(p. 282) kiṭakiṭa kiṭa-kiṭa. [Tel.] (Anuk) adv. Creakingly. 'కిటకిచపండ్లుకోరికి.' Swa. v. 19. కితకిటన kiṭa-kiṭana.. n. Spite, ill-will or confusion. క్షోభము.

(p. 293) kutukamu kutukamu. [Skt.] n. Impetuosity, fervour, vehemence, Inclination, curiosity. అనుభవింపని కోరికయందలి ఆశ. కుతుకత kutukata. n. Eagarness, impetuosity. 'కుతుకతకూటికి కొలుచువారలకు.' Sar. D. vi. 468.

(p. 328) kōru kōru. [Tel.] v. a. To desire, ask, propose, pray, demand, beg. ఇచ్ఛించు. కోరిక or కోరికి or కోర్కి kōrika. n. A wish. desire. ఇచ్ఛ. Love, hope. అభీష్టము. A vow వరము. కోరు kōru. n. A share. The king's or government portion. ధనేతర వస్తురూపమైన కప్పము. సంగోరు a half share. ఇరుగోరు both shares, i.e., all the crop. మేటికోరు the share due to the farmer.

(p. 386) gontu or గొంతుక gontu. [Tel.] n. The throat. కంఠము. The voice, a tone కంఠధ్వని. గొంతుపట్టినది I am chocked, i.e., I do not know what to say. నా గొంతురాసినది I am hoarse. వానిగొంతుకమ్మినది he is hoarse. గొంతుకపోక or గొంతునబడి gontuka-pōka. n. The apple of the throat. గొంతుకూర్చుండు gontu-kūrṭsunḍu. v. n. To squat down on one's heels. గొంతుకోత gontu-kōṭa. n. A cutthroat business. A brawl, a quarrel. గొంతెమగోరుచెట్టు gontema-gōru-cheṭṭu. n. A plant, Paederia foetida. సారణి, లంజె. సవరము. గొంతెమ్మ gontemma n. The name of a certain rural goddess. గొంతెమ్మకోరికలు gontemma-kōrikalu. n. Whimsical speculations, castles in the air. కోరదగనికోరికలు, వెర్రిమూచనలు.

(p. 530) tiripamu or తిరపెము tiripamu. [Tel.] n. Alms, what is given in charity. భిక్షము. తిరిపెగాడు or తిరిపరి tiripe-gāḍu. n. A beggar. భిక్షకుడు. తిరిపగొట్టు tiripa-goṭṭu. n. A shameless beggar. విరక్తుడుకాక భిక్షమెత్తువాడు తిరియు tiriyu. v. n. To live by alms. భిక్షమెత్తు, భిక్షించు. HD. ii. 1247. To beg abjectly. దీనమృత్తిని యాచించు. 'కోరికయును దను దిరిసినవారల మరలంగ దిరియు వలయును జుమ్మీ.' Kuchēlo. iii. 105.

