(p. 300) kuśalamu kuṣalamu. [Skt.] n. Well being, happiness. క్షేమము. కుశలప్రశ్నలడిగిరి they asked him regarding his welfare. adj. Skilful, conversant, expert, clever. నేర్పరి. కుశలత kuṣalata. n. Cleverness, ability; eloquence. Wellbeing.

(p. 341) kṣēmamu kshēmamu. [Skt.] adj. Happy, well, in good health, prosperous, safe. కుశలమైన, శుభమైన, ఆరోగ్యమైన, శ్రేయస్కరమైన, భద్రమైన. n. Good fortune, welfare, happiness, health, safety. Bliss. A safe for money. శుభము, కుశలము, భద్రము, కలిగినది చెడకుండుట. యోగక్షేమములు విచారించుట to enquire after a person's welfare. క్షేమముగా నుండు to be happy or well. క్షేమంకరుడు or క్షేమకారి kshēmankaruḍu. n. A benefactor మేలుచేయువాడు. క్షేమకరము kshēa-karamu. adj. Auspicious, salutary, beneficial, advantageous. శుభకరమైన, శ్రేయస్కరమైన. క్షేమతండులము kshēma-tanḍulama. n. The rice provided for a journey. రోవకుకట్టినబియ్యము. 'ఎసటిపోతలుగాగ నేర్చినించిన. చిరంతనాపుశాలి క్షేమతండులములు.' A. ii. 111.

(p. 676) nemmi nemmi. [Tel.] n. Attachment, affection, delight. ప్రేమము, సంతోషము Quietness, నెమ్మది. Welfare, క్షేమము. A peacock, నెమలి. నెమ్మిక nemmika. n. Affection, love, ప్రేమ. నెమ్మిచెట్టు nemmi-cheṭṭu. n. The tree called తినిశవృక్షము or చిత్రకుశ. Hamsa. iv. 20. నెమ్మిరవురు or నెమ్మిరేడు nemmi-ravutu. n. An epithet of Kumāraswāmi.

(p. 718) pariṇatamu pariṇatamu. [Skt.] adj. Ripe, mature, పక్వమైన. Bent, bowed. 'పరిణతాపముల్.' Vasu. iv. 6. n. A butting elephant, an elephant stooping to strike with his tusks. పరిణతి pariṇati. n. Bending, bowing. వమ్రత, వంగడము. 'నిజంబరయగక్షేత్రజ్ఞుడు పరిణతిగల యతడు సత్వపదవిదుడునుడీ' M. XIV. ii. 228. A technical expression for a set of verbs. భూజ్వాదిః, పరిణతిః, భూసత్తాయాం, బిజయె అనే ధాతువులు అదిగాగల కొన్ని క్రియలకు పారిభాషికనామము. త్రివిధమైన క్రియలో నొకటి పరిణద్దము pariṇaddhamu. adj. Bound, tied, possessed of. కట్టబడిన, కూడుకొన్న. 'భయదన్ఫురణాపరిణద్ధముర్తియై.' M. IV. ii.131. పరిణమించు pariṇaminṭsu. v. n. To be glad. సంతసించు, ఆనందించు. 'సీ పరిణమించిరి ధరా మరపురంధ్రీహస్త ఘటితచేలాంచలగ్రంధికలన.' Swa. v. 117. To become metamorphosed, transformed, changed. వికారమునుపొందు, ప్రకృత్యవ్యధాభావము అగుట. 'మజులమంజరీమహిత సౌభాగ్యంబు పరివృత్తకుచవృత్తిపరిణమింప.' Swa. vi. 99. v. a. To cause to rejoice, సంతోషింపజేయు. పరిణయము parinayamu. n. Marriage. పెండ్లి. పరిణామము pari-ṇāmamu. n. Metamorphosis, transformation, change of form or state. వికారము, మారురూపు. Maturity, fulness, ripeness, పరిణామదర్శి one who looks forward to the end. Joy, gladness, యాతనికి, బాదినాయుడు కడుపరిణామమంది.' Pal. 85. 10. Health, prosperity, welfare, క్షేమము, సుఖము. పరిణామశూల pari-ṇāma-ṣūla. n Pain caused by indigestion, gastritis.

