(p. 33) aṭlu aṭlu. [Tel.] (adv.) So, as, according to. అట్ల aṭla. [Tel.] adv. Like, as. వాడు చెప్పినట్ల as he said. ఎప్పటియట్ల as usual. శత్రువులట్ల like enemies. తనయట్ల పంజ్తివారును people like himself. అట్లా aṭlā. [Tel.] adv. So, thus. అట్లా చెప్పినాడు he said so. అట్లా ఉన్నది it is so. అట్లా పో go there. ఇట్లా రా come here. ఇట్లాగంటి aṭlāgaṇti. [Tel.] adj. Such. అలాగంటి, అలాటి. అట్లాగా or అలాగా. Is it so? అట్లాగు aṭlāgu. [Tel. from అట్లు+లాగు.] adv. Thus, so. అట్లాగే just so, yes, very well, అలాగు. అట్లాటి aṭlāti. [Tel.] adj. Such, like this, like that అలాగంటి. అట్లేని if so.

(p. 65) apōhamu apōhamu. [Skt.] n. An unwarranted inference Inferring the existence of what does not really exist any where లేనిది ఊహించుట. Ascertaining by investigation, decision. నిర్ణయము, నిష్పత్తి It commonly means a lie, a false hood, a false charge. అబద్ధము, కల్ల, తప్పు ఫిర్యాదు. నా మీద అపోహము చెప్పినాడు he laid the blame upon me falsely.

(p. 215) olucu olutsu. [Tel.] v. a. To peel, shell, flay. To pare off, tear off. తోలూడ్చు. ఒలిచినపప్పు grain cleaned from the husk. ఒలవనిపప్పు grain in the husk. పండు ఒలిచి అరచేతపెట్టినట్టు చెప్పినాడు he said (it) as plainly as a fruit is peeled from its skin and placed in the hand; he gave a graphic description. To rob. అపహరించు See ఒలి.

(p. 590) dāsuḍu dāsuḍu. [Skt.] n. A slave, bondsman, serf. వెలుకుగొన్న పనివాడు. A fisherman. దాశుడు. దాసానుదాసుడు dāsānu-dāsuḍu. n. A servant of servants, an utter slave. BD. iv. 2023. దాసి dāsi. n. A handmaid, a slave girl. వెలకుగొన్న పనికత్తె. దాసితనము dāsi-tanamu. n. Slavery. Abject submission, drudgery. దాసేయుడు dāsēyuḍu. (from దాసి.) n. One born to a slave girl. దాసికి పుట్టినవాడు. దాసోహం dās-ōham. n. Lit: I am (thy) servant. A compliment. దండము. అతడు అనేక దాసోహములు చెప్పినాడు he presents you his compliments. దాస్యము dāsyamu. n. Slavery, drudgery, obsequiousness, abject submission. సేవ, పని. దాస్యత dasyata n. A state of servility, slavery, bondage.

(p. 629) naccu naṭsṭsu. v. a. and v. n. To confide, trust. నమ్ము. To coax, persuade; to harass, pester. n. Delay. ఆలస్యము. Wearisomeness, annoyance; something that gives trouble. బాధ. A knot-grass that infests corn. Waste land, infested with knot grass. adj. Wearisome, tiresome, annoying, tedious, importunate. Chronic, as an indolent sore. నచ్చిక or నచ్చిగ nachchika. n. Faith, confidence, belief, trust. నమ్మిక. నచ్చుపెట్టు natstsu-peṭṭu. v. t. To annoy, fret, tease. తొందరపెట్టు, బాధించు. నచ్చుబేరమాడు natsṭsu-bēramādu. v. n. To haggle, chaffer. నన్ను నచ్చుపెట్టి చెప్పినాడు he drummed this in my ears. నచ్చుకాడు, నచ్చుకుప్ప or నచ్చుగొట్టు naṭsṭsu-kāḍu. n. A makebate. A troublesome person, a bore.

(p. 836) pramēyamu pra-mēyamu. [Skt.] n. That which may be known for a certainty, an object of knowledge, subject. యథార్థముగా ఎరుగదగినది. An opportunity, occasion. అప్రమేయములో దీనిని చెప్పినాడు he mentioned this on that occasion. అప్రమేయమే ఎరుగను I know nothing of the matter.

(p. 892) buddhi buddhi. n. Intelligence, intellect, understanding, mind, judgement, sense, wisdom, intention, inclination. judgement, advice. ఇప్పుడు బుద్ధివచ్చినది I have been taught a lesson, I am convinced of my fault. పడుచుబుద్ధి a childish whim or notion. బుద్ధిపుట్టించు to suggest an idea. బుద్ధి ఉదయించినది the thought occurred. ఇది నీకు బుద్ధికాదు it is not wise on you part to do so. బుద్ధి (like చిత్తము) is a colloquial reply, equivalent to 'as you please.'బుద్ధిచెప్పు buddhi-cheppu. v. a. To admonish, exhort, advise. To reprimand or chastise. నాకు ఏమి బుద్ధి చెప్పుతారు what would you advise me to do? కొమారునికి బుద్ధిచెప్పినాడు he reprimanded his son. బుద్ధిపూర్వకముగా intentionally, on purpose, advisedly. నేను బుద్ధియెరిగిననాటనుండి as long as I can recollect. బుద్ధియెరిగిన తర్వాత after he grew to be a man. బుద్ధితెచ్చుకొను buddhi-teṭsṭsu-konu. v. n. To come to one's senses or recover one's wits. బుద్ధిమంతుడు buddhi-mantuḍu. n. A sensible person, a wise man. బుద్ధిగలవాడు. బుద్ధిహీనత buddhi-hīnata. n. Stupidity, folly. అవివేకము. బుద్ధిహీనుడు buddhi-hīnuḍu. n. A fool, a man devoid of sense.

