(p. 70) abhimānamu abhi-mānamu. [Skt.] n. Pride, self-esteem, haughtiness Patronage, protection. Affection, regard, care, love, favour. గర్వము, సంరక్షణ, విశ్వాసము, దేశాభిమానము love of one's own country, patriotism. వాడు దేహాభిమానము కలవాడు he pays great attention to his own ease. he is luxurious. అభిమానపుత్రుడు one who passes for one's son, or is looked upon as a son, or, supposed to be his child. అభిమానపుత్రత్వము an understood or attribute sonship. తమ అభిమానము కావలసినది I beg your patronage. నా యందు నిండా అభిమానముగా జరిగించినాడు he has treated me honourably. ఒకని మీద అభిమానము ఉంచు to be partial to a person. అభిమానము లేనివాడు one without affection; unkind అభిమాని n. He who loves. విశ్వాసము గలవాడు. మతాభిమాని a bigot. కులాభిమాని one who stands up for his caste. దేశాభిమాని the advocate for his country, he who loves his country, a patriot. అభిమానించు v. a. To honor, favour, protect, patronise, regard with kindness. గొప్ప చేయు, గౌరవించు.

(p. 208) ōḍuduḍuku or ఒడుదొడుకు oḍu-duḍuku. [Tel.] n. Unevenness, hardness, difficulty, సమముకామి, సంకటము. ఒడుదుడుకు జరిగించు to drive an iniquitous bargain. ఆ రాయి ఒడుదుడుకుగా నున్నది that rock seems likely to topple down. ఆ స్థలము ఒడుదుడుకైనందున కుండ పడిపోయినది as the ground was uneven, the pot toppled over.

(p. 395) gauṇamu gauṇamu. [Skt.] n. The secondary or figurative meaning of a word. Technicality. ఆ వ్యవహారము గౌణముగా జరిగినది the work went on but so and so, after a fashion. గౌణార్థము gauṇārdhamu. n. Personification అముఖ్యార్థము.

(p. 397) grahamu grahamu. [Skt. గ్రహ = to seize.] n. A planet. నవగ్రహములు the seven planets and the sun and moon. దశమగ్రహము a tenth planet: being like the Georgium sidus. A spirit, a devil. A proverb says జామాతా దశమోగ్రహః A son-in-law is a more pestilent fellow than any one planet! he is the 'tenth!' గ్రహచారము graha-chāramu. n. Disaster, ill luck, fate, misfortune. నా గ్రహచారము చాలక యిట్లు జరిగినది through my misfortune (or, to my sorrow) it so happened. మా గ్రహచారము ఇట్లున్నది this is what has befallen us. గ్రహణము grahaṇa-mu. n. Taking, seizure. Reception, acceptance, comprehension. An eclipse. గ్రహణి grahaṇi. n. Diarrhœa, dysentery. అతిసారరోగము. గ్రహతారలు graha-tāralu. n. The planets and fixed stars. గ్రహపతి graha-pati. n. The lord of the stars, i.e., the sun. గ్రహరాజు the sun or moon.

(p. 448) cālu ṭsālu. [Tel.] v. n. To suffice, to be enough or sufficient. కావలసినంత అగు, సమృద్ధమగు. To be able. To bear, tolerate, endure ఓపు. చాలును (3rd pers. aor.) it is enough. చాలదు. neg. aor.) it is not enough. అనజాలరు they cannot say. బుద్ధిచాలదు నీకు (Dasav. iv. 195.) you have not sense enough. చాలీచాలకయిది జరిగించినాడు he committed this out of dire necessity. చాలీచాలవు these are barely enough. ఈడుచాలిన grown, of full age. ఈడుచాలని under age, immature. జ్ఞాపకముచాలదు I do not sufficiently remember it. నా గ్రహచారము చాలక యిట్లు సంభవించెను through my luck not being good enough it so happened. వాపులుచాలు enough of these words about relationship. 'వాలి నేనును సురల్ పడినొకవంక జాలితి మొకవంక జాలి రసురులు.' T. iii. 117. On our side we were mighty, and so were our foes. చాలు n. Sufficiency, abundance సమృద్ధి. A line, a row, series, furrow, stripe, track, trace. A flow or stream. Features. తల్లిచాలుపోలిక resemblance to the mother's features. ఈ చాలున in this manner. శ్రేణి, సరణి, జాడ. A. v. 122. R. i. 106. 117. చాల్గల, i.e., చాలుగల. (Vasu. i. 57.) in a stream. చాలుపు or చాల్పు ṭsālupu. n. A line or row. A series, succession. Length: the longer measurement as opposed to the width. చాలుపుగా in a line, one after another, here and there, occasionally. చాలుబడి ability, చాలిక, సామర్ధ్యము. చాలు వాడు one who is able శక్తుడు, సమర్థుడు. చాలుపారు to be fine or pretty వరుసతీరు. 'క మొలచి తలలెత్తి నిక్కుచు సలలితగతి జాలుపారె సస్యములధిపా.' భాగ. x.

