(p. 138) iruku iruku. [Tel.] n. A strait, difficulty, distress, narrowness. Closeness, contact. adj. Narrow, tight, squeezing. ఇరుకు v. n. To be squeezed, stuck in. ఇరుకటము or ఇరుకాటము irukaṭamu. n. A narrow place. ఇరుకుచోటు. ఇరుకుమాను iruku mānu. n. Posts set in a gate-way (i.e., పంగలకర్ర). to exclude cattle but admit men; a turnpike. ఇరికించు or ఇరికించుకొను irikinṭsu. v. a. To insert, poke in, stick in. ఇరికికొను or ఇరుక్కొను iriki-konu. v. n. To get in; stick, be caught, be inserted, be entangled.

(p. 289) kundiñcu kundinṭsu. [Tel.] v. a. To grieve, to afflict, to crush. 'డెందముగుందింపంగారు.' R. v. 73.

(p. 294) kudupu kudupu. [Tel. from కుదియు or కుదులు.] v. a. To shake. n. Shaking. A man born lame. స్వభావమున కాలు లేనివాడు, పంగువు. (కాశీ. v.)

(p. 349) gandhamu gandhamu. [Skt.] n. Smell, odour, వాసన. శ్రీగంధము or మంచిగంధము sandal wood. రక్తగంధము red sandal wood. కట్టువస్త్రంబుల గంధంబునలది smearing his clothes with sandal. గంధకారి gandha-kāri. n. A perfumer. బుక్కావాడు. A. iv. 36. గంధగజము gandha-gajamu. n. A proud and fierce elephant or one in rut. మదపుటేనుగు. గంధతరువు gandha-taruvu. n. The sandal tree. గంధపట్టెలు See గందపట్టెలు. గంధపుకొండ gandha-pu-konḍa n. A name for Mount Malaya. గంధపొడి gandha-poḍi. n. Perfume powder. గంధపొడి అంగడి a perfumer's shop. గంధఫలి gandha-phali. n. The Marigold. సంపంగి. (q. v.) A. v. 139. గంధమాదనము gandha-mādanamu. n. Name of a certain hill. గంధమార్జాలము or గంధమృగము gandha-mārjālamu. n. The civet cat. పునుగుపిల్లి. గంధరసము gandha-rasamu. n. Myrrh బోళము. గంధరాజము gandha-rājamu. n. Perfume. Civet ౛వ్వాది. A. iv. 174. గంధవాహుడు gandha-vāhuḍu. n. The scent bearer, i.e., the air. గంధసారము gandha-sāramu. n. Sandal. చందనము. గంధేభము gandhē-bhamu. n. An elephant in rut. గంధోత్తమము gandhōttamamu. n. Wine. మద్యము. Dasav. IX. 149.

(p. 372) guṇḍu gunḍu. [Tel.] n. A round stone. A cannon ball or bullet. ఫిరంగిగుండు. A lump. A weight (or stone) for scales. A hill పర్వతము. గుండుగుర్రము a stallion or stone horse. వెండిగుండు name of a kind of dog. భైరవుడు, 'కత్తెరసంపంగి, వెండిగుండు' Manu. iv. 42. A polishing stone used by masons in plastering. కసిలెగుండు the iron hoop that forms the lip of a leathern bucket. adj. Round, globular, spherical. గుండుకొట్టు gunḍu-koṭṭu. n. To smoke the drug called bhang. gunḍu-kōvi. n. A small cannon, a swivel. పెట్లదిమ్మ. See గుండుగిలు gunḍu-gilu. v. n. To move in a circle. చుట్టుపడు. గుండుగుత్త gunḍu-gutta. n. An all-round settlement, i.e., a lease which covers all rights and privileges. సమస్త స్వాతంత్య్రముతో ఇచ్చే గుత్త, బిల్మక్తా. గుండుకొను or గుండుగూడుకొను gunḍu-konu. v. n. To unite, to make one common effort. To surround చుట్టుకొను. 'అప్పుడందరును హాహాకారంబులన్ గుండుగూడుకొని సవరింపంగ.' G. ix. 65. గుండుములుగాడు gunḍu-mulupu-gāḍu. The Nightjar or the goatsucker, గుండువేయు gunḍu-vēyu. v. n. To fire a gun: to die. గుండు వేసి కాల్చు to fire a ball at. గుండుసూది gunḍu-sūdi. n. A pin. గుండ్రాయి gunḍ-rāyi. n. A round stone or stone pestle. గుండ్లదండ or గుండ్లపేరు gunḍla-danḍa. n. A necklace of beads.

