(p. 158) udgāramu ud-gāramu. [Skt.] n. Vomiting, belching, emitting, exuding, gushing. కర్కట, తేపు. A. ii. 92. R. vi. 24. ఉద్గారించు udgārinṭsu. v. a. To vomit, to belch, emit. కక్కు, తేపు. ఉద్ఘాటనము ud-ghāṭanamu. [Skt.] n. Breaking. ఛేదించుట. ఉద్ఘాటించు udghāṭinṭsu. n. To break, open. ఛేదించు.

(p. 159) udbhajjamu , ఉద్భత్తు, ఉద్భిదము ud-bhijjamu. [Skt.] n. Sprouting, germinating, shooting. A. v. 114. భూమిని భేదించుకొని పుట్టునది. ఉద్భేదము ud-bhēdamu adj. Breaking or bursting through, as a shoot through the ground. పుట్టిన.

(p. 457) chēdamu chhēdamu. [Skt.] n. Cutting, a portion, a part loss. నరుకుడు, తునక. A denominator of a fraction. భిన్నాంకము నందు క్రింది సంఖ్య. ఛేదించు chhēdinṭsu. v. a. To cut up, sever, divide, quarter. ఛేదనము chhēdanamu. n. Cutting: ఛేదించుట. ఛేదితము chhēditamu. adj. That which is cut. ఛేదింపబడిన. ఛేద్యము chhēdyamu. adj. Fit to be cut. ఛేదింపదగిన.

(p. 457) chēdamu chhēdamu. [Skt.] n. Cutting, a portion, a part loss. నరుకుడు, తునక. A denominator of a fraction. భిన్నాంకము నందు క్రింది సంఖ్య. ఛేదించు chhēdinṭsu. v. a. To cut up, sever, divide, quarter. ఛేదనము chhēdanamu. n. Cutting: ఛేదించుట. ఛేదితము chhēditamu. adj. That which is cut. ఛేదింపబడిన. ఛేద్యము chhēdyamu. adj. Fit to be cut. ఛేదింపదగిన.

(p. 583) daḷamu daḷamu. [Skt.] n. A leaf. ఆకు. A petal. A part, భాగము. A hemistich, or half verse. A bar in music. దూర్వాదళము a blade of grass. దళకర్త daḷa-karta. n. A general: a magistrate. Satyabh. i i. 88. దళవరి daḷavari. [Tel. దళము+వరి.] n. Much grain. Substance, property, ఆస్తి. A general, సేనాధిపతి. దళవరికాడు a man of property or substance. దళవరిలేని poor, indigent. దళవాయి daḷa-vāyi. n. A general, chieftain or minister of state. దళసంచు daḷa-sanṭsu. (దళము+సంచు.) n. A class of troops. దళము జాతి. దళితము daḷitamu. adj. Split, divided. ఖండింపబడిన, భేదింపబడిన. Blown, expanded (as a flower.) వికసించిన. దళించు dalinṭsu. v. t. To cut, split, divide. ఖండించు, భేదించు. దళనము daḷanamu. n. Breaking, cutting, severing. ఖండించుట, భేదించుట.

(p. 591) diñcu or దింపు dinṭsu. [Tel. causal of దిగు. v. t. To bring lower, let down, take off, put down, set down. To place, unload, disembark or land. To distil, or extract spirit. దిగజేయు. విషమునుదించు to bring down or dispel poison. గర్భమునుదించు to bring down the womb, i.e., cause miscarriage or abortion. కడుపుదించుకొను to cause abortion. విల్లెక్కుదించు to unbrace a bow. దింపించు the causal of దించు.