(p. 871) baliyu baliyu. [from Skt. బలము.] v. n. To become corpulent, or strong, to grow fat, big, thick, stable, firm: స్థూలించు. To increase, thrive, prosper, multiply or be augmented, అధికమగు. అరణ్యము. బలిసిపోయినది the forest spread over the place. అడవిబలిసినచోటు a spot overgrown with shrubs. బలియుడు baliyuḍu. n. A strong man, బలవంతుడు. బలిపించు balipinṭsu. v. a. To fatten or strengthen. బలిమి or బల్మి balimi. n. Strength, power. దేహబలము. Force, బలాత్కారము. బలిమికాడు balimi-kāḍu. n. A strong man, బలవంతుడు. బలిష్ఠము balishṭhamu. [Skt.] adj. Very strong, most powerful, మిక్కిలిబలముగల. బలిష్ఠుడు balishṭhuḍu. n. A very strong man. బలిసిన balisina. [Tel.] adj. Big, plump, large. బలీయము balīyamu. [Skt.] adj. Very strong, exceedingly powerful. బలీవర్దము balīvardamu. n. A bull, or ox. ఎద్దు. బలుడు baludu. n. A strong man: one who is powerful. బలముగలవాడు. బలుపు or బల్పు balupu. [Tel.] n. Bigness, fatness, plumpness. strength, పుష్టి, బలము. Well being, క్షేమము. 'అనీకమునంగడు మంచియోధలంగలయగ నొందునయ్య యిప్రకెరము వారల నిల్ప బల్పగున్' M. XII. iii. 9. బలుపుకొను or బల్పుకొను balupu-konu. v. n. To increase, prosper, అతిశయించు. బలుపాకురాయి balup-ākurāyi. (బలుపు+ఆకురాయి) n. A carpenter's rasp.

(p. 875) bāgu bāgu. [Tel.] n. Good, well being, a good state, or condition; health. క్షేమము, సుఖము. Beauty, charm, attraction. అందము Benefit, use, advantage. Manner, విధము. adj. Good, safe, sound, correct. క్షేమముగల. Beautiful, అందముగల. అట్లాచేస్తే యేమిబాగు what is the use of doing so? మహాబాగు very well, yes. బాగరి bāgari. (బాగు+అరి.) n. A beautiful or handsome woman or man. అందగాడు, అందగత్తె. 'తెల్లనితమ్మియందునెలదేటివలెన్ దగునొక్కబాగరిన్ నల్లనివాని.' R. iii. 44. బాగా or బాగుగా bāgā. adv. Well, properly, duly, satisfactorily, in good health. బాగానే ఉన్నది it is all right or safe. ఈ బట్ట బాగా ఉండలేదు this cloth is not good. వానికి బాగా ఉన్నది he is well. వానితలిదండ్రు లు బాగానే ఉన్నారు his parents are alive and well. వెన్నెల బాగా ఉండెను the moonshine was bright. చిన్నది బాగా ఉన్నది the girl is pretty. బాగుచేయు bāgu-chēyu. v. a. To do good to, to ameliorate. To mend, trim, repair. To cure. To clean. To set right, rectify, make fit, చక్కబరచు. బాగుదార bāgu-dāra. n. A small knife, చిన్నకత్తి. బాగుపడు bagu-padu. v. n. To be benefited, to thrive, to prosper. To recover health. To be reformed. బాగులోకివచ్చు to prosper or thrive. బాగులోకి తెచ్చు to benefit, ameliorate, rectify. బాగులాడి bāgu-lāḍi. n. A beau, అందగత్తె. బాగులు bagulu. n. Gestures, acts. వెర్రిబాగులు foolish gestures. వెర్రిబాగులవాడు or వెర్రిబాగులమారి one who acts as a mad man. 'బాలెవుం బాగులుమాయగన్గొనగపట్టుక వచ్చితిమయ్య.' Satya. iv. 9. బాగాలు (బాగు+ఆలు) the lovely wife. 'గురుని బాగాలు తమతోటగోడ దాటి.' T. iv. 145.

