(p. 80) arikaṭṭu arikaṭṭụ. [Tel.] v. a. To check, stop, hinder. అడ్డగించు. 'కొసరునగ నవ్వుకొన గోట కొప్పుదువ్వు నొంటినరికట్టినిలుమంచు నొట్టు బెట్టు.' T. ii. 98.

(p. 319) koppu koppu. [Tel.] n. The chignon or tuft in which a Hindu female folds her tresses. కేశబంధము. కొప్పు or కొప్పు వాసము the crest of a roof. The tip or end of a bow వింటికొన. తిరుపతి కొప్పులు bald heads so used because people have their heads shaved when they visit Tirupati. కొప్పుగువ్వ koppu-guvva. n. The Indian hoopoe.

(p. 540) turumu turumu. [Tel.] n. Powder. పొడుము. Braided hair or tresses. కొప్పు. v. a. To cram, or stick: to thrust in. To adjust, trim, deck the head with flowers. కొప్పుగాముడుచు, కొప్పునదోపు. To grate, pound, reduce to powder or to chips పొడిచేయు. వాని నోట్లో గుడ్డతురిమి కొట్టినారు they thrust a handkerchief into his mouth to beat him. తురుముపీట turumu-pīṭa. n. A crooked knife with teeth at the end used to scoop out a cocoanut, &c. తురుముట కనువుగా చివరను పండ్లేర్పరచిన వంకర యినుప కమ్మిచెక్కిన పీట.

(p. 742) pāritathya pāri-tathya. [Skt.] n. A trinket worn on the back of the head. రాగిడి, జడబిళ్ల, సిగపువ్వు, కొప్పున అలంకారార్థమైపెట్టే సువర్నాది రచితమైన వలయము.

(p. 784) peṃ or పెమ్ pem. [Tel.] n. A contraction for పెను large. పెంజిలువ (పెను+చిలువ) n. A large rock snake పెంణజీకటి pen-jīkaṭi. Thick darkness. The compounds (సమాసములు) in which it thus appears in an abbreviated form are as follow: - పెంజెమట pen-jemaṭa n. Profuse perspiration. పెంజెర pen-jera. (పెమ+జెర్రి.) n. A kind of rock snake, the boa constrictor. రక్తపెంజెర a red snake. తుచ్చుపెంజెర or తుస్సుపెంజెర and పొట్టపెంజెర are other other species. పెంజడ pen-ḍzaḍa. n. A large tress, పెం౛డ. పెం౛ుట్టుచెట్టు pen-ḍzaṭṭa-cheṭṭu. n. A jungle shrub. పెం౛ొర pen-ḍzora. (పెను+చొర.) n. A certain large fish. The great shark. 'మున్నీటంబెంజొరదరసిపోవవు చందంబున.' See సొర్ర. పెందడి pen-daḍi. (పెను+తడి.) n. Mud. పెందడి రాతిపని work done with stone and mud. 'ఇందూపలస్యందంబులకు విందులగు నిందీవరమక రందంబుల బెందడింబడి బందనగొనువలి మించు క్రొమ్మంచుటౌదరుల నీదియీది.' Swa. iii. 38. టీ ఇందీవరమకరందంబుల బెందడింబడి, నల్లగలువ పూదేనియలయొక్క రొంపినిబడి. పెందలకడ or పెందలాడ pen-dala-kaḍa. (పెను+తల+కడ.) adv. Early, betimes, quickly, hastily. In the twilight. A. i. 20. ప్రొద్దుపోక మునుపు, ప్రొద్దుగలుగ. పెందిరువడి pen-diru-vaḍi. (పెను+తిరువడి.) n. A Vaishnvaite's name for Garutmant. గరుత్మంతుడు. 'నింగి గరుత్పరంపరలనిగ్గునలేదొగ రెక్కునంత వీచెంగలశాబ్ధి మీగడల జిడ్డెరిగించెదు కమ్మగాడ్పు నిండెంగడుమ్రోతపెందిరువడింగనిరి.' A. iv. 10. పెందీగ pen-dīga. n. A large creeper. పెందురుము pen-durumu. (పెను+తురుము.) n. Full tresses. 'చెంగల్వపూదండజేర్చి పెందురుముపై ఘనసారమున సూసకముఘటించి.' Swa. vi. 5. టీ పెందురుముపై, పెద్దకొప్పుమీదను. పెందెర pen-dera. (పెను+తెర.) n. A billow, a large wave, like a screen, Swa. v. 102. A. vi. 186. పెందెరువు peu-deruvu. n. A high way, రాజమార్గము. భార. ఉద్యో. iii. పెందెవులు pen-devulu. n. A dangerous disease. A great plague, S. iii. 200. పెందొడ pen-doḍa. n. The upper or thicker part of the thigh. Mand. iii. 46. పెమద్రోవ pen-drōva. n. Salvation. ముక్తి. భాగ. x. పెంధూళి pen-dhuḷi. n. Great dust. పెన్్జగతి pen-jagati. n. The great universe. పెన్బొగ penboga. n. A great smoke. పెన్భూతము pen-bhūtamu. n. A great demon.

