(p. 81) aru Same as అర్రు (q. v.) అరుతెవులు aru-tevulu. n. Consumption. క్షయరోగము అరుత or అరుతన్ Loc. of అర్రు. On the neck. కంఠమునందు. 'ఆరుతలిమగము డదరసిచూడు.' Vema. 1777. అరుత or అర్త aruta. [Tel.] adv. Near, close by. సమీపమందు. రాముడు విశ్వామిత్రునరుత నేగెసె. Rama went close to Viswamitra. 'న్యగ్రోధములయర్తనరుగుచు మసలక దూడయమ్మందిర బరుత.' BD. viii. 515.

(p. 193) esagu esagu. [Tel.] v. a. To be or happen. To arise, appear, or be felt, as a passion. To increase. తనరు, అతిశయించు. కోపమెసగ angrily. హర్షమెసగ joyfully. వైభవ మెసంగ prosperously. సంతసమెసంగ cheerfully. మరులెసగ amorously. కంకణక్వాణమెసగ (her) bracelets ringing aloud. పొలుపెసంగ beautifully పొలుపార.

(p. 226) kandi kandi. [Tel.] n. The grain called red gram. తనరి. Canjanusindicus, Pigeon Pea; No-eye (small form) or Congo-pea(large form) Dal or Cadjan Pea. Cytisus cadjan (Watts.) కందిపప్పు, See పప్పు. కందిపుల్లలు the stalks of the plant used us fuel. ఆమె కాలమునాటి కందివిత్తు she is like an old pigeon pea, i.e., she is as sharp as a needle. కందికంప thatch or straw of this plant. కందిమిడత kandi-midata. n. A locust.

(p. 506) tanaru, tanarucu or తనర్చు. tanaru. [Tel.] v. n. To appear or shine. to extend; to be great or large. To be, live, exist. ఒప్పు, అతిశయించు, విజృంభించు. తనరుపు or తనర్పు tanarupu. n. Length, extent, altitude. n. Length, extent, altitude. పొడుగు. ఉన్నతము. Breadth వెడల్పు. Greatness గొప్పతనము, అతిశయము. తనర tanara. adv. Fully, to the full. తనరారు (తనరు+ఆరు.) tanar-āru v. n. To shine. అసిశయించు.

(p. 889) buza buḍza. [Tel.] n. A little cross denoting a caret. హంసపాదము. A cinher, కుండలీకరణము, సున్న. 'క వనజభవుడవయవములు, తనరారసృజించిసావధానమతిన్ గ. న్గొనికొనొక్కటెదబ్బర, యనిబు౛యిడుపగిదినాభియంగనకలురున్.' Paidim, iv. 163.

(p. 916) bhagaṇamu bha-ganamu. [Skt.] n. The circumference of a circle. Warren. p. 357. An assemblage of stars. భ, నక్షత్రముల యొక్క, గణము, సమూహము. 'గగనగములైన పొన్నల్ చిగురాకులపొగడచాలు చెలిగనుగొంటే, భగణంబుపొలుపు దెలుపం, దగుమొగ్గలు సద్గుణాశ్రితములైతనరెన్' Also, in Prosody, a dactyl.

(p. 924) bhuja bhuja. [Skt.] n. A hand, చేయి. A little cross denoting a caret. హంసపాదము. 'వనజభవుండవయవములు. తనరారసృజించిసావధానమతిం, గన్గొనికానొక్కటె దబ్బరయని భుజయిడుపగిది నాభియంగనకలరున్.' Paidim. iv. 163.

