(p. 60) anvarthamu an-v-arthamu. [Skt.] adj. Descriptive, expressing the properties or attributes. సార్థకమైన. అన్వర్థనామము a name which suits one's character. అన్వర్థ సంజ్ఞ a significant term, a term whose meaning is intelligible in itself.

(p. 62) aparamu a-paramu. [Skt.] adj. Other, another, latter. అన్యము, ఉత్తరము. అపరక్రియలు n. Obsequies, funeral rites. దినవారాలు, కర్మాంతరము. అపరధాన్యములు or అపరాలు or అపరదినుసులు other kinds of grain, miscellaneous grains, all sorts of grain in pods, such as beans, &c. కాయధాన్యములు. One verse says. 'ఉత్తరే పూర్వసస్యాని అపరస్యానిరేవతౌ.' అపరనామము n. A second name. రెండో పేరు. అపర భాగము n. The hind part, వెనుకటి భాగము. అపరమంత్రములు n. Funeral prayers. అపరరాత్రి midnight, the latter half of the night. అపరలోకము another world. అపరవారధి the western ocean. వాడు పూర్వాపరములు చేయించగలడు he is qualified as priest to solemnize both the marriage and funeral rites. అపరాహ్నము or అపరాహ్ణము [Skt. అపర+అహ్నము.] n. The afternoon. రెండు ఝాములకు మీదికాలము.

(p. 69) abhidhānamu or అభిధేయము abhi-dhānamu. [Skt.] n. A name, an appellation, a title నామము, పేరు. అభిధాయకము adj. Designated. పేరుగానుండే ఈ శబ్దములు ప్రథమావిభక్త్య భిధాయకములుగావున as these words express the nominative.

(p. 71) abhivandanamu abhi-vandanamu. [Skt.] n. Sanitation, prostration. నమస్కారము,దండము, మ్రొక్కు. అభివాదనము abhivādanamu. [Skt.] n. Salutation, prostration, reverence. ప్రణామము, నమస్కారము గోత్ర నామములు చెప్పి పాదములు తాకునట్లు , అభివాదకుడు one who salutes by falling at one's feet.

(p. 496) ḍoṅku ḍonku. [Tel.] v. n. To lie hidden: to hide or disappear, to shrink or retreat. అడగు. To dry up. ఇంకు, ఎండిపోవు. Swa. iii. 73. n. A dent in a stone. Crookedness. వంకర. డొంకునామము a crooked mark on the forehead.

(p. 530) tiru tiru. [A Tamil word for Skt. శ్రీ.] adj. Blessed or holy. (This is used in a variety of ways by Vaishṇavites.) తిరుకాపు tiru-kāpu. n. Adorning the god. దేవతనలంకరించుట. తిరుకొలను a sacred tank, పుష్కరిణి. తిరుచూర్ణము the sacred powder used to mark the forehead by the Vaishṇavites, శ్రీచూర్ణము, తిరునామము, వైష్ణవబొట్టు. తిరుమణి [మణి = మన్ను] the sacred earth, a kind of white clay used in making the sectarian mark (నామము). తిరుపగూడ a small basket in which the తిరుమణి and other things are kept. తిరుపతి tiru-pati. n. A town, Tripati తిరుమల. తిరుమజ్జినము tiru-majjanamu. n. The sacred bath given to an idol. దేవతాభిషేకము. తిరుమన్ను same as తిరుమణి. తిరుమాళిగ tiru-māḷiga. n. A Vaishṇavite's word for a house (వైష్ణవపరిభాష యందు) గృహము.

