(p. 25) agu agu. [Tel.] (commongly written అవు), v. To be, to become, to prove to be. The present p|| is అగుచు, or అవుచు as అగుచున్నాడు or అవుచున్నాడు he is becoming. మిక్కిలి సిరి అగును much fortune will result. The past p|| is అయి as దొంగ అయి turned a rogue, become a thief. The root in A of అగు is కా as అట్లా కారాదు it cannot happen so. Aorist p|| అగు, అగునట్టి, అయ్యే, అయ్యెడి as క్రూరుడగు cruel. శాలివాహనశక వర్షంబులు 1466 అగునట్టి క్రోధి సంవత్సర కార్తీకశుద్ధ 5 శనివారము Saturday the 5th of the bright fortnight of the month Kārtika in the year Krodhi 'which is' the year 1466 (of the Salivahana æra.) ఇది దొంగతనము అయ్యేపనిగనుక as this is a matter in which a man might prove a rogue. Past Rel. p|| అయిన as నాది అయిన గుర్రము a horse of mine. The imperatives are కమ్ము plu. కండి. Causal forms కాజేయు or కావించు. Negative aorist కాదు, &c. అగుర = అగను+ర = అవును. It is so. 1. To be, to become, as కాకి కోకిలయగునె can a crow become a cuckoo? వాడు ఏమయినాడు what has become of him? దొంగ అయినాడు he proved to be a thief. వాడు నేరస్థుడైనాడు he was found guilty. ఆ పని అవును కాకపోవును that undertaking may or may not be accomplished. వానికి ఆకలి అవుతున్నది he is hungry. ఇట్లు రాత్రియగుట as it was now night. బాలుడగుట as he is but a child. 2. To be made, to be finished, to be spent or expended, to elapse, as పని శీఘ్రముగా కావలెను the work must be done soon. వివాహమగుము marry her. ఆ పెండ్లి అయినది the marriage took place. భోజనమయినది dinner is over. రాజదర్పనమయినది I got a sight of the king. అయినదాన్ని చూపు shew what has been done. ఆ పని అయినది the work is over, it is done. కావచ్చినది it is nearly done. రూకలు అయిపోయినది the money is expended. సంవత్సరము అయినది a year has passed. నెల అవుతున్నది it is about a month since. అర్థమయినదా do you understand it? సాకు భావముకాతేదు I do not understand it. భావముయనది I understand it. స్నానము కావించు to bathe, or to cause to bathe. తీర్పుకాలేదు no decision has been given. మ్రుచ్చిలితెచ్చుట మగతనం బగునె is it a manly thing to steal? 3. To be proper or fit, to be agreeable, as ఇచ్చట నుండనగునే మనకు is it fit for us to remain here? కాని పని an improper or unbecoming act. అట్లా చేయనవునా is it right to do so? పగలు కాచినపాలు ఆ రాత్రికి అవును milk boiled the same day is fit for use that night. అతనికీ నాకు కానందున as we are not on good terms. అయినవాండ్లున్ను కానివాండ్లున్ను friends and enemies. 4. To grow, as ఈ తోటలో ఏమి అవుతవి what is grown in this garden? ఇక్కడ వరి కఅదు rice does not grow here. 5. (Governing a dative) To stand in relation, as వాడు నీకేమవుతాడు how is he related to you? నాకు కావలసినవారు my relations. వానికి మేము ఏమీకాము we are in no way related to him. 6. Added to some nouns it gives them a verbal significance, as వారు ఎప్పుడు ప్రయాణమవుతారు when will they start or set out? విభాగాలు అయి వేరింటి కాపురము చేస్తున్నారు they seperated and live apart.

(p. 301) kuhukuhuvu, kuhukuhutkāramu, kuhuvu or కుహూత్కారము kuhu-kuhuvu. [Skt.] n. The cry of the Indian cuckoo. కోకిల ధ్వని.

