(p. 162) upapurāṇamu upa-purāṇamu. [Skt.] n. A minor Purāṇa. See పురాణము.

(p. 327) kōmaṭi kōmaṭi. [Tel.] n. A man of the merchant caste. A shopkeeper. adj. Belonging to the shopkeeper-caste. కోమటి మనిషి a man or woman of this caste. కోమటి చిన్నవాడు a shop boy. కోమటిసరుకులు wares. కోమటి సాక్ష్యము doubtful evidence, saying neither one thing nor another. See కన్యకాపురాణము.

(p. 687) pañca pancha. [Skt.] adj. Five. పమచకము panchakamu. n. A set of five things, as of epigrams. భ్రమరపంచకము a set of five epigrams on a bee. యుద్ధ పంచకము the five books of the Mahabharata (VI. X.) which deal with the battle. A battlefield, యుద్ధభూమి. పంచకళ్యాణి pancha-kaḷyāṇi. n. Black or any other colour with white points; piebald; a horse with a white mark or star in the face and with white legs. పంచకోణము or పంచకోణికోణము pancha-kōṇamu. n. A pentagon. See రోణము పంచగవ్యము pancha-garyamu. n. The five articles derived from the cow, viz.: milk, curds, butter, urine, and dung. పంచగౌడులు panchagaudulu. n. The collective name for the Brahmins of Bengal and the northern provinces. పంచత్వము panchatvamu. n. Death, dying, as being the dissolution of the five elements. పంచజనుడు panchajanuḍu. n. Man in general. మర్త్యుడు. See పాంచజన్యము. పంచజనచర్వణము cannibalism, eating human flesh. A. vi. 70. పంచదళము pancha-daṣamu. adj. Fifteenth. పంచదశకము pancha-daṣakamu. n. Fifteen. పంచదశి pancha-daṣi. n. The fifteenth lunar day, of either the dark or bright fortnight. పౌర్ణిమ, లేక, అమావాస్య. పంచద్రావిదులు The five divisions of the Dravida races, viz. Tamil, Telugu, Malayalam, Kanarese and Mahrati. పంచనఖము panchanakhamu. n. Lit: 'Five clawed,' i.e., a tiger. పులి. పంచనఖి pancha-nakhi. n. An iguana. ఉడుము. పంచపాత్రము pancha-pātramu. n. The 'five dishes:' a phrase used for five cups used in worship. Also, a sort of cup. పంచప్రాణములు pancha-prāṇamulu. n. The five vital airs of the body. Life. పంచభూతములు the five elements. పంచబాణుడు, పంచశరుడు or పంచసాయకుడు pancha-bāṇuḍu. n. Manmadha the god of love, so named from his five arrows. These are five fragrant flowers, viz., the అరవిందము or lotus, the అశోకము Jonesia asōka, the చూతము or mango blossom, the నవమల్లిక or Arabian jasmine, and the నీలోత్పలము or blue lotus; these are emblems of five passions denominated ద్రావిణి, శోషిణి, బంధిని, మోహిని and ఉన్మాదిని, that is, flurry, pinning, enslaving, bewitching and maddening. పంచభక్ష్యములు five sorts of cakes. పంచమము panchamamu. n. A tenor note, similar to that of the cook when crowing; also, a note like that of the linnet or cuckoo. The musical treble. The two notes పంచమము and షడ్జము are called the నిత్యస్వరములు or constant (pervading) notes: they are also called స్వయంభుస్వరములు the supreme sounds. adj. Fifth , అయిదవది. Fine, melodious, ఇంపైన. పంచమస్థితి panchama-sthiti. n. The being a Pariah. The Pariah state or condition. పంచమి panchami. n. The fifth lunar day, of either the dark or bright fortnight. పంచముడు panchamuḍu. n. A Pariah, or 'man of the fifth class:' as not belonging to any of the four pure Hindu castes. మాలవాడు. పంచరాశికము pancha-rāṣikamu. n. The rule of five, the double rule of three. పంచలక్షణము panchalakshaṇamu. n. A Purana. పురాణము. పంచలవణములు pancha-lavanamulu. n. Salts in general. The five kinds of salt. See లవణము. పంచలోహము pancha-lōnamu. n. A mixed metal, composed of five ingredients, viz., copper, zinc, tin, lead, and iron. పంచపట్టెలు pancha-paṭṭelu. n. Five streaks. అయిదు చారలు. పంచవన్నెలు pancha-vannelu. n. Five colours. పంచవన్నెలరామచిలుక pancha-vannclarāma-chiluka. n. A paroquet. పంచశాఖము pancha-ṣākhamu. n. The hand. చెయ్యి. పంచాంగము panch-āngamu. n. An almanac, as specifying five different things, viz., the lunar day (తిథి), the day of the week (వారము), the sign in which the moon is (నక్షత్రము), the conjuction of the planets shewing good and bad days (యోగము), and the horoscopes (కరణము). పంచాంగాముప్పు to give a forecast of the day; to tell lies or false stories. పంచాణము panchāṇamu. n. The united five castes of the carpenter, blacksmith, brazier, goldsmith, and stonecutter. పంచాణులు panchāṇulu. n. Workmen, mechanics, or handicraftsmen, పంచాణమువారు. పంచామృతము a meat and drink offering formed of cocoanut kernels, plantains, sugar, honey, and ghee. పంచాయతి panchāyati. n. A court of arbitrators consisting of 'five members.' A Panchayat, an arbitration court. పంచాయతిదారులు arbitrators referees. పంచాయుధము the 'five weapons' of Vishṇu: also as amulet, being a plate of gold on which these are engraven. విష్ణువుయొక్క అయిదు ఆయుధములు, మరిన్ని ఆ అయిదు ఆయుధములయొక్క రూపులు చెక్కించిన పతకపుబిళ్ల. పంచారూఢిపత్రము a bond duly executed, i.e., bearing 'five names' viz., those of the lender, the borrower, the writer, and two witnesses. పంచాస్యుడు, పంచావనుడు or పంచముఖుడు panch-āsyuḍu. n. 'The five faced;' an epithet of Siva. పంచాక్షరి panch-ākshari. n. The 'five syllables.' that is, a certain spell or holy name 'నమశ్శివాయ' Na-mas-Si-vā-ya or 'Salutation to Siva,' similar to the five syllables 'A-ve-Ma-ri-a.' పంచేంద్రియములు panch-ēndriyamulu. n. The five senses or organs. 'సీ మేనిలోగర్ణనాసానేత్రజిహ్వత్వగాహ్వయ పంచేంద్రియములగోష్ఠి.' G. v. 13. పంచేంద్రియబద్ధుడైన panch-ēndriya-baddhuḍ-aina. adj. Carnal, sensual, worldly, given up to one's lusts.

