(p. 147) uñchamu unchchamu. [Skt.] n. Gleanings. To live by gleaning corn in the fields, ధాన్యమేరుకొని బ్రతుకుట. Extreme poverty లేకిబ్రతుకు. ఉంఛవృత్తి unchha-vritti. Living on alms. పేదబ్రతుకు.

(p. 183) egu egu. [Tel. for ఎగువ or ఎగురు] adj. High ఎత్తైన. ఎగుబుజములు high or strong shoulders. ఎగుబోద a new fledged bird రెక్కలువచ్చి యెగరగల పక్షిపిల్ల. ఎగుచు eguṭsu. v. a. To run after, to chase తరుము. ఎగుడు eguḍu. adj. Up ఉన్నతము. ఎగుడుదిగుడు eguḍu-diguḍu. Up and down, backwards and forwards. ఈ దోవ ఎగుడుదిగుడుగానున్నది this road is uneven. ఎగుడుదిగుడు నేల uneven ground. ఎగుడుదిగుడుమాటలు incoherent words. అసంగతమైన మాటలు. వాడు చెప్పేది యేమో యెగుడు దిగుడుగానున్నది he shuffled, or spoke incoherently.

(p. 303) kūḍu kūḍu. [Tel. from కుడుచు to eat or enjoy.] n. Food, victuals, boiled rice, అన్నము. The pith inside a palm tree: infl. కూటి. plu. కూళ్లు. viands, dishes. పుట్టకూడు the red earth in the heart of a white ant hill, which contains the eggs. వానికి కూటికిలేదు he has not bread to eat. కూటిపేదలు the indigent: those who have no food.

(p. 449) cuṭṭu ṭsuṭṭu. [Tel.] v. a. To go about, to go round. To roll, wrap up, to wind up, to encircle or clasp in an embrace. To hem in, surround, to overtake (as sin does). To draw a circle. To make small ciphers, thus: సున్నచుట్టు, క్రారావడిచుట్టు to write o or ; పాగాచుట్టు to tie a turban. చుట్టుకొను or చుట్టుపారు to surround, hem in, roll up. To turn, to go round. దోవచుట్టుకొని వేళ్లుచున్నది here the road makes a sweep. చుట్టు n. A turn, a round, a circuit, a circumference. A turn or bout: a time. A toe ring, worn by women కాలియుంగరము, తలచుట్టు a turban. గోరుచుట్టు a whitlow. ఎన్నిచుట్లు చెప్పేది how often am I to tell you? చుట్టు adj. & adv. Around, round about, out of the direct way. చుట్టలుగు, చుట్టువాలు or చుట్టుకైదువు ṭsuṭṭ-alugu. (చుట్టు+అలుగు.) n. The Discus of Vishnu చక్రమనే ఆయుధము. R. iii. 42. చుట్టిల్లు a round hut without posts or pillars: చుట్టివచ్చు to go round anything; ప్రదక్షిణముచేయు. To surround పరివేష్టించు. చుట్టుకొల్లారము, చుట్టుకొల్లారు or చుట్టుమాలె ṭsuṭṭu-kollāramu. n. A house built round an open area, with a chamber at each corner and a gallery between. చుట్టుగుల్ల ṭsuṭṭu-gulla. n. A volute shell. గుండ్రని శంఖము. చుట్టుదల ṭsuṭṭu-dala. n. The act of surrounding చుట్టుట. చుట్టుతిరుగు ṭsuṭṭu-tirugu. v. n. To go the rounds, as a patrol. చుట్టుపట్టు ṭsuṭṭu-paṭṭu. n. All sides. Roundabout. చుట్టుపడు ṭsuṭṭu-paḍu. v. n. To fall out of the direct route: to go round. చుట్టుముట్టు ṭsuṭṭu-muṭṭu. v. n. To encamp around, besiege, hem in, surround. Vish P. viii. 64. చుట్టువేదెము ṭsuṭṭu-vēḍemu. n. Riding a horse round the ring. Dasav. X. 145. గుర్రపుమండలగతి. చుట్టువేలు or చుట్టనవేలు ṭsuṭṭu-vēlu. n. The forefinger. 'చుట్టువేలునచక్కచూపంగగలవే.' R. iv. 167. చుట్టూరు ṭsuṭṭ-ūru. adv. Roundabout.

