(p. 21) akṣamu akshamu. [Skt.] n. A die to play with; dice; an axle. సొగటాలపాచిక, ఇరుగు. Terrestrial latitude. అక్షకర్ణము = The hypotenuse, especially of the triangle formed with the gnomon of a dial and its shadow; in astronomy, the argument of the latitude. అక్షాగ్రము, the end of an axle. అక్షాగ్రశీలము, a linch-pin; the pin which fastens the yoke to the pole. రుద్రాక్ష, the seed of Elcocarpus Ganitrus, or of Beleric Myrobalan, which is used as a die. అక్షావపనము, a dice-board అక్షతత్వము science of dice. అక్షవిద్య aksha-vidya. [Tel.] n. Gambling, dice-play. పాచికల ఆట. అక్షధూర్తుడు aksha-dhūrtuḍu. [Skt.] n. A game master, a gambler. జూదరి.

(p. 309) kēḍa kēḍa. [Tel.] adj. Harsh, cruel or wicked. ధూర్తుడు. కేడించు kēḍinṭsu. v. n. To part, to turn, to go aside. v. a. To shield off, turn, aside, or ward off. 'అంతకుపెనే నోయరిబలములు ద్రోణుండు గృపుడును ద్రోణసుతుండునుశల్యుండు గేడించిచనిరెయపుడు.' M. VI. i. 75. 'తలగక విరుగక సురుగక నలగక కేడింపక జోడింపక.' Zakk. iv. 104.

(p. 351) gaṭṭi gaṭṭi. [Tel.] adj. Hard, firm, strong, substantial. Tight. Able, clever, expert. Brave, courageous, resolute, smart, fine. Loud. గట్టిచెర close imprisonment. గట్టిబొట్టు Full sunna, or the circle -- Appa C. ii. 27. గట్టిమోపుగానుండేదారి a very heavy road. గట్టించు gaṭṭinṭsu. v. a. To load a gun, to beat into a hard mass. గట్టనచేయు. గట్టిగా or ఘట్టిగా gaṭṭi-gā. adv. Well, strongly. Properly, tight, fast. Eminently, especially, seriously, greatly. Loudly, aloud. గట్టిగా రావలసినది you must positively come. గట్టిగా చదువు read aloud. ఇల్లు గట్టిగానున్నది the house is in good condition or is solid-built. గట్టిచేయు gaṭṭi-chēyu. v. a. To make firm. పాఠము గట్టిచేయు to get a lesson by heart. వాడు ఇస్తానన్నమాటను గట్టిచేయుము you should make him keep his promise. గట్టితనము gaṭṭi-tanamu. n. Cleverness, ability. గట్టినాణెము gaṭṭi-nāṇemu. n. Bullion. గట్టినబోది gaṭṭina-bōdi. n. A game played by boys. కాళ. iii. గట్టివ gaṭṭiva. [గట్టి+వాయి.] n. An isolent man. ధూర్తుడు. గట్టివాడు gaṭṭi-vāḍu. n. An able or skilful man. సమర్థుడు. గట్టివాయి gaṭṭi-vāyi. n. A brawling woman. గయ్యాళి, ధూర్తురాలు.

(p. 488) ṭavara or ఠవర ṭavara. [Tel.] adj. Rash, headstrong, precipitate. Skilful, artful, clever. నేర్పరి. గడుసు, నెరజాణయైన, బేర జము, ధూర్తస్త్రీ.

(p. 598) duṇḍagamu or దుండరికము dunḍagamu. [Tel.] n. Villainy, dishonesty, crime, wickedness; a crime, a prank. ధూర్తత్వము, దౌష్ట్యము, కీడు. దుండుగీడు, దుండగుడు or దుండగాయ dunḍu-gīḍu. n. A wretch, scamp, blackguard, villian. తుంటరి. దుండగాయతనము dunḍagāya-tanamu. n. Dissipated conduct, forwardness.