(p. 535) tīru tīru. [Tel.] v. n. To end, stop, cease, elapse. To be finished, ended, complete, or ready. To be paid, delivered, discharged, avenged. To be qualified, accomplished, finished, adorned, trim, decked. To be gratified, satiated, wreaked (as passion;) to be assuaged or allayed, to go off. ముగియు, చిక్కబడు. తనివితీర to the full; so as to satisfy one's desires. తీరలేదు it came to nothing, it was ineffectual. కోరికతీసి having gained his end. ఇది నాచేత తీరదు this is out of my power. నాకు తీరీతీరక ఉన్నది I am hardly at leisure. తీరిపోవు to die. To be practicable, or possible. అక్కడికి రాతీరదు I cannot come there, I have not leisure to come. రాకుంటే తీరదు (you) must positively come. వెళ్లక తీరదు I cannot help going. తీరినగుండెగా నున్నాడు he is quite hackneyed. తీరా tirā. (Root in A of తీరు, with the intensive affix ఆ) adv. Ultimately, at last; fairly; just, merely, in short, simply. తీరా మధ్యాహ్నమయ్యేటప్పటికి when it was high noon. ఆ గోడ తీటా పడ్డది the wall actually fell down. తూరా పండుకొనేటప్పటికి when he was fairly asleep. ఆ సంగతి తీరా బయటపడేటప్పటికి when the matter at last became known. తీరా చెల్లించెను he paid it in full. తీరిక or తీరికె tīrika. n. Leisure. పనిలేక యూరకుండుట. తీరికచిక్కిన having no leisure. Adorning, trimming, decoration. దిద్దడము. తీరిన tīrina adj. Full. finished, accomplished, cured, settled. తీరు. n. Manner, way, mode, fashion, style, arrangement, విధము. Beauty చక్కన. వాడు బకతీరుమనిడషి he is an odd man. వాడుబకతీరుగానున్నాడు ఒకతీరుగానున్నాడు he is but so and so, he is not well, he is not at ease. ఈ తీరు thus. తీరుతప్పి ఉన్నాడు it is all over with him. తీరుగా tirugā. adv. Properly, duly, aright. దాని ముక్కుకండ్లు తీరుగానున్నవి her nose and eyes are pretty. తీరుగడ or తీరుదల tīru-gaḍa. n. Ending. ముగియుట. తీరుపు or తీర్పు tīrupu. n. End, finishing. A decision, judgment, sentence, decree. తీర్పుచెప్పెను he gave his decision. Justice. న్యాయము. Setting right చక్కబాటు. తీరుపరి or తీర్పరి tīrup-ari. n. A judge. న్యాయాధిపతి. An agent or ambassador చారుడు. A superintendent. అధికారి, కార్యనిర్వాహకుడు. తీరుపడు to be destroyed నశించు. తీరుబడి tīru-baḍi. n. Leisure. సావకాశము. తీరుపాటు tīru-pāṭu. n. A settlement, payment. Leisure. తీరుపాటుగా నుండే unoccupied, at leisure. తీరుమానము or తీర్మానము tīru-mānamu. n. An ending, settlement, rectification. Pause. A decision, resolve. తీరుమానించు or తీర్మానించు to settle, to come to a decision. తీరువ tīruva. n. A settlement, discharge, payment. Duty, dues, fees. గడ్డతీరువ levelling the ground. తీరుపవేయు or తీరువకట్టు to levy a fee or contribution. తీరువజాస్తి tīruva-jāsti. [H.] n. An additional or supplementary assessment నిర్ణయించబడిన పన్నుకంటె పైగా కట్టినపన్ను. తీర్చు, తీరుచు, తీరుపు or తీర్చు tīrṭsu. v. a. To end, finish. To do with, accomplish, perform or play (his part,) go through. ముగించు. To order, arrange. చక్కబరుచు. To cool, quiet, assuage. To adjust, liquidate (a debt). To trim, deck, adorn, straighten, correct, rectify, regulate. దిద్దు. To set, place, draw (as the mark on the forehead). To pass (time, day, or night). To pay give or issue (wages or batta). To settle. To determine, to resolve, to decide. To do away with. పొపు, తొలగించు. To destroy నాశముచేయు. వాయసముతీర్చినది the crow gave a good omen (by crossing my path from left to right.) కోపమునుతీర్చు to revenge oneself, wreak one's anger. చలముతీర్చు, పగతీర్చు to satiate spite. దాహముతీర్చు to quench thirst. తమిదీర్చి satiating one's lusts. వాని పని తీర్చినారు they settled his business or they ruined him. తీర్చుకొను tīrṭsu-konu. v. a. To end, do away with. To settle or pay up as a debt, &c. తీర్పించు tīrpinṭsu. v. a. To cause to decide, or determine.

(p. 788) peḍa peḍa. [Tel.] adj. Large. పెద్ద. Hinder, back, behind. వెనుకటి. Wrong, erroneous, audacious, విపరీతము. పెడయుక్తులు wicked devices. పెడతల the back of the head, తలవెనుకటిభాగము. పెడకోరికలు wrong wishes. పెడదారి a wrong way, తప్పుదారి. పెడచెయ్యి the back of the hand, మీజెయ్యి. సెడర్థము a wrong sense. పెడబొబ్బలు a dreadful yell. పెడకచ్చ the back tuck of the modesty piece. పెడరెక్కలు విరిచికట్టు to pinion. పెడక peḍaka. n. The back part or haft of a knife, కత్తియొక్క వెనుకటి భాగము. పెడకంటివారు peḍa-kanṭi-vāru.n. The name of a certain subdivision of Kāpu caste.' పంటమోటాటి పెడకంటి పానాటి.' H. iv. 171. పెడకట్టె or పెడసరకట్టె peda-katte. n. A stubborn person, మూర్ఖుడు, మూర్ఖురాలు. పెడకట్లు peḍa-katlu. n. Tying the hands behind the back, చేతులను వెనుకకు విరిచికట్టుట పెడకాలు peḍa-kālu. n. A leg folded backwards, వెనుకకు మడిచినకాలు పెడకేలు peḍa-kēlu. n. An arm bent backwards. పెడకేలుకట్టు peḍakēlu-kaṭṭu. v. a. To pinion, పెడరెక్కలు విరిచికట్టు. 'పెడకేలుగట్టిన ప్రియసుతు గాంచి.' SD. v. 419. పెడచెవి peḍa-chevi. n. The back part of the ear, చెవివెనుకటిభాగము. నామాటలు పెడచెవిని బెట్టినాడు he turned a deaf ear to my words. పెడనెల peḍa-nela. n. A clever or skilful man, తీర్పరి (obsolete.) పెడబాయు peḍa-bāyu. v. n. To be separated, ఎడబాయు. 'వల్లభులు ప్రాణవిభుంబెడబాయనేర్తురే.' Parij. iv. 60. పెడబాపు peḍa-bāpu. v. a. To separate, &c. ఎడబాపు. M. XII. v. 87. పెడమరలు, పెడమరు or పెడమర్లు peḍa-maralu. v. n. To turn back, వెనుకకు తిరుగు. పెడమర్లు peḍa-marlu. n. Turning back, fleeing. వెనుకకు తిరుగుట. పెడమరించు peḍa-marintsu. v. a. To cause to turn back, వెనుకకుత్రిప్పు. పెడమల్లె peḍa-malle. n. A kind of Jasmine tree. H. iv. 21. పెడమోము or పెడము peḍa-mōmu. n. The face turned away. పెడమోముపడు peḍa-mōmu-paḍu. v. n. To be turned away, as the face. పెడరేచు peḍa-rēṭsu. v. a. To goad, instigate, egg on, పురికొలుపు.