(p. 906) boṭṭu boṭṭu. [Tel.] n. A drop. A sectarian mark on the forehead, white, yellow, black or scarlet, long or round. A gold spangle or patch in general. The gold piece attached to the marriage cord. (మంగళసూత్రము.) A three-pie piece. The grammatical sunna or circlet, representing N. or M. నిలువుబొట్టు or సోగబొట్టు the upright line or streak in the forehead which denotes the Vaishṇava sect. అడ్డబొట్టు the cross mark which denotes the Saivites. తాళిబొట్టు the sign of marriage, being a bit of gold tied on the bride's throat. బొట్టుకట్టు to tie the తాలిబొట్టు,i.e., to marry. గట్టిబొట్టు full sunna. నేతిబొట్టు a little ghee. 'తిరుపతి కొప్పులమదముగదీర్చిన బూడిదెబొట్టు, మంచిదేర్పరచినమించునట్టి రుదురాక్కల పేరులు.' S. iii. 99. ఎక్కడ ఉన్నా సరిగా బొట్టు పెట్టినట్టు చిక్కుచున్నది wherever it is, he finds it in a moment. బొట్టుదారము boṭṭu-dāramu. n. The string round the neck from which the tāli is suspended, మంగళసూత్రము.

(p. 1121) vaga vaga. [Tel.] Grief, vexation, melancholy, regret, remorse. దుఃఖము, సంతాపము, విచారము, శోకము. Intention, ఆలోచన, Mode, way, manner, విధము. రీతి, దోవ, గతి. Amorous action, శృంగారచేష్ట, విలాసము, కూటికివగలేనివాడు he who has no means of living. 'క శ్రీరాముడు నీయలమట. లారసి పలు నగలబలుకునర్థగభీరో, దారోక్తివింటె జనకకు, మారీ.' R. v. 37. 'వగచినబోయినకార్యము, మగుడునె వగవంగా లోకమాన్యుండగునే, వగపుణ్యగతికి మూలమె, వగపెల్లవిధాల విడువవలయు నరేంద్రా.' M. XI. i. 22. adj. Beautiful, handsome. అందమైన. 'కొసరువగనవ్వుకొనగోట కొప్పుదువ్వు.' T. ii. 98. వగకత్తె or వగలాడి vaga-katte. n. A coquette, belle. శృంగారచేష్టలుగలస్త్రీ, విలాసవతి. A rogue, a deceiver, మాయలాడి. వగకాడు or వగలాడు vaga-kāḍu. n. A fop, a beau, a gallant. వన్నెకాడు. నీటుకాడు, సొగసుకాడు, విలాసవంతుడు. వౚు vagaṭsu. v. n. To grieve, sorrow. దుఃఖించు. శోకించు. To regret, repent, పశ్చాత్తాపపడు. To cry, ఏడ్చు. v. a. To consider, think, విచారించచు, ఆలోచించు. తలచు. 'నీపరాభవంబె నాపరాభవమార్య వగివవలదు మగువదెగువదెత్తు.' R. v. 274. వగతెగు vaga-tegu. v. n. To be settled or decided. తీరు, పరిష్కారమగు, పరిష్కృతమగు. వగతెంచు vaga-denṭsu. v. a. To decide, settle, determine. వగతెగువట్లుచేయు. తీర్చు, పరిష్కారముచేయు. 'తెలియగజాలకున్న వగదెంచెద రేపవియింటికేరె.' S. iii. 509. వగవ or వగవగ vagava. adv. Grievingly, sorrowfully. 'వగవగసాధులగుపేదవారికి నెగ్గుల్ మొగిజేయుదురు.' M. 1. i. 130. వగపు vagapu. n. Grief. మనోదుఃఖ రూపమైనవిచారము, శోకము.

