(p. 148) uṇḍa uṇḍa. [Tel.] n. A lump, a ball, a pellet, a pill or bolus. adj. Round. గుండ్రని. ఉండకోవి uṇḍa-kōvi. n. A rod, a staff. చేతికర్ర. ఉండచీట్లువేయు uṇḍa-chīṭlu-vēyu. v. n. To ballot. ఉండనూలు uṇḍanūlu. n. A ball of thread. See ఉండ్రాయి ఉండవిల్లు uṇḍa-villu. n. A pellet-bow.

(p. 243) kannu or కను kannu. [Tel.] n. The eye. నేత్రము. Sight చూపు. An orifice, small hole or hollow రంధ్రము. The black mark in the middle of the parchment or of a drum. మద్దెల మొదలగువానిలోనుండు గుండ్రని నల్లగురుతు. A trace ౛ాడ. The bush for box in a carriage wheel బండికన్ను. An arch or a span in a bridge వంతెనద్వారము. The eye-like spot in a peacock's train నెమలిపురికన్ను. The mesh of a net వలలోని రంధ్రము. The eye or joint or knot in a cane or reed వెదురులో నగువాగనువు కిందిగుంట. దాపలికన్ను the small end of the drum. కన్నువిచ్చు to open the eye. The abl. is కంట thus కంటబడు to fall into the eye, to be in view. వానికి కండ్లు అగుపడవు he cannot see కన్నుకనబడనివాడు a blind man. కండ్లు తిరిగినవి I turned giddy. పెద్దకండ్లుచేయు to look angry. కన్నులెర్ర చేసికొను to make one's eyes inflamed with wrath. కన్నుగట్టు kannu-gaṭṭu. n. Fascination, deluding. కన్నుకట్టుట to delude, or blind the eyes. కన్నుకట్టువిద్య magic,legerdemain. The art of being invisible. కన్నుగవ or కన్నుదోయి A pair of eyes. కన్నునీరు or కన్నీరు tears. కన్నుబ్రాము (R. 1. 107.) To evade, delude. కన్నుమూసినగంత a blindman's buff. కన్నుమొరగు as though blind. కన్నుమెరగు or కనుమొరగు to delude వంచించు. కన్నులారచూచు to see with one's own eyes, view distinctly. కన్నువేయు to cast an eye on, to long for ఆశించు, కన్నులమ్రాను the sugar cane చెరకు. కన్నులవిలుకాడు Cupid మన్మథుడు .

(p. 372) guṇḍu gunḍu. [Tel.] n. A round stone. A cannon ball or bullet. ఫిరంగిగుండు. A lump. A weight (or stone) for scales. A hill పర్వతము. గుండుగుర్రము a stallion or stone horse. వెండిగుండు name of a kind of dog. భైరవుడు, 'కత్తెరసంపంగి, వెండిగుండు' Manu. iv. 42. A polishing stone used by masons in plastering. కసిలెగుండు the iron hoop that forms the lip of a leathern bucket. adj. Round, globular, spherical. గుండుకొట్టు gunḍu-koṭṭu. n. To smoke the drug called bhang. gunḍu-kōvi. n. A small cannon, a swivel. పెట్లదిమ్మ. See గుండుగిలు gunḍu-gilu. v. n. To move in a circle. చుట్టుపడు. గుండుగుత్త gunḍu-gutta. n. An all-round settlement, i.e., a lease which covers all rights and privileges. సమస్త స్వాతంత్య్రముతో ఇచ్చే గుత్త, బిల్మక్తా. గుండుకొను or గుండుగూడుకొను gunḍu-konu. v. n. To unite, to make one common effort. To surround చుట్టుకొను. 'అప్పుడందరును హాహాకారంబులన్ గుండుగూడుకొని సవరింపంగ.' G. ix. 65. గుండుములుగాడు gunḍu-mulupu-gāḍu. The Nightjar or the goatsucker, గుండువేయు gunḍu-vēyu. v. n. To fire a gun: to die. గుండు వేసి కాల్చు to fire a ball at. గుండుసూది gunḍu-sūdi. n. A pin. గుండ్రాయి gunḍ-rāyi. n. A round stone or stone pestle. గుండ్లదండ or గుండ్లపేరు gunḍla-danḍa. n. A necklace of beads.

