(p. 17) ambēda ambēda. [Tel.] n. A simpleton. మెత్తనివాడు. 'వేదులుపల్కి నన్నదరవేయగజూచెద నిందునంతయంబేదలులేరు.' పద్మ iii. 57.

(p. 113) ādaṭa ādaṭa. [Tel.] n. Fulness, satiety, love. ప్రేమము, తృప్తి, తనివి. ఆదటపోయిన. full, satisfied. ఆదటబోక. without satiating his appetite.

(p. 264) kā or గా kā. the adverbial sign కా. Is it not so, to be sure కదా, కాదా. వాడున్నాడుకా he is there, I suppose. వాడు వ్రాసినాడుకా you see he wrote it. ఆ యెడ్లు అతనివి కావచ్చును perhaps the cattle are his. నగదుగా ఇచ్చినారు they paid it in silver. See గా, and అగు. కాగానే as soon as it is done.

(p. 439) cakkaṭi ṭsakkaṭi. [Tel.] n. A place, స్థానము: a direction, దిక్కు: neighbourhood; business కార్యము. Fitness, suitability. ఆర్జనము, న్యాయము. చక్కట్లుదిద్దు to settle a matter తీర్పుతీర్చు. అతనిచక్కటికి to him, అతనివద్దకు.

(p. 507) taniyu tuniyu. [Tel.] v. n. To be full, satiated, or content. తృప్తిపడు. To thrive. flourish. 'క ధనమున విద్యను సంతతి దనిసినవారెందుగలరె' M. Adi. Whoever thinks he has enough wealth or learning, or offspring? తనియించు taniyinṭsu. v. a. To satiate or satisfy. తనివి, తనివు or తన్వి tanivi. [Tel.] n. Fulness, satisfaction, content, ease. Repletion. తృప్తి. తనివితీరక not being satisfied. వారికి తనివితీరినది they are satisfied. తనివోవు (తనివి+పోవు) or తనిచను to be fully satisfied. తృప్తినొందు. తనిసిన tanisina. (part. of తనియు.) Satiated, contented. See తనుపు.

(p. 507) tanupu or తన్పు tanupu. [Tel. causal from తనియు.] v. a. To satisfy: to nurse or nourish తనియజేయు, తృప్తిపొందించు. n. Satisfaction. తనివి, తృప్తి. Coolness శైత్వము, శైత్యపచారము. Wet తడి. M. XII. iii. 445. తనుపెక్క the cold having increased. చలువ హెచ్చగా. తనువడు to cool చల్లపడు. తనుపారు (తనుపు+ఆరు.) Same as తనియు.

(p. 513) tarpaṇamu tarpaṇamu. [Skt.] n. Gratification, satisfaction, fulness. తనివి, తృప్తి. A drink offering.

