(p. 430) ceyi, cēyi or చెయ్యి cheyi. [Tel.] n. A hand The arm. A sleeve. An elephant's trunk. Five (in counting, as three hands, i.e., fifteen.) అరచెయ్యి or లోచెయ్యి the palm of the hand. మీదిచెయ్యి or మీజెయి the back of the hand. ముంజెయ్యి the wrist. మోచెయ్యి the elbow. దండచెయ్యి the upper arm. చెయిదము, చెయిది or చెయ్దు cheyidamu. [Tel. from చేయు.] n. An act, action, doing. కృత్యము, చేష్ట. 'చేతకానిచెయిదములు చేయక.' M. XII. ii. 415. చెయిపట్టు cheyi-paṭṭu. v. n. To adopt, protect, take by the hand. To seize or ravish a woman. To marry. To foster. చెయ్యిన్రాలలలు or చేవ్రాలు cheyi-vrālu. n. Handwriting, a signature. వారందరు ఒక చెయ్యిగానున్నారు they are all hand in hand, hand and glove with each other. ఆ పని చెయ్యికూడివచ్చినది the business turned out well. చేతికిందిమనిషి a servant, a slave. చేతిపని hand-work. చేతిసొమ్ము money in hand, cash. అతని చేతివాడు one of his creatures or hangers on. చెయ్యివెల sale for ready money. రొక్కపు వెల. చెయ్యి సాగినంతలో when your hand is in, when you have the opportunity. In some phrases the word may be left untranslated: as నా చేతికిచ్చెను he gave it to me; lit. to my hand చెయికావలి means a supply of rice, &c., provided for dinner at a future stage in a journey. చెయ్యికావలికి నాలుగు రూపాయలు ఎత్తిపెట్టుకొన్నాడు he laid up something to meet contingencies. కరిడిచెయ్యి అద్దము like a looking glass in the hand of a bear. చేతకాని idle, paltry, incapable. In some compounds it means extra, as చెయ్యికావలి or చెయ్యిజాగ్రత a reserve, or extra ground; చెయ్యితడి ఆరకముందు తీర్చివెయ్యి do it before your hand cools. చెయ్యియీటె a small spear. తాళపుచెయ్యి a key. నీచేతినుంచి తగులుతుంది, or, చెయ్యికరుచును you will have to lay out some money. చెయ్యిచేసికొను to handle, interfere, meddle with, to use the hand: to take the law into one's own hands and beat. చెయ్యివిడుచు to abandon, desert, give over (a person.) చెయ్యిచూచు to feel the pulse. చెయ్యితిరిగిన cheyyi-tirigina. adj. Experienced, expert, handy. చెయువు or చెయ్వు cheyuvu. n. An act, an action.

(p. 788) peḍa peḍa. [Tel.] adj. Large. పెద్ద. Hinder, back, behind. వెనుకటి. Wrong, erroneous, audacious, విపరీతము. పెడయుక్తులు wicked devices. పెడతల the back of the head, తలవెనుకటిభాగము. పెడకోరికలు wrong wishes. పెడదారి a wrong way, తప్పుదారి. పెడచెయ్యి the back of the hand, మీజెయ్యి. సెడర్థము a wrong sense. పెడబొబ్బలు a dreadful yell. పెడకచ్చ the back tuck of the modesty piece. పెడరెక్కలు విరిచికట్టు to pinion. పెడక peḍaka. n. The back part or haft of a knife, కత్తియొక్క వెనుకటి భాగము. పెడకంటివారు peḍa-kanṭi-vāru.n. The name of a certain subdivision of Kāpu caste.' పంటమోటాటి పెడకంటి పానాటి.' H. iv. 171. పెడకట్టె or పెడసరకట్టె peda-katte. n. A stubborn person, మూర్ఖుడు, మూర్ఖురాలు. పెడకట్లు peḍa-katlu. n. Tying the hands behind the back, చేతులను వెనుకకు విరిచికట్టుట పెడకాలు peḍa-kālu. n. A leg folded backwards, వెనుకకు మడిచినకాలు పెడకేలు peḍa-kēlu. n. An arm bent backwards. పెడకేలుకట్టు peḍakēlu-kaṭṭu. v. a. To pinion, పెడరెక్కలు విరిచికట్టు. 'పెడకేలుగట్టిన ప్రియసుతు గాంచి.' SD. v. 419. పెడచెవి peḍa-chevi. n. The back part of the ear, చెవివెనుకటిభాగము. నామాటలు పెడచెవిని బెట్టినాడు he turned a deaf ear to my words. పెడనెల peḍa-nela. n. A clever or skilful man, తీర్పరి (obsolete.) పెడబాయు peḍa-bāyu. v. n. To be separated, ఎడబాయు. 'వల్లభులు ప్రాణవిభుంబెడబాయనేర్తురే.' Parij. iv. 60. పెడబాపు peḍa-bāpu. v. a. To separate, &c. ఎడబాపు. M. XII. v. 87. పెడమరలు, పెడమరు or పెడమర్లు peḍa-maralu. v. n. To turn back, వెనుకకు తిరుగు. పెడమర్లు peḍa-marlu. n. Turning back, fleeing. వెనుకకు తిరుగుట. పెడమరించు peḍa-marintsu. v. a. To cause to turn back, వెనుకకుత్రిప్పు. పెడమల్లె peḍa-malle. n. A kind of Jasmine tree. H. iv. 21. పెడమోము or పెడము peḍa-mōmu. n. The face turned away. పెడమోముపడు peḍa-mōmu-paḍu. v. n. To be turned away, as the face. పెడరేచు peḍa-rēṭsu. v. a. To goad, instigate, egg on, పురికొలుపు.