(p. 952) manu manu. [Tel.] v. n. To live, exist. జీవించు. To conduct oneself, వర్తించు. 'కంటిని శ్రీపాద కమలంబులేను, మంటినింకేటికి మగుడుదుననిన.' BD. iii. 2220. n. Earth, soil, మట్టి, నేల. మనికి or మన్కి maniki. n. Existence, living, జీవించడము, జీవనము. Home, an abode. నివాసము, ఉనికిపట్టు. వాసస్థానము. A place, స్థానము. 'మనుకులము రాచవారల, మనుకులకిరవగచుకలిమిమగువకునెలవై, తనరునయోధ్యానగరము.' R. i. 102. మనుకులకిరవగుచు, అనగా ఇండ్లకు ఉనికిపట్టుఅగుచు. మనికిపట్టు maniki-paṭṭu. n. Home, an abode. గృహము. మనుకువ manukuva. n. An abode, house, residence. వాసస్థానము. మనుగడ manugaḍa. n. Life, living. జీవనము, జీవించడము. Means of livelihood, జీవనోపాయము. 'మనుగడదప్పునొక్క మునిమాటలుచేకొననైతి.' M. XII. iii. 370. మనుచు, మంచు, మనుపు or మన్పు manuṭsu. v. a. To cause to live, to nourish, to take care of, bring up. మనజేయు, పోషించు, బ్రతికించు. మనుదిండి or మన్దిండి manudinḍi. n. Lit: That which eats earth, i.e., a kind of snake, ఒకవిధమైన పాము. మనుపరి manupari. n. A guardian, కాపరి, రక్షకుడు. మనుపీనుగు manu-pīnugu. n. A living corpse, జీవచ్ఛవము. మనువృత్తి, మనోవర్తి or మనువర్తి manu-vritti. n. Maintenance, support; a pension, allowance, stipend. మనువు manuvu. n. Life, living, జీవనము, బ్రతుకుట. Conduct, వర్తనము. Choosing a husband, the choice of a husband, మగని వరించుట. A husband, మగడు. A fitting match, implying a proper or respectable son-in-law. వివాహనిశ్చయము. అతడు కూతుళ్లకు మనువులుచిక్కక అల్లాడుచున్నాడు he is at a loss for a suitable match for his daughters. మంచిమనువుచిక్కితే కూతురికి పెండ్లిచేస్తాడు. if he meets with a suitable match he is ready to give his daughter in marriage. మారుమనువు a second marriage of a woman, ఆడదానికి రెండవ వివాహము. మనుగుడుపు manu-guḍupu. n. A final entertainment given by the bride's parents to the bridegroom, after the conclusion of the whole marriage ceremonies.

(p. 1065) ravamu or రవణము rapaṇamu. [Tel.] n. Festivity, joy, delight, pleasure: సంబరము, సంతోషము, ఉల్లాసము. తనరపమై or తమరవంబై tana-rapam-ai. adv. As one pleases. gladly, delightfully. తనవశంబై, యథేచ్ఛముగా. ఉల్లాసముగా. 'అవుడాకీర్తిముఖుండు. .... రవణంబుప్పతిలం .... యచ్చపలాక్షిమణికిన్ వివాహమొనరింపంగార్యమూహింపుచున్.' S. i. 412. 'గర్జించుకంఠీ రవములు, నక్కడతమరపంబైయున్నవిపుడు, పిక్కటిల్లగదొడ్డి బెట్టినయట్లు.' Navanatha, page. 56. రపాలు ridicule. అగడము, అపహాస్యము.

(p. 1207) veṭṭamu veṭṭamu. [Tel.] n. An enemy, a foe, శత్రువు. 'సీ కలువల చుట్టంబు కలువల వెట్టంబు తన రెండు కన్నులైతనరువాని.' G. ii. 135.