(p. 499) takapika taka-pika. [Tel. (anuk)] adv. Wildly, loosely at random. తకపికలాడు taka-pika-l-āḍu. v. n. To dance about, to dangle. 'ఒక పేదతపసిగా నూహించి నన్ను తకపికలాడింప తలచితివేని క్రూరాత్మ మద్ఘన ఘోరశాపాగ్ని నీరాష్ట్రము నిన్ను నీరుగావింతు.' HD. i.1315.

(p. 582) daridramu daridramu. [Skt.] adj. Poor, needy. n. Poverty. పేదరికము. దరిద్రుడు daridrudu. n. A very poor man. మిక్కిలి బీదవాడు. దరిద్రురాలు a poor woman. దరిద్రులు the poor. గర్భదరిద్రుడు a wretched starveling.

(p. 752) piccika or పిచ్చుక pichhika. [Tel.] n. A sparrow. పిచ్చికకుంటు, పిచ్చికుంటు, పిచ్చుకకుంటు,లేక, పిచ్చుకుంటు one who hops like a sparrow, i.e., a lame man; a cripple. అనూరుడు, కాళ్లులేనివాడు; a beggar, బిచ్చమెత్తువాడు. వెదురుపిచ్చిక, కొండపిచ్చిక, చెరుకుపిచ్చిక, ఊరపిచ్చుక, పొదపిచ్చిక, పేదపిచ్చుక are different species. పిచ్చికగోళ్లు pichchika-gōḷḷu. n. 'Sparrow's claws.' A sort of grain. H. iv. 156. పిచ్చికమీను pichchika-mīnu n. A flying fish, Exocetus volitans. పిచ్చుకకాలు piṭsṭsuka-kālu. n. A kind of grass.

(p. 795) pēda or పేదా pēda. [from Skt. పదాతి.] n. A foot soldier, భటుడు. Also, a pawn (in chess.) 'క చనుచో వాకిటిపేదలు, కనిదిగ్గునలేచి' సా. ii.

(p. 795) pēda pēda. [Tel.] adj. Poor, indigent, బీద. Timid, పిరికి. Slender, lean, thin, as the waist. కూటికి పేదయైతే కులానికి పేదా if a man happens to be poor, is he to be regarded as contemptible by his felow castemen? పేదసాదలు the poor and wretched. నిరుపేదనడుము a slender waist. చెవిపేదలు those that turn a deaf ear to complaints, మొరలాలకించనివారు. 'ఆవశ్యంబు రాజులు చెవిపేదలని పలికి.' P. i. 534. పేద or పేదవాడు Pēda. n. A poor person. A powerless or weak man, ఆశక్తుడు. A man of low station in life, అనుద్ధతుడు. పేదలు the poor. పేదరాలు pēda-r-ālu. n. An indigent woman. పేదరికము pēdarikamu. n. Pauperism, poverty. దారిద్య్రము. పేదరిమి or పేదర్మి pēdarimi n. Poverty, Timidity,పిరికితనము. నడుముపేదరిమి slenderness of the waist. 'తే అర్జున యీ పెద్ద తనముమాని, దండివైలెమ్ము మనసు పేదరిమివిడిచి.' M. VI. i. 240. పేదవడు pēda-vaḍu. v. n. To be reduced to poverty, to become poor, దారిద్య్రమును పొందు. To be humbled or humiliated, దైన్యమునుపొందు.

