(p. 11) antariñcu antarinṭsu. [Skt.] v. n. To pass over, to cross. 'బహుదేశము లంతరించుచున్.' J. Bhar. v. To perish, die. చచ్చు, నశించు. 'అట్లయైన సత్పుత్రుడుదయించు నకుచియైన గర్భమంతరించు,' Vish. 2. 366. 'సుతశోకవిపద్ధశ సంతరించినన్.' R. 5. 74.

(p. 64) aputruḍu or అపుత్రవంతుడు a-putruḍu. [Skt.] n. He who is sonless. కుమారులు లేనివాడు.

(p. 70) abhimānamu abhi-mānamu. [Skt.] n. Pride, self-esteem, haughtiness Patronage, protection. Affection, regard, care, love, favour. గర్వము, సంరక్షణ, విశ్వాసము, దేశాభిమానము love of one's own country, patriotism. వాడు దేహాభిమానము కలవాడు he pays great attention to his own ease. he is luxurious. అభిమానపుత్రుడు one who passes for one's son, or is looked upon as a son, or, supposed to be his child. అభిమానపుత్రత్వము an understood or attribute sonship. తమ అభిమానము కావలసినది I beg your patronage. నా యందు నిండా అభిమానముగా జరిగించినాడు he has treated me honourably. ఒకని మీద అభిమానము ఉంచు to be partial to a person. అభిమానము లేనివాడు one without affection; unkind అభిమాని n. He who loves. విశ్వాసము గలవాడు. మతాభిమాని a bigot. కులాభిమాని one who stands up for his caste. దేశాభిమాని the advocate for his country, he who loves his country, a patriot. అభిమానించు v. a. To honor, favour, protect, patronise, regard with kindness. గొప్ప చేయు, గౌరవించు.

(p. 123) ārya ārya. [Skt. √ ār = to plough.] n. The Skt form of Tel. అయ్య. ఆర్యపుత్రుడు ārya-putruḍu. n. (In dramas) Husbānd. ఆర్యావర్తము āryā-vartamu. The land of the Aryans, a name applied to northern India, between the Himalayas and the Dekkan. ఆర్యుడు āryuḍu. n. An Aryan; a good or respectable man, one worthy of reverence.

(p. 222) aurasuḍu or ఔరసపుత్రుడు aurasuḍu. [Skt.] n. A son of full blood: ధర్మపత్ని యందు పుట్టిన కొడుకు.

(p. 355) gati gati. [Skt.] n. Way. త్రోవ. Going, gait, pace, march, passage. గమనము. Means, resource, fund, contrivance, expedient, remedy. ఉపాయము. Refuge, resort, help, aid. దిక్కు. Fate, lot, destiny, state, hap, condition, situation. విధి. An adventure. (In the Līla, the different cantos are called గతులు.) Salvation, rescue రక్షణము. Ability, power శక్తి. నాగతి యేమి what is to become of me? ఇందుకు వేరేగతి ఉన్నది for this there is another remedy. దైవగతి divine providence. గతిలేని helpless, destitute, abject. వానికి దానిని చెల్లించుటకు గతిలేదు he is unable to pay it, he is without means of payment. పుత్రుడులేనివారికి గతిలేదు the childless have no hope (or prospect) of heaven. పటుగతి strongly దిట్టముగా. గతించు gatinṭsu. v. n. To pass away, elapse, కడచు. To die. చచ్చు. గతికల్పించు to devise an expedient. గతికుడు gatikuḍu. n. He who has a resource. అనన్యగతికుడై having no other resource. గతుడు gatuḍu. n. One who is gone or entered. ఆనందాబ్ధిగతుండనై I plunged in a sea of bliss. గత్యంతరము gat-y-antaramu. n. An alternative: an other means, or resource.

(p. 456) chāya chhāya. [Skt.] n. A shadow, reflected image; colour. ఛాయాచోరకవి cḥāyā-chōra-kavi. n. A plagiarist ఛాయాతరువు cḥāyā-taruvu. n. A large tree useful only for the shade or shelter it gives. నీడచేతనే మిక్కిలి ఉపయోగకరము గానుండే పెద్దచెట్టు. ఛాయాపుత్రుడు chhāyā-putruḍu. n. Saturn. శని, ఛాయపట్టి. ఛాయాదేవి name of the wife of the sun. సూర్యుని భార్య.

