాది bigādi. adj. Penniless, destitute. n. A beggar. 'సీ ఆకతాయబిగాదియడిబండ గుండడుమొండి కట్టె గులాము మొట్టె గోవు.' H. v. 128. బిగి bigi. n. Tightness. Firmness of flesh or body. Rigidity, austerity, superciliousness. దృఢత్వము, బిగువు. adj. Tight, hard, firm. Rigid, austere, proud, arrogant. బిగిబద్ద a stick that holds any two things tight. బిగించు, బిగియించు, బిగుచు or బిగియజేయు biginṭsu. v. a. To tighten to fasten: to stop, suspend. To be stubborn. అత్తవారింటికి పోనని బిగించుకొనియున్నది she stayed at home refusing to go to her husband's house. బిగింపు bigimpu. n. Rigidity, stiffness. Austerity నీ బిగింవులుపనికిరావు your stiffness will do no good. బిగితము bigitamu. (బిగి+ఇతము.) adj. Firm, దృఢము. బిగిమానము bigi-mānamu. n. Tightness, firmness. Rigidity. Austerity. Superciliousness. 'ఈయండజరాజయాన కెనయౌపురుషుండు మదన్యుడీజగన్మండలి నెవ్వడంచు బిగిమానముతో బురికేగెవంతటన్.' N. vii. 67. బిగియు bigiyu. v. n. To be tight. బిగువగు, బిగువుచేయు. To be proud or arrogant. 'వెలుపలవిడిదిలో విచ్చేసియుండి, పి లువబంపినవేళ బిగియకవచ్చి.' L. v. 132. బిగుతు bigutu. n. Tightness, tension, adj. Tight. బిగువు biguvu. n. Tightness, Rigidity, stiffness, austerity. Superciliousness, బింకము. బిగువుకొను biguvukonu. v. n. To become tight, బిగువగు. బిగువులు biguvulu. n. A stays, or rafter in a building. A bundle, sheaf, or rafter in a building. A bundle, sheaf, pack, bale. నీలియాకు రు 1కి 1్ బిగువుల వంతున వేస్తున్నారు they sell indigo stalks at sixteen bundles a rupee. చొప్ప వరహా 1కి బిగువులు వంతున వేస్తున్నారు బిగువులు 30 వంతున thirty packs or bundles of straw per pagoda. బిగ్గ or బిగ్గన bigga. adv. Tightly. All at once. Vijaya. iii.24. బిగ్గర, బిగ్గెర or బిగ్గిర biggara. adv. Tightly, firmly. Aloud. బిగ్గరగా నవ్వు to laugh out. బిగ్గరగా మాట్లాడు to speak loudly. బిగ్గిలి biggili. adv. Tightly (said of an embrace.)