(p. 71) abhivṛddhi abhi-vriddhi. [Skt.] n. Increase, improvement, progress, augmentation. పెంపు. వంశాభివృద్ధి, కులాభివృద్ధి increase of a family. అభివృద్ధిచేయు v. a. To increase, swell, improve, augment పెంచు, అధికము చేయు, అభివృద్ధియగు v. n. To increase, prosper. అక్షయమగు, పెరుగు.

(p. 339) kṣayamu kshayamu. [Skt.] n. Decrease, perishing, wasting, consumption. క్షీణించడము, తక్కువకావడము, క్షయరోగము, అరుగుతెపులు. క్షయరోగము kshaya-rōgamu. n. Consumption, Phthisis. క్షయించు kshayinṭsu. v. n. To diminish, waste, wane. క్షీణించు, తగ్గు.

(p. 340) kṣīṇamu kshīṇamu. [Skt.] adj. Wasted, emaciated, decayed, exhausted, slender, thin. క్షయించిన, హీనమైన, కృశించిన, నశించిన, మదక్షీణోనాగః an elephant which is emaciated in its rut. క్షీణైపుణ్యేమర్త్యలోకంవిశంతి when their stock of merit [enjoyed by good men] is exhausted, they drop [in the shape of falling stars] again into mortal life. క్షీణపుణ్యులు those whose merit is exhausted. అక్షీణ undiminished. Vasu. i. 7. క్షీణము n. Decline, decay, decrease. క్షయము, తగ్గు. ఆయుఃక్షీణము the decline of one's age. ధనక్షీణము decrease of wealth. క్షీణత or క్షీణత్వము kshīṇata. n. Slenderness, thinness, emaciation, decay. కార్శ్యము, నాశము. క్షీణించు kshīṇinṭsu. v. n. To be wasted, emaciated, decayed. కృశించు, సన్నగిల్లు, నశించు, క్షీణమగు.

(p. 546) tegu tegu. [Tel.] v. n. To break, burst, sever, snap, or be separated. To be cut or split, as the skin or flesh with a blow. To burst, as a lake. To be parted out, as shares. ఖండితమగు, ఛిన్నమగు. To be sharp, as a cutting instrument. To venture సాహసించు. To be mellowed, trained or broken in, as a musical voice తీర్పగు. దాని గొంతుతెగినది he voice is tuned aright. To be finished or break off, as a work. తీర్పగు. To die చచ్చు. 'మార్జాలముడగ్గరి శశకపింజలంబులు తెగవె.' P. iii. 96. వగతెగెను the dispute was terminated. తెగ tega. n. A sort, kind, class. సజాతీయసమూహము. A crowd or flock. సమూహము. A sect, branch or division in a sect. A community, family, kin. Manner విధము. Side పక్షము. A bowstring అల్లెత్రాడు. Stringing a bow అల్లెత్రాటిని ఎక్కపెట్టుట. A length నిడుపు. తెక్కొను for తెగకొను See above. తెగగొట్టు tegagoṭṭu. v. a. To snap off, to cut, or sever నరుకు. తెగకోయు to cut off, to deduct. తెగగొరుకు to bite through. తెగచూచు to stare. తెగనమ్ము to sell off. v. t. To heat soundly. తెగనాడు teganāḍu. v. n. To speak rigorously. తెగబట్టు to hold fast. తెగబడు or తెగబారు tega-baḍu. v. n. To dare, to venture. తెగించు. తెగవేయు tegavēyu. v. t. To cut off, నరుకు. తెగమొగమాడి quite out of countenance. మిక్కిలి ముఖభంగమునుపొంది. 'తెగమొగ మోడియున్న జననిందితులొందుదు రెందధోగతుల్.' UR. K. vii. 267. తెగిన gashed, wounded, broken. భూమి తెగిపోయినది the field was cut up, ploughed up or destroyed by the flood. తెగుడు teguḍu. n. Breaking. తెగుట. తెగుడల tegudala. n. End, termination. అంతము. Decrease క్షయము. తెగుదెంపు tegudempu. (తెగు+తెంపు.) n. A decision. తీర్పు. తెగుబడి tegu-baḍi. n. Breaking. తెగుట. Ploughing. దుక్కి. Sale అమ్మకము. తెగులు tegulu. n. An outbreak (of disease.) Disease, sickness, plague, pain, blight, evil, murrain, rot. వ్యాధి, పీడ. తెగులుగొంటు tegulu-gonṭu. n. A sick person, an invalid. వ్యాధిగ్రస్తుడు, వ్యాధిగ్రస్తురాలు. తెగులుగొను tegulu-gonu. v. n. To become sick to fall sick. వ్యాధిగ్రస్తమగు. తెగువ teguva. n. Darin , resolution. సాహసము. Sharpness, decision, decidedness, determination. Hastiness, wilfulness. Suddenness, abruptness. Wreaking or satiating passion. Liberality. A charitable disposition దాతృత-వము. తెగువ దేవేంద్రపదవి our daring is a very heaven, i.e., revenge is sweet! వాడికి తెగువపుట్టినది he has become courageous, or venturesome. తెగుదారి tegu-dāri. (తెగువ+దారి.) n. A courageous person. సాహసికుడు, సాహసికురాలు. A donor, a charitable person. దాత. తెగువడు teguvadu. (తెగుడు+పడు.) v. n. To be separated or severed. వేరుపడు.