(p. 908) bomma or బొమ bomma. [from Skt. బ్రహ్మ.] n. The god Brahma. బ్రహ్మదేవుడు. An image, idol, puppet, doll. ప్రతిమ. ఆ పడుచు బొమ్మవలెనున్నది she is as beautiful as a statue. An eyebrow, కనుబొమ్మ. A badge of a title, బిరుదచిహ్నము. A mark of disgrace, అవమానచిహ్నము. adj. Little, trifling, అల్పము. బొమ్మంచు bomm-anṭsu. adj. Broidered, figured. Dyed in figures on the edges. Red, ఎర్రని. 'పులఖండములుగుల్కు బొమ్మంచుమోవికి గ్రుక్కిళ్లు మింగని కుందరదన.' N. ix. 287. n. Redness, ఎరుపు బొమ్మంచులు bomm-anṭsulu. n. A red bordered cloth. బొమ్మకట్టు or బొమ్మపెట్టు bomma-kaṭṭu. v. a. To deride, to scoff at, to disgrace, to insult. తిరస్కరించు, అవమానపరచు. బహుధనధాన్య సంపదల సొంపువహించి, పేదరిమికి బొమ్మపెట్టువారు.' Zacca. v. 134. బొమ్మడు bommaḍu. n. A Brahmin. బ్రాహ్మణుడు. బొమ్మచారి Same as బ్రహ్మచారి. (q. v.) బొమ్మజెముడు bomma-jemuḍu. n. The tree called Euphorbia antiquorum. సింహుండము. బొమ్మడాయ bomma-ḍāya. n. A kind of fish. ముద్గురమనే మత్స్యము. బొమ్మ పెండ్లిళ్లు or బొమ్మలపెళ్లిళ్లు bomma-penḍliḷḷu. n. Toy marriages, a game played by children, playing at marrying dolls. బొమ్మమేడి bomma-mēḍi. n. The opposite leaved fig tree, Ficus oppositiolia, కాకోదుంబరము. బొమ్మరాకాసి bomma-rākāsi. n. A devil or fiend, being the ghost of a Brahmin who has skilled in the Vedas, బ్రహ్మరాక్షసి. బొమ్మరాయి bomma-rāyi. n. A brick bat, a large pebble. plu. బొత్తురాలు. బొమ్మరిల్లు bomma-r-illv. n. A doll house, or baby house. R. iii. 35. బొమ్మలాట bommal-āṭa. n. A puppet show, a show of puppets moved by springs. బొమ్మలాటవాడు bommal-āṭa-vāḍu. n. A puppet showman.

(p. 970) māṭa māṭa. [Tel.] n. A word, పదము. A promise, వాగ్దత్తము, ప్రతిజ్ఞావచనము. Slander, నింద. Opinion, rumour, వృత్తాంతము. అతడు నీ మాట చెప్పలేదు he did not speak of you. ఇది వేరే మాట this is another affair, another thing. వానిమాటకాదు this is not about him, I am not talking about him. గడియకు ఒకమాట చెప్పినాడు he changed his mind every hour. మంచిమాట (interj.) Very well. దాన్ని గురించి రెండో మాటలేదు there is no alternative. వారివిద్ద మాటలుపడినాడు he was reproached or reprimanded by them. In some phrases the word మాట need not be translated. Thus, ఆమె తిరిగీ వస్తున్నదనేమాట తెలిసి knowing that she would return. నేను దానిని కొన్నమాట రూఢి it is very true I bought it. ఆమాటే యెరుగను I know nothing of it. ఇందుచేత మాటవచ్చును by this you will get into disgrace. అతడు మాటతప్పలేదు he did not fail in his promise. మాట తప్పినవాడు మాలవాడు a promise breaker is a pariah, i.e., is a mean wretch. నేను పోయినమాట వానికి ఎట్లా తెలిసినది how did he know that I was gone? అతడు పోయేమాట ఉండేమాటా does he propose to go or stay? వాడు ఉండేమాట యింకా తెలియలేదు I do not as yet know that he will remain. మాటకుమాట word for word, literally. నా మాట అడుగుదాటకు transgress not my command. తనమీద మాటరాకుండా ఇట్లా చేసెను he did this to avoid blame. మాటవినుట to obey. ఎంతమాట what nonsense! వానిమాట వాని ఒడిలో వేసినాను I acted as he desired. నీకు మాట నాకు మూట a command is easy to give but hard to perform, or a word from you will make me rich. వెయ్యిమాటలేల why discuss it at length, in a word. ఆ పెండ్లి మాట యీ గ్రంథములో లేదు there is no mention of the marriage in this book నామాటవేరు, నీమాట వేరు I say one thing you say another, my opinion is different from yours, my case is quite different from yours. వానికి నాకు మాటలు లేవు he and I are not on speaking terms. వానితో నీకేమిమాటలు why do you speak with him? ఈమాట వింటే ఆయన యేమనును if he hears of this what will he say? కడపటిమాటయేమి what was the upshot of the business? ఇప్పట్లో వాని మాట సాగదు he has now no influence. కడకు వానిమాటే ముందరికివచ్చినది at last his words proved true. దానిని గురించి ఇంకా యేమాటా తెలియలేదు I do not yet know the result. మాటలకు పట్టుకొంటే విడవడు if he begins talking he will never stop. అదెక్కడిమాట what nonsense! such a thing is impossible. మాటలు మంచివే కాణి మనసు మంచిదికాదు he talks well but has a bad heart. ఇంకా మాటలు రాని బిడ్డ a child that cannot yet speak. వానికి ఆ ఊరిలో మాట వాసికద్దు లేక మాట సాగుతుంది he has influence in the town. ఆయన మాటకు ఎదురులేదు his word is law. మాటలకుమాత్రము పేదరికములేదు as far as words go he is rich enough. ఒక మాట యిచ్చి పదిమాటలు తీసుకొన్నాడు his reproaches were returned ten-fold. మాటకాడు māṭa-kāḍu. n. A good public speaker, సభయందు భయములేక మాటాడువాడు, వక్త. మాటకారి māṭa-kāri. n. A skilful speaker, యుక్తిగా మాటాడువాడు. A talkative person, వాచాలుడు. మాటలమారి māṭala-māri. n. A talkative person, మిక్కిలి మాటాడువాడు. మాటలాడు, మాటాడు or మాట్లాడు māṭa-l-āḍu. v. n. To speak, talk, converse, to reproach. నన్నెందుకు ఊరికె మాటలాడుతావు why reproach me for nothing? S. iii. 41.