(p. 579) datamu dattamu. [Skt. cf. Lat. datus.] adj. Given, presented. ఇయ్యబడిన. Adopted, reared. స్వయందత్తుడు a son self-given, one who being without natural parents or being deserted by them, offers himself for adoption. దత్తత, దత్తత్వము, దత్తు or దత్తువు dattata. n. Adoption. స్వీకారము. దత్తకుడు dattakuḍu. n. An adopted son. దత్తపుత్రుడు. దత్తి datti. n. A gift. ఈవ, దానము. 'దత్తినెతక్క.' A. ii. 38. దత్తుడు a man who is given as a hostage,. కుదువ ఉంచబడినవాడు. దత్తుతీసుకొను to adopt a son.

(p. 767) putruḍu or పుత్రకుడు putruḍu. [Skt.] n. A son. ఔరసపుత్రుడు or ఔరసుడు aurasa-putruḍu. n. A legitimate son. దత్తపుత్రుడు or దత్తుడు patta-putruḍu. n. An adopted son. పుత్రి or పుత్రిక putri. n. A duaghter. A copy or transcript from an original. పుత్రవాత్సల్యము parental affection, love towards children. పుత్రోత్సవము putr-ōṭsavamu. n. Rejoicings on account of the birth of a son. పుత్రకామేష్టి putra-kām-ēshṭi. n. A religious sacrifice performed for the purpose of obtaining a son. పుత్రజీవిక putra-jīvika. n. A tree, a species of Nageia Rox. iii. 786. పుత్రపాత్రపారంపర్యముగా putra-pautra-pāram-paryamu-gā. adv. From generation to generation. ఈ నేలను పుత్రపాత్రపారంపర్యముగా అనుభవింపవలసినది the land is to be held by him and his heirs for ever.

(p. 785) pempu pempu. [Tel. for పెను.] n. Greatness. మహత్వము, అధిక్యము, అతిశయము. Honour, గౌరవము. Rearing, nourishing, fostering, సాకుట. Increase, growth, వృద్ధి. Plenty. సమృద్ధి. Ruin, నాశము, లయము. గ్రామమును పెంపు చేసినవారు those who enlarged the town. v. a. To ruin, నాశముచేయు. పెంపుడు pempuḍu. adj. Fostered, reared, adopted (as a son,) brought up, tamed, domesticated, పెంపబడిన. పెంపుడుకొమారుడు or దత్తపుత్రుడు an adopted son. పెంవుడుతల్లి an adoptive mother. పెంపుడుతండ్రి an adoptive father. పెంపుడుచిలుక a pet parrot. పెంపరలాడు pemp-ara-l-āḍu. v. n. To be increased, augmented. మిక్కుటమగు. పెంపారు, పెంపగు, పెంపుచెందు, పెంపొందు or పెంపుమీరు pemp-āru. v. n. To increase, grow, improve. వర్ధిల్లు, గొప్పయగు, అతిశయించు.

