(p. 272) kāmamu kāmamu. [Skt.] n. Love, lust. Wish, desire, concupiscence. ఇచ్ఛ. కామకేళి sexual intercourse. కామనుడు kāmanuḍu. n. A lustful man. కామచారి kāma-chāri. adj. Sensual, selfish; following one's own pleasure. కామగము kāmagamu. adj. Wish-guided; going at will as an enchanted car. తలచినచోటికి పోయే. కామరూపి. kāma-rūpi. adj. Protean, plastic, able to assume any shape. The heroes Sugriva and Hanuman and all the Rakshasas were kāmarūpis, being able to assume various shapes at will. కామాంకుశము kām-ānkuṣamu. n. A stimulant or aphrodisiac. A finger nail గోరు కామాధమకారము kām-āndhakāramu. n. Blindness of lust. కామాతరుడు kām-āturuḍu. A lustful man. కామానలము kām-ānalamu. n. The fire of love.

(p. 570) tribhaṅgi tri-bhangi. adj. 'Three ways' twisted. The name of a certain graceful attitude in which some statues stand: such as the వేణుగోపాల or Piping Apollo; or that given to the ద్వారపాలకులు or door keepers carved on each side of a temple gate. The word frequently occurs in books on sculpture (Silpi) and in some poems, but is no where precisely defined. త్రిభంగిన్, three fold: in three ways. మూడువిధములవునట్టుగాను Swa. iii. 76. త్రిభాగము tri-bhāgamu. adj. Divided into three parts or shares. త్రిభువనము or త్రిలోకము tri-bhuvanamu. n. The three worlds: heaven, earth, and hell, i.e., the universe. త్రిమూర్తి tri-mūrti. n. The Hindu Triad, consisting of Bramha, Vishnu, and Siva. త్రియామ tri-yāma. n. Night. M. VII. v. 317. త్రిరాత్రము tri-rātramu. n. Three nights, మూడురాత్రులు. త్రిలింగము tri-lingamu. adj. 'Three gendered.' -a phrase for Sanskrit nouns of the common gender. 'Three formed.' 'త్రిమూర్తుల త్రిలింగవ్యక్తులన్.' B. vii. 333. Also a fictitous or fanciful name (యౌగికపదము) used for the Telugu language. It is peculiar to Appa Cavi, and a few other modern writers, but is not mentioned in any ancient or classical poet: nor in any Sanskrit Dictionary, in lists of the 'fifty six countries.' See W. Vish. Pur. p. 193. In some modern lists Troilinga is named, but without any authority. త్రివర్గము a collection of three (things) as Duty (ధర్మము,) Wealth (అర్థము,) and Desire (కామము) or the Gunas called సత్వరజస్తమములు, or the states called Increase (వృద్ధి), Decrease (క్షయము), and Stationariness (స్థానము.) త్రివళి tri-vali. n. A threefold corrugation on the stomach considered a beauty in women. 'లితకృశోదరంబు తరశత్రివళీయుత రోమరాజియున్.' M. I. iv. 49. త్రివిక్రముడు tri-vikramuḍu. n. He who subjugated the three worlds in three strides, i.e., Vishnu. త్రివిష్టవము tri-vishtapamu. n. Heaven. స్వర్గము. త్రివేణి tri-vēṇi. n. Lit: The Triple braided, an epithet of the Ganges which according to mythology, springs in three streams from the head of Siva. త్రివేణుక or త్రివేణువు tri-vēṇuka. n. The bands of a carriage pole. నొగకట్లు. T. v. 16. M. VII. i. 302. త్రిశంకువు tri-ṣankuvu. n. Name of the father of the hero Harischandra. త్రిశంకుస్వర్గము the Aerial regions, the place of happiness created for త్రిశంకు who could not be admitted into heaven on account of his low origin. త్రిశూలము tri-ṣālamu. n. The three pronged weapon of Vishnu. త్రిషవణము tri-sharvaṇamu. n. The three ablutions, to be performed at morn, noon and night. M. XII. iv. 102. త్రిషవణస్నాయి he who bathes thrice a day. త్రిసప్త tri-sapta. adj. Thrice seven. BRY. iii. 19. త్తిసంధ్యము tri-sandhyamu. n. The meeting times of forenoon, the noon and the afternoon. పూర్వాహ్న మధ్యాహ్న అపరాహ్న సంధ్యలు.

(p. 572) traivargikuḍu trai-vargikuḍu. [Skt. from త్రివర్గము.] n. One who seeks after the three objects of desire, viz: ధర్మము, అర్థము and కామము.

(p. 648) nikāmamu nikāmamu. [Skt.] adv. Voluntarily, willingly, (implying certainity.) Much: as much as one pleases, యథేచ్ఛము, మిక్కిలి కోరినట్టుగా.

