(p. 2) aṅkamu ankamu. [Tel. Drav. word borrowed by Skt. √ అన్్క్ = to move in a curve.] n. A ma spot, badge. బిరుదాంకము = బిరుదు గురుతు. 'అంకపురాజింక.' వసు. ii. 11. The haunch or part above the hip. A chapter or section. An act in a play. Proximity. A numerical figure, a cipher. A military show, a sham fight. వింతపోరు, చిత్రయుద్ధము. 'అంకగతుడైన దైత్యుని నాగ్రహమున.' భాగ. A fault, a sin, Objection, cavil ఆక్షేపము. 'అంకముసేయవచ్చునలయయ్యలమున్నుగ బ్రస్తుతించెదన్.' మైరా. i. అంకతలము or అంకపీఠి the lap, the part on which an infant sits, as on the lap. 'నయనీయంకతలంబునన్నిదుర నూనంజేయగా వేడెదన్.' విక్ర iii. 94. అంకుడు n. He who is marked or distinguished గురుతుగలవాడు. మృగాంకుడు the moon.

(p. 16) amba amba [Skt.] n. Mother; a name of Durga. తల్లి, పార్వతి. అంబాత్రయము = జ్ఞానాంబ, భ్రమరాంబ, మాకాంబ.

(p. 96) avastha avastha. [Skt.] n. State, condition, situation: trouble, difficulty, atrait. దశ, సంకటము. వాడు నిండా దురవస్థలోనున్నాడు he is in a wretched state. అవస్థాత్రయము, అనగా జాగ్రత్స్వప్నసుషుప్తులు the three states: viz., waking, sleeping and dreaming. అవస్థాచతుష్టయము, అనగా బాల్యావస్థ the period of childhood. యావనావస్థ the period of youth. వార్ధకావస్థ old age. మరణావస్థ the agony of death.

(p. 143) īgu īgu. [Tel. another form of నీగు] v. a. To enter, penetrate. 'నాభిసొరంగమీగి' Vasu ii. 91. To give, bestow. సీ 'పానీయముననర్ఘ్యపాద్యమీగి' Naish iv. 11. To get rid of. To do away with. పోగొట్టు, తొలగించు, నివర్తించు. 'ఋణత్రయంబునీగి.' A. iv. 341. ఈగు v. n. To fail, lose: submit, (compare. వీగు.) To perish. ఓడు, డస్సిపోవు, చచ్చు. To be crushed. ఒత్తుడుపడిపోవు. 'ఈగెదరాకటిచే.' Hari Vams. i. 23. They perish with hunger.

(p. 146) īṣaṇamu īshaṇamu. [Skt.] n. Love, desire. ఈషణత్రయము īshaṇa-trayamu. n. The three strongest affections of mankind, viz., దారేషణము. విత్తేషణము, పుత్రేషణము, love of one's wife, wealth, and child.

(p. 178) ṛṇamu ṛiṇamu. [Skt.] n. Debt, obligation. A claim, a title or lien. ఇంతకున్ను ఇక్కడి నీళ్ల ఋణము ఎన్ని రోజులు ప్రాప్తి ఉన్నదో besides I know not how much longer it is my fate to dwell here. ఋణపడు ṛiṇa-paḍu. v. n. To get into debt. ఋణముచేయు ṛiṇamu-chēyu. v. a. To contract a debt, to borrow. ఋణముతీర్చు ṛiṇamu-tīrṭsu. To discharge a debt. ఋణత్రయము the three kinds of obligation, viz., దేవఋణము, ఋషిఋణము and పితృఋణము. ఋణవిముక్తుడు ṛiṇa-vimuktuḍu. n. One who is free from debt. ఋణస్థుడు. or ఋణి or ఋణికుడు ṛiṇasthuḍu. n. A debtor. ఋణార్ణము ṛiṇārṇamu. n. A debt contracted to pay off another debt. అప్పు తీర్చుటకై చేసిన అప్పు.

(p. 250) karaṇamu karaṇamu. [Skt.] n. A village clerk, a writer, an accountant. వాడు కూత కరణముగాని వ్రాతకరణముకాడు he has talents for speaking but not for writing. స్థలకరణము the registrar of a district. కరణము n. Instrument, means. కొరముట్టు. An organ of sense. ఇంద్రియము. Marking or causing, as in ప్రియంకరణము endearing. స్థూలంకరణము fattening, శుభగంకరణము fortunate. కరణచతుష్టయము the mind, intellect, volition and self-consciousness. మనోబుద్ధిచిత్తాహంకారములు. కరణత్రయము thought, word and deed. మనస్సు. వాక్కు, కర్మము. త్రికరణశుద్ధిగా completely, absolutely, entirely. కరణీయము karaṇīyamu. adj. Fit to be performed, worthy to be done చేయదగిన. కరణికము or కరణీకము karanikamu. Clerkship: the office of a Karanam or clerk.