(p. 601) duḍḍu duḍḍu [Tel.] n. A coin of the value, in some places, of four, and in others, of two annas. డబ్బు. Money in general. పైకము. Wealth. దుడ్డుగలవారు rich people. A club. గద. తలదుడ్డు a shepherd's crook. దుడ్డువలె నున్నాడు he is as strong as a club. v. n. To strike. Vēma. iii. 55. adj. Rough. మోటైన. దుడ్డుకర్ర or దుడ్డుకోల duḍḍu-karra. n. A club, stick or cudgel. లావుకర్ర. దుడ్డె duḍḍe n. A child, a boy, బాలకుడు. Kuchēlo. i. 54. ii.101. A naughty or wicked person. ధూర్తుడు, ధూర్తురాలు.

(p. 623) dhūrtamu dhūrtamu. [Skt.] adj. Outrageous, rude, violent. ధూర్తుడు or ధూర్తు dhūrtuḍu. n. A violent man, a villain. A cheat, మోసకాడు.

(p. 624) dhaurtyamu Same as ధూర్తత్వము. (q. v.)

(p. 910) bōlu bōṭu. [Tel.] n. A projection in a hill, &c. కొండమెండలగువానియందు ఉబ్బు గానుండుచోటు adj. Clever, ప్రౌఢమైన. Forward, ధూర్తుడైన.

(p. 920) bhāṇamu bhāṇamu. [Skt.] n. A kind of drama. నాటకభేదము. A short poem or novel. A dramatic monologue. ధూర్తస్యై కాహచరితంభాణమిత్యభిధీయతే.

(p. 1019) mṛgamu mṛigamu. [Skt.] n. An animal in general, పశువు. A wild animal. క్రూరచతుష్పాజ్జంతువు. A deer, gazelle, antelope. జింక, లేడి. పశుపక్షి మృగములు cattle, birds, and beasts. మృగగ్రీవుడు a certain demon, having the neck of an antelope. మృగనయన a gazelle-eyed girl, having eyes bright and black as those of fawn. మృగతృష్ణ mṛiga-trishṇa. n. A mirage; vapour that looks like water in the distance. ఎండమావి. మృగదంశకము mṛiga-damṣakamu. n. The deer-seizer, i.e., a dog. కుక్క. A bear, ఎలుగుగొడ్డు. మృగధూర్తకము mṛiga-dhūrtakamu. The deer-snarer, i.e., a fox. నక్క. మృగనాభి or మృగమడము. mṛiga-nābhi. n. Musk, produced by the muskdeer. కస్తూరి. మృగపతి or మృగరిపువు mṛiga-pati. n. The lord of beasts: a lion, సింహము. మృగయ mṛigaya. n. The chase: hunting. వేట. మృగయుడు mṛigayuḍu. n. A huntsman, a man of the woods. వేటకాడు, బోయడు. మృగవాహనుడు mṛiga-vāhanuḍu. n. The deer-bearer, i.e., a breeze, as bearing the deer along. వాయువు, జింకరువుతు. మృగశిర or మృగశీర్షము mṛiga-ṣira. n. The name of the fifth lunar mansion. అగ్రహాయణి, మృగశిరానక్షత్రము. మృగాంకుడు mṛig-ānkuḍu. n. The 'fawn bearer': he who has a deer for his banner or ensign, చంద్రుడు. మృగాజీవము, మృగాదనము or మృగాదము mrigā-jīvamu. n. The fawn-eater, i.e., leopard. సివంగి, చిరుత. 'హరిపుండరీక మృగాదభల్లూక.' SD. vi. 15. మృగాజీవుడు mṛigā-jīvuḍu. n. A huntman, బోయవాడు. మృగాక్షి or మృగేక్షణ mṛig-ākshi. n. A woman with eyes like a gazelle, a beautiful lady, లేడికండ్లవంటి కండ్లుగలది. మృగి mṛigi. n. A female antelope, పెంటి లేడి. మృగీమదము mṛigī-madamu. n. Musk, produced by the మృగి, కస్తూరి. H. iv. 1. మృగేంద్రము or మృగేంద్రుడు mṛig-ēndramu. n. The lord of beasts, i.e., the lion, సింహము.

