(p. 34) aḍapakatte or అడవక్తత్తియ aḍapa-katte. [Tel. from అడపము.] n. A woman in waiting, who carries her mistress's betel nut pouch and serves it out. తాంబూలము మడిచియిచ్చే బోనకత్తె. 'అడపకత్తియ యిచ్చు వీడెంబుగైకొనన్' Satyabha. iii. 143. అడపకాడు masculine of అడపకత్తె.

(p. 92) avataṃsamu avatamsamu. [Skt.] n. A flower put on the ear for ornament; a crest, a ring worn at the tip of the ear. కర్ణభూషణము, సిగబంతి, శిరోభూషణము. స్త్రీ పురుషులు చెవికొననుంచే పుష్పపల్లవాదులు, శేఖరము, శిఖయందు కట్టిన పూల దండ. అవతంసితము adj. Worn on the ear for ornament. చెవి కొనను ఉంచుకోబడిన.

(p. 97) avibhaktamu a-vibhaktamu. [Skt.] adj. Undivided, unpartitioned, unseparated, joint. పంచుకొనబడని. అవిభక్తులు a-vi-bhaktulu. n. plu. Those who live together without dividing their inheritance, those who live as one family. భాగాలు తీరనివారు, పాళ్లు పంచుకొననివారు. మీరు విభక్తులా అవిభక్తులా do you live apart from your brothers or not?

(p. 554) tēra tēra. n. Clearness. తేట. Want of any relationship or connection. సంబంధము లేమి. adj. or adv. Gratis, unpaid for సంబంధము లేని. Uselessly, వ్యర్థముగా. Without any trouble, easily, అనాయాసముగా. తేరకొంప a rent-free lodging. తేరకాడు a stranger, అన్యుడు; a temporary husband ఔచిత్య భర్త. An interloper: one who enjoys gratis. పైపై వచ్చినవాడు. తేరకత్తె a strange woman అన్యురాలు, a woman of loose character. తేరగుర్రము తంగేటిబరికె when you ride gratis, you use your cudgel well. తెరకు or తేరకుదేర tēraku. adv. Quite uselessly మిక్కిలి వ్యర్థముగా. Easily, అనాయాసముగా, తేర or తేరగా [from తెచ్చు.] used with various verbs, as చనుదేర, పుత్తేర. ఏగుదేర while coming, while going. R. iii. 2. కొనితెర while he brought, కొని తెచ్చుచుండగా. తేరకొను tēra-konu. v. n. To become clear. తేటపడు. To abound, teem. తేటకొనన్ fully. సమృద్ధిగా, స్పష్టముగా. Swa. iii.

(p. 570) trikkaṭi Same as త్రికము. 'నలువుర నేవుర తలలంటుకొననేయుత్రిక్కట్లతోడనేతిరుగువారు.' R. vii. 15.

(p. 582) daruzu or దరు౛ు daruḍzu. [H.] n. A cornice, a frieze, a joining, a seam in carpentry or masonry గోడకొననుగాని స్తంభపు కొననుగాని చేసియుండే చిత్రపుపని. దురు౛ుసున్నము plaster made of lime.

