(p. 13) antyamu antyamu. [Skt.] adj. Final, last, ultimate, concluding. కడపటి. అంత్యనియమము rhyme, the last syllables corresponding. అంత్యదశ the last con dition, i. e., death. అంత్యధనము the last member of an arithmetical series. అంత్యమూలము in arith: the last or greatest root in the square. అంత్యకాలము last time, the time of one's end. అంత్యకులుడు or అంత్యజుడు n. A pariah. మాలవాడు.

(p. 161) upadha upadha. [Skt.] n. (In gram.) the penultimate letter. కడపటి అక్షరమునకు ముందరి అక్షరము.

(p. 234) kaḍagoṭṭu kaḍa-goṭṭu. [Tel.] adj. The youngest, the last కడపటి. కడగొట్టుబిడ్డ the last child born; the youngest of a house. v. i. To die చచ్చు. 'గిట్టెన్ పులుల్ సింగముల్ కడగొట్టెన్.' సా. i.

(p. 538) tuda or తుది tuda. [Tel.] n. The end, the point, the tip. చివర, కడ, అగ్రము, అంతము. Death చావు. తుదకు, తుడను or తుద at last, in the end, in short. In the next place. తుదముట్టు or తుదిముట్టు tuda-muṭṭu. v. a. To finish, reach the end. To die చచ్చు. తుదముట్ట to the end. తుదిని at the end; తుదిరేయి lit: the last night, i.e., the end of the Kalpa Yuga కల్పామతము, తుదివాడు the last man. కడపటివాడు, కనిష్ఠుడు.

(p. 970) māṭa māṭa. [Tel.] n. A word, పదము. A promise, వాగ్దత్తము, ప్రతిజ్ఞావచనము. Slander, నింద. Opinion, rumour, వృత్తాంతము. అతడు నీ మాట చెప్పలేదు he did not speak of you. ఇది వేరే మాట this is another affair, another thing. వానిమాటకాదు this is not about him, I am not talking about him. గడియకు ఒకమాట చెప్పినాడు he changed his mind every hour. మంచిమాట (interj.) Very well. దాన్ని గురించి రెండో మాటలేదు there is no alternative. వారివిద్ద మాటలుపడినాడు he was reproached or reprimanded by them. In some phrases the word మాట need not be translated. Thus, ఆమె తిరిగీ వస్తున్నదనేమాట తెలిసి knowing that she would return. నేను దానిని కొన్నమాట రూఢి it is very true I bought it. ఆమాటే యెరుగను I know nothing of it. ఇందుచేత మాటవచ్చును by this you will get into disgrace. అతడు మాటతప్పలేదు he did not fail in his promise. మాట తప్పినవాడు మాలవాడు a promise breaker is a pariah, i.e., is a mean wretch. నేను పోయినమాట వానికి ఎట్లా తెలిసినది how did he know that I was gone? అతడు పోయేమాట ఉండేమాటా does he propose to go or stay? వాడు ఉండేమాట యింకా తెలియలేదు I do not as yet know that he will remain. మాటకుమాట word for word, literally. నా మాట అడుగుదాటకు transgress not my command. తనమీద మాటరాకుండా ఇట్లా చేసెను he did this to avoid blame. మాటవినుట to obey. ఎంతమాట what nonsense! వానిమాట వాని ఒడిలో వేసినాను I acted as he desired. నీకు మాట నాకు మూట a command is easy to give but hard to perform, or a word from you will make me rich. వెయ్యిమాటలేల why discuss it at length, in a word. ఆ పెండ్లి మాట యీ గ్రంథములో లేదు there is no mention of the marriage in this book నామాటవేరు, నీమాట వేరు I say one thing you say another, my opinion is different from yours, my case is quite different from yours. వానికి నాకు మాటలు లేవు he and I are not on speaking terms. వానితో నీకేమిమాటలు why do you speak with him? ఈమాట వింటే ఆయన యేమనును if he hears of this what will he say? కడపటిమాటయేమి what was the upshot of the business? ఇప్పట్లో వాని మాట సాగదు he has now no influence. కడకు వానిమాటే ముందరికివచ్చినది at last his words proved true. దానిని గురించి ఇంకా యేమాటా తెలియలేదు I do not yet know the result. మాటలకు పట్టుకొంటే విడవడు if he begins talking he will never stop. అదెక్కడిమాట what nonsense! such a thing is impossible. మాటలు మంచివే కాణి మనసు మంచిదికాదు he talks well but has a bad heart. ఇంకా మాటలు రాని బిడ్డ a child that cannot yet speak. వానికి ఆ ఊరిలో మాట వాసికద్దు లేక మాట సాగుతుంది he has influence in the town. ఆయన మాటకు ఎదురులేదు his word is law. మాటలకుమాత్రము పేదరికములేదు as far as words go he is rich enough. ఒక మాట యిచ్చి పదిమాటలు తీసుకొన్నాడు his reproaches were returned ten-fold. మాటకాడు māṭa-kāḍu. n. A good public speaker, సభయందు భయములేక మాటాడువాడు, వక్త. మాటకారి māṭa-kāri. n. A skilful speaker, యుక్తిగా మాటాడువాడు. A talkative person, వాచాలుడు. మాటలమారి māṭala-māri. n. A talkative person, మిక్కిలి మాటాడువాడు. మాటలాడు, మాటాడు or మాట్లాడు māṭa-l-āḍu. v. n. To speak, talk, converse, to reproach. నన్నెందుకు ఊరికె మాటలాడుతావు why reproach me for nothing? S. iii. 41.