(p. 1167) viccu vitsṭsu. [Tel.] v. n. To become open or loose, to burst asunder, as a ripe fruit, to be cracked, split or broken, to be dispersed. విరియు, వికసించు, వీడు, చీలు. 'మబ్బొకయించుకవిప్పవిచ్చుమొగ్గయి మరిపారిపోదురు సమస్తదిశాగతులైనయధ్వగుల్.' A. iv. 170. మొగ్గవిచ్చినది the bud opened. దండువిచ్చి యథాయథలైపోయినది the army broke up and every man went his way. ఆ గోడ విచ్చినది a crack has opened in the wall. ఆ కుండ విచ్చినది the pot cracked. మూసలో లోహముకరిగి కన్ను విచ్చి అడుగునప్పుడు when the melted metal looks quite clear. v. a. To open, loosen, unite, undo; to spread, expand. విరియజేయు, విడిపించు. దాని కొప్పువిచ్చినాడు he untied her knot of hair. కన్నువిచ్చు వారినని చూచినాడు he opened his eyes and looked at them. పాము పడగవిచ్చినది the snake spread or expanded its crest. 'మేడిపండుచూడ మేలిమైయుండును పొట్టవిచ్చి చూడ పురుగులుండు.' Vema. 174. విచ్చు viṭsṭsu. n. The act of being scattered or dispersed, చెల్లాచెదరగుట. adj. Scattered, scattering. చెల్లాచెదరైన. చెల్లా చెదరుచేయునట్టు. విచ్చుకత్తి viṭsṭsu-katti. n. A drawn sword, ఒరదూసినకత్తి. విచ్చుటాకు viṭsṭsu-ṭ-āku. n. A coloured palmyra leaf rolled up and put in the pierced ears of women, in order to widen the bore for an earring. చెవ్వాకు. విచ్చుమొగ్గ viṭsṭsu-mogga. n. An opening bud, విరియుమొగ్గ.

(p. 1180) vippu vippu. [Tel.] v. a. To open, untie, loose. ముడివిప్పు to unite a knot. కథను విప్పు to solve a riddle. ఆ సంగతిని విప్పి చెప్పినాడు he explained the matter clearly. కంకణాలు విప్పేదాకా until the marriage was over. n. Loosing, opening, untying. విరియు, విప్పడము, వీడడము. Extension, spreading, విస్తారత, బాహుళ్యము, వైశాల్యము. 'సీ భద్రోత్థ హతవలత్కద్రూజమనజుట్ట తోవిప్పుతోదరిదొండమాడ.' A. iv. 192. adj. Extensive. large, విస్తారమైన. 'విప్పుకప్పగు గొప్పకొప్పున విరినల్లగలువలదండలు చెలువుమీర.' T. iv. 144. విప్పుగా vippu-gā. adv. Extensively, greatly, widely. విస్తారముగా. 'వింతసంతన జేసివిప్పుగా దోసినహురు మంజిపూసల మెరుగుకుచ్చు.' H. iv. 134. 'విప్పుగవిరితేనెవావవిడిబడిగురియన్.' ib. ii. 81. విప్పగు vipp-agu. adj. Large, great, wide. విశాలమైన. 'ఆప్పెనువేసవివిభవము విప్పగుదన్నగరనికట వృషగిరిహరికిన్.' A. ii. 83.

(p. 1210) vennu vennu. [Tel.] n. The back. వీపు. An ear of corn, వరిమొదలైనవాటి ఎన్ను. 'వెనుకచిక్కితిరోయని వెన్నుచరచి.' Lavan. 30. 'చెరకువెన్ను పుట్టిచెరచదాతీ పెల్ల.' Vēma. 17. వాడు నా వెన్నుదన్నుకొని పుట్టినవాడు he was born next after me. వరి వెన్నుతీసినది the crop of grain sprouted. వెన్నుకట్టె or వెన్నుగుదియ vennu-kaṭṭe. n. A back breaker: that is a cudgel. నడుమువిరగకొట్టే కర్ర, భంజకము. 'కుచ్చితవృత్తులకును వెన్నుగిదియ.' L. xv. 107. వెన్నాడు or వెన్నడు venn-āḍu. v. a. To follow closely, to pursue, వెంబడించు. 'ఇట్లు వెన్నాడియలసి కాదిదిమృగంబుమాయయోయేమొ.' R. v. 160. v. n. To toss about (supine) on the back. వీపున ఇటుఅటుకదలు. 'గుదిగొనివెన్నాడు కుసుమపుంజముతోడ.' (Ila. i. 10.) టీ వెన్నాడు. వీపునకదలుచుండే. వెన్నిచ్చు venn-iṭsṭsu. v. n. To retreat, run away. వెనుకదీయు. 'పగతురకు వెన్నియ్య పాటిగాదయ్య' Pal. 419. వెన్నదంతి vennu-danti. n. A kind of harrow. చోడకంకి జొన్నకంకి మొదలైనవి నూర్చునప్పుడు బయలుదేరు బూగరపోవుటకును నేముటకును సాధనమైన గొడ్డలివంటి నాలుగైదు పండ్లుగలమాను. వెన్నుదన్ను vennu-dannu. v. n. To stand behind, వెనుకనిలుచు. v. a. To follow, pursue, వెంబడించు. వెన్నుపట్టె, వెన్నుగాడి, వెన్నుబద్ద or వెన్నుమ్రాను vennu-paṭṭe. n. The roof tree, the chief beam or ridge of the roof. మొగటివాసము ఇంటినడికొప్పుమ్రాను. వెన్నుపట్టె vennu-paṭṭe. n. The spine or backbone, వీపు వడిమియెముక. వెన్నుపాము vennu-pāmu. n. The spinal marrow, కుండలి, వెన్నుఎముకలో నుండేమూలగ. వెననుపూస vennu-pūsa. n. The spine, వీపునడిమియెముక. One joint of the backbone. వెన్నెముకలోన ఒక గణువు. వెన్నెముక venn-emuka. n. The spine or backbone. కశేరుక. వెన్నంటు or వెన్నంటిపోవు venn-anṭu. v. a. To pursue closely, to follow. వెంబడించిపోవు. వెన్నడి or వెన్నడిని venn-aḍi. adv. Along with. వెంటనే, వెంబడి. 'ఇక్కడ ప్రాణముల్ విడిచియేదివికేగెదు నీదువెన్నడిన్ నిక్కమునీవు నవ్విడిచి.' BRK. 340. వెన్నడించు or వెన్నడికొను vennaḍ-inṭsu. v. a. To follow after, వెంబడించు. See వెను and వెనుక.