(p. 932) maṅgaḷamu mangalamu. [Skt.] n. Happiness, good fortune, well-being, welfare, prosperity. శుభము, క్షేమము. The lines at the opening of a poem in praise of some deity adj. Happy, lucky, fortunate, auspicious, prosperous, faring well. శుభమైన. నీకు మంగళమగుగాక blessings upon thee. మంగళదేవత mangaḷa-dēvata. n. Lakshmi. మంగళవారము mangaḷa-vāramu. n. Tuesday. అంగారకవారము. మంగళసూత్రము mangaḷa-sūtramu. n. The cord or necklace with which the తాళిబొట్టు or token of marriage is fastened on the neck of the bride. బొట్టుదారము. మంగళహారతి or మంగళారతి mangaḷa-kārati. (మంగళ + ఆరతి.) n. A lamp used for waving before an idol, శుభకరమైన ఆరతి. Also, the closing verse of a play, the denouement. మంగళాష్టకము a particular kind of song. మంగళాశాసనము mangaḷā-ṣāsanamu. n. A benediction, ఆశీర్వాదము. మంగళుడు man-gaḷuḍu. n. A name of Angāraka, who corresponds to Mars, అంగారకుడు. మంగళ్యము mangaḷyamu. n. The peepul tree. రావిచెట్టు, ౛మ్మిచెట్టు.

(p. 1031) mēlu mēlu. [Tel.] n. Good, kindness. ఉపకారము. Good fortune, prosperity, favour, happiness, క్షేమము, శుభము. Profit, advantage, లాభము. Righteousness, పుణ్యము, సుకృతము. Excellence, superiority, విశేషము. Love, మోహము. Pride, మదము. 'చదువుల మేలులేదొ.' P. iv. 119. అక్కడికి పోతే మేలు it would be better to go there. అదేమేలు so much the better. మేలెరుగు to be grateful, remember kindness. కీడుమేలు తెలిసినవాడు one who knows good and evil. 'మేలుకలిగేవాడు in time of prosperity. 'తత్సుతశతకంబుకంటె నొక సూనృత వాక్యము మేలుభూవరా.' Bhārat మేలు or మేలి adj. Upper, higher. ఉపరి, అధికము, పై. Good, better. Noble, fine, excellent, superior, శుభమైన, శ్రేష్ఠమైన. మేలుమిద్దె an upper storey. 'లోపలియంతస్తులోని మేల్మిద్దె.' Sārang. D. 113. మేలుగోడ the top wall, battlement, parapet or rail wall. మేలుముసుకు the outer cover. మేలుమాట or మేలువార్త happy news. adv. Up, above, over, మేలు or మేలుమేలు interj. Well done! excellent! better and better! జయ, జయ జయ. మేలుకట్టు mēli-kaṭṭu. n. An awning, a canopy. వితానము. 'మేలిమిమీరగా మేలుకట్టులుగట్టు, రమణీయ చీనాంబరములుగట్టి.' N. ix. 124. మేలుకమ్మిచీర mēlu-kammi-chīra. n. A cotton cloth woven with a coloured border three inches broad. మేలుచెయ్యి mēlu-cheyyi. n. Superiority. హెచ్చు, ఆధిక్యము. adj. Superior, హెచ్చైన. Victorious, గెలుపుగల. మేలుచెయ్యిగానుండు to prevail, to have the advantage. 'అట్లు తమవారు మేలుచెయ్యైన భంగివిని.' M. VI. ii. 2. మేలిమి mēlimi. n. Fineness, excellence. Pure gold. తప్త కాంచనము, అపరంజి. మేలిమి or మేలి adj. Fine, excellent. B. X. 207. మేలిల్లు mēl-illu. n. A upper storey, మేడ, సౌధము. మేలుకొను, మేల్కొను, మేలుకను, మేల్కను, మేలుకాంచు or మేల్కాంచు mēlu-konu. v. n. To awake, rise. To be aroused, stand on one's guard, be alert. నిద్రతెలియు, జాగ్రతపడు. మేలుకొలుపు mēlukolupu. v. a. To awaken. నిద్రలేపు. మేలుకొలుపులు mēlu-kolupulu. n. Matinsong, reveille, music in the dawning. సుప్రభాతములు. cf. 'the dulcet sounds at break of day, &c. మేలుకోలు mēlu-kōlu. n. The act of awaking, మేలుకొనుట. మేలుదురంగి or మేల్దురంగి mēlu-durangi. [H. dorangi] n. Fine velvet. Fine shot silk. ఒకవిధమైన చక్కనిపట్టు. 'పటికంపుమెట్లను జిగిరంగు మేల్దురంగి.' T. iv. 202. మేలువడు or మేల్పడు mēlu-paḍu. n. To fall in love, be enamoured, మోహిమచు, ఆశపడు. 'ఎవ్వనిచూచి మేలుపడితే యరవింద దళాక్షి.' Vijaya. iii. 37. మేలుబంతి mēlu-banti. n. The top line, the copy set to a schoolboy learning to write. A pattern, మాదిరి. One who is or sets an example; a paragon of excellence, an example, ఉదాహరణము. adj. Excellent, శ్రేష్ఠము, శ్రేష్ఠుడు, శ్రేష్ఠురాలు. 'మేదినీనాధులకునెల్ల మేలుబంతిగా బ్రవర్తింపకేల, దుష్కర్మివైతి.' Vish. ii. 116. 'నిజచరిత్రంబు భావిబూభుజులకెల్ల మేలుబంతిగవసుమతియేలుచుండె.' ib. vi. 63. మేలలుమచ్చు mēlu-maṭsṭsu. n. An upper storey, చంద్రశాల. మేలుమచ్చులు a kind of game played by boys. మేలురాసి mēlu rāṣi. n. The top part of a heap of winnowed grain. తూర్పెత్తిన ధాన్యపుసోగు. మేలువాడు mēlu-vāḍu. n. A lover, విటుడు, వలపుకాడు, మంచివాడు. 'అంతరాధకుమేలు వాడైమురారి.' A. v. 56.