(p. 608) dēvuḍu dēvudu. [Skt.] n. God. A deity, దేవత, వేలుపు. దేవ dēva. adj. Of God, దేవుని యొక్క. దేవకాంచనము dēva-kānchanamu. n. A certain tree. Bauhinia purpurea. దేవత dēvata. n. A deity, generally a goddess; but also a god, వేలుపు, దేవుడు. గ్రాందేవత the village goddess. దేవతరువు దేవతరువు dēva-taruvu. n. A heavenly tree, కల్పవృక్షము. A venerable tree. దేవతాజీవము dēvatā-jīvamu. n. A godlike or harmless creature. 'ఆ తెలివి యెరుగనట్టి దేవతాజీవుల, వనరిదెచ్చబిడ్డవలెనుసాకి, పాపమెరుగకంతబట్టి చంపుదురయా.' Vēma. దేవతాడిచెట్టు dēvatāḍi-cheṭṭu. n. The tree called గరాగరీ. Andropogon serratus. డావరడంగిచెట్టు. దేవత్వము dēvatvamu. n. Divinity, deification, apotheosis. 'అశ్మాపియాతిదేవత్వం మహద్భిఃసుప్రతిష్ఠితః. ' A stone even attains divinity when consecrated by the noble. (Hitopadesa. i. 45.) దేవదత్తము dēva-dattamu. n. Lit. the gift of god. The name of the conch of Arjuna, అర్జునునిశంఖము. దేవదత్తుడు and యజ్ఞదత్తుడు are two names in Sanskrit Law or Logic like John Doe and Richard Roe, or Titius and Seius, or Omar and Zeid in Arabic Law. దేవదారువు dēva-dāruvu. n. The Cedar: the Himalayan Cedar. Cedrus deodara. (Watts.) commonly called deodar. The Erythroxylon dreolatum (Linn.) Uvaria longifolia. Rox. iii. 664, 666. సురవృక్షము, అమరద్రుమము. Chittagong wood; usually called cedar. చారలదేవదారువు the Trincomalli wood. Berrya ammonilla (Watts.) దేవదాసి dēva-dāsi. n. A dancing girl employed in a temple. దేవనాగరి dēva-nāgari. n. The name of the character in which Sanskrit is usually printed. దేవభూతము or దేవసాయుజ్యము dēva-bhūtamu. n. Divinity, దేవత్వము. దేవమణి dēva-maṇi. n. A fortunate curl on a horse's neck. గుర్రముమెడసుడి, అశ్వములకు ఉండే సుడివి. శేషము. చింతామణి, మహామేద అనే చెట్టు. R. i. 131. Also, కాస్తుభము. (q. v.) దేవమాతృకము dēva-mātṛikamu. n. A country or land which is dependent on providence, i.e., watered by rain only, not by streams. వృష్ట్యంబుసంపన్న వ్రీహిపాలితదేశము. వాననీళ్ల చేత పండే పైరులుగల దేశము. దేవయజ్ఞము dēva-yagnyamu. n. The body sacrifice called వైశ్యదేవము. A sacrifice, హోమము, వేలిమి. దేవయానము dēva-yānamu. n. The car or vehicle of a god, దేవతావిమానము. దేవర dēvara. n. God. దేవుడు. A lord or master స్వామి. My lord, Sir. A title of respect used in addressing superiors. దేవరవారు your honour. ఇంటిదేవరలు household deities. కులదేవతలు applied particularly to the manes of married women, ముత్తైదువలు. Your reverence, a phrase among Jangams. జంగములకు శ్రేష్ఠనామము. దేవలుడు dēvaluḍu. n. A temporary paid priest or incumbent. A term of contempt, like priestling. A sacristan, beadle, or attendant in a temple, గుడిలో దేవుణ్ని పూజచేసేవాడు, తంబళవాడు, నంబివాడు. దేవళము dēvaḷamu. n. A temple, గుడి, దేవాలయము. దేవవర్ధకి dēva-varthaki. n. The 'artist of the gods,' a title of Visvakarma. దేవసరులు dēvasarulu. n. A sort of grain. దేవాంబరము dēv-āmbaramu. n. A sort of cloth. BD. iii. 120. దేవాజీవి or దేవాజీవుడు dēvā-jīvi. n. An attendant on an idol, దేవలుడు; a godlike creature, one that does no harm, as a bird. దేవాదాయము dēv-ādāyamu. n. The income of a temple. An endowment to a temple, land given for the unkeep of a temple, land given for the unkeep of a temple free of all rent. గుడిమాన్యము. దేవానాంప్రియము dēvānām-priyamu. n. Lit. The beloved of the gods, i.e., a goat. మేక. దేవానాంప్రియుడు dēvānām-priyuḍu. n. A foolish or ignorant man. మూర్ఖుడు. దేవాయుధములు dēv-āyudḥamulu. n. Stones and cudgels. రాళ్లు దుడ్డుకర్రలు. (దేవశబ్దమునకు యజ్ఞము అర్ధముచేసి యజ్ఞమందు ఆయుధములు రాళ్లు దుడ్లు మొదలైనవి గలవు గనుక ఆ సంబంధమునుపట్టి యీ పదము ప్రయోగించినారు.) A. vi. 100. దేవాలయము dēv-ālayamu. n. A temple. దేవళము. దేవి dēvi. n. A goddess, particularly Parvati. A queen. Cf. పుట్టపుదేవి. Madam. Lady. దేవేరి or దేవెరి dēvēri. n. A queen, a lady. దొరసాని, రాజపత్ని.

