(p. 74) amāni amānī. [H.] Land in charge of a revenue collector on the part of the government, as distinguished from that which is farmed out. అమానీగ్రామములు villages under the immediate care of a collector. ఆముఠా అమానీ అయిన తరువాత after the land was taken into the collector's own charge. ఆశ్రోత్రియమును అమానీదాఖలు చేసుకొన్న తరువాత after the land held on private tenure was taxed. అమానిభూములు Crown lands, lands that are in the hands of a collector on behalf of Government. అమానీబాజీబాబు sundry farms under a Collector's management. పన్ను లేకుండా మేడిపాలు ఇచ్చే భూమి.

(p. 319) konu konu. [Tel.] The sign of the middle voice in the Telugu verb, as తెచ్చుకొను, and తెలిసికొను. ఇల్లు కట్టుకొన్నారు they built a house for themselves. ఇల్లు కట్టించుకొన్నారు they got a house built for themselves. హత్య he killed himself. చేసుకొన్నాడు he got himself tattooed. పచ్చపొడిపించుకొన్నాడు he who lends upon mortgage. Wherever self is used in English this middle verb is used. The causal form of కొను is కొలుపు (q. v.)

(p. 416) cinna chinna. [Tel.] adj. Small, little, short, young, mean, trifling, insignificant, narrow: disgraceful. ముఖము చిన్నచేసుకొను to be ashamed, to be downcast or sorrowful. Junior, Younger, smaller. చిన్నచూపు humiliation, scorn. దేవుడు చిన్నచూపుచూస్తే యెవరేమి చేయవచ్చును when God withdraws his favour what can man do? చిన్న ఆకురాయి chinna-ākurāyi. n. The Blackheaded Cuckoo-Shrike, Campophaga sykesi. (F.B.I.) చిన్నకారు chinna-kāru. n. Childhood, youth. చిన్నకారుపిల్లలు young children. చిన్నతనము chinna-tanamu. n. Infancy: littleness, smallness. Disgrace, dishonor. ఇందువల్ల కులమునకంతా చిన్నతనము వచ్చినది this is a disgrace to the whole caste. చిన్నది chinnadi. n. A little one. A girl, a lass. ఈ చిన్నది అతనిభార్య this girl is his wife. పెద్ద చిన్నది the eldest daughter; or, a grown girl.

(p. 456) chalamu , ఛలార్థము or ఛలోక్తి chhalamu. [Skt.] n. A trick, a stratagem: an innuendo or covert meaning. A double entendre నెపము, వెనుదీయుట, ఒక అభిప్రాయముతో చెప్పిన పదమునకు మరొక అభిప్రాయము చేసుకొని ఉత్తరము చెప్పుట.

(p. 597) dīkṣa dīksha. [Skt.] n. A vow. Sacrificing, offering oblations. Worshipping, యజ్ఙాది క్రియారంభమునందు అనుష్ఠింపబూనుకొనే ఆచార నియమము. A marriage vow. వ్రతాదులయందు నియమమును పూనుకొనడము వానిని చంపకవిడువను అని దీక్ష చేసుకొన్నాడు he vowed he would slay them. గర్భదీక్ష a vow whereby the husband remains unshorn pending the wife's pregnancy. వివాహదీక్ష a marriage vow. ఏకదీక్షగా uninterruptedly. దీక్షాగురుడు dīkshā-guruḍu. n. A spiritual adviser, వానికి అతడు దీక్షాగురువు. దీక్షాలయము dīksh-ālayamu. n. A convent, a hermitage, a cell. దీక్షించు dīkshinṭsu. v. n. To make a vow. దీక్ష వహించవు. దీక్షితుడు dīkshi-tuḍu. n. One who is under a vow. దీక్షవహించినవాడు.