(p. 792) pera pera. [Tel.] n. A honey comb. పెరతేనె honey in the comb. తెట్టెతోనుండు మకరందము.' పులిగోరుల్ పెరతేనెకస్తురి మెకంబుల్.' R. ii. 4. పెర pera. [from Skt. పర.] pron. and adj. Other, another, అన్యము. Strange, foreign. పెరచేయి the other hand. 'తమ్మికేలుండ బెరికేలదండయిచ్చు.' Amuk. i. 13. పెరయీగ pera-y-īga. n. A honey bee, a working bee, not a drone. పెరరేచు or పెరరేపు pera-rēṭsu. v. a. To disturb a beehive. To encourage, incite, excite, stir, ప్రేరేపణచేయు. 'తేనెపెరలు రేచినయతండు.' Vish. iii. 139. పెరగాయ pera-gāya. (పెర+కాయ.) n. A cunning man, కుత్సితుడు. పెరగాయసుద్దులు peragāya-suddulu. n. Nonsense, vain words, idle tattle. 'కటకట గు రువులతోనే, గుటగుటలా నేనుకోరుకోరికవితగా, నటునిటు ప్రొద్దులుపుచ్చుచు, నటమటబెరగాయ సుద్దులా డెదవౌరా.' T. iii. 102. టీ పెరకాయసుద్దులు, కొంటెముచ్చటలు. పెరమగడు pera-magaḍu. n. A lower, an adulterer, జారుడు.

(p. 816) pō pō. (The infinitive of పోవు) అతడు పోజూచి seeing that he was gone. పో pō. (Imperative of పోవు.) v. n. Go, పొమ్ము. In many places this is a mere expletive, as Go to. (in English). It denotes certainty or disregard, నిశ్చయమును లేక ఆనాదరమును తెలుపును. 'తెచ్చెదంబో వసుదేవమాను.' ఉ. హరి. v. పోక pōka. n. Going. పోవడము. Conduct, behaviour, నడవడి. పోకలు n. plu. Evil ways, wickedness. పోకరింతనములు Foolish wishes, or longings, ముద్దుకోరికలు. 'పల్పోకశృంగారములు.' (T. iii. 81.) very naughty pranks. పోకరిసొగసులు నీవుపోయినదే పోకా are you to be indulged in every thing? వారేమి అదేపోక పోయిరి I am surprised that they did not come back. పోక pōka. for పోవక(neg. p. of పోవు.) Without going. Also for పోకు, i.e., పోవద్దు don't go. (the final A being intensive.) పోకడ pō-kaḍa. n. Going, departure, going off. గమనము, గతి Behaviour, conduct, నడత, ప్రవర్తనము. Riddance. Ruin, నాశము. నెలదినాలుగా రాకడపోకడలేదు there has been no inter course between us for a month (literally going and coming.) పోకడపెట్టు pōkaḍa-peṭṭu. v. a. To drive away, to remove, పోగొట్టు. To sell, అమ్ము. విక్రయించు. దాన్ని ఎట్లైనను పోకడపెట్టు get rid of it in any way. పోకలాడి pōkal-āḍi. (పోకలు+ఆడి) n. A coquette, వగలాడి. 'క చూపట్ట గోమయంబున, జేపట్టొనరించి జడల జెక్కినలింగం, బాపోకలాడి కైకొని వేపికడన్నిలిపిభక్తివివశయు బోలెన్.' S. ii. 49. పోకలాడు pōkal-āḍu. v. n. To be coquettish, to flirt. పోకాడు pōkāḍu. (పోక+ఆడు.) v. n. To go, పోవు. To be done away with, to be destroyed, నశించు. పోకార్చు pōkārṭsu. v. a. To lose, పోగొట్టు, పోగొట్టుకొను. To destroy, ruin. 'రఘుకుమారుడరివర్గము పోకార్చి.' R. iii. 137. పోకాలు pōkālu. v. n. To go, as anger, sorrow, &c. పోవు. పోకరి pōkiri. n. A wicked man, a villain rogue, lewd fellow, blackguard, దుర్మార్గుడు adj. Naughty, wicked, mischievous, unprincipled. పోకరిమాట an obsence word. పోకిళ్లు pōkiḷḷu. n. plu. Idle wishes, fopperies, whims, freaks, whimsies. పోకిళ్లమారి a fop, an epicure.