(p. 1314) savara savara. [Tel.] adj. Beautiful, fine. చక్కనైన. Level, smooth, చదునైన, నునుపైన. సవరచేయు savara-chēyu. v. a. To smoothe, to set right, చక్కచేయు. To level, చదునుచేయు. సవరణ, సవరణము, సవరన or సవరనము savaraṇa. n. Beauty, elegance, neatness. అందము, సౌమ్యము. Correction, setting right, చక్కపెట్టుట. Adornment, వాహనాద్య లంకరణము. 'హొదయలుచక్కదనంబు నొసపరినెరఠీవి సవరణ చెలువంబు సరసరీతి.' H. v. 101. Articles or implements for any ceremony or business. సామగ్రి, సరం౛ాము, పరికరము. 'తమతమ చతురంగ బలంబులకు సవరణంబులు సంఘటింపందొడంగిన.' M. IX. i. 109. సవరణ, సవరన, సవరని, సవరైన or సవరణైన savaraṇa. adj. Elegant, neat, graceful. అందమైన. 'ఈ సవరణయైన మాటలు ప్రసంగము చేసిరిమౌనికోటితోన్.' Vish. v. 352. సవరణించు or సవరణచేయు savaraṇ-inṭsu. v. a. To adorn. అలంకరించు. To correct, put in order, చక్కపెట్టు. సవరదనము savara-danamu. n. Beauty, elegance, neatness. అమదము, సొగసు. 'సవరదనంబు లక్షవరాలుచేయు.' Sar D. 122. సవరణముగా or సవరణగా savaraṇamu-gā. adv. In good order, in trim. క్రమముగా. చక్కగా, సవరించు, సవరుచు or సవర్చు savarinṭsu. v. a. To adorn, అలంకరించు. To adjust, trim, set right, prepare, కూర్చి. చక్కబరుచు. To rectify, correct, దిద్దు, చక్కపెట్టు, కుదుర్చు, బాగుచేయు. To do, accomplish, చేయు. To bear, carry, తాల్చు. 'బహుసాధనంబులు సవరించుకొని మహాటవిజరించు.' M. XII. iii. 291. 'కొప్పుసవరించు.' S. iii. 320. సవరింత savarinta. n. Trimming as hair or clothes, setting right, arranging. సవరిల్లు savarillu. v. n. To be fine, beautiful, or in good order, అందమగు. సవరు savaru. n. Beauty, grace, elegance. అందము, సొగసు. 'సవరైసరతనాలబవిరి కమ్మలనిత్తునవినీకు మనసురావంటివేని.' H. ii. 42. సవరుపరుచు savaru-paruṭsu. v. a. To trim, adjust, set right. దిద్దు.

(p. 1354) sēsalu or సేసబ్రాలు sēsalu. [from Skt. శేషా.] n. Raw rice thrown on the heads of the bride and bridegroom during the marriage ceremony. మంత్రాక్షతలు, అక్షతలు, తలబ్రాలు. సేసకొప్పు tresses worn on the wedding day. పెమడ్లికొప్పు. కొండెసిగ. 'సేసకొప్పున౛ారు చెంగల్వమొగడలు జాగరారుణకటాక్షముల సెనయ.' Vasu. iv. 121. 'వారలుత్సహించి వలనొప్పదీవించి, సేసలిడిరియు వతిశరమునందు.' B. X.