(p. 76) amlamu amlamu. [Skt.] adj. Acid, sour. పుల్లని. ఆమ్లము n. Acidity. పులుసు. అమ్లిక amlika. n. A tamarind tree. చింతచెట్టు ఆమ్లవర్గము amla-vargamu. [Skt.] A class of trees with acid leaves or fruits, such as the lime, orange, pomegranate, tamarind, &c.

(p. 118) āmlamu āmlamu. [Skt.] n. The tamarind tree or fruit. Sourness. పులుసు.

(p. 443) cali ṭsali. [Tel.] n. Cold, coolness, a chill. శీతము, శీతబాధ. చలిజ్వరము cold and fever, i.e., ague. నాకు చలిపెట్టినది I felt cold. చలి. adj. Cold, cool. చలికూడు cold food, breakfast. చలియిసుక camphor. Vasu. ii. 36. చలిగురువు ṭsali-garuvu. n. A soil composed of marl or sand covering black earth. మీద ఇసుకగలరాతిపారునేల. చలికొండ ṭsali-konḍa. n. The Himalaya mountains. చలిచీమ ṭsali-chīma. n. A black ant. చలిది, చచద్ది or చల్ది ṭsalidi. n. Breakfast. Lit: cold food left over from supper. చలిపందిలి ṭsali-pandili. n. A place where passers-by are supplied with water to drink. చలిపండ్లు ṭsali-panḍlu. n. The teeth being set on edge. (A. iv. 151. on which the note says 'జువ్వున పులుసు తిన్నందువల్ల తీసుక పొయ్యేనోటిపండ్లు.') చలిపని a cooling operation, శైత్యోపచారము. చలిబిండి ṭsali-binḍi. n. The name of a certain plant. చలిమల ṭsali-mala. n. The hill of snow, i.e., హిమాచలము. చలిమిడి ṭsalimiḍi. n. A mixture of rice flour and sugar బెల్లము కలిపిన పిండి. చలిమిరి or చల్మిరి ṭsali-miri. n. Coolness చలువ, శైత్యము. A cake G. i. 114. చలివావు ṭsaliv āpu. (చలి+పావు.) v. n. To warm, to soothe or comfort బు౛్జగించు. చలివాలు ṭsali-vālu. (చలి+పాలు.) n. A sign ఆనవాలు. చలివెలుగు ṭsali-velugu. n. The moon. చంద్రుడు, శీతకరుడు.

(p. 529) timmanamu timmanamu. [Tel.] n. A sort of flummery, made of milk, flour and sugar. పాలు పిండి బెల్లమువేసి వండినది, మజ్జిగపులుసు.

(p. 580) dappaḷamu dappaḷamụ. [Tel.] n. A sour drink made of tamarinds and vegetables. కాయకూరలువేసి పలచగా కాచిన పులుసు.

(p. 693) pacci pachchi. [Tel.] adj. Raw, unripe. ముదరిని, పండని. Unbaked, unburnt, కాలని, as పచ్చికుండ. Unboiled, ఉడుకని, as పచ్చిపులుసు. Green, not dry, (as firewood,) ఎండని. Unchred (as a hide,) raw, sore, tender, as పచ్చిపుండు. Colloquially it means palpable, gross, downright, absolute, rank, arrant, open, unveiled, unblushing, board, coarse. పచ్చిమిరపకాయలు green chillies. పచ్చివిషము rank poison. పచ్చికస్తురి వీణె an unsunned or unbroached scent bottle. పచ్చికర్ర a green stick. పచ్చి ఒళ్లుగల convalescent. 'పచ్చిబడి యలనతని బడగొట్టుడనుచు.' Charit. i. 2223. పచ్చి నెత్తురు blood just shed. 'వచ్చుముంగిసజూచి వసుధేశపత్ని, పచ్చినెత్తురుమూతి పరికించితనదు.' Sāranga D. v. 280. పచ్చిక pachhika. (పచ్చి+కలది.) n. Grass. పచ్చగడ్డి. పచ్చికతేలేదు the grass has not brought. పచ్చికపట్టు a grassy spot, a meadow, a lawn, a green. పచ్చితేరు pachchi-tēru. v. n. To become green, పచ్చిఅగు.

(p. 772) pulapa pulapa. [Tel.] n. A mess of various roots, boiled with lime juice. కందగాని నల్లేరుగాని యెనిపి పులుసు పెట్టివండినది.

