(p. 60) anvayamu anvayamu. [Skt.] n. Race, lineage. In grammar, the government of words in a sentence. Syntax. వంశము. పదముల యొక్క పరస్పరాకాంక్షాయోగ్యత, ఇమిడిక. ఈ. శ్లోకమునకు అన్వయము తెలియలేదు I do not perceive the syntax of this verse. దురాన్వయము a far-fetched allusion. కౌరవాన్వయుడు one of the Kuru race. అన్వయజ్ఞుడు a genealogist. అన్వయవ్యాప్తి (in Logic,) an affirmative argument అన్వయించు v. a. To arrange words in their natural order, explain the syntax. పదముల సంబంధమును చెప్పు, పొందికపరుచు.

(p. 215) oḷlu oḷḷu. [Tel. another form of ఒడలు] n. The body, person, figure. నీ ఒళ్లు ఎట్లా ఉన్నది how do you do? how are you? వానికి ఒళ్లు తిరుగుచున్నది he is giddy. వానికి ఒళ్లు తెలియలేదు he is unwell వానికి ఒళ్లుతలిములేదు he is out of his senses. ఒళ్లువంచి ఈ పని చేయవలసినది you must bend your back to this work. ఒంటి of the body; ఒంటికి to the body; ఒంట on the body. నీ ఒంటికావరమణతును I will crush your pride. వాడిని అన్నము ఒంటపట్టినది he digested the food. ఒళ్లుపెట్టు or ఒళ్లుపట్టు to become plump బలియు. మంత్రసానియెదుట ఒళ్లు దాచుతావా will you conceal your form in the midwife's presence, i.e., will you conceal the truth from your lawyer?

(p. 551) teliyu teliyu. [Tel. from తెలి lit. to become white or plain.] v. n. To appear, come to light. To be known, perceived, seen, felt. To be discovered, or found. విదితమగు, విశదమగు. To wake up మేలుకొను. To become plain or be favoured ప్రసన్నతనొందు. v. a. To know, to perceive. ఎరుగు. 'సర్వమున్ దెలిపితినంచు గర్వితమతిన్ విహరించితి.' భ. i. శతకము. వానికి ఒళ్లు తెలియలేదు he has lost his senses. ఒళ్లు తెలియకుండాపడినది she lay senseless. కన్నులు తెలియనివాడు a blind man. చీకటిలో పిల్లికి కన్నులు తెలియును. a cat can see in the dark. నీకు తెలిసినదా do you see, understand, or know it? తెలిసితెలియక చేసినాడు he did it unwittingly, unintentionally. మతితెలిసిఉండి being conscious, recollecting himsellf. నాకు బుద్ధితెలిసిననాటినుంచి ever since I grew up. ఈ సంగతి నీకు తెలిసియుండనీ I call upon you to be a witness of this, I wish you to observe this. తెలిసినవాడు one who knows, a man of understanding. నిద్ర తెలిసినప్పుడు when he awoke from sleep. తెలియజేయు or తెలియజెప్పు teliya-jēyu. v. a. To make known, to tell, explain, advise, inform. తెలివి telivi. n. Understanding: perception, consciousness, తెలియడము. Wisdom, వివేకము. Brightness, ప్రకాశము, కాంతి, వికాసము Clearness, (ప్రకాశము) కాంతి. Whiteness తెలుపు. 'దిఙ్ముఖంబులవింత తెలివిచేరె.' స్వా. iii. తెలివినొందగా on coming to oneself, on recovering one's senses. తెలివితోచెప్పు to tell discreetly. తెలివికత్తె telivi-katte. n. A wise woman, వివేకముకలది ప్రాజ్ఞ. తెలివికాడు telivi-kāḍu. n. A man of sense. వివేకము కలవాడు, ప్రాజ్ఞుడు. తెలివిడి teliv-iḍi. n. Understanding. The act of making known, తెలియజేయుట. An illustration దృష్టాంతము. See తెలుపు. తెలిగొను teli-gonu. v. t. To know, to find out. తెలిసికొను. To extort an oath. ప్రయాణముచేయించు. తెలుసుకొను or తెలిసికొను telusu-konu. v. a. To learn, find out, ascertain, understand, know, observe, take notice.