(p. 372) guṇḍra gunḍra. [Tel.] adj. Round. గుండ్రని. n. The upright roller of a sugar mill. చెరుకుగానుగయొక్కకోల, A. iv. 197. గుండ్రలుకొలుపు gunḍralu-kolupu. v. n. To hoot as an owl. గుండ్రతుంగగడ్డి gunḍra-tunga-gaḍḍi. n. A sort of bulrush. The round bulrush. గుండ్రము gunḍramu. adj. Round. వర్తులము. గుండ్రదనము gunḍra-danamu. n. Roundness. గుండ్రన or గుండ్రము gunḍrana. n. Roundess. వర్తులత. గుండ్రని or గుండ్రనైన gunḍrani. adj. Round. గుండ్రాయి gunḍrāyi. [గుండు+రాయి, or గుండ్ర+రాయి. or గుండ్ర+రాయి.] n. A round stone, a pestle పొత్తరము గుండ్రించు gunḍrinṭsu. v. n. To turn as the stomach when feeling sick కడువుతవ్వ. గుండ్రించవు గుండ్రింపు gunḍrimpu. n. Sickness at stomach, nausea, disgust.

(p. 374) guḍusu guḍusu. [Tel.] n. A round or circle. A halo పరివేషము. adj. Round. గుడుసుకయిదువు the weapon of Vishnu. విష్ణుచక్రము. గుడుసుపడు guḍusu-paḍu. v. n. To form a circle or become round. గుండ్రమగు. M. VII. iv. 218.

(p. 376) gunaguna guna-guna. [Tel.] n. (Anuk: of running), tripping along, trotting along. ఆ చెట్టు ఆకులు గునగున పెరిగినవి the leaves have come out very delicately కోమలముగా. గుండ్రాతికి కాళ్లు వచ్చి గునగుననడిచెను the stones moved slowly. 'గునగున చీమలు గుడ్లెత్తుకొనిపార.' Velag. iii. 4.

(p. 378) gubba gubba. [Tel.] n. A stud, a knob, a protuberance. A woman's breast. 'బంగారుగుబ్బతో భాసిల్లు గొడుగు' an umbrella with a gold knob at the top. Pal. 280. 'సగళాతుగుబ్బలజోళ్లు' woollen shoes with knobs. Pal. 62. గుబ్బకాయ a long gourd, Cucurbita laegenaris, సొరకాయ. గుబ్బ gubba. adj. Round గుండ్రని. గుబ్బటిల్లు gubba-ṭillu. v. n. To spread, as scent, sound or fire. వ్యాపించు. 'గుబ్బిని కాచరుండు బలుఖడ్గము కేల నమర్చి దిక్తతుల్ గుబ్బతిలంగ పేరుకొని కోయనియూర్చుచు.' HK. iii. 154. గుబ్బమేకులు large round-headed nails. గుబ్బతిల్లు or గుబ్బతిలు gubbatillu. v. i. To excel అతిశయించు, ఉప్పొంగు. గుబ్బలాడి gubbal-āḍi. n. A full breasted woman. A young woman. యువతి. T. iii. 3. గుబ్బలి gubbali. n. A hillock, a hill, a mount. కన్నెగుబ్బళి a small hillock. గుబ్బిలిరేడు, lit. the king of hills, i.e., the Himalaya హిమచలము. R. i. 77. గుబ్బలికాడు or గుబ్బిలికాడు or గుబ్బిలి gubbali-kāḍu. n. The spotted owlet. Athene brama (F.B.I.) పైడికంటి. గుబ్బలివిలుకాడు lit. the hill archer, i.e., Siva. శైలధన్యుడు. గుబ్బలిపట్టి lit. the 'daughter of hills:' or నగతనయ a name of Parvati. గుబ్బసరము gubba-saramu. n. A necklace composed of different kinds of gems.