(p. 722) paryāptamu pary-āptamu. [Skt.] n. That which is obtained or gained. Satisfaction, satiety, తృప్తి. All, completeness, entirety, enough, sufficiency, యథేప్సితము, పరిపూర్ణము, ప్రకామము. Power, ability, శక్తి. Prevention, నివారణము. పర్యాప్తముగా pary-āptamu-gā. adv. Readily, ably, satisfactorily.

(p. 771) puruṣuḍu purushuḍu. [Skt.] n. A man. A husband. నా పురుషుడు my husband. మహాపురుషుడు a great person. పురుషకారము an attempt of man, human effort, పురుష ప్రయత్నము. పురుషోత్తముడు purush-ōttamuḍu. n. Lit: the best of men. The Almighty. పురుషము purushamu. n. A person in verbs. క్రియలమీది విభక్తుల సంజ్ఞ. ప్రథమపురుషము the third person. మధ్యమపురుషము the second person. ఉత్తమవురుషము the first person. పురుషరత్నము or మంగలింగము purusha-ratnamu. n. A species of violet or phallus flower, Viola suffruticosa. Ainslie. ii. 267. Ionidium suffruticosum. Wight, plate XIX. పురుషాయితము purush-āyitamu. n. Man-fashion; playing the husband. పురుషార్థము purush-ārthamu. n. An object of desire. The principal thing or object in life, i.e., ధర్మార్థకామమోక్షములు the gratification of desire, acquirement of wealth, discharge of duty, and final emancipation. ఇది చేస్తే పుణ్యమా పురుషార్థమా if one does this, does it bring merit or the satisfaction of one's desires?

(p. 824) prakāmamu pra-kāmamu. [Skt.] adv. Voluntarily, willingly. యథేప్సితము, ఇచ్చవచ్చినట్లు.

(p. 947) mattamu mattamu. [Skt.] adj. Intoxicated, drunk, tipsy. Infatuated, wanton, lustful. Mad, insane. Proud, gay, merry. మత్తగజము, మత్తవారణము or మత్తేభము an elephant in rut. మత్తచకోరము the amorous dove, the lovelorn nightingale. మత్తకాశిని or మత్తకాసిని matta-kāṣini. n. A wanton woman. మదించిన స్త్రీ. మత్తకోకిల matta-kōkila. n. The name of a certain Telugu metre. మత్తి matti. n. Intoxication, amorous desire. కామము. మత్తికాడు matti-kāḍu. n. A lewd wretch. కాముకుడు. An impudent fellow. తలకొవ్వినవాడు. 'చిక్కెజోనెడునాచేమత్తికాడు, చిక్కులబెట్టి శాశికుని మెప్పింతు.' HD. ii. 535. మత్తు or మత్తా mattu. [from Skt.] n. Intoxication, drunkenness, pride, arrogance. కైపు, మయికము, మదము. మత్తు ఔషధము an intoxicating drug. మత్తిలు, మత్తిల్లు or మత్తుగొను mattilu. v. n. To be intoxicated, to be inebriated. నిషాచేయు, మదించు, కైపెక్కు. మత్తుడు mattuḍu. n. A drunkard, a lustful man. A proud man. మత్తుగొన్నవాడు, మదించినవాడు. మత్తేభము mattē-bhamu. n. The name of a Telugu Metre.

(p. 958) marulu marulu. [from Skt. స్మర.] n. Love, desire, lust, మోహము, కామము. A demon, పిశాచము, మరులెత్తినకైనడి as if love stricken. మరులుకొను maralu-konu. v. n. To fall in love, మోహించు, మరులుకొలుపు marulu-kolupu. v. a. To allure, enamour, to cause to love, మోహింపజేయు మరులు౛డ మరులుతీగె or మరులుమాతంగి marulu-dzaḍa. n. A creeper or plant which, as soon as touched, makes one fall in love with another, Orris root: a kind of bent grass. 'మరులుతీగెమెట్టియిరులన్ననో యని యెడు, తమిస్ర గాడుపడి.' A. vi. 11. మరులు మందు or మరులమందు a love potion. ముట్టిన తోడనే మరులుపుట్టించు ఓషధి. భూతికేశము, లోమీవృక్షము. మరులురేడు the lord of the demons, పిశాచములరాజు. ఉ. హరి. ii.

(p. 960) malamu malamu [Skt.] n. An excretion, especially applied to the fœces, dung, dirt, filth, dregs, sediment. Sin, pollution. మూత్రము, పురీషము, గులిచి, చీమిడి, పుసి, ఉమ్మి మొదలైనవి, పాపము, మాలిన్యము, దోషము. మలహరుడు the remover of defilement. అణవమలము original sin, అణుసంబంధమైన మలము. మలత్రయము or ముమ్మలము three kinds of defilement or evil passions, viz., గర్వము, మాయ, కామము, pride, confusion of mind and lust. మలమూత్రములు dung and urine, మూత్రపురీషములు. మలబంధనము costiveness, obstruction of the bowels. మలబాధకు వెళ్లు to go to stool.

