(p. 100) aṣṭamamu ashṭamamu. [Skt.] adj. The eighth. అష్టమి ashṭami. n. The eighth lay after the new or full moon, the eighth phase of the moon. ఎనిమిదవ తిథి. అష్టావదశము ashṭā-daṣamu. adj. Eighteen. పదునెనిమిదవది.

(p. 195) ēkādaśamu ēkā-daṣamu. [Skt.] adj. Eleventh పదునొకండవది. ఏకాదశి ēkā-daṣi. n. The eleventh day of each lunar fortnight: తొలియేకాదశి another name for ఆషాఢశుద్ధయేకాదశి which is an annual fast. వైకుంఠయేకాదశి a fast held about the 20th of December.

(p. 261) kaḷa or కల kaḷa. [Skt.] n. A degree, or sub-division. భాగము. That which proceeds by degrees, as effect, virtue, potency, influence, inclination. A ray or light. Look or appearance. A phase of the moon, of which the Hindus reckon sixteen. The degree in which one night's moon-light differs from that of the next. ముప్పది కాష్ఠలకాలము. చంద్రునిలో పదునారవ భాగము. In Telugu Grammar, a word that does not end with an N sound. A note, as being a subdivision of music. The nerves or ticklish parts of the body. దీపముయొక్క కళ the brightness of lamp. అతని ముఖ కళ his air, the effect of his features. పిచ్చికళ a look of madness. క్రూరకళ an angry look. నిద్రకళ drowsiness. కళాస్థానములు the nerves. 'కళలు చెమ్మగిలన్.' (T. ii. 82.) her heart melted: it touched her to the quick. ఈ గాడ్పుకళలనన్నిటిని పీల్చుచున్నది this burning wind exhausts the spirits దేహకళావ్యత్యయము a morbid affection: an injured constituion. దానికళ బహు బాగా ఉన్నది She has a very pretty air. పెద్దదయ్యేటప్పటికి కళవచ్చినది She is growing very pretty. కళ [Tel.] n. A swoon. మూర్ఛ. A twig చెమ్మ.

(p. 280) kāṣṭhamu kāsṭhamu. [Skt.] n. Wood. (In Telugu this is the usual phrase for the wood used in the funeral pile.) కాష్ఠగతాగ్ని latent heat. A quarter, region or airt. దిక్కు. A moment, a second. పదునెనిమిది రెప్పపాట్లకాలము.

(p. 668) nīru nīru. [Tel.] adj. Slight. అల్పము. నీరెండ the soft sunshine (ఎండ) of evening. 'నీరెండగాయ.' A vi. 129. నీరుపదును slight sharpness, కొంచెమువాడి. నీరుపాయము nīru-pāyamu. n. Youth, adolescence, యౌవనము. నీరుకావి or నీర్కావి nīru-kāvi. n. A reddish tint. the soft tint of fine cloth after its newness has gone off. కొంచెమెరుపు. నీరు కావులు nīru-kārulu. n. A sort of grain. H. iv. 158. నీరుకాళ్లు nīru-kāḷḷu. n. Lit: Reddish legs, i.e., the rays of the sun at sunrise and sunset. కొంచెమెర్రని రంగుగలవై రెండు సంధ్యవేళలందును కనబడు సూర్యకిరణములు 'నిడుదలైతిలకించె నీరుకాళ్లు.' హరి. పూ. vii.

(p. 673) nūru nūru. [Tel.] v. a. To grind or sharpen. పదునుచేయు. To reduce to powder, పిండిచేయు. వాని కెంత నూరిపోసినా రాలేదే, నేనేమిచేతును I cannot beat learning into him, what shall I do? నూరురాయి nūru-rāyi. n. A whetstone, a grindstone. సన్నికల్లు, మంగలకత్తి నూరురాయి. నూరు nuru. n. A hundred. నూటపది one hundred and ten. నూరారు nūr-āru. adj. Numberless, unnumbered (lit. a hundred and six) నూరంచులకయిదువు nūr-anṭsula-kayi duvu. n. The hundred-edged (or many edged) thunderbolt of Indra, వజ్రాయుధము.

(p. 704) padanu Same as పదును. (q. v.)