(p. 1040) mona mona. [Tel.] n. The point, end, extremity. ఆగ్రము, తీక్ష్ణాగ్రము. An army, or detachment, సేన. A tube. తెగ. A military array. వ్యూహము. A tribe, తెగ. The front, ముందు. 'మన మొనలకువశముగాదు మరలు పమింకన్.' M. VI. ii. 97. 'లోమొన, వెలిమొన, ఉసిమొన, ముమ్మొన, చతురమొన, పుణ్యపుమొన, పాపపుమొన, దాటడుగుమొన, కదలుమొన, అరమీటుమొన, నెరమీటుమొన, సరితాళంపుమొన, లాదిగాగల పదిరెండు మొనల వారితెలిసిరి.' H. i. 245. మొనలారిపోయినకత్తి a knife with a blunt point. adj. Last, furthest, utmost. కడపటి. మొనకట్టు mona-kaṭṭu. v. n. To attempt with enthusiasm, ఉత్సహించు. n. Joy, rejoicing, enthusiasam, ఉత్సాహము. An amulet or drug used as a charm, పెట్టుమందులలో నొకటి. ఒకానొక స్తంభనమాలిక. 'ఇదిదారికట్టు మొనకట్టిది, కాంతావశ్యకరణమిది.' S. i. 18. 'జలాగ్నిస్థంభములును, మొనకట్టును వాకట్టును.' H. i. 174. adj. Rejoicing, enthusiastic, ఉత్సాహకరమైన. మొనకాడు or మొనగాడు mona-kāḍu. n. A leader of an army, a hero, a principal; a ringleader, శూరుడు, సేనాధిపతి, ముఖ్యుడు. దొంగలమొనగాడు a ringleader among thieves. మొనకొను Same as మొనయు. (q. v.) మొనచేయు mona-chēyu. v. n. To face or front in battle. మోహరించు. మొనచన్ను mona-tsannu. n. A nipple. Lit the tip of the breast. చూచుకము. మొనతప్పు mona-tappu. v. n. To be turned away as the face, to turn away from, విముఖమగు. 'మొనతప్పితిమి రణమున మన మకట మువ్వురము.' భార. సౌ. i. మొనయు monayu. v. n. and v. a. To be, appear, happen, కలుగు. To busy oneself. to engage in. To prepare, be ready, attempt, పూను, పనిపడు. To prepare for battle, రణోద్యోగముచేయు. To cover, to rest upon. ఒగ్గు, కమ్ము, ఆనించు. 'మొండి మాటలాడి మొనసియుండువిరక్తి యమునిగెల్వనెచట నలవిగాదు.' Vēma. 864. 'మొనయు చింతాశ్రేణిమూక విప్పు.' Swa. iv. 148. టీ మొనయు, కమ్ముకొనునట్టి. మొనపు or మొనయించు monapu. v. a. To cause to attempt, పూనజేయు. To cause to happen, కలుగజేయు. To put, place. మోపు, ఉంచు. 'అనినన్ గైటభదైత్య వైరి, దరహాసాంకూరముల్ మోవిపై, మొనపంగొం డొక నిల్చియవ్వనమున్.' Parij. iv. 12. మొనపు. n. An attempt, పూనిక.