(p. 778) pūja or పూజనము pūja. [Skt.] n. Worship, reverence, respect, veneration, obeisance, homage, adoration. అర్చన. ఇది వాడు చేసుకొన్న పూజాఫలము this is an answer to his prayers. పూజకుడు pūjakuḍu. n. A worshipper, a priest. అర్చకుడు. పూజనీయము pūjanīyamu. adj. Venerable, honourable. M. XIII. v. 29. పూజనీయులు the noble. పూజించు or పూజచేయు pūjinṭṣu v. a. To worship, adore, do homage or obeisance to, reverence. అర్పించు. పూజితము pūjitamu. adj. Worshipped, adored, reverend, reverenced. పూజితుడు pūjituḍu. n. One who is honoured or saintly, పూజింపబడినవాడు. పూజ్యత pūjyata. n. Venerableness. పూజ్యము pūjyamu. adj. Venerable, deserving of respect and reverence. n. Nothing. భోజనానకు పూజ్యమున్నది I have nothing to live upon. పూజ్యుడు pūjyuḍu. n. One who is venerable or honourable, పూజింపదగినవాడు, గౌరవమునకు పాత్రుడు. పూజ్యుడైన pūjyḍ-aina. adj. Venerable, adorable.

(p. 870) balamu balamu. [Skt.] n. Strength, might, power, influence. Efficaciousness, potency. Force, rigour, severity. సత్తువ. సారము, బలుపు. A force, army, host, folk, people, a crowd, number, party. సేన. బలవితానము a host. దైవబలము the finger of God, Divine assistance, బలముచేయు to strengthen; to enforce, aid, assist. వాన మరీమరీ బలము చేయుచున్నది the rain is increasing. దానిని ఒక బలముచేసుకొని relying on it as a ground or reason. adj. Strong, mighty, much, అధికము. Potent, efficacious. బలకరము bala-kara-mu. adj. Forcible, violent, strengthening. బలకరమైన సాక్ష్యము strong evidence. బలకరము or బళకరము balakaramu. n. Force, violence, strength. Watching, కావలి. A guard, or watch, కావలి, పారా. R. v. 43. బలకరించు bala-karinṭsu. v. n. To spread, వ్యాపించు. v. a. To strengthen. బలకాయించు (బలము+ఇంచు) balakā-yintsu. v. n. To flourish, prosper. వృద్ధి అగు, అతిశయించు. బలకొట్టు bala-koṭṭu. v. n. To sing, ah, ah ఆ అని శ్రుతి పట్టు. బలకొను bala-konu. (బలము+కొను.) v. n. To flourish, అతిశయించు, బలగము or బల్గము balagamu. n. Attendants, retinue, పరిజనము. A party, set: a troop, army, host: a family circle. జ్ఞాతి బంధు సమూహము. 'చెంచు బలగము నేలెను.' (Garudach. 113,) he ruled a troop of foresters. Swa. iii. 75. బలదేవుడు, బలభద్రుడు or బలరాముడు bala-dēvuḍu. n. Balarāma, Krishna's brother. బలదేవుడు n. Wind, వాయువు. బలపడు bala-paḍu. (బలము+పడు.) v. n. To increase, అధికమగు. బలపరచు bala-paraṭsu. v. a. To strengthen, support, confirm. బలయు balayu. v. a. To surround, పరివేష్టించు. బలవంతము bala-vantamu. n. Strength, force, violence, compulsion. బలాత్కారము. adj. Strong, violent, బలముగల. adv. Forcibly, బలవంతముగా బలవంతుడు or బలశాలి bala-vantuḍu. n. A strong man, a violent man, a mighty man. బలవంతులతో విరోధము కారాదు do not contend with the mighty. బలహీనత bala-hīnata. n. Weakness, debility. బలహీనము bala-hīnamu. n. Weakness, debility. adj. Weak, strengthless. powerless. బలక్షయము bala-kshayamu. n. Loss of strength; weakness, impotence. బలాత్కారము balāt-kāramu. n. Violence, force, severity, exaction. బలాత్కరించు balāt-karinṭsu. v. a. To force, press, compel. బలాత్కారము చేయు.