(p. 1057) yōgamu yōgamu. [Skt.] n. Junction, meeting, union, కూడిక, కూర్పు. Fortune, అపూర్వవస్తుప్రాప్తి. సద్యోగము a lucky conjuncture, good fortune, or luck. దుర్యోగము misfortune. దైవయోగము Divine Providence. దైవయోగముతప్పి unhappily, unfortunately. Accession of property, or wealth. ద్రవ్యము. A prescription, a recipe. ఔషధము, మహాబిల్వాది యోగము a prescription including Bilva roots. Devotion, spiritual worship, the practice of abstraction and meditation. ధ్యానము. Of these forms of worship there are eight named (a) యమము restraining the passions, (b) నియమము providing a proper place, &c, for worship, (c) stopping the breath in three modes called రేచకము, పూరకము or కుంభకము, (d) ప్రత్యాహారము withdrawal from sense perception, (e) ధ్యానము meditation, (f) ధారణము repression of all physical movements, (g) మననము fixing the mind on the deity, and (h) సమాధి complete immersion in thought so that the thinker is dead to the world. ధ్యానయోగము an act of faith or meditation. మంత్రయోగము a magical operation. యోగపట్టె or యోగపట్టము yōga-paṭṭe. n. A magic girdle worn by ascetics. యోగదృష్టి the second sight, obtained by devotion, superhuman sagacity or perspicacity. యోగాభ్యాసము the keeping the body in a fixed posture for spiritual worship, the practice of abstract contemplation. యోగనిద్ర or జ్ఞాననిద్ర the divine sleep, or supernatural stupor which yōgis or saints strive to attain. యోగమాయ supernatural stupor. యోగవాగలు, యోగవాగములు or యోగవాగాలు yōga-vūgalu. n. Magical boots supposed to be worn by hermits. తలచినచోటికి తీసికొనిపోవు మంత్రిశక్తిగలపాదుకలు. 'యోగవాగలు మెట్టి యొకపాదమూది.' HD. ii. 135. 'యోగపట్టెలవారు నొప్పారు యోగ, వాగెలవారును.' L. xxiii. 31. యోగక్షేమము yōga-kshēmamu. n. Welfare, well-being, good circumstances. యోగి yōgi. n. A devotee, hermit; an ascetic in general, మని, యోగాభ్యాసము చేయువాడు. యోగిని yōgini. n. A woman who practises Yoga, a female mendicant. A nymph or fairy, attendant on Durga the good goddess. తాపసస్త్రీ. క్షుద్రదేవతావిశేషము. యోగురాలు yōgu-r-ālu. n. A female mendicant. జటిని.