(p. 535) tīru tīru. [Tel.] v. n. To end, stop, cease, elapse. To be finished, ended, complete, or ready. To be paid, delivered, discharged, avenged. To be qualified, accomplished, finished, adorned, trim, decked. To be gratified, satiated, wreaked (as passion;) to be assuaged or allayed, to go off. ముగియు, చిక్కబడు. తనివితీర to the full; so as to satisfy one's desires. తీరలేదు it came to nothing, it was ineffectual. కోరికతీసి having gained his end. ఇది నాచేత తీరదు this is out of my power. నాకు తీరీతీరక ఉన్నది I am hardly at leisure. తీరిపోవు to die. To be practicable, or possible. అక్కడికి రాతీరదు I cannot come there, I have not leisure to come. రాకుంటే తీరదు (you) must positively come. వెళ్లక తీరదు I cannot help going. తీరినగుండెగా నున్నాడు he is quite hackneyed. తీరా tirā. (Root in A of తీరు, with the intensive affix ఆ) adv. Ultimately, at last; fairly; just, merely, in short, simply. తీరా మధ్యాహ్నమయ్యేటప్పటికి when it was high noon. ఆ గోడ తీటా పడ్డది the wall actually fell down. తూరా పండుకొనేటప్పటికి when he was fairly asleep. ఆ సంగతి తీరా బయటపడేటప్పటికి when the matter at last became known. తీరా చెల్లించెను he paid it in full. తీరిక or తీరికె tīrika. n. Leisure. పనిలేక యూరకుండుట. తీరికచిక్కిన having no leisure. Adorning, trimming, decoration. దిద్దడము. తీరిన tīrina adj. Full. finished, accomplished, cured, settled. తీరు. n. Manner, way, mode, fashion, style, arrangement, విధము. Beauty చక్కన. వాడు బకతీరుమనిడషి he is an odd man. వాడుబకతీరుగానున్నాడు ఒకతీరుగానున్నాడు he is but so and so, he is not well, he is not at ease. ఈ తీరు thus. తీరుతప్పి ఉన్నాడు it is all over with him. తీరుగా tirugā. adv. Properly, duly, aright. దాని ముక్కుకండ్లు తీరుగానున్నవి her nose and eyes are pretty. తీరుగడ or తీరుదల tīru-gaḍa. n. Ending. ముగియుట. తీరుపు or తీర్పు tīrupu. n. End, finishing. A decision, judgment, sentence, decree. తీర్పుచెప్పెను he gave his decision. Justice. న్యాయము. Setting right చక్కబాటు. తీరుపరి or తీర్పరి tīrup-ari. n. A judge. న్యాయాధిపతి. An agent or ambassador చారుడు. A superintendent. అధికారి, కార్యనిర్వాహకుడు. తీరుపడు to be destroyed నశించు. తీరుబడి tīru-baḍi. n. Leisure. సావకాశము. తీరుపాటు tīru-pāṭu. n. A settlement, payment. Leisure. తీరుపాటుగా నుండే unoccupied, at leisure. తీరుమానము or తీర్మానము tīru-mānamu. n. An ending, settlement, rectification. Pause. A decision, resolve. తీరుమానించు or తీర్మానించు to settle, to come to a decision. తీరువ tīruva. n. A settlement, discharge, payment. Duty, dues, fees. గడ్డతీరువ levelling the ground. తీరుపవేయు or తీరువకట్టు to levy a fee or contribution. తీరువజాస్తి tīruva-jāsti. [H.] n. An additional or supplementary assessment నిర్ణయించబడిన పన్నుకంటె పైగా కట్టినపన్ను. తీర్చు, తీరుచు, తీరుపు or తీర్చు tīrṭsu. v. a. To end, finish. To do with, accomplish, perform or play (his part,) go through. ముగించు. To order, arrange. చక్కబరుచు. To cool, quiet, assuage. To adjust, liquidate (a debt). To trim, deck, adorn, straighten, correct, rectify, regulate. దిద్దు. To set, place, draw (as the mark on the forehead). To pass (time, day, or night). To pay give or issue (wages or batta). To settle. To determine, to resolve, to decide. To do away with. పొపు, తొలగించు. To destroy నాశముచేయు. వాయసముతీర్చినది the crow gave a good omen (by crossing my path from left to right.) కోపమునుతీర్చు to revenge oneself, wreak one's anger. చలముతీర్చు, పగతీర్చు to satiate spite. దాహముతీర్చు to quench thirst. తమిదీర్చి satiating one's lusts. వాని పని తీర్చినారు they settled his business or they ruined him. తీర్చుకొను tīrṭsu-konu. v. a. To end, do away with. To settle or pay up as a debt, &c. తీర్పించు tīrpinṭsu. v. a. To cause to decide, or determine.

(p. 545) tṛpti tṛipti. [Skt.] n. Fullness, completeness, satisfaction. తనివి. తృప్తము tṛiptamu. adj. Full, satisfied, satiated. తృప్తిపొందిన. తృప్తుడు tṛiptuḍu. n. One who is satisfied.

(p. 1022) metta metta. [Tel.] adj. Soft, mild, gentle, మెత్తని, మృదువైన.n. Bedding, a mattress, cushion, pad. పరుపు, సాగరముమోసే యెద్దు గంతమీదిపరుపు. A saddle or numdah, గుర్రపుపల్లము. మెత్తగా metta-gā. adv. Softly, slowly. మృదువుగా. మెత్తగా పిండికొట్టు to pound or beat fine. మెత్తగిల్లు metta-gillu. v. n. To become soft, మెత్తనగు. మెత్తడి mettaḍi. n. A sprat, a small inferior fish. ఒకచేప. మెత్తన mettana. n. Softness, మృదుత్వము. Mildness, slowness. శాంతి. 'చిత్తంబులోగల శిక్షచేయించు, కత్తికిమెత్తనగలదెయెందైన.' Sar. D. 584. చెయ్యిమెత్తనచేయు to grease one's palm or to bribe. adj. Soft, gentle, మృదువైన. adv. Softly, straight, తిన్నగా మెత్తని mettani. adj. Soft, mild, slow, yielding, meek, మృదువైన. మెత్తనివాడు a soft, patient man. మెత్తపడు or మెత్తబారు metta-pa-ḍu. v. n. To soften. మృదువగు. To be mollified, yield, శాంతపడు, అణగు. మెత్తపాటు metta-pāṭu. n. Softness, మృదుత్వము. Delay, ఆలస్యము.