(p. 570) tribhaṅgi tri-bhangi. adj. 'Three ways' twisted. The name of a certain graceful attitude in which some statues stand: such as the వేణుగోపాల or Piping Apollo; or that given to the ద్వారపాలకులు or door keepers carved on each side of a temple gate. The word frequently occurs in books on sculpture (Silpi) and in some poems, but is no where precisely defined. త్రిభంగిన్, three fold: in three ways. మూడువిధములవునట్టుగాను Swa. iii. 76. త్రిభాగము tri-bhāgamu. adj. Divided into three parts or shares. త్రిభువనము or త్రిలోకము tri-bhuvanamu. n. The three worlds: heaven, earth, and hell, i.e., the universe. త్రిమూర్తి tri-mūrti. n. The Hindu Triad, consisting of Bramha, Vishnu, and Siva. త్రియామ tri-yāma. n. Night. M. VII. v. 317. త్రిరాత్రము tri-rātramu. n. Three nights, మూడురాత్రులు. త్రిలింగము tri-lingamu. adj. 'Three gendered.' -a phrase for Sanskrit nouns of the common gender. 'Three formed.' 'త్రిమూర్తుల త్రిలింగవ్యక్తులన్.' B. vii. 333. Also a fictitous or fanciful name (యౌగికపదము) used for the Telugu language. It is peculiar to Appa Cavi, and a few other modern writers, but is not mentioned in any ancient or classical poet: nor in any Sanskrit Dictionary, in lists of the 'fifty six countries.' See W. Vish. Pur. p. 193. In some modern lists Troilinga is named, but without any authority. త్రివర్గము a collection of three (things) as Duty (ధర్మము,) Wealth (అర్థము,) and Desire (కామము) or the Gunas called సత్వరజస్తమములు, or the states called Increase (వృద్ధి), Decrease (క్షయము), and Stationariness (స్థానము.) త్రివళి tri-vali. n. A threefold corrugation on the stomach considered a beauty in women. 'లితకృశోదరంబు తరశత్రివళీయుత రోమరాజియున్.' M. I. iv. 49. త్రివిక్రముడు tri-vikramuḍu. n. He who subjugated the three worlds in three strides, i.e., Vishnu. త్రివిష్టవము tri-vishtapamu. n. Heaven. స్వర్గము. త్రివేణి tri-vēṇi. n. Lit: The Triple braided, an epithet of the Ganges which according to mythology, springs in three streams from the head of Siva. త్రివేణుక or త్రివేణువు tri-vēṇuka. n. The bands of a carriage pole. నొగకట్లు. T. v. 16. M. VII. i. 302. త్రిశంకువు tri-ṣankuvu. n. Name of the father of the hero Harischandra. త్రిశంకుస్వర్గము the Aerial regions, the place of happiness created for త్రిశంకు who could not be admitted into heaven on account of his low origin. త్రిశూలము tri-ṣālamu. n. The three pronged weapon of Vishnu. త్రిషవణము tri-sharvaṇamu. n. The three ablutions, to be performed at morn, noon and night. M. XII. iv. 102. త్రిషవణస్నాయి he who bathes thrice a day. త్రిసప్త tri-sapta. adj. Thrice seven. BRY. iii. 19. త్తిసంధ్యము tri-sandhyamu. n. The meeting times of forenoon, the noon and the afternoon. పూర్వాహ్న మధ్యాహ్న అపరాహ్న సంధ్యలు.