(p. 922) bhāvamu bhāvamu. [Skt.] n. Mind, soul, heart, ఆత్మ. Thought, idea, feeling, disposition, nature. Import, meaning, drift. Motive, aim, view. అభిప్రాయము. Temperament, humour, passion, sentiment, state or condition of being. మనోవికారము. A property or power of matter. స్వభావము. An act, gesture. ధాత్వర్థరూపక్రియ. A learned man, (నాట్య పరోభాషాయాం) విదుషి, విద్వాంసుడు. నన్ను తల్లిభావముతో నెంచిరి they looked upon me as a mother. అవి దొంగసొమ్ము అని మీ భావమా do you mean that these were stolen goods? భావగర్భము bhāva-garbhamu. adj. Having a secret import or a mysterious meaning: intelligible, as a glance conveying a certain impression. బావజారి bhāvajāri. n. The 'Amoricide' or slayer (అరి) of Cupid, i.e., Siva. భావజుడు bhāvajuḍu. n. Lit: 'Born in the heart,' an epithet of Manmadha. భావన bhāvana. n. Mental perception, recollection, consciousness of past ideas or preceptions, imagination. తలపు. Observing, investigating. వాసనపట్టుట. Steeping, maceration of a drug in a liquid. Thus భావనశొంఠి, భావనకరక్కాయ are ginger or aloes prepared by being repeatedly dipped in certain fluids and dried again. అల్లపురసావయేడు భావనలుచెయ్యి let these drugs be stepped seven times in the juice of ginger. భావనచేసుకొను bhāvana-chēsi-konu. v. n. To imagine or figure to oneself. బావభవుడు bhāvabhavuḍu. n. One who exists (భవ.) in the heart (భావ): i.e., Manmadha. భావార్థము bhāv-ārthamu. n. Implication, inuendo, a sense not expressed, an affirmative sense. The affirmative form of the verb. భావ్యము bhāvyamu. adj. What must, will, or ought to be, కాదగినది. likely, probable, befitting ఆ యింటి౛ోలికి పోవడమునకు మీకు భావ్యముకాదు you must not have anything to do with that house. భావ్యుడు bhāvyuḍu. n. One on whom they meditate.

(p. 1112) lōkuva lōkuva. [Tel.] adj. Subordinate, inferior, subject to. అధీనము. లొచ్చైన. తక్కువ. బీదవాడు బిచ్చగానికికూడా లోకువ the poor man is beneath even a beggar. నేను అందరికిన్నీ లోకువ I am every man's servant, I am a slave to every body. మాకు లోకువగానుండేవారు those who are subject to us. 'కంతుబారికిన్ లోకువగానివారు ధరలోగలరే.' T. iii. 84. వాండ్లను లోకువచేసుకొన్నాడు he got them into his power.

(p. 1143) vaśamu vaṣamu. [Skt.] n. Possession, custody, charge. Subjection, submission, లోకువ, స్వాధీనము. Ability, authority, power, supremacy, ప్రభుత్వము, అధీనత్వము. అతని వశములో ఉన్నది it is in his charge or in his hands. 'ధనమువీధిబడినదైవవశంబున నుండు.' సమీరవశంబున carried by the wind, breeze-borne. ఆ యింటిని తమవశము చేసికొన్నాడు he took charge or possession of the house. నన్ను వశపరచుకొనలేకపోయినాడు he was unable to get me into his hands. అది నాకు వశము, లేక. అది నా వశాననున్నదా is it in my power to do so? కాలవశముచేత in the course of time, by the lapse of time. నాకు ఆకలి వశముకాకుండా ఉన్నది I cannot curb my appetite, I am excessively hungry. నా పుణ్యవశమున by my luck. వశ vaṣa. n. A wife, పెండ్లాము. A female elephant, ఆడుఏనుగు A barren cow, గొడ్డుటావు. వశంవదము vaṣam-vadamu. adj. Submissive, obedient. విధేయుడైన. వశంవదుడు vaṣam-vaduḍu. n. One who talks submissively, one who is submissive, విధేయుడు, లోకువయగునట్లు మాటలాడువాడు. వశత్వము vaṣatvamu. n. Obedience, submissiveness. M. XVI. i. 226. కాలవశత్వంబున by the course of time. వశపరచుకొను vasa-paratsu-konu. v. n. To take possession of, to take under one's control. వశాత్ or వశాతుగా vaṣāt. adv. Through, b in consequence of, in subjection to, over-powered by. గ్రహచారవశాత్తుగా through his bad luck. దైవవశాత్ by the finger of God. వశి vaṣi. n. A chaste man; one who has subdued his passions. ఇంద్రియ నిగ్రహముగలవాడు. వశీకరణము vaṣī-karaṇamu. n. The act of over powering, subduing, or inveigling by charms, spells or drugs. మందుమాకుల చేత స్వాధీనముచేసికొనుము, వశ్యముచేసుకొనడము. వశీకరించు vaṣī-karinṭsu. v. a. To subdue or over-power by means of charms, drugs, &c. వశ్యము vaṣyamu. adj. Dependant on, subject to, over-powered by charms, drugs, &c. స్వాధీనమైన, లోకువైన. వశ్యుడు vaṣyuḍu. n. A dependant, one who is submissive, obedient, or subject to, విధేయుడు, వశ్యురాలు vaṣyu-r-ālu. n. She who is submissive. విధేయురాలు. వశ్యౌషథము vaṣy-aushadhamu. n. Any medicine made use of to subject another to one's own will. A love-powder.