(p. 277) kālamu kālamu. [Skt.] n. Time, occasion, period. Season, weather. The tense of a verb. Death చావు. Blackness నలుపు. భూతభవిష్యద్వర్తమానకాలములు the past, future, and present tenses. కాలముచేయు to die. వర్షాకాలము the rainy season. శీతకాలము winter. ఎండకాలము summer. the bright fortnight or moonlight weather. చీకటికాలము the dark fortnight. కాలముజరుపు to demur: to put off. మీరు ఎట్లా కాలము జరుపుకొంటున్నారు how do you pass your time, or how do you live? కాలత్రయము at the three times of the day, morning, noon and night, or, the present, past and future. కాలత్రయములందున్ను perpetually. కాలకంఠము kāla-kaṇṭhamu. n. The black-throat, i.e., a sparrow పిచ్చిక. A peacock నెమలి. A wagtail కాటుకపిట్ట. కాలకంఠుడు or కాలకంధరుడు kāla-kaṇṭhuḍu. An epithet of Siva. కాలకూటము kāla-kūṭamu. n. Mortal poison: venom. విషభేదము. కాలక్షేపము kāla-kshēpamu. n. Passing or spending time. విద్యాకాలక్షేపము literary pursuits. వట్టికాలక్షేపము mere pastime. గ్రంథకాలక్షేపము reading. కాలక్షేపముచేయు to pass one's time, నీవు ఇప్పువు ఎట్లా కాలక్షేపము చేస్తున్నావు how do you now live? కాలక్రయము kāla-krayamu. n. The price of the day: the present rate; the current price. కాలఖండము kāla-khaṇḍamu. The liver. కారిజము. కాలచక్రము. kāla-chakramu. The circle of time. కాలజ్ఞముల kālagnyamu. A cock, as knowing the hour. కాలజ్ఞవత్రి kālagnyapa/ /ri. n. A cock, also, the cuckoo. 'కాలజ్ఞపత్రిరుతం బెట్లు చెలంగుమానకుపితస్త్రీ కర్ణదంభళియై.' A. v. 110. కాలజ్ఞానము kāla-gnyānamu. n. Knowledge of time Predictive knowledge. Certain histories or legends are written under this name, as the విద్యారణ్యకాలజ్ఞానము, the సర్వజ్ఞకాలజ్ఞానము, the చెన్నబసవకాలజ్ఞానము being the visions or predictions regarding particular saints. కాలజ్ఞుడు kālagnyuḍu. n. An astrologer జ్యోతిష్యుడు. కాలధర్మము. kāla-dharmamu. n. The debt of nature. Death మురణము. అకాలమ్పత్వువు untimely death. కాలప్రవృత్తి kāla-pravritti. n. Evacuation. నేడు నాకు కాలప్రవృత్తికాలేదు I had no motion to-day. కాలయాపనము kāla-yāpanamu. n. Delay, loss of time. కాలవహ్ని kāla-vahni. n. The devouring flames destined to burn up the world. A consuming fire, a conflagration. కాలవిళంబము kāla-vīḷambamu. n. Tardiness, loss of time, delay. కాలసూత్రము kāla-sūtramu. n. A name of a region in the hell of the Hindu Purānas. కాలహరణము kāla-haraṇamu. n. Delay, loss of time. కాలాంతకుడు kāl-āntakuḍu. n. One who brings the end. An epithet of Siva. కాలాంతరము kāl-āntaramu. n. Another time. కాలాంతరమందు or కాలాంతరేణ through the lapse of time, at another time. కాలాతీతము kal-ātītamu. n. Delay, loss of time. కాలాతీతమైనది it is now too late. కాలార్కుడు kāl-ārkuḍu. The sun that at the last day shall scorch up the world. కాలావధి kāl-āvadhi. n. The end of a year or season. కాలావసానము kāl-āvasānamu. n. The end of time, i.e., death. కాలికము kālikamu. adj. Regarding time. బహుకాలికమైన of long standing. ఈషత్కాలికమైన temporary, momentary. కాలోచితము kāl-ōchitamu. adj. Seasonable. కాలోచితపుమాటలు such words as suited his purpose.

