(p. 28) accāḷi or అచ్చాళు aṭṭsāḷi. (K) One who lives a single life, an unmarried person. ఒంటిమనిషి, ఏకాంగిగా మండేవాడు, సంసారపు పీకులాటలేనివాడు అచ్చాళుగానుండు or అచ్చాళిగానుండు to be alone, to be quiet, free from perturbation. 'చారుశిలాముఖ్యజలజలోచనల, చేరికాబంధుల చెలులనీక్షణమె, పగరకుజొరరాక బహుదుర్గమార్గ, మగుకోహళమహర్షి యాశ్రమస్థలిని, జేరిచి మనము నిశ్చింతనేతెంచి, యారూఢిబలయుక్తి నచ్చాళిగాగ, అనికిసన్నద్ధులమై యందమవల.' Pātivratya. 35.

(p. 466) jīṇḍramu jīnḍramu. [Tel.] n. A miserable state, a pest, a plague, teasing. పీకులలాట, నచ్చు.

(p. 466) jīṇḍramu jīnḍramu. [Tel.] n. A miserable state, a pest, a plague, teasing. పీకులలాట, నచ్చు.

(p. 560) toḍusu toḍusu. [Tel.] n. Stuff, house hold stuff. Trash, rubbish, scoriae or scum of melted metal. Plague, trouble, annoyance, పీకులాట, జంజాటము, తగులాటము, శంక, ఆక్షేపణ. Business, affair, connection. సంబంధము. 'తే తపములు యజనంబులు దానంబులును, వ్రతములును వేదకింకరత్వంబుదొడును.' M. XII. v. 306. ఇవి అన్నిన్ని పీకులాటలని అర్థము. See also P. iv. 120.

(p. 563) tōka tōka. [Tel.] n. A tail. తోకత్రొక్కిన పామువలె like a snake whose tail has been trodden on. తోకగుం౛ a slanting post or pillar అదోకగా నేర్పరచిన స్తంభము. తోకకష్ప tōka-kappa. n. A tadpole. తోకచిచ్చు a trail of fire. నిప్పులు తగిలించిన పిడకలవరుస. తోకచుక్క tōka-ṭsukka. n. A comet: a star with a tail. ధూమకేతువు. తోకతలవరి tōka-talavari. n. A long slender fish called Ophidion (Russell. No. 39.) తోకపీకుళ్లు tōka-pīkuḷḷu. n. Plagues, hobbles, squabbles. తోకపీకుడుగాడు one who is always stirring up strife నలతగొట్టు. తోకపురుగు an insect with a tail. తోకమిరియములు cubebs, చులవమిరియాలు.