(p. 370) guṃza gunza. [Tel.] n. A post, a prop, a small pillar of wood. స్తంభము. పంగలగుం౛ a forked stick used as a prop. పోటిగుం౛ the same but larger.

(p. 449) cuṭṭu ṭsuṭṭu. [Tel.] v. a. To go about, to go round. To roll, wrap up, to wind up, to encircle or clasp in an embrace. To hem in, surround, to overtake (as sin does). To draw a circle. To make small ciphers, thus: సున్నచుట్టు, క్రారావడిచుట్టు to write o or ; పాగాచుట్టు to tie a turban. చుట్టుకొను or చుట్టుపారు to surround, hem in, roll up. To turn, to go round. దోవచుట్టుకొని వేళ్లుచున్నది here the road makes a sweep. చుట్టు n. A turn, a round, a circuit, a circumference. A turn or bout: a time. A toe ring, worn by women కాలియుంగరము, తలచుట్టు a turban. గోరుచుట్టు a whitlow. ఎన్నిచుట్లు చెప్పేది how often am I to tell you? చుట్టు adj. & adv. Around, round about, out of the direct way. చుట్టలుగు, చుట్టువాలు or చుట్టుకైదువు ṭsuṭṭ-alugu. (చుట్టు+అలుగు.) n. The Discus of Vishnu చక్రమనే ఆయుధము. R. iii. 42. చుట్టిల్లు a round hut without posts or pillars: చుట్టివచ్చు to go round anything; ప్రదక్షిణముచేయు. To surround పరివేష్టించు. చుట్టుకొల్లారము, చుట్టుకొల్లారు or చుట్టుమాలె ṭsuṭṭu-kollāramu. n. A house built round an open area, with a chamber at each corner and a gallery between. చుట్టుగుల్ల ṭsuṭṭu-gulla. n. A volute shell. గుండ్రని శంఖము. చుట్టుదల ṭsuṭṭu-dala. n. The act of surrounding చుట్టుట. చుట్టుతిరుగు ṭsuṭṭu-tirugu. v. n. To go the rounds, as a patrol. చుట్టుపట్టు ṭsuṭṭu-paṭṭu. n. All sides. Roundabout. చుట్టుపడు ṭsuṭṭu-paḍu. v. n. To fall out of the direct route: to go round. చుట్టుముట్టు ṭsuṭṭu-muṭṭu. v. n. To encamp around, besiege, hem in, surround. Vish P. viii. 64. చుట్టువేదెము ṭsuṭṭu-vēḍemu. n. Riding a horse round the ring. Dasav. X. 145. గుర్రపుమండలగతి. చుట్టువేలు or చుట్టనవేలు ṭsuṭṭu-vēlu. n. The forefinger. 'చుట్టువేలునచక్కచూపంగగలవే.' R. iv. 167. చుట్టూరు ṭsuṭṭ-ūru. adv. Roundabout.

(p. 610) doḍḍi doḍḍi. [Tel.] n. A yard. A backyard, a stable or byre. పెరడు. adj. Crooked, వంకరయైన. దొడ్డికాళ్లు bandy legs, పంగటి కాళ్లు. దొడ్డివల a kind of net, ఒకదినుసువల. కాళ. iii.

(p. 611) dobba dobba. [Tel.] n. A piece of flesh. A clot of blood. ముద్ద. The outer side of the thigh,. A pool or puddle. నెత్తురుకండ. 'తిరుగక విరుగక యాభి కరమేషములాహనంబుగానింపంగా సరిరెంటినడుమ నెత్తురు దొరుగన్ బ్రవహించి నిలిచి దొబ్బలుకట్టెన్.' P. i. 240. టీ దొబ్బలుకట్టెన్ అనగా గడ్డలుకట్టెన్