(p. 763) pukkili pukkili. [Tel.] n. The inside of the cheek, బుగ్గలోపలిభాగము. పుక్కిటిపురాణము rigmarole, traditional nonsense, an old wives' tale. 'వెచ్చనిట్టూర్పు పుక్కిట వెడలకున్నె.' (R. vi. 112.) he could not help drawing a deep sigh. Gen. పుక్కిటి. Loc. పుక్కిట. plu. పుక్కిళ్లు. పుక్కిలించు or పుకిలించు pukkilinṭsu. v. n. To gargle or rinse one's mouth. To spirt out. పుక్కిలింత or పుక్కిలింత pukkilinta. n. Gargling, rinsing one's mouth. పుక్కెడు pukk-eḍu. n. A mouthful. పుక్కెడునీళ్లు a mouthful of water.

(p. 770) purāṇamu purāṇamu. [Skt.] adj. Old, ancient, పురాతనము. n. An ancient story, or legend, a mythological tale, a rhapsody or string of stories. The name of a class of books in Indian literature. పూర్వకథ. స్థలపురాణము local archives, a book regarding the origin of a town, &c. పౌరాణికకథ an old tale or romance. పురాణముచెప్పు to chant or read a legend to an audience. పురాణమువిను to be an auditor of a legend which is recited. పురాణభట్టుడు a mere block-head, one who recites a legend without knowing the meaning of it. పురాణించు or పురణించు purāṇinṭsu. v. n. To recite a Purāṇa, పురాణము చెప్పు. To become inveterate, chronic, or constitutional, as a disease, వర్ధిల్లు, విజృంభించు. వ్యాధి పురాణించినది the disease became chronic. పురాణ దంపతులు. purāṇa-dampatulu. n. The 'primeval pair,' a phrase for Siva and Pārvati, or Vishṇu and Lakshmi. A phrase like Adam and Eve.

(p. 823) paurāṇamu paurāṇamu. [Skt.] adj. Relating to the Puranas. 'ఇట్లు విక్రమార్కుడీల్గిన విజయుడై శాలివాహనుండులీలతోడ. పౌరులెల్లబొగడబౌరాణమున మహారాజసంగజేసె రాజ్యమచట.' G. i. 33. పౌరాణికము paurāṇikamu. adj. Mythological; old, as a story. పౌరాణికుడు paurāṇikuḍu. n. One who knows the Puranas, పురాణము తెలిసినవాడు. A public reader of a Purana. A bard, ministrel.

(p. 1178) vinu vinu. [Tel.] v. a. To hear, to listen to, ఆకర్ణించు. To pay attention to, give heed to, obey. మాటవినని disobedient. విన్నావా did you year? వింటివా have you heard? did you hear? వినడాయె he did not listen. పెద్దలమాటవిను listen to the advice of your superiors. స్కాందపురాణమువిన్నాడు he had the Skānda Purana read to him. వినబడు vina-baḍu. v. n. To be heard, విను. నాకు వినబడినది. I heard it. వినమి vinami. n. Not hearing, not obeying. వినకపోవడము. వినవచ్చు vina-vaṭsṭsu. v. n. To be heard. వినబడు. ఆ చప్పుడు వినవచ్చినది that noise reached my ears. వినికి, విన్కి or వినికిడి viniki. n. Audience, hearing, listening. వినడము. నాకు అట్లావినికి I have heard so. వినిపించు or వినుచు vinipinṭsu. v. a. To cause to hear. వినజేయు. To tell, to read out or aloud. ఆ జాబు నాకు వినిపించినాడు he read the letter to me. v. n. To be heard వినవచ్చు. నాకు వినిపించినది I heard it. తుపాకిలాగు వినిపించినది it sounded like a gun. వినుకత or విన్కలి vinukali. n. Hearing. వినికి, వినుట. వినుకలికంటి vinukali-kanṭi. n. A snake. వినువారిమాటలు slander, backbiting, చాడీమాటలు.

(p. 1291) satakaḍamu or సతుకుట satakaḍamu. [Tel. for చదవడము.] n. A scornful expression for the word చదవడము reading. 'సతకడముల్ పురాణములు.' H. ii. 49.

(p. 1366) sthalamu, sthaḷamu or స్థలి sthalamu. [Skt.] n. A place, spot, locality, region, district, స్థానము, ప్రదేశము, పట్టు. Room, space. పరస్థలము a foreign or strange place. పరస్థలపువాడు a person from another place. స్థలపురాణము sthaḷa-purāṇamu. n. A legend associated with a particular place, పుణ్యక్షేత్రమాహాత్మ్యము. స్థలమాహాత్మ్యము sthala-māhātmyamu. n. The influence of a place. క్షేత్రప్రభావము.