(p. 1071) rāga rāga. [Tel.] n. A bad creature, దుష్టుడు. లాగదాగుడురాగ a serpent, సర్పము. 'లాగదాగుడురాగ ప్రోగులిడెడుప్రోడ.' (Aṭasṭsa Telugu Rāmayan,) i.e., Siva, the hero who wears as an earrring a serpent that hides in a hole. An adulteress, జారిణి. A proud or wicked man, ఉద్ధతుడు, ధూర్తుడు. adj. Shrewish wicked. గయ్యాళి, దుష్ట, చెడుగరమైన. 'కూతురురరాగైన మాతతప్పు అశ్వంబుచెడుగైన నారోహకుని తప్పు.' Nrisim. §. 12. రాగతుంగ a kind of grass called భద్రముస్తకము. రాగతనము rāgatanamu. n. Envy, malice. మాత్సర్యము. 'లోగనించు కైనరాగతనంబునదో చివలువలెల్ల దాచినావు గీజుపోరకిమ్ము నేజవవలెనన్న.' Appa kavi. ii. 36. రాగంట్లమారి rāganṭla-māri. n. A blackguard, a villain. పోకిరి, గండాగుండి. 'వాడు నానాటికభివృద్ధివరలబెరిగి, కాకలనుదీరిగడిమీరిగట్టిసారి, రాలుగాయతనాన బేరజపుదారినారితేరినే రాగంట్లమారియయ్యె.' H. v. 126.

(p. 1242) śaṭhamu ṣaṭhamu. [Skt.] adj. Wicked, depraved, deceitful, crafty, దుష్టమైన, చెడ్డ. కుటిలమైన. శఠత or శఠత్వము ṣathata. n. Craftiness, deceit, wickedness. ధూర్తత, దుష్టత. శఠన ṣathana. n. Jealousy, envy, అసూయ, శఠించు or శఠియించు saṭhintsu. v. a. To abuse, revile. దూషించు. 'అతని భటులను వాగార్భటులను శఠించికదిమిరి.' Bhanumat. iii. 28. శఠుడు ṣaṭhuḍu. n. A blockhead, fool, cheat, rogue, rascal, జడుడు. మూఢుడు, ధూర్తుడు, కుటిలుడు.