(p. 1136) vala vala. n. A net. జాలము. 'వలయెత్తినీటిలో నేయంగ.' BD. iv. 1818. నివలనుజిక్కి నిన్నేతలంచు.' L. iv. 241. [For వలపు.] Love, కామము, వలకాక vala-kāka. n. Amorous desire, మన్మధతాపము. (క్షేత్రయ.) వలకాడు vala-kāḍu. n. A lover. కాముకుడు. వసు. iv. వలకారి vala-kāri. n. One who causes another to fall in love. వలపించువాడు, లేక వలపించునది. వలకారితనము vala-kāri-tanamu. n. Prettiness, gracefulness. శృంగారభావము. 'అలవోకగావచ్చి యప్పటప్పటికి సమేలంపు మాటలమేలమాడు, పలుమారు తన మ్రోలకలికిసేతలతోడి వలకారితనమునవన్నె బెట్టు, అన్యాపదేశంబులాడి నెచ్చెలుచే బ్రియమారనేమేని బెట్టిపంపు.' Vish. vi. 19. వలకారివగలు vala-kāri-vagalu. n. Airs, graces, pretty ways or gestures. వన్నెలాడిటక్కులు. వలదొర, వలరా౛ు, వలరాయడు or వలరేడు vala-dora. n. A name of Manmatha, the Hindu Cupid. మన్మథుడు. వలవంత or వల్వంత vala-vanta. n. Amorous desire, మన్మథవ్యధ. Emotion, passion, grief, affliction, misery, మనోవ్యధ, దుఃఖము, పరితాపము. 'ఆత్మవత్సర్వభూతాని యనుటబొంకె, ముద్దియలకైన వలవంతముచ్చటలను, నాటపాటలగతుల గొంతడచుగాని, నోరులేని జంతువులకె నొప్పిఘనము.' A. v. 45. టీ వలవంత, పరితాపము, 'శోకవిషణ్న మానసాంభోరుహలైపథంబుగొని పోయెదరివ్వలవంత మీకునేకారణ జాతమయ్యె.' Vedanta Rasayanam iv. 129.

(p. 1137) valacu or వల్చు valaṭsu. [Tel.] v. n. To smell or emit perfume. వాసనకొట్టు. 'గమగమవలచు చొక్కపుజవాది.' Swa. ii. 59. 'శ్వాపదంబులపదహతి వ్రస్సివలచి, వరుగు దరుచగు మురుత్రోవనరిగియెదుట.' A. vi. 18. టీ వలచు, కంపుకొట్టుచుండే v. a. To love, wish, long for, కామించు, మోహించు, కోరు, ఆశించు, అపేక్షించు. 'నాకెంతవలచియున్నది యహహోవినగవలతు.' P. iii. 308. వలపు or వల్పు valapu. n. Love, affection, fondness, మోహము, కామము. A desire. కోరిక. Smell, fragrance, పరిమళము. 'పూనికనాటతోట వలపుల్ గలకప్రపుకమ్మధూళి.' R. iii. 98. వలపుల్ గల. వాసనలుగలిగినటువంటి. 'కసటు వోపన్నీటగడిచి పువ్వులతావివలనైనకమ్మజవ్వాది వలపునెరప.' T. iii. 131. టీ వలపు, వా సనను. వలపించు valapinṭsu. v. a. To inveigle, tempt, enamour or cause to love. మోహింపజేయు, వలపించుట valapintsuṭa. n. Enamouring, tempting. మోహింపజేయడము. 'సయ్యాటముల్ వింతలున్ గిలిగింతల్ వలపించుటల్ చతురతల్.' H. i. 293. వలపుకాడు valapu-kāḍu. n. A lover, an amorous person. కామముగలవాడు. కాముకుడు. వలపుకత్తె or వలపుకత్తియ valapu-katte. n. An amorous woman, కామము గలది. కాముకి. వలపుకీలు Same as పోకముడి. (q.v.) వలపుమోపరి valapu-mōp-ari. n. Lit: The bearer of scents, i.e., the air, వాయువు. గంధవహుడు. వలపులరేడు or వలపురాయడు valapula-rēḍu. n. The god of love.మన్మథుడు. వలవని or వల్వని valavani. adj. Not wanted, useless. అక్కరలేని, కొరమాలిన. adv. Much, very. అతి. అమితమైన. 'చేయవలవని కార్యంబుసేయుకతన.' Padma. iii. 61. చేయవలవని కార్యము what one ought not to do, చేయరానిపని. 'వలవనిఠీవినవ్వు.' P. ii. 135. వలవనిఠీవి, అనగా పనికిమాలిన రాజసము.