(p. 774) pulucu or పులుసు puluṭsu. [Tel.] n. A certain tree, perhaps, Antidesma ghaesembilla. (Watts.) 'బోళము, మంకెన, పులుచు, గంగరేగు, తక్కిలి, ములుగు.' H. iv. 20.

(p. 774) pulusu pulusu. [Tel.] n. Acidity, an acid, as the juice of tamarinds. Pride, self conceit. అతని పులుసువంచిరి they humbled his pride. adj. Acid, sour. పులుసుకూర vegetables dressed with acids, పులుసుపోసి వండినకూర.

(p. 775) pulla, pullaṭi or పుల్లని pulla. [Tel.] adj. Sour, acid, unripe, raw. Whitish, pale, dun-coloured, or reddish, yellow, grizzled, like a lion. పుల్లకంద pulla-kanda. n. A certain root, ఒకవిధమైనకంద. పుల్లకలి pulia-kali. n. Sour gruel. తరవాణి. పుల్లకూర Same as పులుసుకూర. పుల్లగిల్లు or పుల్లగిలు pulla-gillu. v. n. To turn sour. (Metaphorically,) to be afraid, భయపడు. Pal. 261. పులగొరక pulla-goraka. n. A water fowl, నీరుకోడి. పులతీగె pulla-tīge. n. The Soma plant, సోమలత. పాండు. v. పులదానిమ్మ pulla-danimma. n. A sour pomegranate tree. పులన or పుదనము pullana. n. Sourness, acidity. పులని pullani. adj. Sour, acid. పులనీళ్లు pulla-nīḷḷu. n. Soured rice-water, కూటినీళ్లు, గంజి. పుల్లప్రబ్బ pulla-prabba. n. Sorre, Rumex vesicarius. శతనేధి, చుక్కకూరి. Ainsl. i. 398. పులబచ్చలి pulla-baṭsṭsali. n. The sour species of బచ్చలి. పుల్లరు౛ు pull-aruḍzu. (పుల్ల+అరు౛ు.) n. A kind of fish. పుల్లావు pullavu. (పుల్ల+ఆవు.) n. A dun cow, కపిలవర్ణముగల ఆవు. పుల్లె, పుల్లియ or పుల్లాకు pulle. n. A leaf plate, i.e., a platter made of leaves stitched together and thrown away after it is used.