(p. 992) muṇḍamu munḍamu. [Skt.] n. The head cut off from the neck. దేహములేని తల. A shaven pate, a bald head. బోడితల. The trunk of a lopped tree. కొమ్మలు పోయిన మోటుచెట్టు. 'భవమ్మండపుధారోష్ణము.' A. vi. 29. ముండము or ముండితము munḍamu. adj. Shaved, bald, having no hair on the head గొరగబడిన. ముండ manḍa. n. Lit: One whose head is shaven. A widow, విధవ. A wretch. A whore. వేశ్య. ముండ మోయు munḍa-mōyu. v. n. To become a widow, వైధవ్యమునొందు. To become useless, వ్యర్థమగు. అది చెడ్డముండ she is a wretched slut. ఆడముండ a miserable creature. పోకిరిముండ an immoral wretch. పేదముండ a poor wretch. ముండమోపి a widow. పిచ్చిముండ a simpleton. అది రాక్షసి ముండగనుక as she is a horrid wretch. ముండలమారి, ముండరి or ముండలముఠాకోరు a whoremonger. ముండనుపెట్టుకొన్నాడు he keeps a concubine. ముండనము munḍa-namu. n. Shaving, shearing, cutting. క్షౌరము. ముండి munḍi. n. Bald-pate: one who has a shaven head. బోడితలవాడు. A barber, మంగలవాడు. ముండుడు mun-ḍuḍu. n. A bald headed man, బోడితలవాడు. A monk. సన్యాసి. 'పరిగ్రహవిముఖుడై ముండుండు ననికేతనుండు వృక్షమూలవాసి యుగపాలధరుండు.' M. XII. v. 133.

(p. 1025) merika or మెరికె merika. [Tel.] n. Grits, that which remains in the sieve after sifting; the finest and hardest particles which resist the pestle. మెదగకనిలిచిన ధాన్యము. మెరికబియ్యము the rice which in pounding resists the pestle, పొట్ట వీడీవీడనిబియ్యము. మెరికలవంటివాడు a man of grit, a choice favoirite. మెరికలవంటిమాటలు choice phrases. ఈ గ్రంథము రత్నాలమెరికలు this book is a perfect gem, a galaxy of beauties. మెరియడు meriyaḍu. n. A steady man, చలింపనివాడు మెరియత meriyata. n. A steady woman, చలింపనిది. A victress, heroine, she who escapes with impunity. 'క నీవిచ్చోమెరియతవై, కావర మునవలసినట్లుగయ్యాళింపన్, గావెరచిపేదమొరగా, నేవీరినివారిదగిలి యేలవచింతున్.' K. iii. 243.