(p. 1269) saṃ or సమ్ sam. [Skt.] prefix. When used with Skt. nouns and adjectives, it means beautiful, చక్కని. Much, very, మిక్కిలి. Places before verbs, it means Well, చక్కగా. See. సంక్షోభము, సంక్షోభించు, సంఘటిల్లు, సంచరించు, సంచలించు, సంతుష్టి, సందర్శించు, సంపూర్ణము, సంపూర్తి, సంప్రాప్తి, సంప్రీతి, సంయుక్తము, సంయుతము, సంయోగము, సంరక్షించు, సంస్తుతి, &c. It also means With, together with. సమంచితము worshipped, revered, పూజ్యమైన. సమధికము exceeding, abundant, plentiful, ఎక్కువైన, మిక్కుటమైన, మిక్కిలి అధికమైన. సమన్వితము joined, united, combined, కూడుకొన్న. సంయుక్తమైన. సమర్పించు to give to the great, to offer presents to superiors. పూజ్యులకు ఇచ్చు. సమర్పితము offered, presented, given to superiors, పూజ్యులకు ఇవ్వబడ్డ. సమర్పణ giving to superiors, a thing presented to the great, an offering, పూజ్యులకు ఇయ్యడము పూజ్యులకు ఇచ్చిన వస్తువు. సమవధానంబుతో attentively, జాగ్రతతో. సమాకర్షి far spreading, as scent. సమాకీర్ణము dishevelled, shed, scattered, sprinkled, intersprersed, చల్లబడ్డ, వెదచల్లబడ్డ. సమాగతము that which is come right, చక్కగావచ్చిన; got, obtained, పొందిన. సమాగమము union, junction; a coming, arrival. coming together, meeting, assembling. చేరడము, కూడడము. కలియడము. రావడము. సమాదరము respect, esteem, honour, సన్మానము, మర్యాద. సమాదృతము respected, esteemed, సన్మానించబడ్డ. గొప్పచేయబడ్డ. సమాశ్లిష్టము embraced, కౌగిలించుకొన్న. సమాశ్వాసము consolation, condolence, soothing, comforting, సాంత్వనము, ఓదార్చడము. సమిద్ధము shinning, glowing, blazing, ప్రకాశమానమైన. 'ఏదేవుచారుసమిద్ధకళాంశసంభవులలము పద్మజభవులునేను.' BX. 68. సముచితము proper, right, fit, యోగ్యమైన, న్యాయమైన. సముచ్ఛ్రయము height, elevation, ఔన్నత్యత; opposition, వినోధము. సముచ్ఛ్రాయము height, elevation, ఔన్నత్యము. సముచ్ఛ్రితము high, tall, lifted up, raised, పాడుగైన, ఉన్నతమైన. సముచ్ఛ్రితుడు he who is high or elevated, ఉన్నతుడు. సముఝ్ఘితము abandoned, left, quitted. త్యజింపబడ్డ, విడువబడ్డ. సమత్కటము much, excessive; drunk, mad, furious; superior, high, మిక్కుటమైన, తాగి మదించిన, వెర్రి, శ్రేష్ఠమైన, ఉన్నతమైన, సముత్సుకము high, lofty, tall, ఉన్నతమైన. నముతుకము zealously active, fond of, attached to, మిక్కిలి అభిలాషగల. సముత్సుకుడు one who is eager, ఆశగలవాడు. యాత్రా సముత్సుకుడై wishing to make a journey. సముదంచితము worshipped; thrown up, tossed. పూజితమైన, విసరబడ్డ, వ్యాపింపబడ్డ. సముదగ్రము high, tall, large, vast, ఉన్నతమైన, స్థూలమైన, సముదగ్రత height, tallness, largeness, ఔన్నత్యము, స్థౌల్యము. సముదీర్ణము generous, great, excellent, intense, దాతయైన, దివ్యమైన. 'సముదీర్ణవాహుదర్పోజ్వలులైన పుత్రులు.' M. XV. ii. 185. సముద్గతము produced, born, పుట్టిన, ఉత్పన్నమైన. సముద్గమము birth, production, ఉత్పత్తి, కలుగడము, సముద్దండము violent, fierce, ప్రచండమైన, సముద్యతము ready, prepared, సిద్ధమైన. సముద్ధతము rude, ill mannered, misbehaved, మోట, పెడసరమైన, ధూర్తమైన. సముద్ధతి ill behaviour, effrontery, audacity, misbehaviour, ధుర్తత, దుర్మార్గము. 'తనరొమ్ముకరసముద్ధతి గ్రుద్దుకొనుచు.' Sar. D. 420. సముద్ధతుడు a boor, a clown, ధూర్తుడు. సముద్ధరణము drawing up, raising, lifting (as water from a well, &c.) నీళ్లుతోడడము; eradicating, వేరుతో పెరకడము. సముద్ధురము heavy, thick, gross, full, గురువైన, సంపూర్ణమైన. సముద్ధూళించు to smear oneself (with ashes), (విభూతి) పూసికొను. సముద్బూషించు to praise, స్తుతించు. సమున్నద్ధము proud. గర్వించిన, సమున్నద్ధుడు a proud man, a wiseacre, చదువురాకపోయినను తన్ను చదువరిగా నెంచుకొనువాడు. సమపస్థితము arrived, present, ready, near at hand, సమాగతమైన, ప్రస్తుతపు. తటస్థమైన, సముపేతము having, possessed of, కూడుకొన్న. సమ్మిళితము mingled, కలపబడిన. సమ్మేళనము meeting, joining, mixing, చేరడము. కలియడము సమోపనివాసుడు a by-stander, he who was present, పక్కన ఉండినవాడు. అక్కడనుండినవాడు. సమ్మోదము great pleasure, delight or joy, మిక్కిలి సంతోషము సమ్మోహము or సమ్మోహనము bewilderment, fascination, stupefaction. దిగ్భ్రమ. సమ్మోహిని or సమ్మోహినిగా in common, not separately. పొత్తుగా. సమ్మోహిని ఉన్న కొంతబాడవపొలము a certain boggy spot.

(p. 473) zanta or ౛ంతి ḍzanta. [Tel.] n. A wicked woman, a hag, a jade. ధూర్తురాలు.