(p. 158) uddi uddi. [Tel.] n. A match, an equal, a rival. Rivalry, equality. A bank or dam with a channel on it, into which water is pumped to be conveyed to higher lands. The name of a certain tree. Bignonia spathacea. Rox. iii. 103. జత, సమానము. ఉద్దిచూపు to rival. ఉద్దులు equals సమానులు. ఉద్దులుద్దులుగా పోరాడి fighting hand to hand. ఉద్ది uddi. adj. Paired, couple, side by side. ఉద్దించు uddinṭsu. v. a. To pair, match, couple. జతపరచు, పోలు, ఉద్దికాడు uddikāḍu. n. A match, an equal. A friend ౛తకాడు, చెలికాడు.

(p. 443) calamu ṭsalamu. [Tel.] n. Spitefulness, malice, ill-will. మాత్సర్యము. Insolence, obstinacy. Rudeness, fury, రోషము, హటము, మోడి. చలముకొను, చలపట్టు or చలపొడుచు to entertain spite. ఇది చలమో ఫలమో (a proverb) did you do this with an object or through mere spite? చలపకారము same as చలము. చలపాది, చలవకారి or చలమరి ṭsalapādi. n. A spiteful or illtempered man. మాత్సర్యశీలుడు. చలపాదితనము ṭsalapādi-tanamu. n. Spite, grudge, crossness. చలపో రు ṭsala-pōru. (చలము+పోరు) v. n. To wreak a grudge, to fight inveterately చలముపట్టు పోరాడు.

(p. 445) callu tsaliu. [Tel.] v. a. To sprinkle, to scatter. To water or irrigate, to sow. Also (metaphorically,) of a smile spreading over the face. కూటిలో మన్నుచల్లడము to throw earth in one's food, i.e., to take away one's bread, to ruin one. ఇంటిమీద నిప్పులుచల్లిరి they scattered fire on the house. మొక్కచల్లు to transplant corn. తోటకు నీళ్లు చల్లినారు they pumped water into the garden. ధూళిచల్లి sprinkling dust. చల్లుపోరాడు or చల్లులాడు tsallu-pōrāḍu. v. n. To fling water or dust at each other. R. I. 211. 186.

(p. 709) pammu or పంబు pammu. [Tel.] v. n. &a. To excel, to display, to cover, to spread. అతిశయించు, విజృంభించు, కవియు, ఆవరించుకొను, క్రమ్ముకొను. 'పౌజులుతగనేర్చిపమ్మిపోరాడ, బలములెక్కడివయ్య బ్రహ్మినాయునకు.' Pal. 294. '౛తరూచ్చి తారవజ్రాలలబమ్మినకమ్మి గ్రమ్మినమణి రథాంగములగములు.' Vasu. i. 63.

(p. 720) parispandamu pari-spardha. [Skt.] n. Contention. పరిస్పర్ధాళువు pari-spardhāluvu. adj. Contentious. పోరాడే స్వభావముగల.

(p. 755) pittamu pittamu. [Skt.] n. Bile, gall, the bilious humour. పిత్తకాక or పిత్తకారకము bilious heat. పిత్తకాసము a kind of consumption. పిత్తశోభ a kind of jaundice, Leucophlegmatia. పిత్తపుపగుళ్లు choppings of the hands and feet. పిత్తనాడి a bilious pulse. ఈ మందు పిత్తము చేయును గనుక మీరు బైటికి పోరాదు this medicine will stir up the bile, so you must stay at home. పిత్తకోశము pitta-kōṣamu. n. The gall bladder. పిత్తజాడ్యము pitta-jāḍyamu. n. A bilious disease.

(p. 804) poṭṭu poṭṭu. [Tel.] n. Husk, bran. ఉముక. The scales of fish. Vēma. 1364. పొట్టు దాన్యము grain that has a coat or husk, as వడ్లు, అరిగలు, కొర్రలు, చామల్ను వరిగెలు, &c. పొట్టుకర్ర an empty sprout in a ear of corn. గట్టివిడిచిపెట్టి పొట్టుకు పోరాడెదవా will you give up the real for the false? మీదితోలు పొట్టుపొట్టుగా రాలిపోయినది the skin peeled off in scales. పొట్టుపొరలగు poṭṭu-poral-agu. v. n. To be troubled, harassed or tormented. పీడితమగు. 'అప్పాపాత్ముండెట్లునుం జక్కంబడక తనచలంబుతోన పొట్టపొరలయ్యె కయ్యంబు పొడుచు వాడుగాని.' M. V. iv. 88.