(p. 398) grāmamu grāmamu. [Skt.] n. A village. ఊరు. A scale in music. షడ్జాదిస్వరము. గ్రామత్రయము the three tones, treble, tenor and base. A crowd or multitude సమూహము. as గుణగ్రామము or శబ్దగ్రామము. గ్రామకార్యము grāma-kāryamu. n. Village affairs: worldly matters. గ్రామకంఠము grāma-kanṭhamu. n. The glebe, or pasture land appertaining to a village. గ్రామణి grāmaṇi. n. A chief: a head man. గ్రామాధిపతి. గ్రామణి adj. Chief, head, leading. ముఖ్యుడు నరగ్రామణి, the noblest of men. దుర్గ్రామణి a wicked ruler. గ్రామణ్యము grāmanyamu. n. The rule or headship of a town. Imperiousness, violence, outrage. గ్రామణ్యముగా scoffingly. గ్రామదేవత grāma-dēvata. n. A village god or goddess. These are the original Dravidian deities. Among them the male deities are chiefly these: పోతురాజు, కాట్రేడు, అంకాళు, గంగయ, చెన్నడు and మైలారు. The principal village goddesses are పెద్దమ్మ, కాట్రేణి, అంకాళమ్మ, ఎక్కళమ్మ, ఎల్లమ్మ, మల్లమ్మ, మామిళ్లమ్మ, మైసమ్మ or మైసూరమ్మ, (i. e. మహిషీ.) మారియమ్మ, మారెమ్మ (who probably is meant for 'Maria') యాగాతమ్మ (that is, Saint Agatha,) and సుంకలమ్మ or సుంకెళమ్మ, of whom one inflicts the cholera, another the small pox (see అమ్మవారు) another murrain, another blight. None have any beneficent powers, and they are worshipped to avert their displeasure. గ్రామసింహము grāma-simhamu. n. The lion of the village, i.e., a dog. గ్రామస్థుడు grāma-sthuḍu. n. A villager. స్వగ్రామస్థుడు a fellow citizen or neighbour. గ్రామాంతము grām-āntamu. n. The outlying portion of a village, i.e. the Panchama quarter. మాలపల్లె. గ్రామాదులు grām-ādulu. n. Villages. Lit. Villages, &c. గ్రామ్యము grāmyamu. adj. Village-born; produced in or relating to a village. Vulgar, rude, rustic. Common, colloquial, unclassical, inelegant: The opposite of శాస్త్రీయము. In Grammar the term is applied to conversational forms as వస్తాడు, తెస్తాడు, like they're, I'm, you're, he's, in English, which are supposed to be in admissible in literature, though they occur in all even the best poets. గ్రామ్యధర్మము grāmya-dharmamu. n. Sexual intercourse. సంభోగము. Lit. what is usual or the fashion, or way of the world.

(p. 505) tadguṇamu tad-guṇamu. [Skt. తత్+గుణం.] n. Lit. That quality. The peculiarity or characteristic of an individual. 'ఆ పొసగమాయచేత బుట్టు సత్వాది గు ణత్రయంబు తద్గుణప్రకాశ లక్షణప్రయుక్తలలితదేశంబుల జంతుతతి జనించు చంద్రవదన.' బ్రహ్మోత్తరఖండము. v. 37.

(p. 522) tāpamu tāpamu. [Skt.] n. Burning, heat. (Metaphorically) Corriding care or trouble. The fire of love or fever of grief. తాపంబుటుడుకు heat, warmth, irritation. R. vi. 249. తాపత్రయము tāpa-trayamu. n. Triple cares, all sorts of troubles arising from worldly cares. These are divided into ఆధ్యాత్మికము. ఆధిభౌతికము and ఆధిదైవికము, that is, sorrows caused by, (1) ourselves, (2) others, & (3) by the will of God. R. iii. 31. తాపత్రయపడు to be harassed or vexed, to be in trouble, care and anxiety.