(p. 449) cuṭṭu ṭsuṭṭu. [Tel.] v. a. To go about, to go round. To roll, wrap up, to wind up, to encircle or clasp in an embrace. To hem in, surround, to overtake (as sin does). To draw a circle. To make small ciphers, thus: సున్నచుట్టు, క్రారావడిచుట్టు to write o or ; పాగాచుట్టు to tie a turban. చుట్టుకొను or చుట్టుపారు to surround, hem in, roll up. To turn, to go round. దోవచుట్టుకొని వేళ్లుచున్నది here the road makes a sweep. చుట్టు n. A turn, a round, a circuit, a circumference. A turn or bout: a time. A toe ring, worn by women కాలియుంగరము, తలచుట్టు a turban. గోరుచుట్టు a whitlow. ఎన్నిచుట్లు చెప్పేది how often am I to tell you? చుట్టు adj. & adv. Around, round about, out of the direct way. చుట్టలుగు, చుట్టువాలు or చుట్టుకైదువు ṭsuṭṭ-alugu. (చుట్టు+అలుగు.) n. The Discus of Vishnu చక్రమనే ఆయుధము. R. iii. 42. చుట్టిల్లు a round hut without posts or pillars: చుట్టివచ్చు to go round anything; ప్రదక్షిణముచేయు. To surround పరివేష్టించు. చుట్టుకొల్లారము, చుట్టుకొల్లారు or చుట్టుమాలె ṭsuṭṭu-kollāramu. n. A house built round an open area, with a chamber at each corner and a gallery between. చుట్టుగుల్ల ṭsuṭṭu-gulla. n. A volute shell. గుండ్రని శంఖము. చుట్టుదల ṭsuṭṭu-dala. n. The act of surrounding చుట్టుట. చుట్టుతిరుగు ṭsuṭṭu-tirugu. v. n. To go the rounds, as a patrol. చుట్టుపట్టు ṭsuṭṭu-paṭṭu. n. All sides. Roundabout. చుట్టుపడు ṭsuṭṭu-paḍu. v. n. To fall out of the direct route: to go round. చుట్టుముట్టు ṭsuṭṭu-muṭṭu. v. n. To encamp around, besiege, hem in, surround. Vish P. viii. 64. చుట్టువేదెము ṭsuṭṭu-vēḍemu. n. Riding a horse round the ring. Dasav. X. 145. గుర్రపుమండలగతి. చుట్టువేలు or చుట్టనవేలు ṭsuṭṭu-vēlu. n. The forefinger. 'చుట్టువేలునచక్కచూపంగగలవే.' R. iv. 167. చుట్టూరు ṭsuṭṭ-ūru. adv. Roundabout.

(p. 591) diṇḍu dinḍu. [Tel.] n. A bundle, pillow, cushion or bolster. తలగడ. A belt, a girdle, దట్టి. A sheaf of corn. A bag of money. The nave or centre of a wheel: A cylinder. గుండ్రని తలగడవలె నుండుమ్రాను. Any thing cylindrical. అరిటిదిండు or అరిటిబొందె the stump of a plantain tree. adj. Much, fiercely: as దిండురుకు to rush furiously. దిండీదు dind-īdu. n. One who wears a belt. కాసెకట్టినవాడు. దిండుపడు dinḍu-paḍu. v. n. To faint, be exhausted.