(p. 592) digu digu. [Tel.] v. n. To come down from a higher place. To alight, drop, come or go down, descend from; to dismount. To be landed, unladen, or disembarked, as goods. దిగుమతియగు. To fail, break down, sink, fall back, fall in debt or arrears. దిగబడు. To lodge, dwell, halt, ప్రయాణమందు దారిలో విడియు. To distil, or drop down, as any secretion. To settle, as sediment or dregs. To abate, cease, go off, become less, diminish, as fatness. To sink, as ink in paper, or water in earth. To penetrate or go in, as a stab. To come forth, as fruit from the bud, as in మామిడికాయలు దిగుచున్నవి. ఒళ్లు దిగిపోయినది he is reduced by sickness. బుడ్డదిగినమనిషి a man with a rupture. దానికి నీళ్లు దిగవు she cannot swallow. మదముదిగిన యేనగు an elephant not in rut. ఆ పనిలో దిగినాడు he went into that business. The causal form is దించు or దింపు. (q. v.) See also దిగి దిగుడు or దిగ్గుడు diguḍu. n. A descent, or downward incline. adj. Descending, going down. Mean, base, low. తక్కువ, పల్లము. ఎగడుదిగుడు up and down, irregular, uneven. దిగుడుబావి a well into which they descend by steps. దిగుదల digudala. n. Underneath. Desending, decline. క్రిందిభాగము. దిగుబాటు digu-bāṭu. n. A descent, or downard decline. దోవదిగుబాటుగానున్నది the path is precipitous. Deduction, loss. దిగుమతి digu-mati. n. Disembarkation, importation, landing of goods, ఓడలోని సరకులను రేవునందు దించుట. దిగుమతిచేయు to land, unship, import. దిగువ diguva. n. The under side. క్రింద. adj. Lower, inferior, under. adv. Below, under, కిందుగా, దిగువాయి diguvāyi. adj. Lower, inferior. తక్కువ. దిగువారు digu-vāru. (దిగుడు+పారు.) v. n. To fall down. మీదనుండిక్రిందికి పడు. To flow, కారు.

(p. 626) naṃzu , నం౛ుకొను or నం౛ుకొను nanḍzụ. [Tel.] v. n. To eat by small morsels, to nibble, to pick at to eat a little of any thing like pickle, &c., as a relish the principal food. శూరలోనగువ్యంజనములను కొద్ధి కొద్దిగా తినుట నంజుకొనేవస్తువు a relish or thing so eaten. 'తచ్ఛాకంబునంజుచుం దలంచు కొనియె.' A. iv. 243. టీ నంజుచుం=ఆస్వాదించుచు, అనగా నంచుకొనుచు. 'చందుపుటంబులనంజనిచ్చుచున్.' Parij. iv. 27. నం౛ or నం౛ు nanḍza. n. A tart. నం౛ుకొను వస్తువు. A pickle, ఉపదంశము, ఊరుగాయ. Smacking with the lips, చప్పరించడము. నం౛ు nandzu. n. Poison. విషము. Beri-beri, blood poisoning, నెత్తురుచచ్చి తెల్లపారుట. A lingering, indolent or dormant disease. నంజకురువు an indolent ulcer. నంజు చిగురు a gum boil. నం౛ుడు nanḍzuḍu. n. Flesh, flesh meat. మాంసము, ఎరచి. పిల్లకాయకు నంజుడు పెరిగినది the boy has outgrown his age or strength. నం౛ుడుతిండి nanḍzuḍu-tinḍi. n. A flesh-eater, a carnivorous being. మాంసముతినువాడు. A demon, రాక్షసుడు. నం౛ుపారు nanḍzu-pāru. v. n. To becomne pale, through the blood having deteriorated; to become anaemic, నెత్తురు చచ్చి తెల్లపారు. వాని శరీరము నంజుపారినది he became anaemic. నం౛ులు nanḍzulu. n. Pickles or any thing eaten as a relish with food. 'మోనినంజులం జవిగొనుచుం గ్రోలిసోలి.' Parij. ii. 60. her lips being sauce for the dish.

(p. 653) nibaddhi, nibaddhi or నిబ్బద్ది nibaddi. [Tel.] n. Truth, certainty, reality. ని౛ము, సత్యము. వాడు బ్రతుకుట నిబద్దిలేదు it is not certain that he will live. అది నిబద్దేకాని true! to be sure, very true, but yet. నిబద్దించు, నిబద్ధించు or నిబద్దిలించు nibaddinṭsu. v. a. To prove to be true, ని౛పరుచు. 'క లేదన్న నిబద్దించును చూడకున్న పరితాపించున్.' Radha. i. 25.