(p. 752) pikku pikku. [Tel.] n. A trick, artifice, a secret. వంచన, మర్మము. అందులోనుండే పిక్కు వానికి తెలియలేదు he did not find out the trick of it. v. n. To withdraw. వెనుదీయు. v. a. To cheat, to deceive. దగాచేయు, వంచించు.

(p. 970) māṭa māṭa. [Tel.] n. A word, పదము. A promise, వాగ్దత్తము, ప్రతిజ్ఞావచనము. Slander, నింద. Opinion, rumour, వృత్తాంతము. అతడు నీ మాట చెప్పలేదు he did not speak of you. ఇది వేరే మాట this is another affair, another thing. వానిమాటకాదు this is not about him, I am not talking about him. గడియకు ఒకమాట చెప్పినాడు he changed his mind every hour. మంచిమాట (interj.) Very well. దాన్ని గురించి రెండో మాటలేదు there is no alternative. వారివిద్ద మాటలుపడినాడు he was reproached or reprimanded by them. In some phrases the word మాట need not be translated. Thus, ఆమె తిరిగీ వస్తున్నదనేమాట తెలిసి knowing that she would return. నేను దానిని కొన్నమాట రూఢి it is very true I bought it. ఆమాటే యెరుగను I know nothing of it. ఇందుచేత మాటవచ్చును by this you will get into disgrace. అతడు మాటతప్పలేదు he did not fail in his promise. మాట తప్పినవాడు మాలవాడు a promise breaker is a pariah, i.e., is a mean wretch. నేను పోయినమాట వానికి ఎట్లా తెలిసినది how did he know that I was gone? అతడు పోయేమాట ఉండేమాటా does he propose to go or stay? వాడు ఉండేమాట యింకా తెలియలేదు I do not as yet know that he will remain. మాటకుమాట word for word, literally. నా మాట అడుగుదాటకు transgress not my command. తనమీద మాటరాకుండా ఇట్లా చేసెను he did this to avoid blame. మాటవినుట to obey. ఎంతమాట what nonsense! వానిమాట వాని ఒడిలో వేసినాను I acted as he desired. నీకు మాట నాకు మూట a command is easy to give but hard to perform, or a word from you will make me rich. వెయ్యిమాటలేల why discuss it at length, in a word. ఆ పెండ్లి మాట యీ గ్రంథములో లేదు there is no mention of the marriage in this book నామాటవేరు, నీమాట వేరు I say one thing you say another, my opinion is different from yours, my case is quite different from yours. వానికి నాకు మాటలు లేవు he and I are not on speaking terms. వానితో నీకేమిమాటలు why do you speak with him? ఈమాట వింటే ఆయన యేమనును if he hears of this what will he say? కడపటిమాటయేమి what was the upshot of the business? ఇప్పట్లో వాని మాట సాగదు he has now no influence. కడకు వానిమాటే ముందరికివచ్చినది at last his words proved true. దానిని గురించి ఇంకా యేమాటా తెలియలేదు I do not yet know the result. మాటలకు పట్టుకొంటే విడవడు if he begins talking he will never stop. అదెక్కడిమాట what nonsense! such a thing is impossible. మాటలు మంచివే కాణి మనసు మంచిదికాదు he talks well but has a bad heart. ఇంకా మాటలు రాని బిడ్డ a child that cannot yet speak. వానికి ఆ ఊరిలో మాట వాసికద్దు లేక మాట సాగుతుంది he has influence in the town. ఆయన మాటకు ఎదురులేదు his word is law. మాటలకుమాత్రము పేదరికములేదు as far as words go he is rich enough. ఒక మాట యిచ్చి పదిమాటలు తీసుకొన్నాడు his reproaches were returned ten-fold. మాటకాడు māṭa-kāḍu. n. A good public speaker, సభయందు భయములేక మాటాడువాడు, వక్త. మాటకారి māṭa-kāri. n. A skilful speaker, యుక్తిగా మాటాడువాడు. A talkative person, వాచాలుడు. మాటలమారి māṭala-māri. n. A talkative person, మిక్కిలి మాటాడువాడు. మాటలాడు, మాటాడు or మాట్లాడు māṭa-l-āḍu. v. n. To speak, talk, converse, to reproach. నన్నెందుకు ఊరికె మాటలాడుతావు why reproach me for nothing? S. iii. 41.