(p. 952) manu manu. [Tel.] v. n. To live, exist. జీవించు. To conduct oneself, వర్తించు. 'కంటిని శ్రీపాద కమలంబులేను, మంటినింకేటికి మగుడుదుననిన.' BD. iii. 2220. n. Earth, soil, మట్టి, నేల. మనికి or మన్కి maniki. n. Existence, living, జీవించడము, జీవనము. Home, an abode. నివాసము, ఉనికిపట్టు. వాసస్థానము. A place, స్థానము. 'మనుకులము రాచవారల, మనుకులకిరవగచుకలిమిమగువకునెలవై, తనరునయోధ్యానగరము.' R. i. 102. మనుకులకిరవగుచు, అనగా ఇండ్లకు ఉనికిపట్టుఅగుచు. మనికిపట్టు maniki-paṭṭu. n. Home, an abode. గృహము. మనుకువ manukuva. n. An abode, house, residence. వాసస్థానము. మనుగడ manugaḍa. n. Life, living. జీవనము, జీవించడము. Means of livelihood, జీవనోపాయము. 'మనుగడదప్పునొక్క మునిమాటలుచేకొననైతి.' M. XII. iii. 370. మనుచు, మంచు, మనుపు or మన్పు manuṭsu. v. a. To cause to live, to nourish, to take care of, bring up. మనజేయు, పోషించు, బ్రతికించు. మనుదిండి or మన్దిండి manudinḍi. n. Lit: That which eats earth, i.e., a kind of snake, ఒకవిధమైన పాము. మనుపరి manupari. n. A guardian, కాపరి, రక్షకుడు. మనుపీనుగు manu-pīnugu. n. A living corpse, జీవచ్ఛవము. మనువృత్తి, మనోవర్తి or మనువర్తి manu-vritti. n. Maintenance, support; a pension, allowance, stipend. మనువు manuvu. n. Life, living, జీవనము, బ్రతుకుట. Conduct, వర్తనము. Choosing a husband, the choice of a husband, మగని వరించుట. A husband, మగడు. A fitting match, implying a proper or respectable son-in-law. వివాహనిశ్చయము. అతడు కూతుళ్లకు మనువులుచిక్కక అల్లాడుచున్నాడు he is at a loss for a suitable match for his daughters. మంచిమనువుచిక్కితే కూతురికి పెండ్లిచేస్తాడు. if he meets with a suitable match he is ready to give his daughter in marriage. మారుమనువు a second marriage of a woman, ఆడదానికి రెండవ వివాహము. మనుగుడుపు manu-guḍupu. n. A final entertainment given by the bride's parents to the bridegroom, after the conclusion of the whole marriage ceremonies.

(p. 1035) moga moga. [from Skt. ముఖము.] n. The tip, point, end; the beginning, మొదలు. The mouth of a river, &c. మొన, నదీ సముద్రాదుల ముఖము. An entrance, ద్వారము. ఆ మొగను at the beginning. A blossom, మొగ్గ. మొగకొను moga-konu. v. n. To begin, commence. మొదలుపెట్టు. To meet, turn the face towards, అభిముఖమగు. 'వినుడీసుఖదుఃఖము లనిత్యములుగాన వాని యాగమకాలంబున ముదము శోకము మొగకొననీయమి యురువుశాంతి గోరుజనులకున్.' M. XII. i. 196. See మొగదల.

(p. 1078) rikka rikka. [Tel.] n. A star. నక్షత్రము. A constellation, a lunar mansion. A peculiar noise made in driving cattle. పశువులను తోలునపుడు చేయు ధ్వని. A pustule, weal, blister. బొబ్బ. రిక్కించు rikkinṭsu. v. a. To prick up the ears, &c. నిక్కించు, నిక్కపొడుచు. 'బిగుపట్టెళ్లమరించి వేటకుభటుల్ వేర్వేర నంకించిముందుగబిల్వన్ మరియున్ బయల్ పసిగొనన్ దాటున్ దిశల్ నిక్కినీలిగికాల్ద్రవ్రు వెలుంగిడున్ చెవిగవల్ రిక్కించిమై బ్రాకుపొల్పుగడల్గొల్పుచు బోవుదిస్స మొలవేల్పున్ దత్తడున్ మొత్తమిన్.' R. ii. 19. రిక్కవెట్టు or రిక్కవిడు rikka-veṭṭu. v. n. To stretch the body through drowsiness. ఒళ్లువిరుచుకొను. 'కుక్కలబిల్చు చురిక్క వెర్టుచును, నెక్కొననొరగాలనిల్చుచుంజనుచు.' BD. iii. 2244. రిక్కు rikku. n. The noise made by waving a cane of whip, etc.