(p. 1155) vāramu vāramu. [Skt.] n. A day of the week. దినము. ఆదివారము మొదలైనది. A time, తడవ, అవృత్తి. A multitude, a flock or herd, a quantity, a heap. సమూహము. వారము వారము many a time, repeatedly, often. 'వినువారత్రయవిజ్ఞాపనకోర్వుము న్యకోటిపట్టున.' A. iv. 289. టీ వారత్రయ. మూడుమార్లైన. వాడువారాలుచేసుకొని జీవించుచున్నాడు every day of the week he gets his dinner as a different house. 'అంత నొకవారమున తనవంతగుట.' P. i. 351. వారకాంతి, వారాంగన. వారకామిని వారసతి or వారస్త్రీ vāra-kānta. n. A courtezan, a prostitute, a dancing girl. గణిక, వేశ్య, బోగముది.

(p. 1295) sannidhānamu or సన్నిధి sanni-dhānamu. [Skt.] n. Proximity, nearness, vicinity, presence. నికటము, సమీపము. తమ సన్నిధిలో మనవిచేసుకొన్నాను I have informed your honor of this అది తమ సన్నిధానములోనే ఉన్నది it is near your hands. తమ సన్నిధానవర్తులు those who are in your presence, i.e., your servants.

(p. 1327) sārlā sārlā. [Tel.] n. Success, completion, achievement, good result. కార్యసిద్ధి, అనుకూలత. సార్లాఅగు sārlā-agu. v. n. To succeed, to be finished. సఫలమగు, అనుకూలమగు. ఆ పని సార్లాకేలేదు the undertaking did not succeed. సార్లాచేయు sārlā-chēyu. v. a. To settle, prepare, get ready, పరిష్కారము చేయు, సిద్ధముచేయు. దాన్ని సార్లాచేసుకొనెను he brought it about, settled it. అది సార్లాఅయినది the thing succeeded well. సార్లాపడు sārlā-paḍu. v. n. To be gained, to come to a good result, to prosper, అనుకూలపడు, సఫలమగు. సార్లాపరచు or సార్లాపెట్టు sārlā-paraṭsu. v. a. To bring about, get (a thing) done, get is settled. అనుకూలపరచు, తిర్చు.