(p. 820) pōru pōru. [Tel.] v. n. To fight, contend, struggle. కలహించు, యుద్ధము చేయు. పోరి సాధించె he mastered it with difficulty. 'దర్పముమీరబోరు మదదంతులపోల్కి.' N. ix. 191. n. A fight, combat, struggle, quarrel; teasing, troubling, insistence. ఇంటిలోనిపోరు family jars or brawls. ఆ పిల్ల పోరుపెట్టుచున్నది the child is giving a lot of trouble. పిచ్చికపోరు the uproar that sparrows make. పోరుట pōruṭa. n. Fighting. పోరుదిండి pōru-dinḍi. n. A quarrelsome person, an epithet applied to Nārada, నారదుడు. పోరుపెట్టు pōru-peṭṭu. v. n. To tease, to plague, తొందరపెట్టు. To cry aloud, as a child. పోరాడు or పోరితమాడు pōr-āḍu. v. n. To fight, grapple, contend, struggle. కలహించు, యుద్ధముచేయు. పోరాట or పోరాటము pōr-āta. n. A combat, a fight, a dispute, కలహము, యుద్ధము. పోరించు pōrinṭsu. v. n. To breed a quarrel, to incite to quarrel. జగడానకు ఉసికొల్పు. 'నీపోటువాటుననిపుడిట్లుమమ్ము, పోరించితివిజంత్రబొమ్మనాయక్క.' HD. ii. 1194. పోరితము pōritamu. (పోరు+ఇతము.) n. War, a battle, a fight. యుద్ధము, పోరాటము. A quarrel, కలహము. Misunderstanding, స్పర్ధ.

(p. 822) pōvu pōvu. [Tel.] v. n. To go, proceed. To pass, cease, disappear. To be lost, to die. ఇంటికి పోయినాడు he went home. వానిదోవను వాడు పోయెను he went his way. వానితండ్రి పోయినతరువాత after his father's death. పదిదినములు పోయిన తరువాత after ten days had passed. వాన పోయిన తరువాత after the rain ceased. ఆ పుస్తకముపోయినది the book is lost. వాని కండ్లు పోయినవి he lost his eyes. చిల్లులుపోయిన చెంబు a mug that leaks. పదింటిలో నాలుగుపోతే ఆరు deduct four from ten and six remain. వాడు దానితోపోయినాడు he had (sexual) intercourse with her. Added to infinitives in A, it gives the signification of intent or futurity. వ్రాయబోతే వద్దన్నాడు when I was going to write he told me not to do so. దాన్ని కొట్టబోయినాడు he was about to strike her. వారెప్పుడు పోబోతారు when are they going to set out? చెప్పబోయేవుసుమీ take care, you don't mention it. Affixed to the past affirmative participles of many verbs, it denotes completeness: as ఆ గోడ పడిపోయినది the wall has fallen down. ఆ మాటలు ఇప్పుడు ఏటిలో కలిసిపోయినవి those words are now all forgotten; lit: gone into the river. వారక్కడనే ఉండి పోయినారు they settled there. Joined to negative participles it is used to form a past tense negative. రాకపోయెను he did not come. పోకపోయెను he did not go. వినకపోయెను he would not listen. పోవుదెంచు Same as పోవు. Also, to pass, as time, కడచు, పోదోయు pō-dōyu. v. a. To baffle, to push back, to thrust away. పోదోలు pō-dōlu. v. a. To drive off. పోనాడు pōn-āḍu. v. a. To drive off, to turn away, to abandon. To blame, censure, నిందించు, పోగొట్టు or పోగొట్టుకొను to lose. పోని pōni. (neg. part. of పోవు) who or which goes not. పోని దోషము a sin that cannot be removed or done away. లేనిపోని nonsensical. లేనిపోనిమాటలు foolish language. లేనిపోనిపని a foolish thing. లేనిపోనిదేవులు gods that are no gods. పోని. [for పోనిమ్ము.] imperative: Let it go, let it pass. Never mind. పోనొత్తు pōn-ottu. v. a. To do away, to remove. 'అయ్యుంతులు, చిత్తజుబాణములచేత సిగ్గంతయుబోనొత్తి మునిబెండ్లియాడగ తత్తరపడుటెరిగి.' Vish. v. 147. పోపడు pō-paḍu. v. n. To go, పోవు. 'క కోపంబునరాజుకొడుకు గుడ్డులు రెండుం, బోపడునట్లుగగోళ్లన్, వేపెరికి.' M. XII. iii. 243. పోబడి pō-baḍi. (పోవు+బడి.) n. A trace. ౛ాడ. పోబెట్టు pō-beṭṭu. n. A kind of noise expressive of love. అనురాగమువల్ల గలిగినధ్వని. పోము pōmu. (1st. pers. plu. neg. aor. of పోవు.) We will not go. పోరాని pō-rani. adj. Unavoidable, Friendly, loving, dear, ఆప్తమైన. పోరానిచుట్టము a dear relation. పోరామి pō-rāmi. n. Affection, love, friendship, స్నేహము. 'పోరేరారెప్రియంబుగల్గినజనుల్ పోరామిపోబోవునే.' Swa. iii. 173. 'ఆరాములలోనెప్పుడు, పోరాములుచాలనెరపి పురుషోత్తముడున్.' B. X. §. 59. Hardship, trouble, సంకటము. పోయిన pōyina. (past rel. p of పోవు.) Gone, departed, lost. Also, past, last, as పోయిన సోమవారము last Monday: పోయిన నెల last month. పోయివచ్చు pōyi-vaṭsṭsu. v. n. To take leave, to go, వెళ్లు. పోయివస్తాను farewell, goodbye. పోవిడుచు pō-viḍuṭsu. v. a. To abandon, give up, let go. మాను, వదలు.