(p. 1084) reṇḍu renḍu. [Tel.] pron. and adj. Two n. Difference. భేదము. 'చ పతియెడ రెండులేక కులభామలు .... సన్మతిజదియించుటొప్పు.' రా. అ. కాం. ఆకుండ రెండు అయినది the pot broke in two. వాడు ఉన్నదిలేనిది రెండు తెలియలేదు I do not know whether he is there or not. రెండుమాట్లు twice. రెండుతలచు renḍu-talaṭsu. v. n. To think both ways, i.e., to be double minded or treacherous. ద్రోహముచేయు. రెండుతలచేవాడు a treacherous man. రెండవ or రెండో renḍava. adj. Second. other. ఇందుకు రెండోపేరు ఏమి what is the other name of this? రెండోవాడులేడు nobody else was present. రెండో మనిషితో చెప్పలేదు I told nobody else. అతడు రెండవ కృష్ణుడు in beauty he was a second Krishṇa. రెండింట renḍ-inṭa adv. By two, రెంటితో రెండింటగుణించు multiply by two.

(p. 1232) vyatirēkamu vy-ati-rēkamu. [Skt.] n. Contrariety, difference, opposition, disagreement, change, విరోధము, భిన్నత, వేరు, మారు. అన్వయవ్యతిరేకములు తెలియలేదు whether it will succeed or no is uncertain, ఆనుకూల్య ప్రాతికూల్యములు తెలియలేదు. adj. Contrary, opposed to, negative. విరోధమైన. ఆజ్ఞకు వ్యతిరేకముగా against orders. వ్యతిరేకార్థకము. (in Gram.) the negative form of the verb. వ్యతిరిక్తము vy-ati-ṛiktamu. adj. Different, distinct, contrary, opposite, excepted, withdrawn, భిన్నమైన, వేరుపడిన. మారుపడిన.

(p. 1272) saṅgatamu san-gatamu. [Skt.] adj. Joined, united, come together, coherent, consistent, proper, just, adequate, reasonable, suitable, appropriate, applicable. యుక్తమైన, యోగ్యమైన, సంలగ్నమైన, సంయుక్తమైన. 'కమనీయ వజ్రసంగతక వాటములు.' HD. i. 13. n. Friendship, స్నేహము. Meeting, చేరిక. సంగతి san-gati. n. A circumstance, matter, case, subject, affair, business, event, occurrence: the contents of a writing. Association, junction, union, company, society. Fitness, decorum, propriety. కార్యము, వ్యవహారము. పని, విషయము, సహవాసము, సాంగత్యము, యుక్తము, యోగ్యము, సంపర్కము. అతడు చెప్పిన సంగతి ఏమంటే he stated as follows. ఈ సంగతి నాకు తెలిసి on knowing this. ఆ సంగతి నేను వినలేదు I did not hear of it. అతడు బ్రతికియుండే సంగతి చనిపోయిన సంగతి తెలియలేదు I do not know whether he is alive or dead. సంగతిని or సంగతిగా san-gati-ni. adv. Properly, fitly. యుక్తముగా, తగినట్టుగా. 'పట్టు వస్త్రములు భూషణముల్ గల చందనంబులున్, సంగతిగట్టియుందొడిగి సయ్యనజూచె.' ప్రసన్న రాఘవశతకము. సంగతించు san-gatinṭsu. v. n. To happen, occur. సంభవించు. ప్రసక్తించు. సంగతుడు san-gatuḍu. n. (In composition,) one who is accompanied by, or beset by. కూడుకొన్నవాడు. 'అపరాహ్ణసంగతుండగుత పనుంగని ప్రొద్దుగ్రుంక దడవేగుదురీరిపులన.' M. VI. ii. 341.