(p. 644) nāmamu or నామధేయము nāmamu. [Skt. cf. Eng. 'name'.] n. A name, appellation, title. The unright mark drawn in the forehead by the Vaishṇavites. నొసట పెట్టుకొనే బొట్టు. నామాంకితము placing one's name in a (poetical) dedication, &c. నామకరణము nāma-karaṇamu. n. The ceremony of naming a child. Christening. బిడ్డలకు పేరు పెట్టుట. నామకార్థము for name's sake, nominally. నామమడుచు nāmam-aḍaṭsu. (నామము+అడచు.) v. t. To kill. చంపు భార. స్త్రీ. ii. నామముపెట్టు to leave one's mark upon a man, i.e., to deceive or ruin him. నామము పెట్టుకొను to draw lines upon one's own forehead. నామదుంప nāma-dumpa. n. The water plant called Rumex aponogeton. Rox. ii. 210. నామాలకోడి or నామంకోడి The coot, Fulicaatra. నామాలపిట్ట or దాసరిపిట్ట nāmālapiṭṭa. n. The Southern Scimitar Babbler. Pomatorhinus horsfieldii (F.B.I.)

(p. 644) nāmālapilli nāmālapilli. [Tel.] n. A sort of wild cat with four upright lines on the forehead. Fclis rubiginosa. Jerdon. నాములుతీయు nāmulu-tīyu. (నాము = నామము.) v. n. To reed wood in carpentry, to carve it with parallel upright lines, resembling the Vaishṇavite marks.

(p. 665) nī nī. [Tel. the root of నీవు.] pron. Thou. 'నీ చెప్పిన మోయిచూడగ.' M. VIII. ii. 417. నీపోవుతెరువున' M. v. ii. 286. నీ nī. the infl. of నీవు. adj. Thy. 'తగనీలోమహింపుము' Consider in your heart. M. v. ii. 103. నీతి nīdi. adj. Thine. ఇది నీదేనా is this thine? నీడు nīdu. adj. Thy. నిదునామము thy name.

(p. 686) paṅga panga. [Tel.] n. A fork, as the forked branch of a tree. పంగగా panga-gā. (adv.) Astride, with the legs apart. పంగటి pangaṭi. adj. Stretching out like the prongs of a fork. 'అనుకు వెల్లడిగందమున నాభి నుండి మూపులదాక పంగటి పూతపూతి.' Vaija. iv. 57. పంగటించు panga-tinṭsu. v. n. To straddle or open the legs far apart; to sprawl. పంగటికాళ్లవాడు pangaṭi-kālla-vāḍu. n. A bandy-legged man. దొడ్డికాళ్లు గలవాడు. పంగనామము a fork-like mark worn on the forehead by the Vaishnavaites, పడుమ ఎడము గల్పు పంగివలె తీర్చిన తిరుమణి, as distinguished from పంగనామము, a mark which has no broad fork like branches. పంగలుగుంజ a forked post such as rafters rest on. పంగలకర్ర a forked stick. మూడుపంగలయీటె a trident shaped spear.