(p. 870) balamu balamu. [Skt.] n. Strength, might, power, influence. Efficaciousness, potency. Force, rigour, severity. సత్తువ. సారము, బలుపు. A force, army, host, folk, people, a crowd, number, party. సేన. బలవితానము a host. దైవబలము the finger of God, Divine assistance, బలముచేయు to strengthen; to enforce, aid, assist. వాన మరీమరీ బలము చేయుచున్నది the rain is increasing. దానిని ఒక బలముచేసుకొని relying on it as a ground or reason. adj. Strong, mighty, much, అధికము. Potent, efficacious. బలకరము bala-kara-mu. adj. Forcible, violent, strengthening. బలకరమైన సాక్ష్యము strong evidence. బలకరము or బళకరము balakaramu. n. Force, violence, strength. Watching, కావలి. A guard, or watch, కావలి, పారా. R. v. 43. బలకరించు bala-karinṭsu. v. n. To spread, వ్యాపించు. v. a. To strengthen. బలకాయించు (బలము+ఇంచు) balakā-yintsu. v. n. To flourish, prosper. వృద్ధి అగు, అతిశయించు. బలకొట్టు bala-koṭṭu. v. n. To sing, ah, ah ఆ అని శ్రుతి పట్టు. బలకొను bala-konu. (బలము+కొను.) v. n. To flourish, అతిశయించు, బలగము or బల్గము balagamu. n. Attendants, retinue, పరిజనము. A party, set: a troop, army, host: a family circle. జ్ఞాతి బంధు సమూహము. 'చెంచు బలగము నేలెను.' (Garudach. 113,) he ruled a troop of foresters. Swa. iii. 75. బలదేవుడు, బలభద్రుడు or బలరాముడు bala-dēvuḍu. n. Balarāma, Krishna's brother. బలదేవుడు n. Wind, వాయువు. బలపడు bala-paḍu. (బలము+పడు.) v. n. To increase, అధికమగు. బలపరచు bala-paraṭsu. v. a. To strengthen, support, confirm. బలయు balayu. v. a. To surround, పరివేష్టించు. బలవంతము bala-vantamu. n. Strength, force, violence, compulsion. బలాత్కారము. adj. Strong, violent, బలముగల. adv. Forcibly, బలవంతముగా బలవంతుడు or బలశాలి bala-vantuḍu. n. A strong man, a violent man, a mighty man. బలవంతులతో విరోధము కారాదు do not contend with the mighty. బలహీనత bala-hīnata. n. Weakness, debility. బలహీనము bala-hīnamu. n. Weakness, debility. adj. Weak, strengthless. powerless. బలక్షయము bala-kshayamu. n. Loss of strength; weakness, impotence. బలాత్కారము balāt-kāramu. n. Violence, force, severity, exaction. బలాత్కరించు balāt-karinṭsu. v. a. To force, press, compel. బలాత్కారము చేయు.

(p. 977) māri māri. [Skt.] n. The name of a goddess like Durga, supposed to preside over certain epidemics. A plague, epidemic or pestilence, slaughter, బహుమంది చచ్చే రోగము, మశూచికాదిరోగము, జనక్షయము. మారియుపద్రవము cholera. 'ప్రాణులమారి వచ్చెనని.' G. i. 276. [Tel.] A noun affix. A doer, one who commits. One who is accustomed to. తిప్పలమారి. or కడగండ్లమారి one who troubles or torments. మందులమారి a poisoner. ముండలమారి one who is given to women. మారించు mārinṭsu. v. a. To destroy. నాశముచేయు. 'మారింతుసర్వమున్.' Kuchēlo. iii. 49. మారిమసంగు māri-masaṇgu. v. a. To slaughter, ruin, destroy, వధించు. 'ఒకయెడమార్తురుమేల్కని మార్కొనిన మారిమసంగినట్లు మృత్యుదేవతకెరలిన చాడ్పున.' M. X. i. 174. 'గ్రామముల్ మారిమసంగినట్లయ్యె సమస్తము చూర్ణముచేసి.' Rukmāngada. iii. 84. 'మెసవదొరకొంటి బ్రజమారిమసగినట్లు.' Swa. v. 28.

(p. 981) māsamu māsamu. [Skt.] n. A month, either of the lunar, solar, or any other computation of the year. నెల. The Telugu months are చైత్రము, వైశాఖము, జ్యేష్ఠము, ఆషాఢము, శ్రావణము, భాద్రపదము. ఆశ్వయుజము, కార్తీకము, మార్గశిరము, పుష్యము, మాఘము, ఫాల్గునము. అధికమాసము an intercalary month. క్షయమాసము a lost month. నిజమాసము the month proper. నక్షత్రచంద్రమాసము the time wherein the moon moves through a sidereal revolution. Also, same as మాషము a small weight.

(p. 1232) vyayamu vyayamu. [Skt.] n. Spending, expense, expenditure. Ruin, waste, పాడు కావడము, నశించచుట. నాశము, అర్థాదిక్షయము, కర్చుకావడము, వెచ్చము, క్షయము.' చనుబొంకగబ్రాణవ్యయమున, సర్వధనాపహరణమున.' M. I. iii. 246. వ్యయముచేయు or వ్యయించు vyayamu-chēyu. v. a. To spend, expend, వెచ్చించు.