(p. 1106) lessa lessa. [Tel.] n. Good, well being, weal, a good state, health, right. శుభము, క్షేమము, బాగు, మంచి. plu. లెస్సలు. adj. Good, క్షేమయుక్తము. Excellent, శ్రేష్ఠము. Proper, యోగ్యము, శ్రేయస్కరము. అంతా లెస్సలా is all right? 'దేశభాషలందు తెనుగు లెస్స.' A. i. 18. 'అనినలెస్సగాకయనిధర్మనుతుడు.' (M. XV. ii. 195.) very well, said he. లెస్స or లెస్సగా adv. Well, properly. duly, Severely. దానిని లెస్సగా కొట్టినాడు he beat is soundly. లెస్సవాడు lessa-vāḍu. n. A proper or excellent man, యోగ్యుడు.

(p. 1337) su su. [Skt.] n. A prefix (like 'Eu' in Greek, meaning) Good, well, శోభనమైన, మంచి. సుమూహూర్తము a happy hour. సుదినము a lucky day. Much, very much, thoroughly, మిక్కిలి. సుకరము easy. సుకర్మము a good deed, సత్కార్యము, మంచి పని. సుకృతము a good or righteous deed, righteousness, పుణ్యము. సుకుమారము happy. సుగంధి or సుగంధసాల su-gandhi. n. A medicinal drug. Periploca indica. A perfume. fragrance, మంచి పరిమళముగల వస్తువు. సుగుణము an amiable disposition, a virtue or good quality. వానియందు ఒక సుగుణమున్నది he has one good point or quality. సుగుణుడు or సుగుణి a good man, మంచివాడు, సరసుడు. సుచరిత్రుడు a man of a good character, మంచిశీలముగలవాడు. సుచరిత్ర a woman of a good character. సుజనుడు a good man, మంచివాడు. సుతనువు a handsome woman, చక్కనిస్త్రీ. సుతనుడు a handsome or well proportioned man, అవయవసౌష్టవముగలవాడు. సురాత a liberal man, దానశీలుడు. సుదారుణము terrible, horrible, భయంకరమైన. సుదూరము very far, మిక్కిలిదూరమైన. సునిశితము acute, very sharp, అతితీక్ష్ణమైన. సునీతుడు a virtuous man, పుణ్యాత్ముడు. సుపధము a path easy to travel, a good road, మంచిదోవ, సత్పథము. సుపర్ణుడు an epithet of Garaḍa, గరుత్మంతుడు. సుప్రలాపము a good word, మంచిమాట; eloquence, elegant discourse, సువచనము. సుప్రసన్నము well pleased, favourable, clear, clean, కృపాన్వితమైన, నిర్మలమైన, స్వచ్ఛమైన. సుప్రసన్నత delight, clearness, ఉల్లాసము, తేట. 'మనసు సుప్రసన్నత నొందెన్.' Vish. i. 5. సుప్రసిద్ధముగా most celebrated, లోకరూఢిగా. సుబద్ధము correct, true, free from error, నిజమైన; truth, fact, right, నిజము. సుభటుడు a champion, a warrior, రౌతు. సుభాషితము a good word, eloquence an eloquent word, మంచివాక్కు. 'ఆలవిప్రుడాద్విజులోన సుభాషితముంబఠింపగన్.' సుభిక్షము plenty; prosperous, plentiful, (the opposite is దుర్భిక్షము scarcity.) సుభిక్షముగానుండుకాలము a time of plenty. సుమతి good sense, a sound mind: a wise heart, మంచిబుద్ధి, సుద్భుద్ధి. సుమనస్కుడు a good hearted or benevolent man, మంచిమనస్సుగలవాడు. సుమహితము most excellent, దివ్యమైన, సురసము sweet, well favoured, elegant, మధురమైన, సుందరమైన. సురక్షితము well guarded, secure, safe, comfortable, క్షేమమైన, హాయిగానుండే. సురక్షితముగా happily, safely, in a flourishing state, క్షేమముగా, హాయిగా. సురుచిరము beautiful, lovely, engaging, సుందరమైన, రమణీయమైన, మనోజ్ఞమైన. సురూపము handsome well formed. మనోహరమైన. సురూపుడు a handsome looking man. సువచనము a good word, మంచిమాట. M. XVI. i. 107. సువాణి a sweet-voiced lady, మంచినోము. గలన్త్ర నుప్రతను a good vow, మంచినోము సుశ్రావ్యము melodious, చెవులకు మిక్కిలి యింపుగానుండే. సుశ్లోకుడు a celebrated man, సత్కీర్తివంతుడు. M. XIII. iii. 276. సుసంగము good company or society, సత్సహవాసము. సుస్థిరము firm, steady, stable, దృఢమైన, నిలుకడైన. సుస్నాతుడు one who has bathed, స్నానముచేసినవాడు. సుప్నాతుడై having bathed. సుస్నిగ్ధము smooth and soft. మిక్కిలి నున్నని.