(p. 698) paṭṭu paṭṭu. [Tel.] v. n. To suffice, to last. చెల్లు. To last a long time, హుకాలము చెల్లు. To begin, ప్రారంభించు. To happen, కలుగు. కలుగు. To cost. To fit or suit. To be possessed by evil spirits. To arrive, as ships. To be imbibed or absorbed, as a dye. To be held or contained. To be affected by disease or pain. v. a. To take, to hold, to catch, to apprehend. గ్రహించు. To take by force, నిర్బంధముచేసి గ్రహించు. దొంగను పట్టి కట్టము catch and tie up the thief. To adopt, అవలంబించు. To blow as a conch. ఈ గోనె ఎంత బియ్యము పట్టును how much rice will this bag hold. ఈ మురుగు నా చేతికి పట్టదు this bangle will not fit my hand. వాడు నిండాసేపు ఊపిరిపట్టలేడు he cannot hold his breath long. చెపట్టు or చెట్టపట్టు chē-paṭṭu. v. a. Lit: To take the hand; to take to wife, to marry. చెయ్యిపట్టు to seize the hand, to ravish a female. దారమునుపట్టు, to twist a cord, నేను. గొడుగుపట్టు to hold an umbrella. కాలుపట్టు to geld. కాళ్లుపట్టు to massage or rub the legs. పగపట్టు to conceive hatred. శంఖముపట్టు to blow a conch. కత్తి సానపట్టు to set or grind a knife or razor. కంపుపట్టు to stink. చుట్టపట్టు to smoke a cigar or cheroot. పొగపట్టు to apply smoke. ఆ బొక్కలో నా చెయ్యి పట్టదు my hand will not go into the hole. తలా ఒకదారి పట్టినారు each of them went by a separate road. ఇంకా కోతపట్టలేదు the reaping has not yet been put in hand. ఆ వ్యాజ్యమును పట్టలేదు they did not admit the lawsuit. దానిగోళ్లకు గోరింటపట్టదు the colouring does not adhere to her nails. ఆ మందు ఈ రోగాన్ని పట్టలేదు the medicine has not affected this sickness. ఆ విద్యను బాగా పట్టి ఉన్నాడు he has taken well to that branch of study. గింజపట్టే సమయము the time when the grain is forming in the ear. ఇమదులో ఎవరికేమి పట్టినది who has any thing to do with this? నాలుగుదినములు పట్టును it will take four days. మనిషిపట్టేమాత్రము only large enough to admit a man. అయిదురూపాయీలు పట్టును it will cost five rupees. ముడు గజాలు పట్టును it will take three yards. మన్నెముపట్టి ఉన్నారు they betook themselves to the highlands. ఆనవాలుపట్టు or గురుతుపట్టు ānavālu-paṭṭu v. a. To identify, recognise, know again, verify. పట్టి పట్టి మాట్లాటెను he spoke in a broken manner. ఎవరినిపట్టితే వారు చెప్పుదురు ask whom you will, and they will tell you. మీరు పట్టిమాట్లాడితే ఆ పని అనుకూలమవును if you speak to the point the matter will be settled. అది నా బుద్ధికి పట్టలేదు I do not take (or comprehend) the meaning. పట్టిచెప్పితే ఆ పిల్లవానికి చదువు బాగావచ్చును if you teach him sedulously the boy will learn well. వాడు దానిని పట్టుకొని పీకులాడుచున్నాడు he is troubling himself about it. వాడు పట్టినదెల్లా బంగారమవుచు వచ్చినది whatever he touched turned to gold. ఆ కోటను పట్టుకొన్నారు they took the fort. ఆ దొంగను పట్టుకొన్నారు they apprehended the thief. నా చెయ్యి పట్టుకొన్నాడు he laid hold of my hand, or, he seized my hand. ఆ వాడుకను పట్టుకొన్నాడు he began the practice. ఒక నెల జీతము పట్టుకొన్నాడు he stopped one month's wages. చెప్పగానే పట్టుకొన్నాడు he understood me the moment I spoke. నడుము పట్టుకొన్నది my loins are strained. [పట్టు is also added to a great number of nouns, to give them a verbal signification and in such cases it takes its meaning from the noun to which it is affixed; thus:] తప్పుపట్టు to rust. ఇలుకుపట్టు to be sprained. అక్కరపట్టు to be necessary, to be required or to take interest in. కొవ్వుపట్టు to become fat. బూజుపట్టు to grow mouldy, దోవపట్టు to take a road. సత్తువపట్టు to be recovered, as strength. పట్లుపట్టు to be seized with cramp, &c. వాడు లంచము పట్టుచున్నాడు he takes bribes. వాడికి వెర్రిపట్టినది he has gone mad. నాకు చలిపట్టుచున్నది I feel cold. వాని గుణములు నీకు పట్టుపడినవి you have contracted his habits. వానపట్టినప్పుడు when rain came on. అట్లు చేయడానకు నీకేమిపట్టినది what business had you to do this? what made you do this? గడ్డిపట్టినబీళ్లు land covered with grass. వానిమీద తప్పుపట్టినారు they found fault with him. ఆ మందు నోరుపట్టినది the medicine made his mouth swell. వానికి ౛లుబు పట్టినది he has caught cold. నాకు కూరుకు పట్టినది I became drowsy. ఆ దూడ యింకా గడ్డి పట్ట లేదు the