(p. 503) taḍavu taḍavu. [Tel.] n. Delay. ఆలస్యము. A while, period or space of time. కొంతకాలము. రేయితడవుగజరిగెన్ the night passed slowly. ఎంతతడవు how long a time.

(p. 526) tāḷamu tāḷamu. [Tel.] n. A lock. బీగము. తాళపుచెవి a key. కప్పతాళము a padlock. తాళముతీయు to unlock. తాళమువేయు to lock up. Time or measure in music. పాడనపుడు జరిగే కాలపరిమాణము. A cymbal, because used to keep time with. తాళమువేసే కంచువాద్యము. A palm tree. తాటిచెట్టు. తాళ appertaining to the palm tree. తాళవృక్షము a palm tree. వానితాళము పట్టినాడు he was in a rage or out of humour against him. ఆదితాళము slow time. అటతాళము common time. త్రిపుటతాళము quick time. తాళగించు tāḷa-ginṭsu. v. n. To play (the cymbals, &c.) తాళమువేయు. BD. iii. 1237. తాళగిరి one who plays the cymbals. తాళము వేయువాడు. తాళపత్రము tāḷā-patramu. n. A palm leaf. తాటాకు, చెవ్వాకు, తాళమానము tāḷa-mānamu. n. Beating time in music. T. iv. 77. తాళవృంతము tāḷa-vṛintamu. n. A fan made of palm leaf. విసనకర్ర.

(p. 685) nyāyamu nyāyamu. [Skt.] n. Propriety, fitness, Justice, equity. తగవు. Law, morality. అభ్రష్టధర్మము. Logic, తర్కశాస్త్రము. A reason, a cause. మీరు నాకు తండ్రియనే న్యాయమువల్ల by reason of your being my father. A relation, connection. వారు నాకు తల్లి తండ్రి న్యాయముగానుండిరి they were as father and mother to me. చంద్రచకోరన్యాయముగానున్నాము we are like the moon and the partridge, i.e, inseparable lovers. తమరు న్యాయము జరిగించవలెను I request that you will do justice. న్యాయ or న్యాయమైన nyāya. adj. Rixh, proper, fit, just. న్యాయతః nyāyatah. adv. Correctly, duly, justly. న్యాయము nyāyamu. adj. Just. న్యాయముతోకూడిన.

(p. 836) prayatnamu pra-yatnamu. [Skt.] n. A great attempt, endeavour, or effort. మిక్కిలియత్నము. దైవప్రయత్నమువల్ల ఇట్లు జరిగినది it pleased God that matters turned out thus. ప్రయత్నించు pra-yatninṭsu. v. n. To try very hard, strive, make a great effort, మిక్కిలి యత్నించు.

(p. 842) prastutamu pra-stutamu. [Skt.] adj. Much praised, mentioned; present. adv. At present, just now. ప్రస్తుతము జరిగేపనియేమి what is going on at present? ప్రస్తుతపు కార్యము the present affair, the business in hand. ప్రస్తుతము దీన్ని తీసుకో take this for the present. ప్రస్తుతము or శుభప్రస్తుతము pra-stutamu. n. A festive rite. ప్రస్తుతి pra-stuti. n. Great applause or praise. మిక్కిలిస్తోత్రము. ప్రస్తుతించు pra-stutinṭsu. v. a. To praise or applaud greatly, మిక్కిలి స్తోత్రముచేయు.

(p. 853) prōdbalamu prōd-balamu. [Skt. ప్ర+ఉత్+బలము] n. Support, aid, assistance. సహాయము. Encouragement, instigation. పురికొలుపుట. ఇది వాని ప్రోద్బలముపైని జరిగినది this was done at his instigation.