(p. 1061) rampu rampu. [Tel.] n. A squabble, wrangle, plague, scrape. పీకులాట, రచ్చ, కలకలము, పోరు ఏవేళ యిదేవానిరంపు this is his constant theme. ఏవేళను దీనిరంపేరంపు she has an endless tongue, she is a constant plague. రంపిల్లు or రంపిలు rampillu. v. n. To contend. వాపోవు, పోరాడు. 'సీ తెగిన సోకుడుమూక మగిడి నాబలువిద్దె పెంపున బ్రదికిరంపిల్లుచుండ.' Yayati. iii. 107. To spread, extend, వ్యాపించు. To increase. వర్ధిల్లు, అతిశయించు, విజృంభించు. To chatter, prattle, make an uproar.

(p. 1063) racca raṭsṭsa. [Tel.] n. A public way, a highway, రాజమార్గము. A portico, మండపము. A court of audience, a public place, a place of meeting. సభ, గోష్ఠి. Publication, betraying or divulging a secret. Plague, torment, trouble, quarrel. కలకలము, రట్టు తొందర, పోరాటము, కలహము. రచ్చచేయు or రచ్చపెట్టు to plague, tease, తొందరపెట్టు. ఇంటగెలిచిరచ్చగెలువవలెను establish your influence at home before trying to do so abroad; master a small difficulty and then a greater one. దానితో నీకేమిరచ్చ why do you quarrel with her? ఇంటికి పిలుచుకొనిపొమ్మని రచ్చపెట్టినాడు the child plagued me to carry him home. 'రచ్చలు క్రంతలు రాజమార్గంబులు.' B. X. § 53. 'మెచ్చు రయ్యింతిసొబగురచ్చలగూర్చున్నరసికులెల్ల.' Surabh. 51. A. iv. 148. రచ్చకుదీయు or రచ్చకీడ్చు raṭsṭsaku-dīyu. v. a. To challenge, defy. జగడానకుపిలుచు, వాదునకీడ్చు. రచ్చకొట్టము, రచ్చపట్టు or రచ్చమంటపము ratsṭsa-koṭṭamu. n. A place where the village authorities sit, a debating room. A court, a hall of audience. కొలువుకూటము, కచ్చేరి. 'నానావనీసమాయాత పథికులదురగనుపట్టు రచ్చకొట్టమునకరిగె.' S. iii. 158. రచ్చగొను raṭsṭsa-gonu. v. n. To assemble. గుంపుకూడు. To plague. బాధించు. 'వ అచ్చెరువుపడివియచ్చరులు వచ్చిరచ్చగొనిచూడ.' R. v. 195. 'నెమ్మనము ననిచ్చరచ్చగొనుమచ్చరము.' Satyabh. iv. 200. హృదయములో నెల్లప్పుడు బాధించుచున్నటువంటి ద్వేషము. రచ్చబండ, రచ్చబల్ల or రచ్చరాయి raṭsṭsa-banḍa. n. A stone bench in a street or meeting place. The village bench, where the elders hold council, నలువురుకూర్చుండేబల్ల. H. iv. 148. రచ్చమాను or రచ్చరాని raṭsṭsa-mānu. n. A great tree under which a council is held. రచ్చలబెట్టు raṭsṭsala-beṭṭu. v. a. To publish, divulge, expose. రట్టుచేయు. To plague, annoy, బాధపెట్టు.