calf has not yet taken to grass. పట్టించు paṭṭinṭsu. [causal of పట్టు.] v. a. To cause to hold. To apply oil or ointment, &c. To make one begin. ఆ చిన్నవాడికి అమరము పట్టించినారు they have made him begin (reading) the Amaram. రేపు నీపని పట్టిస్తాను or నీతాళముపట్టిస్తాను I will settle your business to-morrow, i.e., I will punish you. ఆ పెట్టెను వానిచేతి పట్టించుకొనిరా make him bring the box with you. పట్టింపు paṭṭimpu. n. Application. Concern. పిల్లకాయలచేత ఒక పుస్తకము ఆరంభించడము, శ్రద్ధ, అక్కర, పాటింపు. అమరము పట్టింపు అయిన మూడు నెలలకు three months after setting to work on the Amaram. ఆరాధ్యులకు కర్మమందు పట్టింపులేదు the Aradhyas pay no attention to rites. 'లేనిపట్టింపులెల్లను పూనిచాన.' Ila. iii. 29. పట్టు paṭṭu. n. Holding, a hold. గ్రహణము, పట్టుకొనుట. A handful. Pertinacity, resolution, hold, strength, grip, grasp, seizing. గ్రహణము. An external application to a swelling to allay pain, &c. పూత. Ground, for a proceeding, కారణము. A prop; support, favor; a party or side, ఆధారము. A part of scene in a play, స్థానము, విషయము. విరహపుపట్టు an amorous scene,. యుద్ధపుపుట్టు a warlike scene. A feat in wrestling. అది తలకు పట్టు పెట్టుకొని పండుకొన్నది she put a plaster on her temples and went to bed. ఈ వ్యాజ్యములో పట్టులేదు there is no proper plea in this suit. ఒకని పట్టుగా మాట్లాడుట to speak on a man's behalf. ఒక పట్టుగానుండు to inhit pertinaciously. ఉనికిపట్టు a place, a house, an abode. వాడు పట్టినపట్టు వదలడు he will not relinquish his purpose. వాణ్ని పట్టిన పట్టున తీసుకొనివచ్చిరి they brought him as he was. పట్టుస్నానము bathing at the commencement of an eclipse, as opposed to విడుపుస్నానము bathing at its termination. ఆయన పట్టుబిడుపు తెలిసినవాడు he knows where to be lenient and where to be severe. కూతపట్టునేల as far as a cry may be heard. వారికి కర్మములో పట్టులేదు they do not lay much stress upon ceremonies. వాడు ఎంతమాత్రము పట్టు ఇవ్వకుండా మాట్లాడుచున్నాడు he speaks without giving them any handle. చాలా మంది ఆయనపట్టు అయిరి many followed him, or joined his side. పట్టున (with న the sign of the ablative) at, by, close to. కోరడి పట్టు న along the hedge. గాడీపట్టున at the manager. ఈ పట్టున at present, పట్టు feats in wrestling. కాడు జెట్టిపట్లుపట్టగలడు he is able to wrestle. ఆ చుట్టుపట్ల in the adjacent places, in the neighbourhood. చుట్టుపట్ల వాండ్లు neighbours. పట్టు paṭṭu. n. Silk. పట్టుబట్ట a silk cloth. పట్టునూలు silk thread, spun silk. పట్టునూలుపాలెవాండ్లు a class of silk weavers. పట్టునూలువాండ్లు a class of silk dyers. పట్టుపురుగు paṭṭu-purugu. n. A silkworm. Also, an insect called ఇంద్రగోపము. పట్టంచు paṭṭ-anṭsu. (పట్టు+అంచు.) n. A silk border, a border fringed or trimmed with silk. పట్టుకొమ్మ paṭṭu-komma. n. A refuge, stay, support. అధికారము, ఊతకోల. పట్టుకారు Same as పటకారు (q. v.) పట్టుకొను paṭṭu-konu. v. n. &t. To catch, to catch hold of, to seize. పట్టుకోలు paṭṭu-kōlu. n. Catching. పట్టుకొనుట. పట్టుజిట్ట paṭṭu-jiṭṭa. n. A sort of bird. S. i. 187. పట్టెడు paṭṭ-eḍu. adj. A large handful. Lit. 'as much as the hand will hold.' పట్టుజీనువు paṭṭu-jīnuvu. n. A kind of bird, పిగిలిపిట్ట. పట్టుడు paṭṭuḍu. n. Persistence, పట్టుదల. adj. Choice, select. పట్టుడువేట a first rate sheep. పట్టుడావు a picked cow or fine cow. పట్టుదల paṭṭu-dala. n. Affection, favour, Perseverance, persistence. వదలనిపట్టు, అభినివేశము. వానికి దానిమీద నిండా పట్టుదల he has a great regard for it. పట్టుబడి paṭṭu-baḍi. n. A sum received or credited in an account, the worth or coat of any thing, charges, expense, outlay. పట్టుబడు paṭṭu-baḍu. v. n. To be seized or apprehended. చిక్కుకొను. To become plain, విదితమగు. పట్టుసారువ paṭṭu-sāruva. n. A fork-like beam used to hold by while working a pikota or water-lift మీట త్రొక్కువాడు ఆధారముగా పట్టుకొనే పంగలకొయ్య. పట్లు. plu. of పట్ల paṭla. [from పట్టుల.] adv. About, as ఆ చుట్టుపట్ల in that neighbourhood, round-about. With regard to, with reference to, in the event of. వాడు అక్కడ ఉండినపట్ల in case of his being there. ఇంటిపట్ల at home. అతనిపట్ల అన్యాయముచేయకు do him no wrong. ఈపట్ల in this respect, in this matter.