(p. 325) kōkira , కోకిరి or కోగిరి kōkira. [Tel.] n. A thick felt, made of shreds of wool beaten together, and used for saddle cushions.

(p. 325) kōkila or కోకిలము kōkila. [Skt.] n. The Indian black Cuckoo. Endynomis honorala. కోకిలలడేగ kōkīla-ḍēga. n. The crested goshawhi, Lopho spizia tririr-gatus. (F.B.I.) వానకోకిల the swallow. (Jerdon No. 256.)

(p. 328) kōyila kōyila. [Tel. కో god+ఇల్ house.] n. A temple. గుడి. The black Cuckoo. కోకిల. కోయిలకూర kōyila-kūra. n. The herb called Amaranthus tristis. Roxb. iii. 604.

(p. 330) kōvila or కోవెల kōvila. [Tel. కో god+ఇల్ house.] n. A temple. గుడి. కోయిల. The Cuckoo. కోకిలము.

(p. 377) gubaguba or గుభగుభ gubaguba. [Tel.] n. Hubbub. గుబగుబలు లేనికూటమి meeting without tumult. అక్కడ ఏమి గుబగుబలు what is the uproar? వారేమో గుబగుబలాడుచున్నారు there is some stir among them. adv. Tumultuously: with indistinct accents. పిల్లకాయలు గుబగుబపరుగెత్తిరి the boys ran along noisily. 'గుబగుబమని పల్కు కోకిలపల్కులు, విని యివి నేర్తువా యనుచు నవ్వు.' T. ii. 97. సముద్రము గుబగుబలాడుచున్నది the sea roars aloud. ఊరంతా గుబగుబలాడు తున్నది all the village is up, in a stir, or in a ferment. గుబాటున gubāṭuna. adv. All at once, in a moment.బాటు౛డివానలు sudden showers. గుబాదెబ gubā-deba. adv. Bang! slapdash. 'గుబాదెబ వీధుల వెంటజంటలై' H. v. 191. వాణ్ని గుబాదెబగుద్దినారు they beat him thoroughly. గుబాలు or గుబేలు gubālu. n. A bang! a loud sound. గుబాలను to bang, to make a noise. గుబాలున or గుభాలున all at once. Bang! crashingly. నీళ్లలో బాలునదుమికినాడు he leapt slapdash into the water. గుబాలుమన్న ధ్వనివింటిని I heard an explosion or a bang. గుబాళించు gubā-ḷ-inṭsu. v. n. To be emitted or burst forth, as scent. 'కమ్మతావిగుబాళించు తమ్మికొలను' a pond perfumed with lilies. Vijaya. i. 162.

(p. 381) gulimiḍi gulimidi [Tel.] n. A plant, Capparis spinosa. కోకిలాక్షము.

(p. 388) gobbi gobbi. [Tel.] n. Name of a Hindu goddess. The name of a feast or holiday kept by girls in the month Pushyam. గొబ్బెమ్మ a lump of cowdung worshipped as a goddess on this occasion; a dance practised by young girls. గొబ్బికాయలు gobbi-kāyalu. n. A sort of grain H. iv. 156. గొబ్బిచెట్టు gobi-cheṭṭu. n. A plant called Barleria longifolia, కోకిలాక్షకము. One kind is నీరుగొబ్బి. గొబ్బిళ్లు gobbiḷḷu. n. Capering: dancing. (V. P. VII. 211.) Dancing in honour of a god. Salutation, respects. దండము, నమస్కారము. 'రగడ వజ్రపురిలో తావళమై చిక్కిన గోపప్రియునకు గొబ్బిళ్లనుచును.' H.iv. 273.

(p. 495) ḍēga ḍēga. [Tel.] n. A hawk, a falcon. A falconer or huntsman. Swa. iv. 81. కోకిల డేగ the cuckoo Hawk. Jerdon. No. 36. పెద్దవేష్టమడేగ ibid. No. 40. డేగాట ḍēg-āṭa. n. Hawking: sport, play. పెండ్లిలో అయిదోవాడు చేసే ఉత్సవము.