(p. 705) padi padi. [Tel.] adj. Ten. పదిమంది ten persons; (metaphorically,) several or many people: as, in English, a dozen, plu. పదులు tens. పదింబదిగ, పదిపదికి or పదివేలకు by all means, on any consideration, at any rate, అన్నివిధాల, గట్టిగా, చక్కగా. 'పదరకుమీలెస్సపదిం, బదిగవిచారించిచేయు మంచిదిసుమ్మీ.' Sāranga. ii. 278. పందుము pandumu. (పది+తూము.) n. Ten tooms or bushels పదితూములు. పదకొండు or పదునొకండు padakonḍu. (పది+ఒకండు.) adj. Eleven. పన్నెండు or పండ్రెండు pannenḍa. (పది+రెండు.) adj. Twelve. పదమూడు or పదుమూడు padamūḍu. adj. Thirteen. పదునాలుగు, పద్నాలుగు or పద్నాల్గు padu-nālugu. adj. Fourteen. పదిహేను, పదిహేను or పదునయిదు padihēnu. adj. Fifteen. పదుహారు, పదారు or పదియారు padahāru. (పది+ఆరు.) adj. Sixteen. పదార్వేలు sixteen thousand. పదియార్వన్నె పసిండి fine gold. పదిహేడు, పదియేడు or పదునేడు padi-hēḍu. adj. Seventeen. పద్ధెనిమిది or పదునెనిమిది paddhenimidi. adj. Eighteen. పందొమ్మిది pandommidi. adj. Nineteen. పందొమ్మండ్రు pandommanḍru. n. Nineteen persons. పదువురు, పదుగురు, పదురు, పదుండ్రు or పదుగుండ్రు padu-vuru. n. Ten persons. పన్నిద్ధుము pann-id-dumu. (పది+ఇరు+తూము.) n. The dry measure of twelve tooms. పన్నిద్దరు, పన్నిరుగురు or పన్నిరివురు twelve persons. పన్నిల్లము pannillamu. (పది+ఇల్లము.) Twelve palams.