(p. 705) padi padi. [Tel.] adj. Ten. పదిమంది ten persons; (metaphorically,) several or many people: as, in English, a dozen, plu. పదులు tens. పదింబదిగ, పదిపదికి or పదివేలకు by all means, on any consideration, at any rate, అన్నివిధాల, గట్టిగా, చక్కగా. 'పదరకుమీలెస్సపదిం, బదిగవిచారించిచేయు మంచిదిసుమ్మీ.' Sāranga. ii. 278. పందుము pandumu. (పది+తూము.) n. Ten tooms or bushels పదితూములు. పదకొండు or పదునొకండు padakonḍu. (పది+ఒకండు.) adj. Eleven. పన్నెండు or పండ్రెండు pannenḍa. (పది+రెండు.) adj. Twelve. పదమూడు or పదుమూడు padamūḍu. adj. Thirteen. పదునాలుగు, పద్నాలుగు or పద్నాల్గు padu-nālugu. adj. Fourteen. పదిహేను, పదిహేను or పదునయిదు padihēnu. adj. Fifteen. పదుహారు, పదారు or పదియారు padahāru. (పది+ఆరు.) adj. Sixteen. పదార్వేలు sixteen thousand. పదియార్వన్నె పసిండి fine gold. పదిహేడు, పదియేడు or పదునేడు padi-hēḍu. adj. Seventeen. పద్ధెనిమిది or పదునెనిమిది paddhenimidi. adj. Eighteen. పందొమ్మిది pandommidi. adj. Nineteen. పందొమ్మండ్రు pandommanḍru. n. Nineteen persons. పదువురు, పదుగురు, పదురు, పదుండ్రు or పదుగుండ్రు padu-vuru. n. Ten persons. పన్నిద్ధుము pann-id-dumu. (పది+ఇరు+తూము.) n. The dry measure of twelve tooms. పన్నిద్దరు, పన్నిరుగురు or పన్నిరివురు twelve persons. పన్నిల్లము pannillamu. (పది+ఇల్లము.) Twelve palams.

(p. 706) padunu or పదను padunu. [Tel. పది+ఉను.] n. Time, season, సమయము. Temper, sharpness, whetting, వాడి. Moisture, తడి. Goodness of metal. The right degree of softness (in boiled areca nut, &c.) పరిపాకము. ఆ కత్తికి పదును రాలేదు that knife is not properly tempered. దున్నడమునకు ఆ నేల పదునుగా నుండలేదు the ground is not sufficiently moist for ploughing. ఉక్కును కాచడములో పదును తప్పినది he failed in giving the right temper to the steel. 'పదునైనబలువాడిమెరుగువాలు.' HK. iv. 193. పదనుకొను padanu-konu. v. n. To become wet or moist, తడియు. 'సానబట్టిన రాపొడిచల్లి మెదపి. పదనునుధనిడిచేసెనోపద్మభవుడు.' Swa. ii. 40. టీ పదను, చేతితడి. పదను పెట్టేరాయి a bone or whetstone. ఒకపదునువాన one moistening of rain, i.e., so much rain as renders the earth fit for ploughing. One పదను or wetting sinks into the ground about the depth of a plough share: equivalent to 'one inch of rain.' పదునుచేయు to moisten. పొగాకుపదునుచేయు to prepare or cure tobacco in a particular way. పదునుపెట్టు to set or sharpen.

(p. 801) poṇṭe or పోంటెని ponṭc. [Tel.] adv. By reason of, on account of, for, కొరకు, నిమిత్తము. 'పదునెనిమిద విద్యలభవుదేర్పరించె జగత్త్రయిహితముపొంటె.' M. XII. iii. 125. జగత్త్రయిహితముపొంటె, అనగా లోకత్రయమునకు ఉపకారార్థముగాను.

(p. 880) bāla bāla. [Skt.] adj. Young, tender, fresh. బాలసంసారము an infant family, a family of orphans. n. A damsel, maid, virgin, పదునారేండ్లకులోబడినపిల్ల. A stubborn woman, మూర్ఖురాలు. బాలకశాండ bāla-kānḍa. n. The name of the first book of the Rāmayana. బాలకుడు bālakudu. n. A youth. పదునారేండ్లకు లోబడిన పిల్లవాడు. బాలగ్రహము bāla-grahamu. n. An ogre or fairy that frightens infants. B. X. 254. బాలబోధ a child's instruction; a child's primer. బాలనాయకము the follies of a young heir. బాల లత a tender creeper. బాలింత, బాలెంత, బాలింతరాలు or బాలెంతరాలు bālinta. n. A woman in childbed. 'అబాధ్వంసిని గొంటుకట్టిడివెసల్ బాలింత చందంబునన్ బాలిండ్లన్ విషమూని.' B. X. 209. బాలింతబోళము bālinta-bōlamu. n. A particular medicine given to a woman in child bed. బాలింతరోగము or బాలెంతరోగము bālinta-rogamu. n. Puerperal fever. బాలిక bālika. n. A lass, or maiden. బాల. బాలకాకులము young women. ముత్తాళిబాలికలు young female bees. బాలిశము bāliṣamu. adj. Silly, childish, puerile. పసి, మూర్ఖమైన, జ్ఞానశూన్యమైన. M. VIII. iv. 234. బాలిశుడు bāliṣuḍu. n. A fool, a simpleton, అవివేకిమూర్ఖడు. M. XII. vi. 111. బాలుడు bāluḍu. n. A youth, a lad. నెలబాలుడు the new moon when one day old. Plu: బాలురు. బాలేయము bālēyamu. adj. Agreeable to a child. బాలునికి హితమైన. Soft, మెత్తని. బాల్యము bālyamu. n. Childhood, పసితనము.

