(p. 308) keluku or కెలకు keluku [Tel.] v. a. To stir up, dig up or loosen earth. To scratch. మాని పోయినపుండ్లు మరలికెలికినట్లు this is merely stirring an old quarrel, opening a healed sore. 'ఇందులకుంబోవందపడు ప్రత్యత్తరంబుల వీనింగెలంకినబుద్ధి క్షోభంబుగాక.' A. vi. 47. To dig up. పెల్లగించు. 'కోలలగెలికిన గుణములు గలవె.' Pal. 27. కెల్లగించు kella-ginṭsu. v. t. To dig up. పెల్లగించు To rake up, to irritate, to exasperate రేచు.

(p. 531) tiryakku tiryakku. [Skt.] adj. Moving crookedly, writhing. అడ్డముగా పోవునది. Moving, animate. తిర్యగ్విధముగా tortuously. Turned away, as the face. తిర్యక్పుండ్రము a mark drawn across the forehead. తిర్యగ్జంతువు or తిర్యగ్జీవి tiryag-jantuvu. n. An animal, a bird, a snake, &c., as being prone or having the face downwards in distinction from man who stands erect. తర్యగ్యోనిజము tiryag-yōnijamu. adj. Animated, born from the womb of a living being, as distinguished from plants. 'తర్యగ్యోనిజన్మము.' V. P. iv. 2.

(p. 570) tri tri. [Skt. cf. Eng. 'Three.'] pron. Three మూడు. త్రింశత్ or త్రింశత్తు trimṣat. n. Thirty. ద్వాత్రింశత్ Thirty two. త్రికము trikamu. n. The thigh bone, ముడ్డిపూస. A water wheel. కపిల. త్రికటుకము tri-kaṭukamu. n. Lit: The three spices, viz., black pepper, dry ginger, and long pepper. సొంటి, పిప్పలి, మిరియాలు త్రికరణము tri-karaṇamu. n. The three elements of action, i.e., thought, word and deed. త్రికరణశుద్ధి pure in thought, word and deed. త్రికరణశుద్ధి pure in thought, word and deed. త్రికాలము tri-kālamu. n. The three times, i.e., morn, noon and night. త్రికాలమందున్న always, ever, day and night, at all hours. త్రికూటము tri-kuṭamu. n. A certain hill. త్రికోణము tri-kōṇamu. n. A triangle. మోచేతివంపు. త్రికోణకుండలి ṭri-kōṇa-kunḍali. n. The pineal gland, the part of the brain wherein the soul is imagined to dwell. త్రితయము tri-tayamu. pron. Three, మూడు. త్రిత్వము tritvamu. n. Lit: Three-ness, Trinity-a term used in Christain Theology. త్రిదండము tri-danḍamu. n. A staff, formed of three slips of split bamboo, six feet long bound together as one cane, each slip being intended to represent Thought, Word and Deed. మనోదండము, వాగ్దండము, కర్మదండము అను మూడు దండములు; ఈ మూడు దండములుగల సన్యాసాశ్రమము. త్రిదండి a mendicant bearing such a staff. త్రిదశుడు tri-daṣuḍu. [త్రి+దశ = three states or thrice ten (years)] n. One who enjoys the three stages of live, viz, infancy, youth and manhood, but no old age. A god: so named as being 'thirty years old:' this being considered the prime of a man: and the age at which immortals always continue. త్రిదశాలయము tri-daṣ-ālayamu. n. Lit: The abode of the immortals, i.e., Heaven, స్వర్గము. త్రిదివము tri-divamu. n. Heaven. త్రిదివుడు tri-divuḍu. n. A god. Padma. ix. 86. త్రిదివేశుడు a god; or, Indra, as lord of the gods. త్రిదోషము tri-dōshamu. n. Disorder of the three humours, viz., phlegm, bile, and strabilis. వాత పిత్త శ్లేష్మములు. త్రినేత్రుడు or త్రిలోచనుడు tri-nētruḍu. n. The three eyed god, that is, Siva. త్రివథగ tri-patha-ga. n. The stream which runs in 'three beds,' i.e., the Ganges, fabled to flow through heaven, earth and hades. త్రిపుమడ్రము tri-punḍramu. n. The triple mark worn across the forehead by Saivites. (ఊర్ధ్వపుండ్రము is the upright line worn by the Vaishnavites.) త్రిపుట tri-puṭa. n. The name of a certain musical metre. ఏడక్షరములకాలము. త్రిపురము tri-puramu. n. The name of a district of Bengal (now called Tipperah) called after its kind, Tripura, a giant who was vanquished by Siva: who, as 'slayer of Tripura' derives hence the name త్రిపురజిత్తు, త్రిపుసూదనుడు, త్రిపురాంతకుడు, త్రిపురారి, &c. త్రిపురదేవి or త్రిపురసుందరి the Bonạ Dea, Venus. త్రిఫలము tri-phalamu. n. The three species of myrobalan; the Phyllanthea emblica కరక, Terminalia chebula తాడి, and Terminalia speciosa ఉసిరిక.