(p. 1126) vaḍḍiñcu vaḍḍinṭsu. [Tel.] v. a. To help at meals, to serve up a meal. అన్నమిడు. వాడన్నమాటలను నీకునీవే యేల వడ్డించుకొంటున్నావు why do you take his words to yourself? 'అనుకయపకపకనగి యవ్వనజుడను నీకునీవె వడ్డించుకొనన్ జనునే.' Ahal. ii. 46. 'అతివవడ్డింపదివ్యాన్నమారగించి.' Ila. ii. 11. వడ్డన or వడ్డెన vaḍḍana. n. Serving out, or helping food. ఇడడము, వడ్డించడము. వడ్డనఅయినది dinner is served. రెండవవడ్డన the second course.

(p. 1126) vataṃsamu or అవతంసము vatamsamu. [Skt.] n. A crest; an ornament on the head: an earring. శిరోభూషణము, సిగబంతి. చెవికొననుంచే పుష్పపల్లవాదులు, పూగమ్మ Metaphorically, the crest or chief, as హయనతంసము the noblest of horses.

(p. 1230) vailōmyamu vai-lōmyamu. [Skt. from విలోమము.] n. Reversal, reading a magic spell, &c. backwards. విలోమభావము. అనగా కొననుంచి మొదటికి చదవడము మొదలైనది.

(p. 1244) śaraṇamu ṣaraṇamu. [Skt.] n. A refuge, shelter, asylum, defence, protection, protector. రక్షకము, రక్ఠణము, రక్షకుడు, ఆశ్రయము. A house, గృహము. 'గంజాశరణము.' a liquor shop, కల్లంగడి. P. i. 405. 'ఆమహీసురశరణమునకు కామందకియనగనొక్క గానుగలదిసుతుల్ నేమించిబంపగంపంగోమల గతినువ్వులమ్ముకొననేతెంచెన్' P. ii. 115. ప్రయోగశరణాం వైయాకరణాః grammarians resort to or rely upon usage. శరణాగతుడు ṣaran-āgatudu. n. A refugee, one who seeks or takes refuge or shelter with another, one who calls for quarter. శరణుచొచ్చినవాడు. ఆశ్రయించినవాడు. శరణాగతులైరి they threw themselves at his feet, they sought refuge with him. శరనార్థి ṣaraṇ-ārthi. n. A suppliant. petitioner. 'శరణార్థినను గానగాదగు.' Swa. vi. 113. శరణు ṣaraṇu. (another form of శరణము.) n. A refuge, asylum shelter, defence, protection. రక్షణము, ఆశ్రయము. A bow, salutation, prostration, obeisance. నమస్కారము. 'భయార్తులై శరణు జొచ్చివారిని రక్షించుటకంటె' Vish. v. 244. 'విధిగృహాక్షయవిత్తశేవధికిశరణు.' A. vi. 147. శరణుచొచ్చు ṣaraṇu-tsoṭsṭsu. v. n. To take refuge with. శరణుడు ṣaraṇuḍu. n. A preserver, a protector, రక్షకుడు, పోషించువాడు. 'సకలంబుదానైన శరణునకరుగ నొకచచోటు నిలువంగ నొకచోటుకలదె.' L. ii. 262. శరణ్యము or శరణీయము ṣaraṇyamu. adj. Fit to be protected or aided. రక్షింపదగిన. Fit to seek refuge under, శరణుచొరదగిన. n. A protection, defence, shelter, రక్షకము. శరణ్యుడు ṣarṇyuḍu. n. A protector, defender, saviour, రక్షకుడు, 'అర్తజనశరణ్యుండు.' B. v. 1152.