(p. 1210) venu Same as వెన్ను. (q. v.) వెనుక, వెనక or వెన్క venuka. [Tel. from వెను.] n. The back part or side, the rear, పశ్చాద్బాగము. The front, ముందు. The west, పడమర. Indifference, ఉపేక్ష. adj. Behind or before (in place, order or time.) పశ్చాద్భాగముననున్న, ముందరనున్న. adv. and affix. Behind, after (in time or place.) Formerly, పశ్చాద్భాగమందు, తదనంతరము, లోగడ. Afterwards, పిమ్మట. దీనిని నావెనుక నాకొడుకులు అనుభవింపవలసినది after me this is to be enjoyed by my sons. ముందు వెనుకలు విచారించి మాట్లాడు Speak with much caution; lit: looking forwards and backwards. వెనుక ముందుతోచకుండా not knowing which way to turn. వెనుకసారి on the latter occasion. ఆ వెనుక (wrongly pronounced ఆనక) thereafter. వెనుకకు, వెనకకు, వెన్కకు or వెనక్కు venuka-ku. adv. Backwards. వెనుకతట్టుకు, పశ్చాద్భాగమునకు. వానిని వెనుకకుపడదోసెను he thrust him down backwards. 'వెన్కకునీడ్చుపాదములతో' T. iv. 52, stepping forwards reluctantly. వెనుకచిక్కు venuka-chikku. v. n. To hang behind, to lag, fall back. వెనుకపడు. వెనుకచూపులమెకము venuka-tsūpula-mekamu. n. A bear. ఎలుగుబంటి. వెనుకటి or వెనకటి venukaṭi. adj. Former, previous. Subsequent, following, latter, hinder. ముందరి, ఇటీవలి, వెనుకనుండే. వెనుకటికాళ్లు the hind legs. వెనుకటి సంగతులు the former matters; also, the latter particulars. వెనుకటికర్మము or వెనుకటి పని obsequies, funeral ceremonies, ఆపరకర్మము. వెనుకటివాడు venukaṭi-vāḍu. n. A younger brother, తమ్ముడు. The former man. The latter man, ముందరివాడు, ఇటీవలివాడు. వెనుకటివారు those who precede: also, those who come after. వెనుకదీయు venuka-dīyu. v. n. To retreat, draw off, fall back, hesitate. వెనుకకు మరలు, సంకోచించు. వెనుకద్రొక్కు venuka-drokku. v. n. To fall back, retreat. వెనుదీయు. వెనుకపడు venuka-paḍu. v. n. To hang behind, lag, fall back. వెనుకచిక్కు. To remain on hand, as a remainder or surplus. మిగులు, వ్యయముకాకుండా నిలుచు. వెనుకపాటు venuka-pāṭu.n. The act of lagging behind, or of remaining over, వెనుకపడుట. వెనుకముందగు venuka-mund-agu. v. n. To be topsy-turvy, to be thrown into confusion. తలక్రిందగు. వెనుకమేను venuka-mēnu. n. The back, వీపు, చరమంగము. వెనుకమ్రాను venuka-mrānu. n. A piece of wood on which the man who works a picota sits. వెనుకల or వెనుకాల venukala. (వెను+కలను) affix. Behind, పశ్చాద్భాగమునందు, వెనుక. వెనుకవేయు venuka-vēyu. v. a. To save, lay up, keep in store. కూడబెట్టు. వెనుకసారి venuka-sāri. adv. The last time, on a former occasion, on a latter occasion, పుర్వమొకప్పుడు. కడపటిపర్యాయము. వెనుకొను, వెన్కొను, వెనుచరుచు, వెనుతవులు, వెన్తవులు, వెనుదవులు or వెన్దవులు venu-konu. v. a. To pursue closely, to follow, వెంబడించు. 'సౌమిత్రివెనుకొని చని పట్టంబుగట్టికొమ్ముపొమ్మని పని చిన.' R. v. 325. వెనుదన్ను Same as వెన్నుదన్ను. (q. v.) వెనుదీయు venu-dīyu. v. n. To turn back, retreat, వెనుకకుమరలు. 'వెయ్యారుచందముల వెనుదీయక కాలువలునరులు త్రిప్పినదిరుగున్.' Vema. 450. వెనుబడు or వెన్బడు venu-baḍu. v. n. To be grieved, to be sorrowful, విషాదించు, ఖేదపడు. వెనుబాటు or వెన్బాటు venu-bāṭu. n. The act of grieving, the state of being sorrowful, grief, sorrow. వెనుబడుట, విషాదము, ఖేదము. వెనువెంట venu-venta. adv. Along with. మిక్కిలి వెంబడి.

(p. 1212) verasi verasi. [Tel.] n. The total, the sum, the whole, లెక్క మొత్తము. The last thing, కడపటిది. వెరసిమాట the last word, the final decision, కడపటిమాట. adj. Total, entire. మొత్తము, కడపటి. వెరసి రూపాయిలునూరు total rupees one hundred. ఉభయమువెరసి the grand total.

(p. 1395) hōli , హోళి or హోలిక hōli. [Manrati.] n. The pile (of wood, grass, &c., arranged to be kindled at the close of the Holi feast. కామునిపండుగ కడపటివాడు తగల బెట్టడమునకై పోగుచేయబడు గడ్డికంప మొదలయినవి. హోళపండుగ hōḷi-panḍuga. n. The Holi feast held about the beginning of March. వసంతోత్సవము, కామునిపండుగ.