(p. 716) parighōṣamu pari-ghōshamu. n. Sounding, noise, మ్రోత. Thunder, ఉరుము. పరిచరుడు pari-charuḍu. n. A guard or bodyguard, an attendant, a servant. చౌకిపారాలు జాగ్రతగాచేసే భటుడు. A sentinel, సేననుకాచుభటుడు. పరిచర్య or పరిచారము pari-charya. n. Service, attendance, dependence. సేవ. పరిచరించు pari-charinṭsu. v. n. To serve. పరచర్యచేయు. పరిచారకుడు pari-chārakuḍu. n. A man servant. పరిచారిక pari-chārika. n. A maid servant. పరిచార్యుడు pari-chāryuḍu. n. One fit to be attended on or served. పరిజనము pari-janamu. n. A train of followers, attendants. పరివారము. పరితపించు pari-tapinṭsu. v. n. To grieve. to be sorrowful. పరితాపము or పరీతాపము pari-tāpamu. n. Pain, anguish, sorrow, affliction, సంతాపము. Heat, fever, జ్వరభేదము. Trembling, భయము, కంపము. పరితోషము or పరితుష్టి pari-tōshamu. n. Pleasure, satisfaction, delight, gratification, great joy , మిక్కిలి సంతోషము. పరితోషించు pari-tōshiṇṭsu. v. n. To rejoice greatly. పరిత్యజించు pari-tyajinṭsu. v. a. To abandon, or quit బొత్తిగావిడుచు. పరిత్యాగము pari-tyāgamu. n. Abandonment, quitting, desertion, yielding, relinquishment, giving up. దేహపరిత్యాగము dēha-pari-tyāgamu. n. Dying, giving up life. పరిత్యాగపత్రిక pari-tyāga-patrika. n. A writ of divorce. పరిత్యక్తము pari-tyaktamu. adj. Abandoned. పరిత్యాజ్యము pari-tyājyamu. adj. Fit to be abandoned. పరిత్రాణము pari-trāṇamu. n. Preservation, protection, fostering, రక్షణము. పరిత్రాసుడు pari-trāsuḍu. adj. Afraid, భయము గలిగిన. 'విదళిత జనసంఘమహోగ్ర కల్మష పరిత్రాసున్.' Ved. Ras. iii. 29. పరిదానము pari-dānamu. n. Barter, exchange. వినిమయము, వస్తువులను మార్చుకొనుట. A bribe., పరిదానముపట్టు to receive a bribe. పరిదేవనము pari-dēvanamu. n. A lamentation, విలాపము, కలవరింత. M. II. iii. 35. పరిధానము pari-dhānamu. n. A cloth, or lower garment. కట్టుబట్ట, దోవతి. నిర్ముక్తపరిధాన she who is stripped. పరివక్వము pari-pakvamu. adj. Ripe, mature. Cooked, dressed. పరిపాకము pari-pākamu. n. Maturity, perfection; the fruit or consequence of actions. పరిపాలకుడు pari-pālakuḍu. n. A good protector, cherisher, or patron. చక్కగా కాపాడువాడు. పరిపాలన or పరిపాలనము pari-pālana. n. Protection, patronage. fostering care, government. పరిపాలించు or పరిపాలనచేయు pari-pālinṭsu. v. a. To protect or cherish, to govern or rule. ఆయన రాజ్యపరిపాలన చేయునప్పుడు during his reign. పరిపాలితము pari-pālitamu. అడజ. Well protected or ruled. పరిపూర్ణము pari-pūrṇamu. adj. Complete, full, replete, పరిపూర్తి pari-pūrti. n. Completeness, completion, fullness, satiety, satisfaction. పరిపోషించు pari-pōshinṭsu. v. a. To nourish well, చక్కగా పోషించు. The noun forms are పరిపోషకుడు, పరిపోషణము, పరోపోషితుడు. పరోభ్రమణము pari-bhramaṇamu. n. Wandering, roaming, travelling. పరిభ్రమించు pari-bhraminṭsu. v. n. To travel, roam or wander in all directions. అంతట తిరుగు. పరిమండలము pari-manḍalamu. adj. Perfectly round. అంతట తిరుగు. పరిమండలము pari-manḍalamu. adj. Perfectly round. అంతట గుండ్రమైన. పరిమర్దనము pari-mardanamu. n. Rubbing, grinding, trampling or destroying. పరిమర్దితము pari-marditamu. adj. Rubbed, ground, trampled. పరిమార్జనము pari-mārjana-mu. n. A thorough cleaning or cleansing, అంతట తుడుచుట, పరిశుద్ధము చేయడము. పరిమితము pari-mitamu. adj. Meted, measured, limited. పరిమితి pari-miti. n. A limit పరిమాణము. పరిరంభము, పరిరంభణము or పరీరంభము pari-rambhamu. n. An embrace. అలింగనము. పరిలుతత్ pari-luṭhat. adj. Rolling. పొరలుచుండునట్టి. T. i. 5. పరివట్టము pari-vaṭṭamu. [from Skt. పరివేష్టము.] n. A cloth or head band, used on particular ceremonial occasions at a temple. పరివర్జనము pari-varjanamu. n. Entire abandonment, బొత్తిగా విడుచుట. Killing, చంపుట. పరివర్తితము pari-varti-tamu. adj. Wholly abandoned, బొత్తిగావిడువబడిన. పరివర్తనము, పరివర్తము or పరీవర్తము pari-vartanamu. n. The act of going round any thing, చుట్టివచ్చుట. A return, వెనుకకు తిరుగుట. An exchange, వస్తువుల మార్పు. పరివర్తించు pari-vartinṭsu. v. n. To go round, చుట్టివచ్చు, తిరుగు. పరివాదము or పరీవాదము pari-vādamu. n. Reproach, censure. నింద. M. XI. i. 197. పరివాదిని pari-vādini. n. A lute with seven strings. ఏడుతంతులగలవీణ. పరివారము or పరీవారము pari-vāramu. n. Dependants, a train, or retinue. Those who are about a prince, his escort. పరిజనము. పరివారదేవతలు pari-vāra-dēva-talu. n. Attendant gods. పరివారాంగన a handmaid, a waiting woman. పరివాసితము pari-vāsitamu. adj. Scented, perfumed. Parij. iv. 35. పరివృతము or పరీవృతము pari-vritamu. Encompassed, surrounded. చుట్టబడిన. పరివేషము or పరినెశము pari-vēshamu. n. A halo encircling the sun or moon, గాలిగుడి. పరివేష్టించు pari-vēshtinṭsu. v. a. To surround, or encompass. చుట్టివచ్చు. పరివేష్టనము pari-vēshṭanamu. n. Surrounding. చుట్టివచ్చుట. Also, పరివట్టము (q. v.) పరిశీలన or పరిశీలనము pari-sīlana. n. An enquiry, investigation. శోధనము. పరోశీలించు pari-sīlinṭsu. v. a. To enquire into, investigate, test, examine, మిక్కిలి శోధించు. పరోశుద్ధము pari-ṣuddhamu. adj. Sacred, holy, pure, clean. మిక్కిలి శుద్ధిపొరిదిన. పరోశుద్ధి pari-ṣuddhi. n. Purity, holiness. పరిశోధన or పరి శోధనము pariṣō-dhana. n. An enquiry. మిక్కిలి శోధించుట. పరిశోధించు pari-ṣōdhinṭsu. v. a. To examine well, investigate: to try or search thoroughly, మిక్కిలి శోధించు. పరిశ్రమ or పరిశ్రమము pari-ṣrama. n. Industry, assiduity, thorough acquaintance. పరిశ్రమించు pari-ṣraminṭsu. v. n. To be industrious or diligent. మిక్కిలి కష్టపడు. పరిశ్రాంతము pari-ṣrāntamu. adj. Fatigued, exhausted, harassed. పరిశ్రాంతి pari-ṣrānti. n. Fatigue, exhaustion, harassment. మిక్కిలి ఆయాసము.