(p. 718) pariṇatamu pariṇatamu. [Skt.] adj. Ripe, mature, పక్వమైన. Bent, bowed. 'పరిణతాపముల్.' Vasu. iv. 6. n. A butting elephant, an elephant stooping to strike with his tusks. పరిణతి pariṇati. n. Bending, bowing. వమ్రత, వంగడము. 'నిజంబరయగక్షేత్రజ్ఞుడు పరిణతిగల యతడు సత్వపదవిదుడునుడీ' M. XIV. ii. 228. A technical expression for a set of verbs. భూజ్వాదిః, పరిణతిః, భూసత్తాయాం, బిజయె అనే ధాతువులు అదిగాగల కొన్ని క్రియలకు పారిభాషికనామము. త్రివిధమైన క్రియలో నొకటి పరిణద్దము pariṇaddhamu. adj. Bound, tied, possessed of. కట్టబడిన, కూడుకొన్న. 'భయదన్ఫురణాపరిణద్ధముర్తియై.' M. IV. ii.131. పరిణమించు pariṇaminṭsu. v. n. To be glad. సంతసించు, ఆనందించు. 'సీ పరిణమించిరి ధరా మరపురంధ్రీహస్త ఘటితచేలాంచలగ్రంధికలన.' Swa. v. 117. To become metamorphosed, transformed, changed. వికారమునుపొందు, ప్రకృత్యవ్యధాభావము అగుట. 'మజులమంజరీమహిత సౌభాగ్యంబు పరివృత్తకుచవృత్తిపరిణమింప.' Swa. vi. 99. v. a. To cause to rejoice, సంతోషింపజేయు. పరిణయము parinayamu. n. Marriage. పెండ్లి. పరిణామము pari-ṇāmamu. n. Metamorphosis, transformation, change of form or state. వికారము, మారురూపు. Maturity, fulness, ripeness, పరిణామదర్శి one who looks forward to the end. Joy, gladness, యాతనికి, బాదినాయుడు కడుపరిణామమంది.' Pal. 85. 10. Health, prosperity, welfare, క్షేమము, సుఖము. పరిణామశూల pari-ṇāma-ṣūla. n Pain caused by indigestion, gastritis.

(p. 763) puṇḍramu punḍramu. [Skt.] n. A mark worn on the forehead. నుదుటినామము. A blackish red variety of sugar-cane, నలుపుకలిసిన యెర్ర చెరుకు. A white lotus, తెల్లతామర. త్రిపుండ్రము the cross mark. ఉర్ధ్వపుండ్రము the upright mark. పుండ్రేక్షువు punḍr-ēkshu-vu. n. The white sugar-cane. పుండ్రేక్షు శరాసనుడు an epithet of Manmadha.