(p. 1122) vaccu vaṭsṭsu. [Tel.] v. n. To come, arrive. To happen, occur, take place. చేరు, సంభవించు, కూడు, ప్రాప్తమగు. రేపువత్తురు they will come tomorrow. నిన్నవస్తిమి we arrived yesterday. నాతో కూడావచ్చినాడు he accompanied me. మనసువచ్చినన్నికాగితాలు పుచ్చుకొన్నాడు he took as many papers as he pleased. నీ మనసువచ్చినట్టు చెయ్యి do as you please. This verb is used (like Come in all languages), in numerous senses. వచ్చేతేప next time. వచ్చేనెలలో in the next month. వచ్చేకడగండ్లు రాకమానవు the evil that must happen will happen. As an auxiliary, it is added to the present participle of any verb to denote long habit or continuance, as చదువుచువచ్చినాడు he continued to read. అట్లుచేయుచు వచ్చినాడు I have been doing so all along. అక్కడికి పోవుచువచ్చినాడు he used to go there. It is also joined to the past participle of the verb వలయు. ఇట్లు చేయవలసి వచ్చినది it became necessary to do so. It is added to the infinitive in A. ఇది మాకు తెలియవచ్చినది it came to our knowledge. నాకు బుద్ధిచెప్పివచ్చినాడు he went so far as to advise me. వచ్చు or వచ్చును (the third person singular aorist of వచ్చు) is used with the infinitive as an auxiliary signifying permission, possibility or probability. నీవు అక్కడికి పోవచ్చును you may go there. మేము రావచ్చునా? may we come? అట్లు కావచ్చును it may be so perhaps. రాదు (the neg. aor. 3rd person singular) means must not or cannot. నీవు అక్కడికి పోరాదు you must not go there. నేను చేయరాదు I cannot do it. అట్లా చెప్పరాదా can you not say so? Added to a dative, వచ్చు is used to mean To be got, gained, acquired, to be available. ఆ భాష వానికి వచ్చినది he has learned the language, he knows that tongue. ఈ బియ్యము నెల దినాలకు వచ్చినవి this rice lasted for one month. వానికేమివచ్చినది what happened to him? ఇయ్య మనసువచ్చినది he was inclined to give it. వానికి బుద్ధివచ్చినది he has learnt sense. వానికి మీసాలువచ్చినవి his whiskers have grown. దానికి మళ్లీ కండ్లు వచ్చినవి she has recovered her sight. ఆ బిడ్డకు పళ్లు వచ్చినవి the child has cut its teeth. ఇక్కడ సకారమునకు లోపము వచ్చినది there is an elision of the letter S. వానికి అన్నానికే లోపము వచ్చినది he is even in want of food. వానికి ఒంటికివచ్చినది he fell sick. ఇది పనికివచ్చును this will do, this will be useful. ప్రాణమునకు వచ్చే perilous, hazardous. ఇది నీ ప్రాణమునకు వచ్చును this will put your life in peril. నోటికివచ్చినట్టు వానికి తిట్టినాడు he gave them all the abuse he could think of. అతని పేరు నాకు రాలేదు I cannot recollect his name. ఆ పాఠము వానికి రాలేదు he does not know the lesson. వచ్చుబడి vaṭsṭsubaḍi. n. Income. ఆయతి. రాబడి. వానికి నిండా వచ్చుబడియున్నది he has a large income. వచురాములు vatstsu-rāmulu. (వచ్చుట+రామి.) n. Coming and not coming. వచ్చుటయును రామియును.

(p. 1369) spardha spardha. [Skt.] n. Emulation, jealousy, envy, vying, competition, rivalry.పోటి, వీరపత్రివీరవాదము, సంఘర్షణ. పరస్పరస్పర్ధలు mutual emulations. స్పర్థాళువు spardhā-ḷuvu. n. A competitor, a rival. స్పర్థ గలవాడు. స్పర్థి spardhi. adj. Envious, emulous. పోరాడే, వాదించే.