(p. 686) paṅga panga. [Tel.] n. A fork, as the forked branch of a tree. పంగగా panga-gā. (adv.) Astride, with the legs apart. పంగటి pangaṭi. adj. Stretching out like the prongs of a fork. 'అనుకు వెల్లడిగందమున నాభి నుండి మూపులదాక పంగటి పూతపూతి.' Vaija. iv. 57. పంగటించు panga-tinṭsu. v. n. To straddle or open the legs far apart; to sprawl. పంగటికాళ్లవాడు pangaṭi-kālla-vāḍu. n. A bandy-legged man. దొడ్డికాళ్లు గలవాడు. పంగనామము a fork-like mark worn on the forehead by the Vaishnavaites, పడుమ ఎడము గల్పు పంగివలె తీర్చిన తిరుమణి, as distinguished from పంగనామము, a mark which has no broad fork like branches. పంగలుగుంజ a forked post such as rafters rest on. పంగలకర్ర a forked stick. మూడుపంగలయీటె a trident shaped spear.

(p. 686) paṅgamu pangamu. [Tel.] n. A tax on certain employments, దేవబ్రాహ్మణవృత్తులమీద పూర్వపుసర్కారువారు తీసికొనే చతుర్లాంశమయిన కప్పము.

(p. 686) paṅgiḍi or పంగెన pangiḍi. [Tel.] n. A pit fall for catching elephants. ఏనుగులనుపట్టే గొయ్యి, ఓదము.

(p. 686) paṅgu pangu. [Tel.] n. Fear. భయము.

(p. 686) paṅguvu panguvu. [Skt.] n. A man with a withered leg. ఇచబోయిన కాలుగలవాడు. A lame or crippled man.