(p. 797) pēru pēru. [Tel.] n. A name, an appellation. నామము. Fame, celebrity, notoriety, కీర్తి. A long loose necklace, దండ. దొంగయని పేరుపడినాడు he is notorious as a thief. మంచివాడని పేరెత్తినాడు he is well known as a good man. నిన్నుకొట్టకుంటే నాపేరు రాయుడుకాదు if I do not beat you my name is not Rama. నానుపేరుగలకంఠి a kind of necklace. adj. Great, అధికము. Large, పెద్ద. పేరోడ a large ship. Vish. iii. 393. పేరెండ fierce sunshine. ib. vi. 304. పేరలుక great anger. T. iii.86. 119. పేరురము a broad breast. పేరెలుగెత్తి పలికిరి they spoke aloud. R. v. 220. పేరంగద a great misfortune, మహత్తైన ఆపద. పేరెలమి great joy. M. XIII. i. 242. పేరుంగరము pēr-ungaramu. n. A ring with one's name cut on it, a signet ring, పేరుచెక్కిన ఉంగరము, సిఖాఉంగరము. పేరు or పేరుకొను pēru. v. n. To congeal, curdle, harden or thicken, as melted butter or curds. ఘనీభవించు, దట్టమగు. పాలు పేరబెట్టినది she set the milk to curdle. To increase, అతిశయించు. పేరుకొను or పేర్కొను pēru Konu. v. a. To call one by his name to call, to utter. పేరుపెట్టి పిలుచు, పిలుచు, ఉచ్చరించు. To praise, స్థుతించు. 'భయకంపితద్గదకంఠనాదియై జనకునితల్లిబేరుకొని సంతతముల్ పరిదేననంబు మానని నృపకన్య నూరడిల నమ్మికమాటలు బల్కి.' Vish. vi. 220. పేరుకోలు pēru-kōlu. n. Calling one by his name, &c. పేరు గ్రుచ్చు or పేరుకూర్చు pēru-gruṭsṭsu. v. a. To call one by his name, పేరుపెట్టిపిలుచు. To tell to say, to mention. చెప్పు, ఉదహరించు. పేర or పేరట pēra. adv. In the name of, in one's name. By name. నా పేరట వ్రాసినాడు he wrote to my name, i.e., wrote to me. నా పూర్వులపేరట పుట్టినమాన్యము a grant made to my ancestors. తల్లి పేరట ఒక పల్లె కట్టెను he built a village in his mother's name. In translation into English we omit 'name.' దినాలపేరట in course of time. పేరి pēri. adj. Named, by name, videlicet, id est. పేరుగల, 'శాంత పేరికాంతాలలామ' a woman named Sānta. R. ii. 139. పేరిటి pēriṭi. adj. Directed to, bearing the superscription of, as అతని పేరిటి౛ాబు a letter for you. నీపేరటివాడు a man bearing your name. పేరుపెట్టు pēru-peṭṭu. v. n. To name, to give newly a name or appellation. పేర్వేర pēr-vēra. adv. Name by name. ప్రతిమనిషియొక్కయును పెరుపెట్టి. 'పేర్వేరబొమ్మల పెండ్లిండ్లు సేయుచు నబలలతో డవియ్యంబులందు.' B. X. 1818. (Rukmini kalyan.) పేరడవి pēr-aḍavi. (పేరు+అడవి.) n. A great forest, a wilderness. మహారణ్యము. పేరాముదము pēr-āmudamu. (పేరు+ఆముదము.) n. The large kind of castor oil tree, పెద్దాముదము as opposed to చిట్టాముదము, a smaller species. పేరోలగము pēr-ōlagamu. n. A great court, or assembly. నిండుసభ. పేరుడు pēruḍu. n. The act of congealing, or thickening. పేరుకొనుట, ఘనీభవించుట. పేరుచు or పేర్చు pēruṭsu. v. n. To excel, అతిశయించు, విజృంభించు. To pile, to heap up. To increase, to enlarge: to display. ఒకటిమీద నొఖటిని వరుసగాపెట్టు, విశేషింపజేయు. చితిపేర్చిరి they prepared a funeral pile. 'ఇనుమును రాగియు దగరంబును వెండియు బసిండియును, బ్రభూతములై పేర్చిన సిరిజేయగమోపెడు గనులెడసెడ పెక్కుగలవు శారవనాధా.' M. VI. i.50. పేరుపు or పేర్పు pērupu. n. The act of arranging things one over another, the act of heaping or piling up. ఒకటిమీద నొకటి పేర్చుట. A potsherd, కుండపెంకు. పేరుమాను n. A large tree, పెద్దమాను.

(p. 828) pratināmamu prati-nāmamu. [Skt.] n. A second name or alias. మారుపేరు.