(p. 914) brahma brahma. [Skt. బృహ్. (brih) to increase, Probably, the Indianised form of the name of 'Abraham', as బ్రహ్మము is of 'Abram,' the పితామహ of the Jewish race. Compare their stories.] n. The god Brahma, the operative creator of the world. ఇది బ్రహ్మభేద్యముగానున్నది this is invincible even to Brahma. వాడు వట్టి యంబ్రహ్మ he is a mere simpleton. There are said to be nine Brahmas, viz., భృగువు, పులస్త్యుడు, పులహుడు. అంగిరసుడు, అత్రి, క్రతువు, దక్షుడు, వసిష్ఠుడు, మరీచి. బ్రహ్మము brahmamu. n. The deity, పరమాత్మ. The Veda, వేదము. Meditation, తపము. బ్రహ్మకమ్మి brahma-kammi. n. The seam that goes down the middle of a sheet. బ్రహ్మచర్యము brahma-charyamu. n. The bachelor state. Abstinence from sexual intercourse. బ్రహ్మచారి brahma-chāri. n. A bachelor or novice: the title borne by a Brahmin during the period of religious instruction, which extends from childhood up to manhood, when he is married. బ్రహ్మచారిణి brahma-chāriṇi. n. A maiden that remains unmarried, a female novice: a woman leading a life of continence. బ్రహ్మచర్యమును అనుష్ఠించు స్త్రీ బ్రహ్మణ్యము Same as బ్రహ్మదారువు, గంగ రావిచెట్టు, (q. v.). adj. Relating to, or connected with a Brahmin. బ్రాహ్మణహితము. బ్రహ్మత్య brahmatya. (correctly, బ్రహ్మహత్య.) n. Brahmin-slaying, బ్రాహ్మణునిచంపడము. బ్రహ్మత్వము brahmatvamu. n. Identification with Brahma, or God. Godhead. బ్రహ్మసాయుజ్యము, బ్రహ్మస్వరూపము. బ్రహ్మదండి brahma-danḍi. n. The Mexican or Prickly Poppy. (Watts); a plant called Argemone mexicana. (Wight.) వారాహి. బ్రహ్మనాడి brahma-nāḍi. n. The cerebral nerves. Hari Vams. i. 11. బ్రహ్మనాభుడు brahma-nābhuḍu. n. An epithet of Vishnu. బ్రహ్మపుత్రము brahma-putramu. n. The river Brahmaputra. A sort of poison. మకరాక్షజాతిసర్ప విషము. బ్రహ్మపుత్రుడు brahma-putruḍu. n. A name of Narada. నారదుడు. Kētu, కేతుగ్రహము. బ్రహ్మబంధువు brahma-bandhuvu. n. A wretch, a miscreant infamous as a false witness. అబద్ధపుసాక్ష్యము పలికినందువల్ల నిందింపబడ్డవాడు, కూటసాక్షి అయిననిందితుడు. బ్రహ్మబిందువు brahma-binduvu. n. A drop of Saliva. బ్రహ్మభూతుడు brahma-bhūtuḍu. n. One who has become one with the Supreme Spirit. బ్రహ్మత్వముపొందినవాడు. బ్రహ్మభూయము or బ్రహ్మసాయుజ్యము brahma-bhūyamu. n. Brahmanhood, బ్రహ్మత్వము. బ్రహ్మయజ్ఞము brahma-yagnamu. n. The name of a certain rite among Brahmins. వేదపాఠము. బ్రహ్మరథము brahma-rathamu. n. A vehicle or car borne on the shoulders of Brahmins. P. i. 14. Vulgarly, a bier. పాడె, శవవాహనము. బ్రహ్మరంధ్రము brahma-randhramu. n. The fontanella, in anatomy: the quadrangular aperture found betwixt the os frontis and ossa sincipittis, in children just born; మాడపట్టు, నడినెత్తి. At death the soul is supposed by the Hindus to quit the body by this crevice. బ్రహ్మరాకాసిచెట్టు brahma-rākāsi-cheṭṭu. n. The giant-aloe used in fences. బ్రహ్మరాక్షసి brahma-rākshasi. n. A ghoul, ogre or she-sprite. కోతిపుండు బ్రహ్మరాక్షసి అయినది this made matters worse than before. బ్రహ్మరాక్షసుడు brahma-rākshasuḍu. n. A fiend of the Brahminical class: a priest's ghost. బ్రహ్మలిపి or బ్రహ్మవ్రాత brahma-lipi. n. An unintelligible scrawl, a bad scribble. Originally applied to the lines or the sutures of the skull, which are supposed to be hieroglyphics, the mysterious writing of destiny. తలపుర్రె మీది వ్రాత, చిక్కుగానుండేవ్రాలు. బ్రమ్మావాది brahma-vādi. n. A Vedantist, వేదాంతి. బ్రహ్మ విద్వాంసుడు brahma-vidvān-siḍu. n. An illustrious doctor or professor. బ్రహ్మవేళ brahma-vēḷa. n. Dawn. అరుణోదయకాలము. A. vi. 2. బ్రహ్మవ్రాలు brahma-vrālu. n. The handwriting of God: a name given to the crooked lines on the skull. బ్రహ్మసూత్రము brahma-sūtramu. n. The sacred thread worn by Brahmins. యజ్ఞోపవీతము, ౛ందెము. బ్రహ్మసువు brahma-suvu. n. Manmadha, మన్మధుడు. బ్రహ్మస్వము brahma-svamu. n. A Brahmin's property or wealth. బ్రాహ్మణసొత్తు Kod. § 5. Jain. 1. 77. బ్రహ్మహత్య brahma-hatya. Brahmin-slaying. Also (vulgarly) any killing; thus పిల్లిబ్రహ్మహత్య cat slaughter. బ్రహ్మహత్యగాడు brahma-hatya-gāḍu. n A Brahmin-slayer, a man of blood. బ్రాహ్మణుని చంపినవాడు. బ్రహ్మాంజలి brahm-ānjali. n. Joining both hands together while reading the Vedas. వేదాధ్యయన కాలమందలిమ్రొక్కు. బ్రహ్మాంము brahm-ānḍamu. n. The globe, the universe, the world. adj. Huge, vast, immense, awful. బ్రహ్మాండముగా brahmānḍamu-gā. adv. Vastly, prodigiously. బ్రహ్మణి brahmāṇi. n. The female energy of Brahma. సరస్వతి. బ్రహ్మానందము brahm-ānandamu. n. Divine bliss. Great joy. మహాసంతోషము. బ్రహ్మరణ్యము brahm-āranyamu. n. A place where the Veda is studied. వేదపాఠభూమి. బ్రహ్మవర్తము brahm-āvartamu. n. Brahmāvarta, the land first occupied by the Brahmins to the north-west of Delhi. బ్రహ్మాసనము brahm-āsanamu. A sacred seat. బ్రహ్మ్యము brahmyamu. n. Divineness. నాదబ్రహ్మ్యము divine harmony, heavenly tones. See బ్రాహ్మణము.