(p. 1269) saṃ or సమ్ sam. [Skt.] prefix. When used with Skt. nouns and adjectives, it means beautiful, చక్కని. Much, very, మిక్కిలి. Places before verbs, it means Well, చక్కగా. See. సంక్షోభము, సంక్షోభించు, సంఘటిల్లు, సంచరించు, సంచలించు, సంతుష్టి, సందర్శించు, సంపూర్ణము, సంపూర్తి, సంప్రాప్తి, సంప్రీతి, సంయుక్తము, సంయుతము, సంయోగము, సంరక్షించు, సంస్తుతి, &c. It also means With, together with. సమంచితము worshipped, revered, పూజ్యమైన. సమధికము exceeding, abundant, plentiful, ఎక్కువైన, మిక్కుటమైన, మిక్కిలి అధికమైన. సమన్వితము joined, united, combined, కూడుకొన్న. సంయుక్తమైన. సమర్పించు to give to the great, to offer presents to superiors. పూజ్యులకు ఇచ్చు. సమర్పితము offered, presented, given to superiors, పూజ్యులకు ఇవ్వబడ్డ. సమర్పణ giving to superiors, a thing presented to the great, an offering, పూజ్యులకు ఇయ్యడము పూజ్యులకు ఇచ్చిన వస్తువు. సమవధానంబుతో attentively, జాగ్రతతో. సమాకర్షి far spreading, as scent. సమాకీర్ణము dishevelled, shed, scattered, sprinkled, intersprersed, చల్లబడ్డ, వెదచల్లబడ్డ. సమాగతము that which is come right, చక్కగావచ్చిన; got, obtained, పొందిన. సమాగమము union, junction; a coming, arrival. coming together, meeting, assembling. చేరడము, కూడడము. కలియడము. రావడము. సమాదరము respect, esteem, honour, సన్మానము, మర్యాద. సమాదృతము respected, esteemed, సన్మానించబడ్డ. గొప్పచేయబడ్డ. సమాశ్లిష్టము embraced, కౌగిలించుకొన్న. సమాశ్వాసము consolation, condolence, soothing, comforting, సాంత్వనము, ఓదార్చడము. సమిద్ధము shinning, glowing, blazing, ప్రకాశమానమైన. 'ఏదేవుచారుసమిద్ధకళాంశసంభవులలము పద్మజభవులునేను.' BX. 68. సముచితము proper, right, fit, యోగ్యమైన, న్యాయమైన. సముచ్ఛ్రయము height, elevation, ఔన్నత్యత; opposition, వినోధము. సముచ్ఛ్రాయము height, elevation, ఔన్నత్యము. సముచ్ఛ్రితము high, tall, lifted up, raised, పాడుగైన, ఉన్నతమైన. సముచ్ఛ్రితుడు he who is high or elevated, ఉన్నతుడు. సముఝ్ఘితము abandoned, left, quitted. త్యజింపబడ్డ, విడువబడ్డ. సమత్కటము much, excessive; drunk, mad, furious; superior, high, మిక్కుటమైన, తాగి మదించిన, వెర్రి, శ్రేష్ఠమైన, ఉన్నతమైన, సముత్సుకము high, lofty, tall, ఉన్నతమైన. నముతుకము zealously active, fond of, attached to, మిక్కిలి అభిలాషగల. సముత్సుకుడు one who is eager, ఆశగలవాడు. యాత్రా సముత్సుకుడై wishing to make a journey. సముదంచితము worshipped; thrown up, tossed. పూజితమైన, విసరబడ్డ, వ్యాపింపబడ్డ. సముదగ్రము high, tall, large, vast, ఉన్నతమైన, స్థూలమైన, సముదగ్రత height, tallness, largeness, ఔన్నత్యము, స్థౌల్యము. సముదీర్ణము generous, great, excellent, intense, దాతయైన, దివ్యమైన. 'సముదీర్ణవాహుదర్పోజ్వలులైన పుత్రులు.' M. XV. ii. 185. సముద్గతము produced, born, పుట్టిన, ఉత్పన్నమైన. సముద్గమము birth, production, ఉత్పత్తి, కలుగడము, సముద్దండము violent, fierce, ప్రచండమైన, సముద్యతము ready, prepared, సిద్ధమైన. సముద్ధతము rude, ill mannered, misbehaved, మోట, పెడసరమైన, ధూర్తమైన. సముద్ధతి ill behaviour, effrontery, audacity, misbehaviour, ధుర్తత, దుర్మార్గము. 'తనరొమ్ముకరసముద్ధతి గ్రుద్దుకొనుచు.' Sar. D. 420. సముద్ధతుడు a boor, a clown, ధూర్తుడు. సముద్ధరణము drawing up, raising, lifting (as water from a well, &c.) నీళ్లుతోడడము; eradicating, వేరుతో పెరకడము. సముద్ధురము heavy, thick, gross, full, గురువైన, సంపూర్ణమైన. సముద్ధూళించు to smear oneself (with ashes), (విభూతి) పూసికొను. సముద్బూషించు to praise, స్తుతించు. సమున్నద్ధము proud. గర్వించిన, సమున్నద్ధుడు a proud man, a wiseacre, చదువురాకపోయినను తన్ను చదువరిగా నెంచుకొనువాడు. సమపస్థితము arrived, present, ready, near at hand, సమాగతమైన, ప్రస్తుతపు. తటస్థమైన, సముపేతము having, possessed of, కూడుకొన్న. సమ్మిళితము mingled, కలపబడిన. సమ్మేళనము meeting, joining, mixing, చేరడము. కలియడము సమోపనివాసుడు a by-stander, he who was present, పక్కన ఉండినవాడు. అక్కడనుండినవాడు. సమ్మోదము great pleasure, delight or joy, మిక్కిలి సంతోషము సమ్మోహము or సమ్మోహనము bewilderment, fascination, stupefaction. దిగ్భ్రమ. సమ్మోహిని or సమ్మోహినిగా in common, not separately. పొత్తుగా. సమ్మోహిని ఉన్న కొంతబాడవపొలము a certain boggy spot.

(p. 1315) sasi sasi. [Tel.] n. Soundness, beauty, health. good. బాగు, కుదురు. ఆరోగ్యము. [From Skt. సస్యము.] n. A crop. వరిమొదలైన పయిరు. A sprout or shoot, మొలక. 'అసమాయుధనికీర్తిసనులకైవడి మల్లికాకుంజవిత తిమొగ్గలుతనర్చె.' Vaij. i. 56. adj. Good, sound, proper, well, healthy, handsome, బాగైన, కుదురుగానుండే, ఆరోగ్యముగల. 'ససిమెఅరుంగుమొత్తంబుల.' Swa. iii. 38. ససేమిరా what is the good of this? ససిగా sasi-gā. adj. Well, properly, in good health. In good order or repair. బాగుగా, క్రమముగా, కుదురుగా. ఆమెకు ఒళ్లు ససిగానుండలేదు she is unwell or ill. ససువు sasuvu. n. A sprout or shoot. మొలక. 'ససువులగ్రొన్నిసువులనడిగె.' R. iv. 6. adj. Mild, meek, సాధువు.