(p. 25) agu agu. [Tel.] (commongly written అవు), v. To be, to become, to prove to be. The present p|| is అగుచు, or అవుచు as అగుచున్నాడు or అవుచున్నాడు he is becoming. మిక్కిలి సిరి అగును much fortune will result. The past p|| is అయి as దొంగ అయి turned a rogue, become a thief. The root in A of అగు is కా as అట్లా కారాదు it cannot happen so. Aorist p|| అగు, అగునట్టి, అయ్యే, అయ్యెడి as క్రూరుడగు cruel. శాలివాహనశక వర్షంబులు 1466 అగునట్టి క్రోధి సంవత్సర కార్తీకశుద్ధ 5 శనివారము Saturday the 5th of the bright fortnight of the month Kārtika in the year Krodhi 'which is' the year 1466 (of the Salivahana æra.) ఇది దొంగతనము అయ్యేపనిగనుక as this is a matter in which a man might prove a rogue. Past Rel. p|| అయిన as నాది అయిన గుర్రము a horse of mine. The imperatives are కమ్ము plu. కండి. Causal forms కాజేయు or కావించు. Negative aorist కాదు, &c. అగుర = అగను+ర = అవును. It is so. 1. To be, to become, as కాకి కోకిలయగునె can a crow become a cuckoo? వాడు ఏమయినాడు what has become of him? దొంగ అయినాడు he proved to be a thief. వాడు నేరస్థుడైనాడు he was found guilty. ఆ పని అవును కాకపోవును that undertaking may or may not be accomplished. వానికి ఆకలి అవుతున్నది he is hungry. ఇట్లు రాత్రియగుట as it was now night. బాలుడగుట as he is but a child. 2. To be made, to be finished, to be spent or expended, to elapse, as పని శీఘ్రముగా కావలెను the work must be done soon. వివాహమగుము marry her. ఆ పెండ్లి అయినది the marriage took place. భోజనమయినది dinner is over. రాజదర్పనమయినది I got a sight of the king. అయినదాన్ని చూపు shew what has been done. ఆ పని అయినది the work is over, it is done. కావచ్చినది it is nearly done. రూకలు అయిపోయినది the money is expended. సంవత్సరము అయినది a year has passed. నెల అవుతున్నది it is about a month since. అర్థమయినదా do you understand it? సాకు భావముకాతేదు I do not understand it. భావముయనది I understand it. స్నానము కావించు to bathe, or to cause to bathe. తీర్పుకాలేదు no decision has been given. మ్రుచ్చిలితెచ్చుట మగతనం బగునె is it a manly thing to steal? 3. To be proper or fit, to be agreeable, as ఇచ్చట నుండనగునే మనకు is it fit for us to remain here? కాని పని an improper or unbecoming act. అట్లా చేయనవునా is it right to do so? పగలు కాచినపాలు ఆ రాత్రికి అవును milk boiled the same day is fit for use that night. అతనికీ నాకు కానందున as we are not on good terms. అయినవాండ్లున్ను కానివాండ్లున్ను friends and enemies. 4. To grow, as ఈ తోటలో ఏమి అవుతవి what is grown in this garden? ఇక్కడ వరి కఅదు rice does not grow here. 5. (Governing a dative) To stand in relation, as వాడు నీకేమవుతాడు how is he related to you? నాకు కావలసినవారు my relations. వానికి మేము ఏమీకాము we are in no way related to him. 6. Added to some nouns it gives them a verbal significance, as వారు ఎప్పుడు ప్రయాణమవుతారు when will they start or set out? విభాగాలు అయి వేరింటి కాపురము చేస్తున్నారు they seperated and live apart.

(p. 50) anavuḍu, nāvuḍu or నాన్ anavuḍu. [Tel.] adv. On saying this అనగా, అనేటప్పటికి. 'నృపనన్ను వివాహమ్మగుమనవుడు.' Swa. vi. 23.

(p. 52) ani ani. [Tel.] (Past p|| of అను to say) Having said. This is translated by the word 'That' or 'so' or the infinitive mood is used, as వారు అక్కడ ఉండినారని అన్నాడు he told me that they were there. అవతల వెళ్లరాదని తిరిగీ వస్తిమి we did not think it right to go on and returned; we thought we must not go further; so we came back. నన్ను పొమ్మని చెప్పెను he told me to go. తన సొమ్మని యెంచి considering it his own. దాన్ని నాకని కొన్నాడు he bought it for me. కావలెనని అక్కడికి పోయినాడు he went there on purpose. పండ్లను పటపటమని కొరికినాడు he gnashed his teeth. ఘమ్మని fragrantly. తళుక్కని brilliantly. గడగడమని మాట్లాడినాడు he spoke rapidly. ఈగలు జుమ్మని ముసురు కొన్నవి the flies covered it buzzingly. నీవు ఈ శాలువ కప్పుకొంటే గుమ్మని ఉండును if you wear this shawl it feels warm: or, you will feel warm.