(p. 1071) rāca rāṭsa. [from Skt. రాజ.] adj. Of or belonging to the king, రాజసంబంధి, క్షత్రియసంబంధమైన. రాచవారు persons belonging to the kingly caste. క్షత్రియులు. రాచపుడమిరేడు a Kshatriya king. రాచపూనుగు తోడులే చావదు a king's corpse will not fall alone; a proverb denoting that every great man's fall ruins many persons. రాచమాల a Pariah who was formerly a క్షత్రియ. రాచవవని or రాజకార్యము rāṭsa-pani. n. A public affair, politics, a transaction, business. వ్యవహారము. రాచకొమరుడు or రాకొమరుడు rāṭsa-komaruḍu. n. A king's son, a prince. రాజపుత్రుడు. రాచకొలము or రాకులము rāṭsa-kolamu. n. The Kshatriya caste, క్షత్రియకులము. రాచకోడి rāṭsa-kōḍi. n. A wild fowl with a beautiful purple plumage, an scarlet beak and crest; probably, the Black Ibis. రాచపుండు rāṭsa-puṇdu. n. A carbuncle రాజవ్రణము. రాచపుట్టువు rāṭsa-puṇṭuvu. n. A Kshatriya, క్షత్రియుడు. రాచయుసిరిక rāṭsa-yusirika. n. A kind of Emblic Myrobalan. ఉసిరికలోభేదము. రాచరికము rāṭsa-rikamu. n. Government, రాబరికము. రాచవాడు rāṭsa-vāḍu. n. A Kshatriya. రాచవీడు rātsa-vīdu. n. The capital of a king. రాజధాని. రాచిలుక rā-chiluka. n. The large red parrot. రాజకీరము.

(p. 1073) rāṭṭu rāṭṭu. [Skt.] n. A king. రాజు. 'కృష్ణమంత్రిరాట్తిలకుడు.' T. i. 51. రాడ్తనయుడు rāḍ-tanayuḍu. n. A king's son. రాజపుత్రుడు. రాడ్వంశము rāḍ-vamsamu. n. Royal race or lineage, రాజాన్వవాయము. 'రాడ్వంశపయోధివిభుడు.' R. v. 225.

(p. 1094) laṃvatā or లంవతావాడు lampatā. [Tel.] n. A son of a slave. దాసీపుత్రుడు.

(p. 1139) vali vali. [Skt.] n. A fold, ముడుత. See నలీముఖము. [Tel.] n. Cold, coldness, చలి, Shivering through cold, కంపము. 'పవన శైత్యంబులు వలియనదగు.' ABA. iii. 92. 'వానకునెండకు వలికిగాడ్పునకు.' Pātivr. 83. line 8. adj. Cold, chill. చల్లని. 'మదిరాక్షి వలిగాడ్పుకొదమనెత్తానినే బొలయుమన్ననుగాని బొలయవెరచు.' R. v. 175. వలిగొను vali-gonu. v. n. To be chill, to feel very cold, to shiver, చలిపెట్టు. 'కలువరమునెరింగికన్నుల దెరిచివలి గొన్నమెయి తలవరులగానమిని, గడగడ నడకుచుకడుభయంపడుచు.' Sar. D. 475. వలితిప్ప vali-tippa. n. A phrase for the Himalaya mountains. హిమవత్పర్వతము. వలిపని vali-pani. n. The act of cooling anything, శైత్యోపచారము. నీలా. iii. వలిపిరి vali-piri. n. Cold, చలి. A chill, shivering, వడకు. వలిపిరిగొట్టు valipiri-goṭṭu. n. One who shivers from cold. వడకువాడు. వలిమల వలిగట్టు, వలిగుబ్బలి or వలిగొండ vali-mala. n. A snow-clad mountain, మంచుకొండ. The Himalayas. వలిమిడి vali-miḍi. n. A kind of foot-rot from which cattle suffer, పశువులకు కాలిమడమల యందు కలిగే రోగవిశేషము. వలిమొలక or వలిమొల్క vali-molaka. n. The son of the Wind god, వాయుపుత్రుడు. An epithet of Bhima, భీముడు. వలివెలుగు or వలివెల్గు vali-velugu. n. The Moon. చంద్రుడు.