(p. 1068) rasamu rasamu. [Skt.] n. Juice, fluid, liquid, extract, essence. Taste, flavour, రుచి. Taste, sentiment, emotion, passion, affection, humour. Quicksilver, పాదరసము. The షడ్రసములు or six flavours are మధురము or తీసి sweet; ఆమ్లము or పులుసు sour; తిక్తము or వగరు astringent; లవణము or ఉప్పు salt; కటువు or కారము pungent; కషాయము or చేదు bitter. రసఖండమైనభూమి or రసవత్తైనభూమి strong soil, which is not exhausted. నీరసమైనభూమి land that is exhausted. కోపరసము the spirit of wrath. దయారసము the spirit of love, kind feelings. ఈ పద్యములో రసములేదు this is a tasteless verse. విరసమైనమాటలు rude language. The nine రసములు or humours produce the following స్థాయీభావములు (symptoms.) 1. శృంగారరసము (love) produces రతి enjoyement. 2. నీరసము (honour) produces ఉత్సాహము daring. 3. కరుణారసము (mercy) begets విస్మయము marvel. 5. హాస్యరసము (merriment) produces హాస్యభావము laughter. 6. భయానకరసము (timidity) leads to భయము fright. 7. బీభత్సరసము (austerity) begets జుగుప్స sarcasm. 8. రౌద్రరసము (wrath) leads to క్రోధము cruelty. 9. శాంతరసము. (gentleness) produces శమభావము calmness. రసకర్పూరము rasa-karpūramu. n. A white sublimate or muriate of mercury, కర్పూరరసము. రసగుండు rasa-gunḍu. n. A ball coated with quicksilver, రసముపూరినగుండు. రసజ్ఞు rasa-gnya. n. The tongue, నాలుక. రజజ్ఞత rasa-gnyata. n. Skill, judgement, taste, critical discernment, తెలివి. రసజ్ఞుడు rasa-gnyuḍu. n. A man of taste, a critic. గుణదోషములనెరిగినవాడు. రసదాడి or రసదాళి rasa-dāḍi. n. Sugar cane. చెరుకు. 'మమధురస్థూలదాడిమబీజములతోడ, దసరారురసదాడిగనెలతోడ.' A. ii. 85. A fine sort of plantain. అరటిలో భేదము. రసదాళిక rusa-dāḷika. n. A kind of sugar, చెరుకుదినుసు. రసన rasana. n. The tongue., నాలుక. రసనేంద్రియము rasan-ēndriyamu. n. The sense of taste. రసవతి rasa-vati. n. A kitchen. వంటఇల్లు. రసవర్గములు rasa-vargamulu. n. plu. The various condiments or ingredients such as salt, pepper, &c. సంబారములు. రసవాదము rasa-vādamu. n. Alchemy, chemistry, పాదరసమునుకట్టి బంగారుచేయువిద్య. రసవాది rasa-vādi. n. An alchemist, a chemist, రసమునుకట్టి బంగారుచేయువాడు. రససిందూరము rasa-sindūramu. n. A sort of factitious cinnabar, made with zinc, mercury, blue vitriol and nitre, ఔషధవిశేషము. రససిద్ధి rasa-siddhi. n. Alchemy, రసవాదము. 'ధమనీయఖంబున గ్రాలించిమెరుంగుపసిడి గనెరససిద్దిన్.' R. vi. 10. రసాంజనము a kind of collyrium. అంజనవిశేషము. రసాతలము rasā-talamu. n. A name of Hades. పాతాళలోకము. రసాభాసము ras-ābhāsamu. n. Bad taste, inelegance. adj. Disagreeable, disgusting. విరసమైన. ఆ శ్లోకమును దిద్ది రసాబాసము చేసినాడు in correcting the verse he has spoiled it, he showed bad taste in correcting it. రసాభాసముగా మాట్లాడినాడు he spoke coarsely. ఆయిల్లు నిండా రసాభాసముగా నున్నది that house is very disagreeable. ఊరేగుచుండగా వాన వచ్చి అంతా రసాభాసమైపోయినది when the marriage procession was going on, there was a shower and everything was upset. రసాయనము ras-āyanamu. n. A panacea, a medicine preventing old age and prolonging life, జరావ్యాధిహరౌషధము. Butter milk, sweet curds, గోరసము, చల్ల. Poison, విషము. 'తననచో మాధుర్యమెనయు నా యివి చూడుమన్నట్లు మేలిరసాయనములు, ఒప్పుగా గిన్నియలనుంచి యపచరించి.' T. iii. 18. టీ రసాయనములు, తీసిగలిగిన పదార్థములు. రసాల rasāla. n. A pudding or mess of curds, mixed up with sugar and spices. పెరుగులో ననేక ద్రవ్యములు వేసి చేసినది. రసాలము rasālamu. n. The sugar cane, చెరుకు. Also, the sweet mango tree, తియ్యమామిడి చెట్టు. రసావళ్లు ras-āvaḷḷu. n. A kind of cakes. 'తన యింటనప్పుడాయితమొనరించినకమ్మదావు లొలుకురసావళ్లునుమినుపవడలు జాపట్లునుగోదుమ పిండివంటలున్ గలవనినన్.' Vish. iii. 377. రసి or రసిక rasi. [Tel.] n. The pus, or matter of a sore, serum. పుంటిచీము. రసిక rasika. [Skt.] n. A woman of taste. రసికురాలు. రసికత or రసికత్వము rasikata. [Skt.] n. Good taste or judgement. రసజ్ఞత. రసికుడు rasikuḍu. A man of taste. శృంగారాదిరసములను గ్రహించువాడు, రసజ్ఞుడు. రసితము rasi-tamu. n. Sound noise, thunder. ధ్వని, ఉరుము.

(p. 1089) roḍḍu or రొండు roḍḍu. [Tel.] n. Hard breathing, dyspnœa. రోజుట, శ్వాసరోగము. adj. Much, అధికము. రొడ్డుపులుసు very sour.

(p. 1111) loḍḍu Same as రొడ్డు. (q. v.) లొడ్డుపులుసు or రొడ్డుపులుసు loḍḍu-pulusu. [Tel.] adj. Sharply acid. చెడుపులుసు.