(p. 711) para para. [Skt.] prep. Alien, other, appertaining to one's neighbour. పరకాయ ప్రదేశము transmigration from one body (కాయము) to another (పర) the magic power of shifting oneself into another body. పరకీయ para-kīya. adj. Alien, belonging to another. ఇతరునిది. n. A neighbour's wife, a strange woman, పరస్త్రీ, నాయికలలోనొకతె. పరజాతుడు para-jāṭuḍu. n. A slave, బానిసవాడు. పరతంత్రము or పరతంత్రత para-tantramu. n. Subserviency, obedience, dependence, agency. పరతంత్రము adj. Subservient, obedient, dependent. పరతంత్రుడు, పరపంతుడు or పరాధీనుడు n. A servant. పరదళము para-daḷamu. n. A foe, an enemy's army. పరదేశము. n. A strange country. పరదేశి para-dēṣi. n. A foreigner, an immigrant. A guest, అతిథి. Also, a wanderer, refugee or homeless wretch. పరధ్యానము para-dhyānamu. n. A Absence of mind, reverie. పరనారి para-nāri. n. A neighbour's wife, another's spouse. పరపురుషుడు another man, not one's own husband. పరపుష్టము or పరభృతము para-pushṭamu. n. A cuckoo, so called as being reared (పుష్టము) in another (పర) bird's nest. కోకిల. పరభృత్తు para-bhṛittu. n. A crow. పరమండలము para-manḍalamu. n. A foreign realm. పరమారకయంత్రము para-māraka-yantramu. n. A foe-slaying engine. A. ii. 8. పరరతి para-rati. n. Fornication, adultery. H. v. 253. పరలోకము para-lōkamu. n. The other or next world. Heaven. పరలోకగతుడు one who is dead or departed to the next world. పరలోకక్రియలు obsequies, rites for the rest of a departed soul. ఉత్తరక్రియలు పరవశము para-raṣamu. adj. Out of one's control from joy. ecstacy or sorrow, overpowered, seized in a paroxysm, given up to, transported with or overcome with ecstasy, beside oneself with any passion. పరాధీనము. పరవశత్వము para-vaṣatvamu. n. Bewilderment, wildness, ecstasy. పరవశుడు para-vaṣuḍu. n. One who is in ecstasy or wild with joy or sorrow. పరవాది para-vādi. n. A dissenter. A foe, an opponent, శత్రువు. An impetuous or precipitate man, ఆత్రగొట్టు. Swa. iii. 113. పరశ్శతము paraṣ-ṣatamu. adj. More than a hundred. పరస్సహస్రము more than a hundred. పరస్సహస్రము more than a thousand. పరసతి para-sati. n. Another man's wife a neighbour's wife, another woman. పరసదనము para-sadanamu. n. A neighbour's house. పరస్థలము or పరస్థానము para-stha-lamu. n. Another place. పరాధీనము par-ādhīnamu. n. Possesion by another. ఆ పుస్తకము పరాధీనములోనున్నది the book is in another person's hands. ఆ సొత్తు అంతా పరాధీనమైపోయినది the whole property has fallen into the hands of others. పరాధీనముచేయు to divert or turn aside from its right possessor. పరాధీనం ప్రాణసంకటం a life of dependence is a life of misery. adj. Dependent, subject or subservient to another. పరాధీనుడు par-ādhīnuḍu. n. One who is dependent on or subservient to another. అన్యునికి లోబడినవాడు. పరార్థనాది par-ārtha-vādi. n. A vakil, వకీలు.

(p. 946) maṇitamu maṇitamu [Skt.] n. A low murmuring sound, గళరవము. A cuckoo's cry, కోకిలధ్వని.