(p. 791) penu penu. [Tel.] adj. Great (in any sense); large, chief. పెనుమాల the greatest of villains. పెనువాన a great rain. M. XII. iii. 291. పెనుసిగ్గు great shame. Ila. i. 102. పెన్నురము a broad chest. B. x. 225. పెన్వెంగళి quite mad. BD. iii. 2285. పెనుచు or పెంచు penuṭsu. v. a. To bring up, to rear, to cause to grow. To nourish, to foster to fatten. పెరుగజేయు, వర్ధిల్లజేయు. 'అస్థిరంపుమేని నధికపాటులబడి, పెక్కువిధములందు పెనిచి పెనిచి, యగ్నికిచ్చునట్టె యడవి నక్కలకిచ్చు.' Vēma. 1719. పెనుపారు Same as పెంపారు. (See under పెంపు.) పెనుపరి penu-pari. n. One who causes prosperity. వృద్ధిపొందించువాడు. పెనుపడు. (పెనుపు+పడు.) penu-paḍu v. n. To increase, అతిశయిల్లు, వర్ధిల్లు. పెనుపు See పెంపు. పెనుమసనము penu-masanamu. n. Benares. కాశీ. పెనుమాను penu-mānu. n. A kind of tree called దుండిగము, పెద్దమాను, అరుత, కార్ముక. పెనుమినుకులు penu-minukulu. n. The Vēda. వేదము. పెనువెల్లి penu-velli. n. A deluge. ప్రళయకాలపు జలప్రవాహము. పెనువ్రేలు penu-vrēlu. n. The thumb, బొటన వ్రేలు. పెన్నిధి pen-nidhi. (పెను+నిధి.) n. A great treasure. పెన్నెరులు pen-nerulu. n. Long tresses, flowing hair. 'పెన్నెరుల్ వెనుకకు నొత్తి.' T. ii. 71.

(p. 927) bhēdamu bhēdamu. [Skt.] n. Dividing. separating, tearing, rending, breaking, భేదనము. Distinction, difference, variation. వేరిమి. A sort, kind, species. Change, alteration, మార్పు. Disagreement, dissension. నైమనస్యము. R. vi. 8. భేదనము bhēdana-mu. n. Dividing, separating, tearing, breaking, discriminating. భేదించుట. భేది or బేది bhēdi. n. That which breaks or penetrates. A purge, or purging. భేదిమందు a purgative medicine. భేదికరమైన purgative. భేదించు bhēdinṭsu. v. n. To vary, differ, deviate. వేరగు. To split, చీలు. వారిమనసు భేదించినది they now differ in their opinions. v. a. To break, split, divide, separate, pierce. To penetrate a secret, resolve a riddle, explain, open. భేదిలు or భేదిల్లు bhēdilu. v. n. To be rent, as the heart. చీలు, బద్దలగు. To become different, వేరగు. 'భేదిల్లెన్ ధరిత్రీంద్రముల్.' Kasikh. iv. 283. భేదకుడు bhēdakuḍu. n. One who cut or divides. One who sows enmity among friends. భేదించువాడు. భేదితము bhēditamu. adj. Cut or divided, భేదింపబడిన. భేద్యము bhēdyamu. adj. That which can be cut or divided, భేదింపదగినది.