(p. 1026) melagu melagu. [Tel.] v. n. To wander, to roam about. సంచరించు. To behave, to conduct oneself carefully, జాగరూకతతో నడుచుకొను, వర్తించు. To move, జరుగు. 'కొంతసేపునకాయిర్రికొదములేచి, యల్లనల్లన మెలుగుచునాకటికిని.' Vish. iii. 287. మెలుచు melatsu. v. a. To cause to behave, మెలగజేయు. మెలకువ, మెలంకువ, మెలుకువ or మెళుకువ melukuva. n. Waking from sleep, మేలుకొనుట. Watchfulness, జాగరూకత. Conduct, వర్తనము. Life, living, livelihood. జీవనము. Wandering, సంచారము. మెలకువవాడు melakuva-kāḍu. n. A watchful or careful man, జాగరూకుడు. మెలత, మెల్త, మెలతుక or మెల్తుక melata. n. A lady, woman, maid. స్త్రీ. మెలన melana. n. Conducct, behaviour. నడత, ప్రవర్తన. 'నాతిమగవాని నమ్ముటరోతగాదె, వానిమెలన తానద్దంబులోని ముడుపు.' Miscell. i. 567 line. 9. మెలపు or మెల్పు melapu. v. a. To conduct, to lead, to manage. నడిపించు, ప్రవర్తింపజేయు. మెలయజేయు. 'పురోహిత ప్రధానుల నప్రాప్తయౌవనుమడగు నతనివినీతుగా మెలపుకొండని నియమించి.' A. iii. 109. n. Watchfulness, జాగరూకత. Conduct, behaviour. Dexterity, cleverness, skill, నేర్పు. Steadiness, చలింపమి. Softness, dullness, మాంద్యము. 'దండనీతి విధానమంతటికి రక్షయర్హమగు మెలుపు తోజేయసదివెలుంగు.' M. XII. ii. 182. కనుమెలుపు (M. IX. i. 24.) అనగా నేత్రచమత్క్రియ.

(p. 1128) vadda or ఒద్ద vadda. [Tel.] adj. and affix. Near, with, by, at, to. సమీపము. ఇంటివద్దనున్నాడు he is at home. నావద్దలేదు I have not got it. నీవద్దఉన్నదా have you got it? అతనివద్ద చెప్పిరి they told it to him. తీరమువద్ద close by the shore. వద్ది vaddi. (infl. of వద్ద) adj. Near, which is near. తనవద్దిచెలులు her playmates that were with her. నావద్దిపత్రములు the bonds which are with me, నాయొద్దనున్నపత్రములు, వద్దు vaddu. [Tel. contracted from వలదు the neg. aor. of వలయు to will.] Do not, must not. See వలదు.

(p. 1150) vāḍu vāḍu. [Tel. cf. Tam. అవన్. The Drav. base of the word is అ or ఆ = that. The primitive form is ఆడు he cf. అది. The sound of వ (V) is added to facilitate the pronounciation.] pron. in the third person masculine singular. He, that man, ఆ పురుషుడు. Gen. వాడి or వాని his. Dative వాడికి or వానికి to him. plu. వారు. వాండ్లు, వారలు or వాండ్రు they. వారు తమతమ యిండ్లకుపోయినారు they all went to their respective houses. వాడికివాడే he himself. వారికివారే they themselves. It is added to the genitive of a noun. ఇంటివాడు the owner of the house, the house owner. గుర్రపువాడు a horsekeeper. రావిపాటివారు the people of the Ravipāṭi family. తప్పెటవాడు he of the drum, the drummer. అక్కడివారు the people of that place. వాడు నావాడు he is a man of mine, i.e., he is my kinsman, my relation. అతనివారు his relations, his friends, his people. It is also added to verbal participles. పోయేవాడు the man who goes. పాడేవాడు he who sings, the singer. ఆడేవారు those who play, the players. వెళ్లేవాడా O passer by! Added to adjectives, it forms the corresponding nouns. మంచివాడు a good man. చెడ్డవాడు a bad man. ముసలివాడు an old man. చిన్నవాడు a boy. పెద్దవారు old folks. చిన్నవారు young folks.