(p. 947) mattamu mattamu. [Skt.] adj. Intoxicated, drunk, tipsy. Infatuated, wanton, lustful. Mad, insane. Proud, gay, merry. మత్తగజము, మత్తవారణము or మత్తేభము an elephant in rut. మత్తచకోరము the amorous dove, the lovelorn nightingale. మత్తకాశిని or మత్తకాసిని matta-kāṣini. n. A wanton woman. మదించిన స్త్రీ. మత్తకోకిల matta-kōkila. n. The name of a certain Telugu metre. మత్తి matti. n. Intoxication, amorous desire. కామము. మత్తికాడు matti-kāḍu. n. A lewd wretch. కాముకుడు. An impudent fellow. తలకొవ్వినవాడు. 'చిక్కెజోనెడునాచేమత్తికాడు, చిక్కులబెట్టి శాశికుని మెప్పింతు.' HD. ii. 535. మత్తు or మత్తా mattu. [from Skt.] n. Intoxication, drunkenness, pride, arrogance. కైపు, మయికము, మదము. మత్తు ఔషధము an intoxicating drug. మత్తిలు, మత్తిల్లు or మత్తుగొను mattilu. v. n. To be intoxicated, to be inebriated. నిషాచేయు, మదించు, కైపెక్కు. మత్తుడు mattuḍu. n. A drunkard, a lustful man. A proud man. మత్తుగొన్నవాడు, మదించినవాడు. మత్తేభము mattē-bhamu. n. The name of a Telugu Metre.

(p. 1010) mulu Same as ముల్లు (q. v.) adj. Thorny. ములుకత్తి mulu-katti. n. A short knife used for removing thorns. ములుకోల or మునికోల mulu-kōla. n. A goad, ఎడ్లనుపొడిచేకోల. ములుగోగు mulu-gōgu. n. A plant, Hibiscus suratensis. ములుగొలిమిడి mulu-golimiḍi. n. A plant bearing a dark black flower, Copparis spinosa. కోకిలాక్షము, ఇక్షురము. ములుగోరంట mulu-gōranṭa. n. The plant called Barleria cristata. ఝింటి, సైరేయకము. ములుచిత or ముల్లుచిత mul-uchita. (ముల్లు + ఉచ్చిత.) n. The name of a herb. ఒకవిధమైన కూరకు, ముళ్లముస్తె. ములుతారు or ములుదారు mulu-tāru. n. A kind of snare. 'వ మృగంబులు మెలగులోపట్టులరసి ములుతారు వేయించి, పోగువారించి.' H. N. ii. 16. ములుదోస mulu-dōsa. n. The prickly cucumber. Cucumis muricatus. రోమశి. ములుబంతి mulu-banti. n. See under ముల్లు. ములుమోదుగు mulu mōdugu n. A tree called Andersonia rohitaka. రోహితకవృక్షము. Rox. ii. 213. ములువెంపలి mulu-vempali. n. The tree caled Trephosia spinosa. కంటపుంభి. ములువెలగ mulu-velaga. n. The thorny wood-apple tree, చతురశ్రిక వృక్షము. ములుసూపు mulu-sūpu. (ములు + చూపు.) v. n. To excel. మీరు. అతిశయించు. ముల్గమి mul-gami. n. A cluster of thorns. కంటకసముదాయము.

(p. 1116) vaṅga vanga. [Tel.] n. The Brinjal or Egg plant, Solanum melongena. వార్తాకము. చిరివంగ a small species of this. వంగకాయలు or వంకాయలు brinjals, వార్తాకములు. 'వంగకాయలుప్రాణ లింగంబులయ్యె.' BD. ii. 807. Also, వంగపండు or వంగపండుగువ్వ the Indian Oriole. Oriolus hundoo. కొండవంగపండు the Black-headed Oriole. Oriolus melanocephalus. (F.B.I.) 'వల్లెడపొడిపిట్ట వంగపండుభరతముకోకిల.' H. iii. 14. వంగరేడుకూర vanga-rēḍu-kūra. n. A plant growing on sand hills near the sea. Crithmus indicus. Rox. ii. 509.