(p. 763) puṇḍu punḍu. [Tel.] n. A boil, an ulcer, a sore. A blister. The reddish cake in the middle of a white-ant-hill. నాగొంతు పుండుగానున్నది I have a sore throat. రాచపుండు a carbuncle. పక్కలోపుండు పెంచెదవేమి why do you nourish a thorn in your side? Infl. పుంటి (S. iii. 370.) abl. పుంట. plu. పుండ్లు. పుండుచేయు punḍu-chēyu. v. n. To raise a blister, or make a sore. పుండ్ల రోగము venereal disease.

(p. 763) puṇḍramu punḍramu. [Skt.] n. A mark worn on the forehead. నుదుటినామము. A blackish red variety of sugar-cane, నలుపుకలిసిన యెర్ర చెరుకు. A white lotus, తెల్లతామర. త్రిపుండ్రము the cross mark. ఉర్ధ్వపుండ్రము the upright mark. పుండ్రేక్షువు punḍr-ēkshu-vu. n. The white sugar-cane. పుండ్రేక్షు శరాసనుడు an epithet of Manmadha.

(p. 767) pudiyaboṭṭu pudiya-boṭṭu. [Tel.] n. An upright caste mark worn on the forehead. ఊర్ధ్వపుండ్రము. 'సీ తుదివ్రేలనెగసనద్రోచిన పుదియబొట్టురుఫాలపట్టికనుల్లసిల్ల.' రా. అర. ii.

(p. 785) peṇḍe or పెండెబద్ద penḍe. [Tel.] n. A lath or small rafter, commonly called a reaper, a strip of wood. ఇంటివాసములమీద అడ్డముగా వేసికట్టే కొయ్య. A pannier or pack, being half a bullock load. పొగాకు మొదలయినవాటిలో సగము. విభూతి పెండెకట్లు or త్రిపుండ్రకము the triple line of ashes drawn across the forehead by worshippers of Siva, పెండెలవలె పట్టెలుగాతీర్చిన విభూతి రేఖలు.

(p. 974) mānu mānu. [Tel.] v. a. and v. n. To forbear, refrain, abstain, or desist from, leave off, విడుచు. To heal, be healed or cured, కుదురు. To be laid aside or left off, to be got rid of. చెప్పకమానెను he stopped without saying it. అక్కడ ఉండకమానెరు they will not fail to be there. చేయకేలమానను how should he fail to do this? చేయక మానెను he desisted from doing so. This verb implies a general negative as రాకమానెను he did not come. చొరకమానెను he did not enter. కొట్టితే కరవకమానునా if you strike it, will it not bite you? చెప్పినాడో మానినాడో whether he spoke or not: lit whether he spoke or whether he forbore. అక్కడ అది లేకుంటే మానెను I don't care if it is not there. రాయివేతునా మానుదునా shall I throw the stone or no? ఉదహిరించినా మానినా whether they mentioned it or no. చింత మానుము abandon your grief. It is even applied impersonally to mean 'Never mind,' పరవాలేదు, as పట్టలుతడిసినా మానె it does not matter if the clothes got wet. ఇయ్యకపోతే మానె if you won't give it, never mind, no matter, it is of no consequence. మానిపించు or మాన్పించు māni-pinṭsu. v. a. To cause to stop; to prevent. To cause to heal. అతని ప్రయాణము మాన్పితిని I made him stop his journey. మానుకొను mānu-konu. v. a. To relinquish, forego, resign, lay aside, desist from, abstain from. పని మానుకొను to give up or resign an employment. మానుచు, మాన్చు, మానుపు or మాన్పు mānuṭsu. v. a. To stop, heal, cure. మానజేయు. మానిపోయిన పుండ్లను మళ్లీ రేపుట to stir up old sores, to revive old quarrels. మామా māmā. [Tel. short for మానుమామానుమా.] v. imp. Oh! please give up (anger, &c.)

(p. 1384) haruvu or హర్వు haruvu. [Tel.] n. Beauty, comeliness, elegance. Skill: a trick. సొగసు, అందము, ఉపాయము, నాణెమైన పని. adj. Fine, pretty, beautiful, clever, excellent. 'పన్నీటందపుచల్వగట్టిహరువొప్పొందావి గంధంబు మేనన్ నిండారనలంది.' T. iii. 129. 'ఒకవింతహరునైన యూర్ధ్వ పుండ్రంబుపై.' N. v. 89. 'పరిమళంబులు మేన హరువుపరచి.' N. ix. 124. హరువరి haruv-ari. n. A clever man. నేర్పరి, ఉపాయశాలి. 'శ్రీరామచంద్రుడో హోయౌరా హరువరి నెరుంగునంగద ముఖ్యుల్.' R. vi. 68. హర్వుకాడు harvu-kāḍu. n. A clever man. కర్మదక్షుడు.