(p. 970) māṭa māṭa. [Tel.] n. A word, పదము. A promise, వాగ్దత్తము, ప్రతిజ్ఞావచనము. Slander, నింద. Opinion, rumour, వృత్తాంతము. అతడు నీ మాట చెప్పలేదు he did not speak of you. ఇది వేరే మాట this is another affair, another thing. వానిమాటకాదు this is not about him, I am not talking about him. గడియకు ఒకమాట చెప్పినాడు he changed his mind every hour. మంచిమాట (interj.) Very well. దాన్ని గురించి రెండో మాటలేదు there is no alternative. వారివిద్ద మాటలుపడినాడు he was reproached or reprimanded by them. In some phrases the word మాట need not be translated. Thus, ఆమె తిరిగీ వస్తున్నదనేమాట తెలిసి knowing that she would return. నేను దానిని కొన్నమాట రూఢి it is very true I bought it. ఆమాటే యెరుగను I know nothing of it. ఇందుచేత మాటవచ్చును by this you will get into disgrace. అతడు మాటతప్పలేదు he did not fail in his promise. మాట తప్పినవాడు మాలవాడు a promise breaker is a pariah, i.e., is a mean wretch. నేను పోయినమాట వానికి ఎట్లా తెలిసినది how did he know that I was gone? అతడు పోయేమాట ఉండేమాటా does he propose to go or stay? వాడు ఉండేమాట యింకా తెలియలేదు I do not as yet know that he will remain. మాటకుమాట word for word, literally. నా మాట అడుగుదాటకు transgress not my command. తనమీద మాటరాకుండా ఇట్లా చేసెను he did this to avoid blame. మాటవినుట to obey. ఎంతమాట what nonsense! వానిమాట వాని ఒడిలో వేసినాను I acted as he desired. నీకు మాట నాకు మూట a command is easy to give but hard to perform, or a word from you will make me rich. వెయ్యిమాటలేల why discuss it at length, in a word. ఆ పెండ్లి మాట యీ గ్రంథములో లేదు there is no mention of the marriage in this book నామాటవేరు, నీమాట వేరు I say one thing you say another, my opinion is different from yours, my case is quite different from yours. వానికి నాకు మాటలు లేవు he and I are not on speaking terms. వానితో నీకేమిమాటలు why do you speak with him? ఈమాట వింటే ఆయన యేమనును if he hears of this what will he say? కడపటిమాటయేమి what was the upshot of the business? ఇప్పట్లో వాని మాట సాగదు he has now no influence. కడకు వానిమాటే ముందరికివచ్చినది at last his words proved true. దానిని గురించి ఇంకా యేమాటా తెలియలేదు I do not yet know the result. మాటలకు పట్టుకొంటే విడవడు if he begins talking he will never stop. అదెక్కడిమాట what nonsense! such a thing is impossible. మాటలు మంచివే కాణి మనసు మంచిదికాదు he talks well but has a bad heart. ఇంకా మాటలు రాని బిడ్డ a child that cannot yet speak. వానికి ఆ ఊరిలో మాట వాసికద్దు లేక మాట సాగుతుంది he has influence in the town. ఆయన మాటకు ఎదురులేదు his word is law. మాటలకుమాత్రము పేదరికములేదు as far as words go he is rich enough. ఒక మాట యిచ్చి పదిమాటలు తీసుకొన్నాడు his reproaches were returned ten-fold. మాటకాడు māṭa-kāḍu. n. A good public speaker, సభయందు భయములేక మాటాడువాడు, వక్త. మాటకారి māṭa-kāri. n. A skilful speaker, యుక్తిగా మాటాడువాడు. A talkative person, వాచాలుడు. మాటలమారి māṭala-māri. n. A talkative person, మిక్కిలి మాటాడువాడు. మాటలాడు, మాటాడు or మాట్లాడు māṭa-l-āḍu. v. n. To speak, talk, converse, to reproach. నన్నెందుకు ఊరికె మాటలాడుతావు why reproach me for nothing? S. iii. 41.