(p. 866) badde badde. [Tel.] n. The fag end or selvage of a web, వస్త్రముమొదలు, వస్తి, బట్టమొదటిభాగము. A slip of cloth. వస్త్రఖండము. బద్దె మెడకు వేసుకొని కర్మము జరిగించెను he performed the funeral rites putting on a slip of cloth round his neck as a mark of mourning. Also, a thin or flat piece of wood as వింటిబద్దె or కావటిబద్దె. నవారుబద్దె a tape. బద్దెగుండ్లు baddè-gunḍlu. n. Little balls like marbles flicked from the finger-ends.

(p. 990) mīmāṃsa mīmāmsa. [Skt.] n. A discussion or disputation held to find out the truth regarding anything. ప్రమాణైరర్థవిచారణ, ప్రమాణములచేత నిజము గ్రహించడము. Polemical divinity. Theological criticism. The name of one of the six great Indian philosophical systems, పూర్వ మీమాంస is a system of ritualism. ఉత్తరమీమాంస is a system practically the same as the వేదాంతము, జ్ఞానకాండ. పుత్రీకరణమీమాంస is a 'treatise' (or essay) on adopting a daughter. మీమాంసచేయు to dispute, argue. మీ యిద్దరికి ఇందును గురించి చాలా మీమాంసజరిగినది we had a great discussion about this matter. మీమాంసకుడు mīmāmsakuḍu. n. One who knows the Mīmānsa system of philosophy, మీమాంస శాస్త్రము తెలిసినవాడు.

(p. 1053) yathā yathā. [Skt.] adv. As, according to, to the extent of. యథాకాలము a reasonable time. యథాక్రమముగా yathā-kramamu-gā. adv. In order, orderly, duly. క్రమప్రకారముగా. యథాజాతుడు yathā-jātuḍu. n. A fool, blockhead. మూఢుడు. యథాతథా yathā-tathā. adv. In any way, in like manner, ఎట్లాగైనా, ఎట్లో అట్లు. యథార్థము yath-ārthamu. (యథా + అర్థము.) n. Truth, reality, verity, the case or fact. నిజము, సత్యము. యథార్థుడు a veracious man, a conscientious an. adj. True correct, real, actual, నిజమైన. యథార్థత yath-ārthata. n. Rectitude, veracity నిజము. యథాప్రకారముగా as usual. యథాభిమతముగా జరిగించినారు they did as he pleased. యథాయథలు yathā-yathalu. adv. Dispersedly. యథాయథలైపోవు to run away in various directions or at random, to flee or disperse on all sides.