(p. 757) pirupīku , పిరుబీకు, పిరువీకు or పిర్వీకు piru-pīku. [Tel. పీకు+పీకు.] n. Wrangling. పీకులాట, రచ్చ, జంఝాటము. Pain, బాధ. పిరువీకులాడు piru-vīkul-āḍu. v. n. To struggle. వెనగులాడు. పిరువీకుచేయు to torment, బాధించు; to struggle, పెనగులాడు.

(p. 760) pīku pīku. [Tel.] v. a. To pull out, root up, uproot, wrest. To tear, pull to pieces, destroy demolish. To turn out, dismiss. నాలుక పీకుకొని చచ్చెను he pulled out his tongue and so killed himself. పీకుపీకాడు pīku-pīk-āḍu. v. n. To be agitated, to be in trouble. మిక్కిలి పెరుకులాడు. 'తొంటి యుత్కృష్టత్వంబును దక్కితక్కి తగబుద్ధిం బీకుబీకాడగా, చేష్టాధీనత బొంది యగ్గురుడు సంక్షిప్తాంగుడై యున్నెడన్.' M. VII. v. 386. పీకుకొను pīku-konu. v. a. To snatch. పీకులాట pīkul-āṭa. n. A squabble, wrangle, quarrel; nonsense; a plague, scrape. పీకులాడు pīkul-āḍu. v. n. To wrangle, struggle, పెనగులాడు, లాగులాడు. A. vi. 18.

(p. 760) pīke pīke. [Tel.] n. The wind-pipe, కంషనాళము. A pipe. The reed used in blowing musical instruments. ఊదువాద్యములలోని క్రోవిపుల్ల. గొంతుపీకె the windpipe. A leaf rolled up like a cigar, కాళెవలెచుట్టిన ఆకుచుట్ట. A cigar which is partly smoked and thrown away, తాగి మిగిలినచుట్ట. పీకె బిళ్లలు pīke-biḷḷalu. n. A kind of ornament attached to a bed. సకినెలు. పీకెపారు pīke-pāru. v. n. To become flat. చప్పటయగు. To become lean, కృశించు.

(p. 792) peruku or పెర్కు peruku. [Tel.] v. a. To tear out, uproot, pluck up by the roots, to pull out. పీకు, పెల్లగించు. To carry, మోయు. To load goods. సామానులు బండ్లు పడవలు వగైరాలపైని ఎక్కించుట. నాలుక పెరుక్కొనిచచ్చెను he tore out his tongue and so killed himself.

(p. 1061) rampu rampu. [Tel.] n. A squabble, wrangle, plague, scrape. పీకులాట, రచ్చ, కలకలము, పోరు ఏవేళ యిదేవానిరంపు this is his constant theme. ఏవేళను దీనిరంపేరంపు she has an endless tongue, she is a constant plague. రంపిల్లు or రంపిలు rampillu. v. n. To contend. వాపోవు, పోరాడు. 'సీ తెగిన సోకుడుమూక మగిడి నాబలువిద్దె పెంపున బ్రదికిరంపిల్లుచుండ.' Yayati. iii. 107. To spread, extend, వ్యాపించు. To increase. వర్ధిల్లు, అతిశయించు, విజృంభించు. To chatter, prattle, make an uproar.

(p. 1104) lipi lipi. [Skt. from లిప్ to smear.] n. Writing in general, hand-writing, a written character. వ్రాత. దేవనాగరలిపి the Devanāgri character. లిపికారుడు, లిపికరుడు or లిపీకరుడు lipi-kāruḍu. n. A scribe, writer or copyist. వ్రాయువాడు. లిప్తము or లిప్తకము liptamu. adj. Smeared, anointed, plastered. పూయబడిన. లిప్తకము liptakamu. n. A poisoned arrow.