(p. 1159) vālu or వ్రాలు vālu. [Tel.] v. n. To bend or weigh down. To light or perch. To hang loose; to fall down. కొమ్మ మొదలైనవివంగు, చెట్టుమీదిపక్షిదిగు, కిందికిదిగు, దిగువపడు, వంగు, ౛ారు, ఒరగు. To increase, అతిశయించు. v. a. To transgress, exceed, అతిక్రమించు. వాలినకిన్కమైన in the passion which he felt, వచ్చినకోపముచేత. వాలినకృపను through the grace that descended on thee, వచ్చిన అనుగ్రహమువల్ల. అదివాని పాదములమీదవాలెను she fell at his feet. 'శైలములెత్తికందుకము చందము గానెగవైచినేలకున్ వ్రాలదుతేటి.' R. v. 290. 'వువ్వులవ్రాలదుతేటి' T. iii. 111. వాలు vālu. n. A sword, కత్తి. A slope, a descent. అదోకపాటు. Length, దైర్ఘ్యము. Sharpness, వాడిమి. 'అ రవిరులతేనియలచాలు అతనివాలు.' H. ii. 16. ఇరువాలుదున్నుట అనగా అడ్డము దిడ్డముగా రెండుసారులు దున్నుట. వాలు vālu. adj. Long, sloping, slanting, descending, drooping. దీర్ఘమైన, అదోకపాటుగానుండే. వాలుచూపులు drooping glances. Sharp, వాడిగల. Cruel, క్రూరము. వాలమ్ము or వాలుటమ్ము a sharp arrow. వాటకొంగ valu-konga. n. A stork, వక్కుకొంగ, బకము. వాలుగ or వాలుగా vālu-ga. adv. Slantingly, lengthily, అదోకపాటుగా, నిడుపుగా. వాలుగంటి or వాల్గంటి vālu-ganṭi. n. A bright eyed woman; lit: a long-eyed girl. దీర్ఘములైనకన్నులుగల స్త్రీ, ఆయతాక్షి, విశాలాక్షి. వాలుగడుపు or వాల్గడుపు vālu-gaḍupu. n. A projecting or protuberant belly, బొ౛్జ. వాలుగొమ్ము a canal or sluice. వాలుచు or వాల్చు vāluṭsu. v. a. To bend, incline, slant. కిందికివంచు. To cut off, కోసివేయు. రెప్పవాలుచు to droop the eye-lids, i.e., to close the eyes. రాత్రిఅంతా కన్నులు వాల్చలేదు I did not close my eyes all night. ఆ మంచమును వాల్చినాడు he slanted the couch. 'వాలినకిన్కమైవాలు నీవాడి; వాలువజిహ్వలువాలుతుననిన, జందనగంధులు జలమురెట్టింప.' HD. i. 947. టీ వాలిన, వచ్చిన, కిన్కమై, కోపమువల్ల; వాలు, దీర్ఘమైన; ఈ వాడివాలున, ఈ తీక్ష్ణ ఖడ్గముచేతను; జిగ్వలు, నాలుకలను; ఈ తీక్ష్ణ ఖడ్గముచేతను; జిహ్వలు, నాలుకలను; వాలుతుననిన, కోసివేతుననేటప్పటికి. వాలుచుక్క or వాల్చుక్క vālu-ṭsukka. n. The planet Venus or its regent. శుక్రుడు. 'పొలుపొంద తూర్పున బొడిచెవాల్చుక్క.' Sar. D. 558. వాలుచేప vālu-chēpa. n. A kind of fish called Chirocentius nudius. మత్స్యవిశేషము. వాలుడు vāluḍu. adj. Hanging down. వాలుడుకొమ్మలు branches that hang down. n. A kind of tree. ఎర్రవాలుడు the red kind. వాలుడుచెక్క the bark of this tree used in medicine. వాలుడుతైలము the oil extracted from this bark. 'కోరివాలుడుతైలంబు గ్రోలువారు.' P. i. 725. వాలుపు or వాల్పు valupu. n. Bending down, వాల్చుట. వాలుప్రొద్దు vālu-pṛoddu. n. The morning or evening sun, లేతప్రొద్దు, అపరాహ్ణము, వాలుమగడు vālamagaḍu. n. The hero of the sword, i.e., A brave man. శురుడు. 'క తాలిమియుధృతియుప్రజ్ఞా. శీలతయు పరాత్మగుణవిశేషజ్ఞతయున్, కాలోచితకార్యముగల, వాలుమగండేలు జలధవలయితధరణిన్,' P. iii. 32.

(p. 1162) vi vi. [Tel.] An affix, a contraction for అవి or ఇవి. Thus ఇవి నావి these are mine. ఈ బట్టలు అతనివి these clothes are his.