(p. 1151) vādamu vādamu. [Skt. from వద్ to speak.] n. A dispute, discussion, contention. మాటలపూర్వకమైన కలహము, వాగ్వాదము, తగవు. Alchemy, రసవాదము. వాదభ్రష్టోవైద్యశ్రేష్ఠః he who fails in alchemy becomes an excellent doctor. 'బధిరుబలె దరిద్రునిగతివాదిపగిదిగనకకారుచాడ్పున.' P. Pref. 15. టీ వాదిపగిది, రసవాదివలెను. వాదించు, వాదడుచు or వాదాడు vādinṭsu. v. a. To argue, debate, dispute, discuss. కలహముచేయు, జగడమాడు, తర్కించు. వాది vādi. n. A speaker. One who argues, వాదించువాడు. A plaintiff or complainant. వ్యాజ్యము తెచ్చినవాడు, తగవునకుపోయినవాడు. ప్రతివాది a defendant. కార్యవాది one who speaks or argues the point alone. 'కార్యవాదికేల కడుచలంబు.' Vēma. iii. 96. వాదు vādu. (from Skt. వాదము.) n. A dispute, contention, fighting. కలహము, యుద్ధము. 'స్త్రీల యెడవాదులాడకుము.' Sumati. i. 'వలదన్నబోవుదునెవాదుకుదీయక.' Ila. iv. 72. వాదుడుగుట, అనగా జగడముమానుకొనుట. 'మునుగజాస్యునితోవాదుడుగకయొనర్చిన పిమ్మట.' S. iii. 412. వాదుచేయు or వాదులాడు vādu-chēyu. v. n. To dispute, to contend. వివాడమాడు, పోరుచేయు.

(p. 1243) śabdamu ṣabdamu. [Skt.] n. A sound, noise, roar, report, tone, voice. ధ్వని, నివాదము. స్వరము, కూత. A word, speech, శాస్త్రశిక్షితమైన వాక్కు. శబ్దశాస్త్రము ṣabda-ṣāstramu. n. Grammar, philology. వ్యాకరణము. శబ్దించు ṣabdinṭsu. v. n. To sound. ధ్వనించు, మ్రోగు. శబ్దనుడు ṣabdanuḍu. n. One who makes a sound. శబ్దించువాడు. శబ్దప్రమాణము argument based on revelation or authority. శబ్దితము ṣabditamu. adj. Sounded, శబ్దము చేయబడిన.

(p. 1279) sampādanamu sam-pādanamu. [Skt.] n. Acquisition, earning, getting, acquiring. అర్జనము, గడించుట, సంపాదించుట. సంపాదించు sampā-dinṭsu. (or vulgarly సంపాదించు) v. a. To procure, acquire, get, earn. గడించు, ఆర్జించు. సంపాదకుడు sampā-dakuḍu. n. One who earns, or acquires, సంపాదించువాడు. సంపాదితము sampā-ditamu. adj. That which is earned or acquired. సంపాద్యము sampādyamu. n. That which is fit to be earned, గడింపదగిన. Also, (colloquially) getting, acquiring, earning. సంపాసారి sampā-sāri. n. A merchant, వైశ్యుడు. 'ద్వి కోటికిబడగెత్తి కోరువస్తువులు, పాటించియొసగు సంపాసారులార.' హరిశ్చ. ii.

(p. 1285) saṃskariñcu sam-skarinṭsu. [Skt.] v. a. To reform, improve, repair, make better. బాగుచేయు. To purify, sanctify, consecrate, శుద్ధిచేయు, ప్రతిష్ఠించు. To burn a corpse (శవమును) దహనముచేయు. సంస్కారము sam-skāramu. n. The act of making better or improving, reformation. చక్కచేయుట. The power of memory, any faculty or capacity. ఆనుభూతార్థసంస్మృతి. A purificatory or dedicatory rite or ceremony burning on the funeral pile, దహనము, కాల్చడము. Purification, శోధించడము, పన్నీరు పువ్వులను నీళ్లతో బట్టీలో వేసి అగ్నిసంస్కారము చేసి దించుదురు they put the roses in a still filled with water and by the application of fire make rose water. ఆ శవమును సంస్కారముచేసి వేసినారు they burned the corpse. సంస్కృతము sam-skṛitamu. adj. Purified, refined, exquisitely wrought, polished. పరిష్కృతమైన, చక్కజేయబడిన. The Sanskrit language. దేవభాష. సంస్క్రియ sam-skriya. n. Funeral ceremonies, such as burning the dead body. దహనము. Any purificatory or dedicatory rite. ఉపనయనాది. 'హుతవహసంస్క్రియల్ సలిపి.' R. v. 247.