(p. 1266) ṣaṭ shat. [Skt.] adj. Six. ఆరు. షట్కర్మములు the six acts, or duties enjoined on Brahmins, i.e., అధ్యయన, అధ్యాపన, దాన, ఆదాన, యజన. యాజనములు. షట్కర్ముడు shaṭkarmuḍu. n. A Smarta Brahmin who performs the six acts above enumerated. షడక్షరమంత్రము a spell which has six syllables. షడ్గుణము six-fold, six times as much. ఆరంతలు. 'సాహసంషడ్గుణంచైవ.' షడ్గుణములు అనగా సంధి. కలహించడము, దండెత్తడము, యుద్ధానకు సమయము చూడడము, భేదము పుట్టించడము బలవంతునిని చేపట్టడము. షట్కము shaṭkamu. Six. ఆగు. షట్పదము shaṭ-padamu. n. Lit, the six-footed, i.e., a bee, the large black bee. అళి, భ్రమరము. షదాననుడు or షణ్ముఖుడు shaḍ-ānanuḍu. n. Lit. the six faced; a name of Kumaraswami, the Hindu Mars. కుమారస్వామి. షడ్జము shaḍjamu. n. A shrill musical tone like the peacock's cry. The fourth or middle note (tenor) of the Hindu gamut. సప్తస్వరములలో నొక స్వరము. షడ్భాషలు shaḍ-bhāshalu. n. plu. The six languages, i.e., అచ్చతెనుగు, దేశీయము, గ్రామ్యము, కన్నడి, హళేకన్నడి, అరవము. షడ్రసములు or షడ్రుచులు saḍ-rasamulu. n. plu. The six flavours used in cookery; viz., astringent, ఒగరు; sweet, తీపి; salt, ఉప్పు; pungent,కారము; bitter, చేదు; sour, పులుసు. షడ్రసాన్నము a ragout, highly seasoned food. 'చలువలుగట్టించు షడ్రసాన్నములుంచున్.' Ila. i. 87. అనగా మృష్టాన్నము పెట్టును. షడ్విద్యలు shạd-vidyalu. n. plu. The six magic arts; which are called ఆకర్షణము, స్తంభనము, మారణము, విద్వేషణము ఉచ్చాటనము, మోహనము. షణ్మతములు shaṇ-matamulu. n. The six Schools or doctrines of Philosophy, ఆరుదశములు. They are పాషండ, చార్వాక, బుద్ధ, జైన, వామన, గాణాపత్యములు. But a verse says బౌద్ధంవైదిక, శైవంచ, సౌరంవిష్ణుచ శాక్తకం. షష్టాష్టమము shashṭ-āshṭamamu. n. Enmity, animosity, పగ, విరోధము. వారికి షష్టాష్టమముగానున్నది they are on bad terms. షష్టి shashṭi. n. Sixty. ఆరువది. షష్టిపూర్తి shashṭi-pūrti. n. A feast held on a man's attaining his sixtieth year. అరువదియేండ్లవయసు రాగానే చేయు ఉత్సవము. షష్ఠము ṣhashṭhamu. adj. Sixth. ఆరవది. షష్ఠి ṣhashṭhi. n. The sixth day of the lunar fortnight, ఆరవతిథి. In grammar, the sixth case. ఆరవ విభక్తి. షష్ఠికము or షష్ఠిక shashṭhikamu. n. A kind or rice of quick growth. వ్రీహిభేదము. షష్ఠ్యంతములు shashṭh-y-anta-mulu. n. Dative verses, i.e., a set of verses in the preface of a Telugu peom, having every phrase in the dative thus: To the prince, to the hero, &c., &c. అవతారిక కొననుచెప్పే షష్ఠీవిభక్తిగల వాక్యములు గల పద్యములు. షష్ఠ్యంతమైన శబ్దము a word in the sixth case. ఆరవ విభక్తియందుండు శబ్దము.

(p. 1296) sannī or సన్ని sannī. [H.] n. A dagger-like sword, a bayonet తుపాకి కొనను చెక్కియుండే బాకువంటి కత్తి.