(p. 568) trayamu trayamu. [Skt.] n. A trio. Three collectively, మూటిసమూహము. కవిత్రయము వారు the three poets, i.e., the Telugu poets, నన్నయ, తిక్కన and ఎర్రాప్రెగ్గడ. కాలత్రయము at all hours, morn, noon and night. లోకత్రయము the universe, i.e., heaven, earth and hell, పరలోకము, భూలోకము, పాతాళలోకము. (mundus tergeminus-Schlegel) త్రయి trayi. n. The three. The three Vedas collectively. త్రయీతనువు or, త్రయీమూర్తి he who is the Vedas incarnate,-a phrase for the Sun. త్రయీధర్మము trayī-dharmamu. n. The Vedic duties వేదవిహితధర్మము. త్రయోదశము trayō-daṣamu. adj. Thirteenth. పదమూడవ. త్రయోదశి trayō-daṣi. n. The 13th day of the moon, reckoned either from new moon or full moon. త్రయ్యంతగంధము trayyanta-gandhamu. n. The savour, or knowledge of the Scripture. T. i. 5.

(p. 618) dvi dvi. [Skt.] n. Two. రెండు. ద్విగుణము dvi-gunamu. adv. and adj. Double, two fold. ధనుద్విగుణము cent. per cent. ద్విగుణాకృతము dvi-guṇā-kṛitamu. adv. Twice ploughed. ద్విజ dvija. adj. Twice born. ద్విజము oviparous, born first from the ovary and then from the egg, as a bird or snake, పక్షి, పల్లు, పాము. Vasu. iii. 32. A tooth: as all teeth are reproduced. ద్విజుడు. A Brahmin, a member of one of the three thread wearing castes, so called because born into the caste by investiture with the sacred thread. A verse says జన్మనా జాయతే శుద్రః, కర్మణాజాయతే ద్విజః, వేదాధ్యాయీచవిప్రస్స్యాత్, బ్రహ్మజ్ఞా నీచబ్రాహ్మణ, by birth he is a Sudra: rites constitue him a Dwija: reading the scriptures makes him a Vipra: and knowledge of deity makes him a Brahmin. ద్విజన్ముడు dvi-janmuḍu. n. A twice born man. ద్విజుడు. (q. v.) ద్విజరాజు dvija-rāzu. n. An epithet of the moon, and of the eagle (గరుత్మాన్) as kind of birds. ద్విజాతి dvi-jāti. n. A bird, a snake, a Brahmin. బ్రాహ్మణె, అండజె, బ్రాహ్మణాది జాతి త్రయె. ద్విజిహ్వము dvi-jihvamu. n. Lit: the double tongued, i.e., a snake, పాము. ద్విజుడు See under ద్విజ. ద్వితయము dvi-tayamu. n. A couple, pair. ౛త, రెండు. ద్వితీయము dvitīyamu. adj. Second. రెండవది. ద్వితీయ dvitīya. n. The second day of a lunar fortnight. విదియ. ద్వితీయావిభక్తి dvitīyā-vibhakti. n. The second case of a noun, being the accusative. the second person, ద్విత్వము dvitvamu. n. Reduplication of a letter, a double consonant, thus, ద్విత్వతకారము double T. దకార ద్విత్వము double D. ద్విపము dvipamu. n. Lit: That which drinks (ప.) with two limbs, i.e., an elephant. ద్విపడ dvipada. n. Lit: A verse of two lines. A couplet, a sort of metre. ద్విరడము dvi-radamu. n. Lit: Two tusked, i.e., an elephant. ద్విరసనము dvi-rasanamu. n. Lit: Double tongued, i.e., a snake. ద్విరేఫము dvi rēphamu. n. The large carpenter bee. Lit: 'The Double R.' so called because its commonest name Bhramara uses the letter R twice. ద్విహల్యము dvi-halyamu. n. Lit: Twice ploughed, i.e., a field. రెండుచాళ్లు దున్నిన (పొలము.)

(p. 801) poṇṭe or పోంటెని ponṭc. [Tel.] adv. By reason of, on account of, for, కొరకు, నిమిత్తము. 'పదునెనిమిద విద్యలభవుదేర్పరించె జగత్త్రయిహితముపొంటె.' M. XII. iii. 125. జగత్త్రయిహితముపొంటె, అనగా లోకత్రయమునకు ఉపకారార్థముగాను.

(p. 854) plutamu plutamu. adj. Wetted, soaked. తడపబడిన, తడిసిన. 'గీర్వాణవిలాసినీ మృదుక రస్రుత సూనరసప్లుతంగుడై' Anirud. v. 53. n. Bounding, curvetting, as a horse. వేగమున అంత మేరయు సమముగా పపయే అశ్వధారానిశేషము. A steady pace, నిబ్బరపుగమనము. Steadiness, నిబ్భరము. A long drawn out vowel. మూడు మాత్రలకాలముగల స్వరము. A note, a quaver. స్వరభేదము, తాళమానలఘత్రయము, తాళప్రాణాంగభేదము.