(p. 933) maṇḍa manḍa. [Tel.] n. A twig with leaves on it. చెట్టుకొమ్మ. A small branch, ఉపశాఖ. the back of the hand. మీజెయ్యి. A frying brush, వేపుడుకుచ్చు. An ankle, చీలమండ.

(p. 989) mī mī. [Tel. Contracted for మీది or మీదు.] adj. Upper, above. మీగడ or మీవడ mīgaḍa. (మీదు + వడ.) n. Cream, కాగినపాల మీది తెట్టె. మీగడకట్టినది the cream has formed. పాలమీగడలు a name given to a fine sort of rice. H. iv. 156. మీడగపెరుగు curds with the cream on it. మీగాలు mī-gālu. (మీదు + కాలు.) n. The upper part of the foot, పాదముమిది పైభాగము. మీ జెయ్యి mī-jeyyi. (మీదు + చెయ్యి.) n. The back of the hand. కరపృష్ఠము, చేతిమిది పై భాగము.

(p. 991) muṃ mun. [contracted for Tel. ముందు.] adj. First, fore, front, as ముంగుతులు the front locks of hair. ముంగడ mun-jaḍa. (ముందు + కడ.) n. The front place, ముందుచోటు, ఎదురు, ముందు ముంగల mungala. n. The front, ఎదురు. adv. In front, opposite, before, ఎదురు. ముంగలి mungali. adj. Fronting, opposite, being in front. ఎదుటనుండే. Next, తరువాతి. మీదటి. 'సేనాపతియగునాద్రుపదనందనుండు, ముంగలియై నడపించుచుండ.' M. VI. i. 147. n. One who goes before, ముందునడచువాడు. ముంగలు mun-galu. v. n. To walk before, ముందునడచు. ముంగారి or ముంగరి mungāri. adj. Pertaining to the beginning of the season, ముంగారిపైరు the early crop. ముంగాలు mun-gālu. (ముందు + కాలు.) n. The fore leg, the tip of the foot. ముందరికాలు, పాదాగ్రము. 'ముంగాళ్లపై ౛ాగి.' A. vi. 17. ముంగురులు mun-gurulu. (ముందు + కురులు.) n. Front-locks. అలకలు. ముంగేలు mun-gēlu. (ముందు + కేలు.) n. The fore arm. ముంగొంగు mun-gongu. (ముందు + కొంగు.) n. A fringe or trimming. The front tuck of a woman's girdle, ముందరిచెరుగు, చెంగుకొన. ముంగొన the front end, ముందటికొన. ముంగోపము mun-gōpamu. n. Sudden passion, unreasoning anger. ఎందుకును ముందరవచ్చు కోపము, ఓర్పులేక తటాలునవచ్చు కోపము. ముంగోపి mun-gōpi. n. A passionate man or woman, a peevish man or woman, ముందర కోపముచేయువాడు. ముంగోలు mun-gōlu. (ముందు + కోలు.) adj. First, మొదటి. ముంజెయ్యి mun-jeyyi. (ముందు + చెయ్యి .) Same as ముంగేలు. ముంజేతికంకణము a bracelet on the wrist; metaphorically, plain as a bangle on the fore-arm, మిక్కిలి స్పష్టమైనది. ముం౛ూరు mun-ḍzūru. (ముందు + చూరు.) n. The eaves of a house. ఇంటిచూరుచివర.

(p. 1113) lōceyyi, lōceyi, lōjeyyi or లోజెయి lōcheyyi. [Tel.] n. The palm of the hand. అరచెయ్యి. 'పడనీక లోచేత బెడచేతవ్రేయు.' BD. iv. 196. ఈతనిమంత్రి శత్రువులకు లోచెయ్యిగానున్నాడు his minister is plotting with the enemey.