(p. 82) arupu or అరపు arupu. [Tel.] v. n. To remain or be left, to be saved, to be within one's power. దక్కు. అరపరాని unwiedly, not handy. అరపరానికడి a morsel too big to swallow. వాడు అరపరానికడిగానున్నాడు, అనగా, వాడు గుమ్మడికాయంత ముత్యముగానున్నాడు he is unwieldy.

(p. 103) astibhāramu or అస్థిభారము asti-bhāramu. [Skt. for హస్తిభారము] n. A foundation. అడుగుమట్టు, పునాది.

(p. 139) iruvai or ఇరువది iruvai. [Tel ఇరు+పది] n. Twenty. ఇరువైమంది twenty persons. 'ఇరువై నాలుగుమూళ్లమేర.' కాశీ. i.

(p. 183) egumati egumati. [Tel.] n. Shipment, lading, putting goods on board ship, export. ఎగుమతి చేయు egumati-chēyu. v. t. To ship or export goods. ఎగుమతిదిగుమతి egumati-digumati. n. Export and import. Shipping and unshipping.

(p. 192) elugu or ఎలుంగు elugu. [Tel.] n. A voice, cry, note, sound. కంషస్వరము, కూత. ఎలుగెత్తి యేడ్చెను she raised her voice and wept. ఎలుగించు eluginṭsu. v. n. To cry. కూయు. Vasu. ii. 28. ఎలుగు or ఎలుగుగొడ్డు or ఎలుగుబంటి or ఎలుగుమంటి elugu. n. A bear. ఎలుగులు bears.

(p. 199) ēnuga or ఏనుగు ēnuga. [Tel. Tamil ఆనై. (Here గు is added as an aid in pronunciation.] n. An elephant. ఏనుగుకొమ్ములు ēnugu-kommulu. n. Elephants' tusks; also, a kind of rice. ఏనుగడుగులు ēnug-aḍugulu. n. A kind of parti-colored cloth. చిత్రవర్ణ వస్త్రవిశేషము. In compounds ఏనుగు means Big పెద్ద ఏనుగుకలబంద the large species of కలబంద (q. v.) ఏనుగుకాలు ēnugu-kālu. n. A big leg like that of an elephant. Elephantiasis. ఏనుగుగొంగ enugu-gonga. See under ఏనిక. ఏనుగజెలగ ēnuga-jelaga. n. A horse leech. ఏనుగపల్లేరు ēnuga-pallēru. n. The thorny weed called Pedalium murex. Ainslie. ii. 15. ఏనుగుబీర ēnugu-bīra. n. A large kind of బీర or cucumber (q. v.) ఏనుమద్ది ēnumaddi. n. A certain herb; -- called అశ్వకుణి. See మద్ది ఏనుగుమోముస్వామి the elephant-faced god, i.e., Vināyaka విఘ్నేశ్వరుడు. ఏనుగుస్వరము ēnugusvaramu. n. One of the seven notes in music. సప్తస్వరములలో నొకటి, విషాదము.

(p. 210) odugu odugu. [Tel.] v. n. To make room. to move so as to accomodate తొలగు. To come to hand, to be got or obtained. దొరకు. To become plentiful సమృద్ధమగు. To be of use or convenient. To assist, be at hand or ready. ఈ బియ్యము పండితే అన్నము ఒదుగుకావడములేదు on boiling this rice, it does not swell to the proper quantity. ఈ బట్టచలికి ఒదగదు this cloth is of no use against cold. కొంచెము ఒదుగుము, ఆయనను కూర్చుండనిమ్ము move a little and let him sit down. ఒదిగి ఒదిగి ఉన్నారు; they yielded. నాకు ఇప్పట్లో రూకలు ఒదగలేదు I have not yet obtained the money.

(p. 216) ōgu ōgu. [Tel.] n. Evil, harm, wickedness. కీడు. ఓగు. n. A fool, a weak creature. ఒంట్లో ససిలేనివాడు. A wicked man దుర్మార్గుడు 'ఓగునోగుమెచ్చు.' అది బాగో ఓగో ముందుకు తెలియును whether it is good or bad will be known by and bye.

(p. 223) kaṅgu kangu. [Tel.] n. A gold armlet of a wavy shape. బంగారుపోగుతో నంకగా నేర్పరచిన కన్ను. A shrill sound as of a bell when struck. కంగున kanguna. adv. Aloud, resoundingly as a bell. కంగుమును kangum-anu. v. n. To sound, echo as a bell.