(p. 998) muccaṭa muṭsṭsaṭa. [Tel.] n. Conversation, discourse, talk. సల్లాపము. A story; news, tidings, వృత్తాంతము. Wish, desire, longing, కోరిక. Love, ప్రేమము, వేడుక. వెర్రి ముచ్చట prattle, tattle. మనకువచ్చిన నష్టము వట్టిముచ్చటకాదు the loss we suffered is no mere talk, or is no trifle. అది నాకు ముచ్చటగుచున్నది I am fond of it. వానికి మాట్లాడడమే ఒకముచ్చట he is fond of conversation. 'ఒచ్చెంబులేనికూరిమి ముచ్చటలాడుచుమ.' T. iii. 7. 'వచ్చి నా ముచ్చటలదీర్పు మెచ్చుగాను.' N. vii. 182. ముచ్చటగానుండే elegant, handsome, attractive, charming, pleasing, ముద్దుగానుండే. ముచ్చటకాడు muṭsṭsaṭa-kāḍu. n. One who desires, కోరికగలవాడు. ముచ్చటపడు muṭsṭsata-paḍu. v. n. To fall in love with, be enamoured of, to wish, long for, desire, ఆశపడు, కోరు. ముచ్చటించు, ముచ్చటలాడు or ముచ్చటాడు muṭsṭsaṭ-inṭsu. v. n. To converse, to talk. సంభాషించు.

(p. 1131) varamu varamu. [Skt.] n. A boon or blessing sought in prayer, a divine gift. దేవతాదుల వల్ల పడసిన అనుగ్రహము. adj. Best, excellent, noble. శ్రేష్ఠమైన. వరరత్నము an excellent gem. సరోవరము a beautiful lake. వరదుడు vara-duḍu. n. A benefactor, one who bestows a boon. వరమిచ్చువాడు, కోరికను నెరవేర్చువాడు. వరవర్ణిని vara-varṇini. n. An excellent woman, a woman in general. ఉత్తమస్త్రీ. ఆడుది. వరసతి vara-sati. n. A fine or excellent woman. నిండా పతివ్రతగానుండేటిది. Vēma. వరాంగము var-āngamu. n. The head, శిరస్సు. The organ of generation. వరారోహ var-ārōha. n. An excellent woman, a lady. ఉత్తమస్త్రీ. వరుడు varuḍu. n. A excellent man. శ్రేష్ఠుడు. One who chooses or selects (a wife), వరించువాడు. A husband, మగడు. A bridegroom, పెండ్లికొడుకు.

(p. 1382) hatamu hatamu. [Skt.] adj. Killed, slain, defeated, struck, hit, destroyed, blasted, blotted out. చంపబడ్డ, కొట్టబడ్డ, నాశము చేయబడ్డ, ధ్వంసము చేయబడ్డ, చెరుపబడ్డ, పోగొట్టబడ్డ. హతశేషులు the survivors. హతశ్రీ having lost fortune, ruined. n. Ruin, destruction, killing, నాశనము, సంహారము. హతముచేయు hatamu-chēyu. v. a. To kill, destroy, demolish. నాశముచేయు, సంహారము చేయు. హతహతముగా, హతహతములుగా or హతాహతముగా hata-hatamu-gā. adv. Destructively, violently, outrageously. ధ్వసమయ్యేటట్టుగా, అఘోరముగా.' హతహతములు గాగ పోటులాడున్ బళువుల్.' G. vii. 84. 'అని తరుగముసెక్కియంత వేగమున, అశ్వంబుదోలెను హతహతముగాను.' Pal. 496. హతాశుడు hat-āṣuḍu. n. He who is disappointed. విఫలమైన కోరికగలవాడు. హతాహతము hatā-hatamu. n. Destruction, violent contention. ధ్వంసము, మహత్తైనజగడము. హతి hati. n. Striking, smiting, a blow. కొట్టడము, దెబ్బ. 'విషాణహతిచే.' P. i. 241. హతుడు hatuḍu. n. One who has been struck, smitten, destroyed, or killed, One who is void of, or bereft of. కొట్టబడ్డవాడు, చంపబడ్డవాడు, విహీనుడు.