(p. 1037) mogi mogi. [Tel.] n. An attempt, పూనిక. 'సీ ద్వాదశవార్షికోత్తమసత్రయాగంబు మొగిజేయుచున్న యమ్మునులకడకు.' భార. అది. i. Total a group. మొత్తము, గుంపు, సమూహము. Joint property, ఉమ్మడి. ఇది వారికి మాకు మొగి or మొగినిఉన్నది this is held jointly by us. 'వ భీముండును ... అతిబలుండు ననువారొక్క మొగియును, సుమిత్రుండును మిత్రవర్మయు ననువారొక్క మొగియును, సువీరుండును సువర్చుండు నను వారొక్క మొగియును నిట్లు మూడు మొత్తంబులై.' భార. అది. Manner విధము. A time, ఆవృత్తి. ఒక్కమొగి or ఒక్కమొగిన్ at once. ఒక్కపెట్టున. 'ఉక్కుమిగిలి యొక్కమొగిన్ బిక్కటిల్లి.' adv. At first, ముందుగా, ముందర. 'తగునితగదనియెదలో వగవకసాధులగు పేదవారికి నెగ్గుల్ మొగిజేయుదుర్వినీతుల కగుననిమిత్తాగమము లైవభయంబుల్.' M. I. i. 130. మొగియు mogiyu. v. n. To attempt, to undertake, పూను. To spread all over, to surround, as darkness, కవియు.

(p. 1121) vaga vaga. [Tel.] Grief, vexation, melancholy, regret, remorse. దుఃఖము, సంతాపము, విచారము, శోకము. Intention, ఆలోచన, Mode, way, manner, విధము. రీతి, దోవ, గతి. Amorous action, శృంగారచేష్ట, విలాసము, కూటికివగలేనివాడు he who has no means of living. 'క శ్రీరాముడు నీయలమట. లారసి పలు నగలబలుకునర్థగభీరో, దారోక్తివింటె జనకకు, మారీ.' R. v. 37. 'వగచినబోయినకార్యము, మగుడునె వగవంగా లోకమాన్యుండగునే, వగపుణ్యగతికి మూలమె, వగపెల్లవిధాల విడువవలయు నరేంద్రా.' M. XI. i. 22. adj. Beautiful, handsome. అందమైన. 'కొసరువగనవ్వుకొనగోట కొప్పుదువ్వు.' T. ii. 98. వగకత్తె or వగలాడి vaga-katte. n. A coquette, belle. శృంగారచేష్టలుగలస్త్రీ, విలాసవతి. A rogue, a deceiver, మాయలాడి. వగకాడు or వగలాడు vaga-kāḍu. n. A fop, a beau, a gallant. వన్నెకాడు. నీటుకాడు, సొగసుకాడు, విలాసవంతుడు. వౚు vagaṭsu. v. n. To grieve, sorrow. దుఃఖించు. శోకించు. To regret, repent, పశ్చాత్తాపపడు. To cry, ఏడ్చు. v. a. To consider, think, విచారించచు, ఆలోచించు. తలచు. 'నీపరాభవంబె నాపరాభవమార్య వగివవలదు మగువదెగువదెత్తు.' R. v. 274. వగతెగు vaga-tegu. v. n. To be settled or decided. తీరు, పరిష్కారమగు, పరిష్కృతమగు. వగతెంచు vaga-denṭsu. v. a. To decide, settle, determine. వగతెగువట్లుచేయు. తీర్చు, పరిష్కారముచేయు. 'తెలియగజాలకున్న వగదెంచెద రేపవియింటికేరె.' S. iii. 509. వగవ or వగవగ vagava. adv. Grievingly, sorrowfully. 'వగవగసాధులగుపేదవారికి నెగ్గుల్ మొగిజేయుదురు.' M. 1. i. 130. వగపు vagapu. n. Grief. మనోదుఃఖ రూపమైనవిచారము, శోకము.