(p. 1242) śanagalu ṣanagalu. [for Tel. సెనగలు.] n. The chick pea, commonly called Bengal gram, Cicer arietinum, (Watts.) చణకము, హరిమంధజము. సెనగపులుసు a strong acid collected from this plant by spreading muslin cloths over the field to catch the dew. వేరుసెనగలు the ground nut, earthnut, pignut, Manila gram. Arachis hypogœa.

(p. 1266) ṣaṭ shat. [Skt.] adj. Six. ఆరు. షట్కర్మములు the six acts, or duties enjoined on Brahmins, i.e., అధ్యయన, అధ్యాపన, దాన, ఆదాన, యజన. యాజనములు. షట్కర్ముడు shaṭkarmuḍu. n. A Smarta Brahmin who performs the six acts above enumerated. షడక్షరమంత్రము a spell which has six syllables. షడ్గుణము six-fold, six times as much. ఆరంతలు. 'సాహసంషడ్గుణంచైవ.' షడ్గుణములు అనగా సంధి. కలహించడము, దండెత్తడము, యుద్ధానకు సమయము చూడడము, భేదము పుట్టించడము బలవంతునిని చేపట్టడము. షట్కము shaṭkamu. Six. ఆగు. షట్పదము shaṭ-padamu. n. Lit, the six-footed, i.e., a bee, the large black bee. అళి, భ్రమరము. షదాననుడు or షణ్ముఖుడు shaḍ-ānanuḍu. n. Lit. the six faced; a name of Kumaraswami, the Hindu Mars. కుమారస్వామి. షడ్జము shaḍjamu. n. A shrill musical tone like the peacock's cry. The fourth or middle note (tenor) of the Hindu gamut. సప్తస్వరములలో నొక స్వరము. షడ్భాషలు shaḍ-bhāshalu. n. plu. The six languages, i.e., అచ్చతెనుగు, దేశీయము, గ్రామ్యము, కన్నడి, హళేకన్నడి, అరవము. షడ్రసములు or షడ్రుచులు saḍ-rasamulu. n. plu. The six flavours used in cookery; viz., astringent, ఒగరు; sweet, తీపి; salt, ఉప్పు; pungent,కారము; bitter, చేదు; sour, పులుసు. షడ్రసాన్నము a ragout, highly seasoned food. 'చలువలుగట్టించు షడ్రసాన్నములుంచున్.' Ila. i. 87. అనగా మృష్టాన్నము పెట్టును. షడ్విద్యలు shạd-vidyalu. n. plu. The six magic arts; which are called ఆకర్షణము, స్తంభనము, మారణము, విద్వేషణము ఉచ్చాటనము, మోహనము. షణ్మతములు shaṇ-matamulu. n. The six Schools or doctrines of Philosophy, ఆరుదశములు. They are పాషండ, చార్వాక, బుద్ధ, జైన, వామన, గాణాపత్యములు. But a verse says బౌద్ధంవైదిక, శైవంచ, సౌరంవిష్ణుచ శాక్తకం. షష్టాష్టమము shashṭ-āshṭamamu. n. Enmity, animosity, పగ, విరోధము. వారికి షష్టాష్టమముగానున్నది they are on bad terms. షష్టి shashṭi. n. Sixty. ఆరువది. షష్టిపూర్తి shashṭi-pūrti. n. A feast held on a man's attaining his sixtieth year. అరువదియేండ్లవయసు రాగానే చేయు ఉత్సవము. షష్ఠము ṣhashṭhamu. adj. Sixth. ఆరవది. షష్ఠి ṣhashṭhi. n. The sixth day of the lunar fortnight, ఆరవతిథి. In grammar, the sixth case. ఆరవ విభక్తి. షష్ఠికము or షష్ఠిక shashṭhikamu. n. A kind or rice of quick growth. వ్రీహిభేదము. షష్ఠ్యంతములు shashṭh-y-anta-mulu. n. Dative verses, i.e., a set of verses in the preface of a Telugu peom, having every phrase in the dative thus: To the prince, to the hero, &c., &c. అవతారిక కొననుచెప్పే షష్ఠీవిభక్తిగల వాక్యములు గల పద్యములు. షష్ఠ్యంతమైన శబ్దము a word in the sixth case. ఆరవ విభక్తియందుండు శబ్దము.