(p. 1351) sela sela. [from Skt. శిలా.] n. A fountain head. అంబుజన్మదేశము, నదీమూలము. A hill stream or torrent. సెలయేరు. A twig, బరిక. A burrow, a hole, బొరియ, బొక్క. A line or streak, జీర. The mouth or orifice of an ulcer, వ్రణమునందు చీమువ్యాపించురంధ్రము. The point of an arrow, బాణపుములికి. [from Skt. శలమ్.] n. A porcupine's quill, ఏదుపందిముల్లు. [from Skt. శల్యం.] n. A sharp point of a dagger, &c. మునికోలలోనగువాని యినుపముల్లు. An arrow, బాణము. 'వ ఎరకలు విరుగనరికిన యెడల సెలలకునిడిన జలగలపొలుపున.' Parij. ii. 112. 'నెలనెప్పుకొని రొప్పు బులిసైనబీడించి పడువైతుజొచ్చి నీపాదమాన.' Swa. iv. 44. టీ నెలనెప్పుకొని, డొంకలోతావు చేసుకొని. సెలలుపారే పుండు. a fistula, a deep sore or ulcer. సెలకట్టె, సెలకట్టియ or సెలగోల sela-kaṭṭe. n. A dart, javelin, arrow. A bamboo rod or stake, a slender stick. A shepherd's crook. చెయ్యీటె, చిరుతకట్టె, సన్నకర్ర, శరము, మూరెడుకట్టె చబుకుకట్టినది. 'కట్టిన నీలిదిండ్లు సెలకట్టియవిండ్లునువిండ్ల గౌసెనల్.' Swa. iv. 43. 'క మొలదట్టి చెరగుచెక్కుచు, బలుదిట్టకిరాతుడొకడు పటువగుముష్టిన్, సెలకట్టెబట్టివేరొక. సెలకట్టెంగొట్టివైచె జెమరుంగాకిన్.' Swa. iv. 83. 'కనిచేతన్ సెలగోలవట్టికొనుచున్ కానిమ్ముకానిమ్మురా.' BX. 349. సెలపంది sela-pandi. n. A porcupine, ఏదుపంది, ముండ్లపంది. సెలపారు, సెలవడు, సెలవారు or సెలవేయు sela-pāru. v. n. To fester or run into sinuses; to break into holes as a bad sore or ulcer. పుంటిలలో బొక్కలుపడి మూలమూలకు పారు. సెలబారినపుండు or సెలపుండు a sinuous ulcer which breaks into holes. ఆ పుండు సెలలుపారుచున్నది the ulcer breaks into holes. 'చిరుగోటి పోటులసెలబారునందురు.' Ila. ii. 7. సెలయేరు sela-y-ēru. n. A waterfall, cascade, mountain torrent. నిర్ఘరము. ధార. సెలయూట sela-y-ūṭa. n. A mountain spring. కొండయూట.

(p. 1375) svayamu svayamu. [Skt.] adj. One's own, స్వకీయమైన. స్వయముగా svayamu-gā. adv. Of one's own self or accord, spontaneously, in person. తానే, తనకుతానే, స్వేచ్ఛగా. ఆయన స్వయముగా వచ్చిరి he came in person. స్వయముగా ఆడే యంత్రము an automaton or self-moving machine. స్వయంకృతము svayam-kṛitamu. adj. Self-done, self-formed. తనకుతానే చేసుకొన్న. స్వయంకృతానర్థము harm brought upon oneself. స్వయంకృతాపరాధము a sin committed voluntarily. స్వయంకృషి svayam-kṛishi. n. Personal effort, own labour, self-culture. స్వప్రయత్నము, తానే పడెడిపాటు. స్వయంకృషిచేత సంపాదింపబడిన సొమ్ము property which is acquired by personal labour. అతని స్వయంకృషి కింద నుండు భూమి lands the cultivation of which he kept in his own hands. స్వయంపాకము svayam-pākamu. n. Rice, &c. given to a guest for him to cook and eat. ఒకనికొక పూటకయ్యేటట్టు ఇచ్చే పప్పుబియ్యము మొదలైనవి. స్వయంపాకమిచ్చు to give rice, &c., to another to be cooked by himself and eaten. ఒక స్వయంపాకము ఇప్పించు to give rice, &c., to a man for one meal. Cooking, particularly if performed with one's own hand: cooking in general, తానేవండుకొనడము, వంట. నేటి స్వయంపాక మెవరిది who has cooked to-day? who has given (you) this day's food? అంతామనసులో స్వయంపాకము చేస్తున్నాడు he keeps his thoughts to himself. స్వయంపాకి svayam-pāki. n. One who cooks for himself. తనకుతానే వంట చేసికొనువాడు. స్వయంభువు svayam-bhuvu. adj. Self existent, self formed, self produced. తనకుతానే పుట్టిన, వుట్టి నది పుట్టినట్టుగా ఉండే. స్వయంభూరవ a rough diamond. స్వయంభూలింగము a natural image, a store uncarved by man. n. The Self-existent One. The Creator, దేవుడు. స్వయంవరము svayam-varamu. n. Choice of a husband by oneself; the public choice of a husband by a princess. తానే మగనిని కోరుకొనడము, స్వయంవరోత్సవము a day appointed for the selection of a husband by a princess out of an assembly of suitors. స్వయంవరము చాటించు to proclaim a Swayamvara. స్వయంవ్యక్తము svayam-vyaktamu. adj. Self formed. స్వయంభువైన. స్వయంవ్యక్తమూర్తి a self formed image.