(p. 698) paṭṭu paṭṭu. [Tel.] v. n. To suffice, to last. చెల్లు. To last a long time, హుకాలము చెల్లు. To begin, ప్రారంభించు. To happen, కలుగు. కలుగు. To cost. To fit or suit. To be possessed by evil spirits. To arrive, as ships. To be imbibed or absorbed, as a dye. To be held or contained. To be affected by disease or pain. v. a. To take, to hold, to catch, to apprehend. గ్రహించు. To take by force, నిర్బంధముచేసి గ్రహించు. దొంగను పట్టి కట్టము catch and tie up the thief. To adopt, అవలంబించు. To blow as a conch. ఈ గోనె ఎంత బియ్యము పట్టును how much rice will this bag hold. ఈ మురుగు నా చేతికి పట్టదు this bangle will not fit my hand. వాడు నిండాసేపు ఊపిరిపట్టలేడు he cannot hold his breath long. చెపట్టు or చెట్టపట్టు chē-paṭṭu. v. a. Lit: To take the hand; to take to wife, to marry. చెయ్యిపట్టు to seize the hand, to ravish a female. దారమునుపట్టు, to twist a cord, నేను. గొడుగుపట్టు to hold an umbrella. కాలుపట్టు to geld. కాళ్లుపట్టు to massage or rub the legs. పగపట్టు to conceive hatred. శంఖముపట్టు to blow a conch. కత్తి సానపట్టు to set or grind a knife or razor. కంపుపట్టు to stink. చుట్టపట్టు to smoke a cigar or cheroot. పొగపట్టు to apply smoke. ఆ బొక్కలో నా చెయ్యి పట్టదు my hand will not go into the hole. తలా ఒకదారి పట్టినారు each of them went by a separate road. ఇంకా కోతపట్టలేదు the reaping has not yet been put in hand. ఆ వ్యాజ్యమును పట్టలేదు they did not admit the lawsuit. దానిగోళ్లకు గోరింటపట్టదు the colouring does not adhere to her nails. ఆ మందు ఈ రోగాన్ని పట్టలేదు the medicine has not affected this sickness. ఆ విద్యను బాగా పట్టి ఉన్నాడు he has taken well to that branch of study. గింజపట్టే సమయము the time when the grain is forming in the ear. ఇమదులో ఎవరికేమి పట్టినది who has any thing to do with this? నాలుగుదినములు పట్టును it will take four days. మనిషిపట్టేమాత్రము only large enough to admit a man. అయిదురూపాయీలు పట్టును it will cost five rupees. ముడు గజాలు పట్టును it will take three yards. మన్నెముపట్టి ఉన్నారు they betook themselves to the highlands. ఆనవాలుపట్టు or గురుతుపట్టు ānavālu-paṭṭu v. a. To identify, recognise, know again, verify. పట్టి పట్టి మాట్లాటెను he spoke in a broken manner. ఎవరినిపట్టితే వారు చెప్పుదురు ask whom you will, and they will tell you. మీరు పట్టిమాట్లాడితే ఆ పని అనుకూలమవును if you speak to the point the matter will be settled. అది నా బుద్ధికి పట్టలేదు I do not take (or comprehend) the meaning. పట్టిచెప్పితే ఆ పిల్లవానికి చదువు బాగావచ్చును if you teach him sedulously the boy will learn well. వాడు దానిని పట్టుకొని పీకులాడుచున్నాడు he is troubling himself about it. వాడు పట్టినదెల్లా బంగారమవుచు వచ్చినది whatever he touched turned to gold. ఆ కోటను పట్టుకొన్నారు they took the fort. ఆ దొంగను పట్టుకొన్నారు they apprehended the thief. నా చెయ్యి పట్టుకొన్నాడు he laid hold of my hand, or, he seized my hand. ఆ వాడుకను పట్టుకొన్నాడు he began the practice. ఒక నెల జీతము పట్టుకొన్నాడు he stopped one month's wages. చెప్పగానే పట్టుకొన్నాడు he understood me the moment I spoke. నడుము పట్టుకొన్నది my loins are strained. [పట్టు is also added to a great number of nouns, to give them a verbal signification and in such cases it takes its meaning from the noun to which it is affixed; thus:] తప్పుపట్టు to rust. ఇలుకుపట్టు to be sprained. అక్కరపట్టు to be necessary, to be required or to take interest in. కొవ్వుపట్టు to become fat. బూజుపట్టు to grow mouldy, దోవపట్టు to take a road. సత్తువపట్టు to be recovered, as strength. పట్లుపట్టు to be seized with cramp, &c. వాడు లంచము పట్టుచున్నాడు he takes bribes. వాడికి వెర్రిపట్టినది he has gone mad. నాకు చలిపట్టుచున్నది I feel cold. వాని గుణములు నీకు పట్టుపడినవి you have contracted his habits. వానపట్టినప్పుడు when rain came on. అట్లు చేయడానకు నీకేమిపట్టినది what business had you to do this? what made you do this? గడ్డిపట్టినబీళ్లు land covered with grass. వానిమీద తప్పుపట్టినారు they found fault with him. ఆ మందు నోరుపట్టినది the medicine made his mouth swell. వానికి ౛లుబు పట్టినది he has caught cold. నాకు కూరుకు పట్టినది I became drowsy. ఆ దూడ యింకా గడ్డి పట్ట లేదు the