(p. 1038) mottamu mottamu. [Tel.] n. The total, whole; a flock, multitude, heap, or collection. సమూహము, గుంపు. శూరులమొత్తము a multitude of heroes. కోతిమొత్తము a herd of monkeys. వింటిమొత్తము a heap of bows. మంటమొత్తము a mass of flames. 'మంచుమొత్తములోన మార్తాండుడున్నట్టు.' Kālahas. §. 22. మంచుమొత్తములోన, in a mass of clouds, మేఘచయమందు. 'మెరుపుమొత్తంబులు మీరెనుత్తరమున.' Zacca. iv. 26. మొత్తముగా చెప్పినాడు he spoke in general. మొత్తపు వ్యయము the total expenditure. మొత్తపుమాట a generic word. మొత్తముచేయు to make a total. మొత్తములై in mobs. 'పులులు మొత్తంబులై పొదరిండ్లలో దూరు.' B. VIII. adj. Thick, తరుచైన. మొత్తపుదీప్తులు big lights.

(p. 1148) vāca vācha. [Skt.] n. Another form of వాక్కు. (q. v.) వాచంయముడు vacham-yamuḍu. n, A sage or prophet, మునీశ్వరుడు, మౌని. వాచకము vāchakamu. n. A word, a significant sound, శాస్త్రశిక్షిత వాక్కు, వాచ్యార్థమును తెలుపుశబ్దము. (Vulgarly) fluency in reading, వడిగాచదివేశక్తి. వాచస్పతి vāchas-pati. n. The lord of speech, i.e., Brihaspati. వాచా vāchā. adv. Orally, verbally, viva voce, by word of mouth. ఆయన వాచా చెప్పినాడు he said it orally. వాచాటుడు or వాచాలుడు vāchāṭuḍu. n. A talkative man, one who talks idly or blamably, a tattler, వాగుపోతు, ప్రేలేవాడు, మాటకారి. 'వాచాటులగు జరఠవనితలు.' A. iv. 43. వాచాలము vāchālamu. adj. Chattering, talkative, gabbling, talking much. ప్రేలే, వాగే, పనికిమాలిన మాటలాడే. వాచాలత or వాచాలత్వము vāchālata. n. Talkativeness, readiness or fluency of speech, tattling, ప్రేలడము, వాగడము, తరచుగా మాటలాడడము. 'రాజెల్కలున్ వాచాలత్వముజూపె.' G. vii. 10. వాచించు vāchinṭsu. v. a. To tell, చెప్పు. To read, చదువు. వాచికము vāchikamu. n. News, intelligence, tidings. చెప్పిపంపించిన వర్తమానము, సమాచారము. 'కాంచన పత్రికావళుల గౌతుకమాచక వాచికంబు వ్రాయించిసమస్తదేశ వసు ధేశులకంపిన.' Vasu. v. 80. టీ వాచికము, సమదేశవాక్కు. వాచ్యము vāchyamu. adj. Fit or proper to be spoken or said. చెప్పదగిన. Blameworthy, vile,contemptible, low, out-caste. నిందింపదగిన, నింద్యము, హీనము. In grammar, the voice or mood of a verb. కర్మవాచ్యము the active voice; కర్మణివాచ్యము the passive voice.

(p. 1180) vippu vippu. [Tel.] v. a. To open, untie, loose. ముడివిప్పు to unite a knot. కథను విప్పు to solve a riddle. ఆ సంగతిని విప్పి చెప్పినాడు he explained the matter clearly. కంకణాలు విప్పేదాకా until the marriage was over. n. Loosing, opening, untying. విరియు, విప్పడము, వీడడము. Extension, spreading, విస్తారత, బాహుళ్యము, వైశాల్యము. 'సీ భద్రోత్థ హతవలత్కద్రూజమనజుట్ట తోవిప్పుతోదరిదొండమాడ.' A. iv. 192. adj. Extensive. large, విస్తారమైన. 'విప్పుకప్పగు గొప్పకొప్పున విరినల్లగలువలదండలు చెలువుమీర.' T. iv. 144. విప్పుగా vippu-gā. adv. Extensively, greatly, widely. విస్తారముగా. 'వింతసంతన జేసివిప్పుగా దోసినహురు మంజిపూసల మెరుగుకుచ్చు.' H. iv. 134. 'విప్పుగవిరితేనెవావవిడిబడిగురియన్.' ib. ii. 81. విప్పగు vipp-agu. adj. Large, great, wide. విశాలమైన. 'ఆప్పెనువేసవివిభవము విప్పగుదన్నగరనికట వృషగిరిహరికిన్.' A. ii. 83.

(p. 1257) śṛṅgāramu ṣṛingāramu. [Skt.] adj. Beautiful, handsome. అందమైన. n. Ornament, decoration, beauty. Passion, love. అలంకారము. అందము. లోనవికారము బైట శృంగారము inside foul, outside fair. శృంగారభావము love, amorousness. శృంగారకావ్యము ṣṛingāra-kāvyamu. n. Polite literature, a romance or novel in verse. శృంగారపురుషుడు or శృంగారి ṣṛingāra-purushuḍu. n. A gallant, beau, a handsome man. శృంగారవతి ṣṛingāra-vati. n. A fine or beautiful lady, a belle. శృంగారవనము ṣṛingāra-vanamu. n. A park, a pleasure garden. ఉద్యానవనము. 0శృంగారించు ṣṛingārinṭsu. v. a. To adorn, decorate. అలంకరించు. ఆ సంగతిని కొంచెము శృంగారించి చెప్పినాడు he told the story with some decorations or improvements.