(p. 1072) rāja rāja. [Skt.] adj. Royal; belonging to a king. Lunar, belonging to the moon. Chief, eminent. రాజసంబంధమైన, చంద్ర సంబంధమైన, శ్రేష్ఠమైన, ముఖ్యమైన. 'అరయ రాజానుగ్రహముగల్గుగాకేమి, కలువలదళ ములగె లువనోపు .' R. i. 124. రాజకము rājakamu. n. An assembly of kings. రాజులసమూహము. adj. Pertaining to Government. దివాణపు వారివల్ల సంభవించునది. An act of oppression by the government or by the king, as opposed to దైవికము evil regarded as a visitation of God. రాజక. దైవికములు casualties. రాజము rajamu. In composition denotes superiority (శ్రేష్ఠత్వము.) చాపరాజము a noble bow. 'జమదగ్ని కతడిచ్చె చాపరాఝంబు.' DRB. 603. 'మఘరాజము' (N. ix. 200.) a noble sacrifice. రాజకార్యము rāja-kāryamu. n. A royal deed, politics. రాజయొక్కపని, దివాణపుపని. రాజగృహము rāja-grihamu. n. A palace. రాజయెక్కనగరు. రాజగృహము rājatvamu. n. Royalty. రాజైయుండడము. రాజదంతము rāja-dantamu. n. A bright or chief tooth, i. c., a fore tooth. ముందరిపల్లు. రాజధర్మములు rāja-dharmamulu. n. The duties incumbent on a king. రాజనీతులు, విధివత్తుగా రాజు చేయవలసినపనులు. రాజధాని rāja-dhāni. n. A metropolis or royal residence. A presidency. రాజుయొక్క ప్రధాననగరము. రాజబంధువులు the king's kinsmen. రాజభాగము the king's share, Government's share of produce. రాజనీతి rāja-nīti. n. Royal polity, civil and military government. రాజుయొక్కధర్మము. రాజన్యుడు rāja-nyuḍu. n. A man of the royal or military caste, క్షత్రియుడు. రాజన్వంతము rājan-vantamu. adj. Having a good king (as a country.) రాజపత్ని a queen. రాజుయొక్క భార్య. రాజపురోహితుడు a king's household priest. రాజబీజి rāja-bīji. n. One of royal descent. రాజవంశమునందు పుట్టినవాడు. రాజమార్గము rāja-mārgamu. n. The king's high way, a public road, ఘంటాపథము. పెద్దబాట. రాజమాషము rāja-māshamu. n. The pulse termed Dolichos catjang. అలచందలు. రాజయక్ష్మము rāja-yakshmamu. n. Pulmonary consumption. క్షయరోగము. రాజయోగము rāja-yōgamu. n. A simple and easy mode of abstract meditationn, as distinguished from the austere and rigorous modes. రాజయోగి rāga-yōgi. n. One who practises the రాజయోగము. రాజయోగ్యము rāja-yogyamu. adj. Proper or suitable for a sovereign. రాజార్హమైన. రాజరాజు or రారా౛ు rāja-rāḍzu. n. An emperor, or universal monarch. రాజులరాజు. The god of riches, కుబేరుడు. Also, an epithet of Duryōdhana, దుర్యోధనుడు, and of the moon, చంద్రుడు. రాజరీతి rāja-rīti. n. Royal style. Also, Tinsel, హొన్నిత్తడి, కాకిబంగారు. రాజర్షి rājarshi. n. A man of the క్షత్రియ caste who by religious austerity has become a saint. రాచవాడై యుండినముని. రాజవంతము having a king. as a country. రాజవల్లభము rāja-vīdhi. n. A kind of cloth. B. D. iii. 102. రాజవీధి rāja-vīdhi. n. The main street of a town. పెద్దవీధి. రాజశేఖరము rāja-sēkharamu. n. A sort of cloth. BD. iii. 102. రాజవీధి rāja-ṣrī. n. A title like Mr. prefixed to names, రాజసర్పము rājasarpamu. n. A large species of snake. రాజసూయము rāja-sūyamu. n. A hecatomb or sacrifice performed by a monarch, after subduing other kings as in the case of Yudhistira and others. ఒకవిధమైన యజ్ఞము. రాజహంస or రాజహంసము rāja-hamsa. n. A white goose or swan with red legs and bill; perhaps the flamingo. ఎర్రనికాళ్లు మూతిగల తెల్లహంస. Also, a phrase for an excellent king, రాజశ్రేష్ఠుడు. రాజాంకుడు rāj-ānkuḍu. n. Siva: who has the moon as his emblem. శివుడు. రాజాంగము rāj-āngamu. n. Government. ప్రభుత్వము. ఇప్పుడు ఆ రాజాంగము తలక్రిందులైనది that government is now upset. రాజసము rājasamu. [from రజస్ dust.] adj. Impetuous. రజోగుణము వల్ల కలిగిన, ఐహిక గుణోత్పన్నమైన. రాజసయజ్ఞము or రాజసపూజ worship offered to obtain a particular object such as fame, కామ్యారర్థముగాగాని దంభార్థముగాగాని చేయు పూజ. n. That which is of the earth, worldly, earthly. Passionateness, heat of temper. Hauteur, pride, arrogance. వారిద్దరిలో నొకడు రాజసుడు. ఒకడు సాత్వికుడు one man is haughty, the other man is meek. వాడు పలకకుండా రాజసముగా నుండినాడు he haughtily refused to reply. రాజాదనము rāj-ādanamu. n. A name applied to three different trees. Butea frondosa, Buchanania latifolia, and Mimusops kauki, మోరుగుచెట్టు, ప్రియాళువు, మోరటిచెట్టు, చారమామిడిచెట్టు, పాలచెట్టు. రాజావర్తము raj-āvartamu. n. A sort of lapis lazuli having a sky blue or lilac tint. This stone is ground down into powder which painters use for a delicate light blue tint. రాజార్హము worthy of a king, రాజునకుతగిన. రాజోపచారము rāj-ōpachāramu. n. Attendance on a king. homage of servants to their master. రాజునకు జరిగేశిశ్రూష.