calf has not yet taken to grass. పట్టించు paṭṭinṭsu. [causal of పట్టు.] v. a. To cause to hold. To apply oil or ointment, &c. To make one begin. ఆ చిన్నవాడికి అమరము పట్టించినారు they have made him begin (reading) the Amaram. రేపు నీపని పట్టిస్తాను or నీతాళముపట్టిస్తాను I will settle your business to-morrow, i.e., I will punish you. ఆ పెట్టెను వానిచేతి పట్టించుకొనిరా make him bring the box with you. పట్టింపు paṭṭimpu. n. Application. Concern. పిల్లకాయలచేత ఒక పుస్తకము ఆరంభించడము, శ్రద్ధ, అక్కర, పాటింపు. అమరము పట్టింపు అయిన మూడు నెలలకు three months after setting to work on the Amaram. ఆరాధ్యులకు కర్మమందు పట్టింపులేదు the Aradhyas pay no attention to rites. 'లేనిపట్టింపులెల్లను పూనిచాన.' Ila. iii. 29. పట్టు paṭṭu. n. Holding, a hold. గ్రహణము, పట్టుకొనుట. A handful. Pertinacity, resolution, hold, strength, grip, grasp, seizing. గ్రహణము. An external application to a swelling to allay pain, &c. పూత. Ground, for a proceeding, కారణము. A prop; support, favor; a party or side, ఆధారము. A part of scene in a play, స్థానము, విషయము. విరహపుపట్టు an amorous scene,. యుద్ధపుపుట్టు a warlike scene. A feat in wrestling. అది తలకు పట్టు పెట్టుకొని పండుకొన్నది she put a plaster on her temples and went to bed. ఈ వ్యాజ్యములో పట్టులేదు there is no proper plea in this suit. ఒకని పట్టుగా మాట్లాడుట to speak on a man's behalf. ఒక పట్టుగానుండు to inhit pertinaciously. ఉనికిపట్టు a place, a house, an abode. వాడు పట్టినపట్టు వదలడు he will not relinquish his purpose. వాణ్ని పట్టిన పట్టున తీసుకొనివచ్చిరి they brought him as he was. పట్టుస్నానము bathing at the commencement of an eclipse, as opposed to విడుపుస్నానము bathing at its termination. ఆయన పట్టుబిడుపు తెలిసినవాడు he knows where to be lenient and where to be severe. కూతపట్టునేల as far as a cry may be heard. వారికి కర్మములో పట్టులేదు they do not lay much stress upon ceremonies. వాడు ఎంతమాత్రము పట్టు ఇవ్వకుండా మాట్లాడుచున్నాడు he speaks without giving them any handle. చాలా మంది ఆయనపట్టు అయిరి many followed him, or joined his side. పట్టున (with న the sign of the ablative) at, by, close to. కోరడి పట్టు న along the hedge. గాడీపట్టున at the manager. ఈ పట్టున at present, పట్టు feats in wrestling. కాడు జెట్టిపట్లుపట్టగలడు he is able to wrestle. ఆ చుట్టుపట్ల in the adjacent places, in the neighbourhood. చుట్టుపట్ల వాండ్లు neighbours. పట్టు paṭṭu. n. Silk. పట్టుబట్ట a silk cloth. పట్టునూలు silk thread, spun silk. పట్టునూలుపాలెవాండ్లు a class of silk weavers. పట్టునూలువాండ్లు a class of silk dyers. పట్టుపురుగు paṭṭu-purugu. n. A silkworm. Also, an insect called ఇంద్రగోపము. పట్టంచు paṭṭ-anṭsu. (పట్టు+అంచు.) n. A silk border, a border fringed or trimmed with silk. పట్టుకొమ్మ paṭṭu-komma. n. A refuge, stay, support. అధికారము, ఊతకోల. పట్టుకారు Same as పటకారు (q. v.) పట్టుకొను paṭṭu-konu. v. n. &t. To catch, to catch hold of, to seize. పట్టుకోలు paṭṭu-kōlu. n. Catching. పట్టుకొనుట. పట్టుజిట్ట paṭṭu-jiṭṭa. n. A sort of bird. S. i. 187. పట్టెడు paṭṭ-eḍu. adj. A large handful. Lit. 'as much as the hand will hold.' పట్టుజీనువు paṭṭu-jīnuvu. n. A kind of bird, పిగిలిపిట్ట. పట్టుడు paṭṭuḍu. n. Persistence, పట్టుదల. adj. Choice, select. పట్టుడువేట a first rate sheep. పట్టుడావు a picked cow or fine cow. పట్టుదల paṭṭu-dala. n. Affection, favour, Perseverance, persistence. వదలనిపట్టు, అభినివేశము. వానికి దానిమీద నిండా పట్టుదల he has a great regard for it. పట్టుబడి paṭṭu-baḍi. n. A sum received or credited in an account, the worth or coat of any thing, charges, expense, outlay. పట్టుబడు paṭṭu-baḍu. v. n. To be seized or apprehended. చిక్కుకొను. To become plain, విదితమగు. పట్టుసారువ paṭṭu-sāruva. n. A fork-like beam used to hold by while working a pikota or water-lift మీట త్రొక్కువాడు ఆధారముగా పట్టుకొనే పంగలకొయ్య. పట్లు. plu. of పట్ల paṭla. [from పట్టుల.] adv. About, as ఆ చుట్టుపట్ల in that neighbourhood, round-about. With regard to, with reference to, in the event of. వాడు అక్కడ ఉండినపట్ల in case of his being there. ఇంటిపట్ల at home. అతనిపట్ల అన్యాయముచేయకు do him no wrong. ఈపట్ల in this respect, in this matter.