(p. 1223) vēyu vēyu. [Tel.] v. a. To throw, cast, or fling. To discharge a missile weapon, or fire arms. To let drop, దిగవిడుచు. To place, put, put on, as a dress. ఉంచు. దానిని చెంపమీద ఒక దెబ్బ వేసినాడు he gave her a slap on the cheek. ఆ గుడ్డను బల్లమీద వేసినాడు he put the cloth on the table. నాకూటిలో రాయివేసినాడు he threw a stone into my food, i.e., he injured my livelihood. మూతవేయు to put a lid on, shut. తలుపు వేసినాడు he shut the door. రాత్రిఅంతా నేను రెప్పవేయలేదు I did not close my eyes all last night. కోలాటము వేస్తున్నారు they are dancing a Kolatam. గంతులువేయు to leap. బండికట్టు or వేయు to make the carriage ready. పల్లమువేయు or వేయు to make the carriage ready. పల్లమువేయు or జీనికట్టు or వేయు to saddle a horse. ప్రశ్నవేయు to ask a question. గుడిసెవేయు to build a hut. దివిటీలువేయు to light torches. లెక్కవేయు to add up an account. ఆ యావు దూడవేసినది the cow calved. మబ్బువేసినది it is now cloudy. మేతవేయు to give fodder. కూతవేయు to give a cry. 'చయ్యనరెట్టబట్టి పొమ్మని వెనుకకుబడద్రోచి వీపువేసెన్ పెలుచన్.' Vish. ii. 14. పడమటిగాలి వేసేటప్పుడు when the land-wind blows. నాకు భయమువేస్తున్నది I am afraid. కంపువేస్తున్నది it is stinking. As an auxiliary added to some past participles, it denotes completeness of action and may be expressed by 'up, off, on, down, through, away.' కోసివేయు to cut off. మూసివేయు to shut up. తోసివేయు to push a way. తీసివేయు to draw out. పీకివేయు to pluck up or out. కొట్టివేయు to strike down or cut off. వ్రాసివేయు to write off. ఇచ్చివేయు to give away. తినివేయు to eat up. It is also used with an infinitive; as పడవేయు to cast down; పారవేయు to throw away. వేసికొను vēsi-konu. v. a. To put, place, eat, consume. నా సొత్తును వాని నోటిలో వేసికొన్నాడు he devoured my property. ఆ మాతను నోటో వేసుకొచ్చాడు he put the pill in his mouth. టోపి వేసుకొన్నాడు he put on his hat. మిడతవేసుకొని పోయిన పంట corn eaten up by the locusts.

(p. 1287) sakina , సకినె or సగిన sakina. [from Skt. శకునము.] n. An artificial bird, the figure of a bird. కృత్రిమపక్షి, కిర్రుబిళ్ల. A doll, బొమ్మ. A chirping noise, కీచుకీచుమనుధ్వని. 'తెలిముత్తియంపుబల్, సకిసెలకూకలం గిలకిలన్నగు మోహన శయ్యనున్నెడన్.' Vasu. vi. 111. టీ సకల =కీచుబిళ్ల 'సకినలతలగడల్ చప్పుడైననుతోనకవకివల్ గొణుగుపావురపుజోళ్లు.' N. ix. 482. టీ సకినెలతలగడలు, ఒత్తితే కుంఞ్ కుంఞ్ అనే పీకబిళ్లలుంచిన దిండ్లలు. సకినల మంచము sakinala-manṭsamu. n. A bedding formed on a frame of wood, having orifices covered with perforated brass buttons that make a whistling or squeaking sound, గిలకలపట్టెమంచము. కోళ్లు బొమ్మలుగా చేసిన మంచము. 'ఈగ వ్రాలిన నందంద యెలుగులొసగునట్టి, సకిలమంచములు.' Swa. vi. 3. 'పచ్చలరచించిన చిల్కల కోళ్లనందమౌసకి నేలపట్టెమంచమున.' H. i. 73. సకినము sakinamu. [from Skt. శకునము.] n. An omen. సకినంపుబులుగు a bird of omen, an owl. కనకాక్షిగూబ, పైడికంటి.

(p. 480) zāḍu ḍzāḍu. [Tel.] n. Unripe maize or Zonna. గిం౛పట్టనిజొన్నకర్ర. The tender stalk of the great millet. ఉండనిస్తే పండుతుంది, పీకివేస్తేజాడు let it grow and it will fruit: pull it up and it is only a stalk.