(p. 725) palu palu. [Tel.] adj. Many, several, various. అనేకము. పలుతెరువులు various ways. 'పలుబల్కులు.' A. vi. 52. పలుకొమ్ముల మెకము palu-kommula-mekamu. n. An elephant. పలుగురు, పలుగుండ్రు, పలువురు or పలువుండ్రు paluguru. n. plu. Several men, many men. 'పలుగురునడిచెడు తెరుపున, పులుమొలవదు మొలిచెనేని పొదలదు సుమతీ.' Sumati Satakam. పలుదోయంబులు palu-dōyambulu. n. Several seas. సముద్రములు. 'పలుదోయంబులు జగములు, పలుదోయములందు ముంచి భాసిల్లెడునా, పలుదోయగాడు వల్లవ, లలనాకర తోయముల జెలంగుచు దడియున్.' B. X. v. 17. పలుపట్టడ palu-paṭṭaḍa. n. A mongrel race. సంకరజాతి జనము. పలుమారు palu-maru. adv. Many times, frequently. పలువగల palu-vagala. adv. In many ways. R. v. 237. పల్పోక pal-pōka. plu. n. Rascality. పోకరితనము. adj. Vulgar. 'పతియూరలేనియెడ నీ పల్పోక సింగారముల్.' T. iii. 81. టీ ఈపోకిరి సొగసులు.

(p. 806) pottaramu or పొత్రము pottaramu. [Tel.] n. A roller or pestle for grinding spices, &c. శిలాపుత్రిక, గుండ్రాయి. పొత్తరముల్లు pottara-mullu. n. A kind of grass. కారెపొత్తరముల్లువట్రింత.' H. v. 54.

(p. 863) baṭuvu baṭuvu. [Tel.] adj. Round, circular, spherical. గుండ్రని. Firm, దృఢము. n. Roundness, గుండ్రన. A thin ring, పలుచని ఉంగరము. బటువు or బటువుబిళ్ల baṭuvu. n. A small round pillow, a round bolster, బిళ్లగలగడ. 'బటువులొరుగులగల పూలపాన్పు మీద.' A. i. 67. బటువుకైదువు or బటువువాలు baṭuvu-kaiduvu. n. (Lit.) The round weapon, i.e., Vishnu's discus.

(p. 873) bavari , బవిరి or బవ్రి bavari. [Tel.] adv. గుండ్రము. n. Riding a horse round a ring. వేడెము. బవరి, బవ్రి, బవిరి, బవరి గడ్డము or బవిరిగడ్డము n. A well trimmed beard. దిద్దినటువంటిగడ్డము. 'బవిరిబడ్డమువాడు, పన్నిదంబిడిడాగవచ్చునందంపు వెన్నుమచ్చువాడు.' Vijayavilāsam. ii. 271. 'ఎంత గడ్డంబైన జింతలేదొసపరి తీరుగా బవిరిదిద్దింపవచ్చు.' R. ii. 109. 'పసనింపునిద్దంపు జవరిగడ్డముసొంపు.' Rasikajana. i. 114. బవిరిటాకు or బవరిటాకు baviri-ṭ-āku. n. An emerald, cut in a certain way. 'ఉదరిబంగరుబవిరిటాకుల పచ్చలడంబుమీరుజిన్నెలు.' T. iv. 202.