(p. 1338) sukhamu sukhamu. [Skt.] n. Happiness, welfare, health, safety, pleasure, enjoyment, delight. ఆనందము, ఆరోగ్యము, సౌఖ్యము, క్షేమము. Heaven, స్వర్గము. నయనసుఖము the delight of one's eyes, the name of a kind of cloth. adj. Pleasing, delightful, agreeable, comfortable, easy, happy, well, cheerful, healthy. ఆనందమైన, ఆరోగ్యమైన, క్షేమమైన. సుఖసత్కథానినోదంబున నుండగా while he was passing his time agreeably in listening to a pious story. సుఖజీవనము sukha-jīvanamu. n. A happy or easy life. కష్టములేనిబ్రతుకు. సుఖజీవి sukha-jīvi. n. A prosperous or happy person. కష్టములేక జీవనముచేయువాడు. సుఖ ప్రసవము an easy and safe accouchement. సుఖభోగి one who lives at ease. సుఖభోగులు sukha-bhōgulu. n. A sort of grain. ధాన్యవిశేషము. H. iv. 157. సుఖముగా sukhamu-gā. adv. Happily, safely, in good circumstances. సంతోషముగా, క్షేమముగా, మీ తండ్రి సుఖముగానున్నాడా is your father well? సుఖవాసి or సుఖప్రాణి sukha-vāsi. n. A delicate, luxurious person, one who lives at ease. సుకుమారము గానుండేవాడు. సుఖసంకటము or సుఖరోగము sukha-sankaṭamu. n. (lit. the pains of pleasure) Venereal disease. మండలరోగము. సుఖాసీనుడు sukh-āsīnuḍu. n. One who is seated at his ease. హాయిగా కూర్చున్నవాడు. సుఖి sukhi. n. One who is happy, one who possesses happiness or pleasure, one who is in good health, సుఖముగలవాడు, సుఖించు or సుఖియించు sukhinṭsu. v. n. To be happy, well or at ease; to be glad, rejoice, be comforted. ఆనందించు, హర్షించు.

(p. 1353) sēmamu sēmamu. [from Skt. క్షేమము.] n. Happiness, well being, welfare, health. కుశలము, ఉన్నదిచెడకుండుట. శుభము.

(p. 1376) svasti svasti. [Skt.] A Skt. particle meaning Excellent; well done! may good attend you! may it be well with you! So be it; Amen. n. Welfare, క్షేమము, పుణ్యము, మంగళము, శుభము. 'స్వస్తియగుగాక.' హరి. వూ. iii. 'స్వస్తితేదనుజపరేణ్య.' N. iv. 129. 'స్వస్త్యస్తుసుగుణోస్తు.' H. i. 47. స్వస్తివాచనము a blessing or benediction, any benedictory speech. స్వస్తిచెప్పు to wish well. రాఘవాస్వస్తి రావణాస్వస్తి అని యుండడము (a proverb meaning) Bless them both and keep neutral.

(p. 1376) svāgatamu svāgatamu. [Skt. స్వ+అగతము.] n. Welcome, salutation, receiving. క్షేమము, కుశలము, కుశలప్రశ్నము, సుఖముతోడి రాక. 'గద్దియసైనసియింపం జేసి స్వాగతంబడిగిన.' H. i. 86.