(p. 259) kalugu or కల్గు kalugu. [Tel.] v. n. To live exist. To be. ఉండు. To happen, occur. To become అగు. To endure ఓపు. To be born పుట్టు. To meet కూడు. ఒక రాజుకలడు there was a certain king. అతనికి పిల్లలుకలిగి children being born to him. సొమ్ముకలవాడు one who has money. నాకు న్యాయము కలిగినది I got justice. అట్లా అనడముకద్దు (or కలదు) it is usual to say so. పనికలిగి వచ్చిరి they came about some business. వ్రాయగలడు he can write. అట్లా మేము చెల్లించగలవారము కాము we are not liable to pay this money. వీరాదిగాగలరాజులు (RYD. 2060) these and other princes. తెలివిగలవాడు a man of sense. యాభైయేండ్లుగలవాడు aged fifty. To be sore. వానికి కండ్లుకలిగినవి he has sore eyes. v. t. To have, to show కలిగియుండు, కనుపరుచు. 'కరుణగలుగుమ్మ కమలనేత్ర.' (భార. అది. viii.)

(p. 277) kālamu kālamu. [Skt.] n. Time, occasion, period. Season, weather. The tense of a verb. Death చావు. Blackness నలుపు. భూతభవిష్యద్వర్తమానకాలములు the past, future, and present tenses. కాలముచేయు to die. వర్షాకాలము the rainy season. శీతకాలము winter. ఎండకాలము summer. the bright fortnight or moonlight weather. చీకటికాలము the dark fortnight. కాలముజరుపు to demur: to put off. మీరు ఎట్లా కాలము జరుపుకొంటున్నారు how do you pass your time, or how do you live? కాలత్రయము at the three times of the day, morning, noon and night, or, the present, past and future. కాలత్రయములందున్ను perpetually. కాలకంఠము kāla-kaṇṭhamu. n. The black-throat, i.e., a sparrow పిచ్చిక. A peacock నెమలి. A wagtail కాటుకపిట్ట. కాలకంఠుడు or కాలకంధరుడు kāla-kaṇṭhuḍu. An epithet of Siva. కాలకూటము kāla-kūṭamu. n. Mortal poison: venom. విషభేదము. కాలక్షేపము kāla-kshēpamu. n. Passing or spending time. విద్యాకాలక్షేపము literary pursuits. వట్టికాలక్షేపము mere pastime. గ్రంథకాలక్షేపము reading. కాలక్షేపముచేయు to pass one's time, నీవు ఇప్పువు ఎట్లా కాలక్షేపము చేస్తున్నావు how do you now live? కాలక్రయము kāla-krayamu. n. The price of the day: the present rate; the current price. కాలఖండము kāla-khaṇḍamu. The liver. కారిజము. కాలచక్రము. kāla-chakramu. The circle of time. కాలజ్ఞముల kālagnyamu. A cock, as knowing the hour. కాలజ్ఞవత్రి kālagnyapa/ /ri. n. A cock, also, the cuckoo. 'కాలజ్ఞపత్రిరుతం బెట్లు చెలంగుమానకుపితస్త్రీ కర్ణదంభళియై.' A. v. 110. కాలజ్ఞానము kāla-gnyānamu. n. Knowledge of time Predictive knowledge. Certain histories or legends are written under this name, as the విద్యారణ్యకాలజ్ఞానము, the సర్వజ్ఞకాలజ్ఞానము, the చెన్నబసవకాలజ్ఞానము being the visions or predictions regarding particular saints. కాలజ్ఞుడు kālagnyuḍu. n. An astrologer జ్యోతిష్యుడు. కాలధర్మము. kāla-dharmamu. n. The debt of nature. Death మురణము. అకాలమ్పత్వువు untimely death. కాలప్రవృత్తి kāla-pravritti. n. Evacuation. నేడు నాకు కాలప్రవృత్తికాలేదు I had no motion to-day. కాలయాపనము kāla-yāpanamu. n. Delay, loss of time. కాలవహ్ని kāla-vahni. n. The devouring flames destined to burn up the world. A consuming fire, a conflagration. కాలవిళంబము kāla-vīḷambamu. n. Tardiness, loss of time, delay. కాలసూత్రము kāla-sūtramu. n. A name of a region in the hell of the Hindu Purānas. కాలహరణము kāla-haraṇamu. n. Delay, loss of time. కాలాంతకుడు kāl-āntakuḍu. n. One who brings the end. An epithet of Siva. కాలాంతరము kāl-āntaramu. n. Another time. కాలాంతరమందు or కాలాంతరేణ through the lapse of time, at another time. కాలాతీతము kal-ātītamu. n. Delay, loss of time. కాలాతీతమైనది it is now too late. కాలార్కుడు kāl-ārkuḍu. The sun that at the last day shall scorch up the world. కాలావధి kāl-āvadhi. n. The end of a year or season. కాలావసానము kāl-āvasānamu. n. The end of time, i.e., death. కాలికము kālikamu. adj. Regarding time. బహుకాలికమైన of long standing. ఈషత్కాలికమైన temporary, momentary. కాలోచితము kāl-ōchitamu. adj. Seasonable. కాలోచితపుమాటలు such words as suited his purpose.

(p. 279) kāśmaryamu kāṣmaryamu. [Skt.] n. The plant named Gmelinia arborea. Roxb. గుమ్ముడు చెట్టు.