(p. 1034) mokka mokka. [Tel. short for మొలక from మొలచు.] n. A germ, shoot, young plant. నారు, చిన్నచెట్టు. Bluntness, disgrace. నాడిమిలేమి, భంగము. A stup of wood. చెట్టు నరకగా మిగిలినమోడు. మొక్కనగవు a budding smile, a slight laugh. 'గ్రక్కునంబొడము మొక్కనగవుల మోముదమ్ములకు వేరొక్కవింత.' A. iv. 45. మొక్కపైరు young corn. మొక్కకట్టు to transplant. వాణ్ని మొక్కపరచినారు they disgraced him. మొక్కచెడు mokka-cheḍu. v. n. To be disappointed or disgraced, భంగపడు, అవమానపడు. మొక్కచెడి వచ్చినాడు he returned home disgraced. మొక్కచెరుచు mokka-cheruṭsu. v. a. To disgrace, disappoint. భంగపరుచు. మొక్కచేయు mokka-chēyu. v. a. To blunt. పదునుచెరుచు. మొక్క౛ొన్న mokka-ḍzonna. n. Maize, Indian corn, a large species of the Great Millet. Rox. i. 263. మొక్కడి or మొక్కడీదు mokkaḍi. n. An obstinate man. ముష్కరుడు. An elephant without tusks. కొమ్ములు లేనియేనుగు. మొక్కడు mokkaḍu. n. A form or determined man, a strong man. బతిష్ఠుడు, బలిసినవాడు. మొక్కడుగు mokk-aḍugu. n. The stumps of corn which yield a second crop. మొక్కపడు mokka-paḍu. v. n. To be disgraced. మొక్కపరుచు, మొక్కచెరుచు or మొక్కపుచ్చు mokka-paruṭsu. v. a. To disappoint, disgrace. భంగపరచు, అవమానముచేయు. మొక్కపోవు or మొక్కలుపోవు mokka-pōvu. v. n. To become blunt, వాడిచెడు. To be disgraced, to be disappointed, భంగపడు. మొక్కమామిడి mokka-māmiḍi. n. The Cashew nut, జీడిమామిడి.

(p. 1039) moddu moddu. [Tel. from మోడు.] n. A block, stump, pollard, lump, mass. స్థాణువు, మోడు. A blockhead. జడుడు, జడురాలు. 'వెర్రిమొద్దుకేల వేదశాస్త్రంబులు.' Vēma. 1073. ఎద్దుమొద్దు స్వరూపముగానుండేవాడు a mere brute, a blockhead. adj. Blunt, not sharp, పదునులేని. Stout, thick, లావైన. మొద్దుపెదవులు thick lips. Stubborn, uncouth, lumpish, dull, stupid, callous. మోటుగానుండే, చురుకులేని. మొద్దుగా moddu-gā. adv. Stupidly. మొద్దుపోవు moddu-pōvu. v. n. To become blunt, వాడిలేనిదగు.

(p. 1149) vāḍi vāḍi. [Tel.] n. Sharpness of weapons or instruments. ఆయుధాదులకరుకు, పదును. Heroism. శౌర్యము. adj. Sharp. కరుకు, తీక్ష్ణము, నిశితము. Cruel, క్రూరము. 'సుజ్ఞానమను వాడిసురియచేబట్టి.' BD. v. 1435. వాడి మగడు vāḍi-magaḍu. n. A hero, శూరుడు. వాడిమి vāḍ-imi. n. Sharpness,కరుకు, వైశిత్యము. Brightness, తేజము, ప్రకాశము. Courage, శౌర్యము.

(p. 1260) śyāma ṣyāma. [Skt.] n. A girl or maid under sixteen. పదునారేండ్లపడుచు, యౌవన మధ్యస్థురాలు. శ్యామము or శ్యామలము syāmamu. adj. Of a dark tint, dark blue, black, green, నీలమైన, ఆకుపచ్చని. తమాల శ్యామలము growing as a gloomy tree. n. A dark tint, dark blue, black, green, నీలవర్ణము, ఆకుపచ్చన. శ్యామలత్వము syāmalatvamu. n. Blackness, a dark complexion, సైల్యము. శ్యామిక ṣyāmika. n. Blackness. సైల్యము. Darkness, చీకటి, Swa. ii. 29.