(p. 155) uttaruḍu uttaruḍu. [Skt.] n. Name of the son of Virāṭa (See Bhārata). ఉత్తరకుమార ప్రజ్ఞలు vain bragging like that of ఉత్తరుడు. ఉత్తరకుమార ప్రజ్ఞలు పలుకువాడు he is a mere braggart.

(p. 597) dīmasamu dīmasamu. [Tel.] n. Courage. ధైర్యము. Cleverness; a contrivance, a stratagem, యుక్తి, ఉపాయము, ప్రజ్ఞ, ఆలోచన, నైపుణ్యము. P. i. 250.

(p. 678) neri neri. [Tel.] n. Crookedness. వక్రత. Beauty, అందము. Manner, విధము. Custom, ఆచారము A fold of a cloth, వస్త్రముకుచ్చె. Order, క్రమము. Justice, న్యాయము. Courage, పరాక్రమము. Skill, ప్రజ్ఞ. Fulness, finishing, పూర్తి. A bird's wing, రెక్క. Hair, tresses, వెండ్రుకలు. Curls, చుట్టవెండ్రుకలు. Greatness, bigness. A streak. నల్లనెరి. a dark streak. A sympathetic swelling: such as appears on one side of the neck or arm in consequence of an injury on the opposite side. adj. Great, large. గొప్ప, అత్యంతము. Pretty, fine, excellent. బాగు, యోగ్యము, మంచి, నెరిక nerika. n. A petticoat or shift. గాగరా, పావడా. Parij. iv. 22. నెరిపడు neri-paḍu. v. n. To become, అగు. To accrue, సిద్ధించు. To flourish, thrive, బాగుపడు. 'క కానియటులుండి నెరిపడు, నైనతెరగు దోచి మాయమగునిబ్భంగిన్.' M. XII. iii. 31.

(p. 693) pagge or పగ్గియ pagge. [from Skt. ప్రజ్ఞ.] n. Skill, cleverness. సామర్థ్యము, ప్రజ్ఞ. Bragging. గర్వోక్తి, బడాయి. పగ్గించు pagginṭsu. v. n. To brag. ప్రజ్ఞలుపలుకు, బడాయిలుకొట్టు.

(p. 826) prajña pra-gnya. [Skt.] n. Intelligence, understanding, good sense, cleverness. ప్రజ్ఞలు pragnyalu. n. plu. Boasting words. 'వట్టి ప్రజ్ఞలు ప్రేలునవ్వారబరధ' She talks big. S. iii. 24. ప్రజ్ఞానము pra-gnyānamu. n. Knowledge, wisdom. తెలివి, బుద్ధి. A sign, గురుతు, ఆనవాలు. ప్రజ్ఞాపత్రిక pragnyāpatrika. n. A paper stuck in a volume to shew the place. A book mark. ప్రజ్ఞుడు pragnyuḍu. n. A learned man. పండితుడు. A bandy-legged man. పంగటి కాళ్లవాడు.

(p. 826) prajvaliñcu pra-jvalinṭsu. [Skt.] v. n. To burn or be inflamed. మండు. To shine or glitter. ప్రకాశించు. ప్రజ్వలనము prajvalanamu. n. Burning, flaming, మండుట. Shining. ప్రకాశించుట. ప్రజ్వలితము prajvalitamu. adj. Flamed, shone, మండిన, ప్రకాశించిన.

(p. 826) praṇayamu pra-nayamu. [Skt.] n. Affection, love, friendship, friendly or fond regard, acquaintance. ప్రణయకలహము lover's quarrels, discord between man and wife. స్నేహము, ప్రేమము, మంచిమాటలాడడము, వినయము. ప్రణయించు praṇayinṭsu. v. a. To kindle, to make a fire burn. ప్రజ్వలింపజేయు. 'అలరగసోమయాజులరుణాస్తమయంబుల నుల్లసిల్లనగ్నుల ప్రణయింపనూదగను. గంపునచొప్పుడు ధూమాజాలముల్ కలయగ బర్వెనోయన.' Bmj. ii.23. ప్రణయిని praṇayini. n. A beloved woman. ప్రియురాలు.

(p. 844) prājñuḍu prāgnyuḍu. [Skt. from ప్రజ్ఞ.] n. A sage, a wise, or learned man. పండితుడు. An able man, సమర్థుడు. ప్రాజ్ఞ or ప్రాజ్ఞి prāgnya. n. A wise or clever woman.

(p. 861) bagge or వగ్గె bagge. [from Skt. ప్రజ్ష.] n. Skill, cleverness.

(p. 952) manīṣa manīsha. [Skt.] n. Mind, understanding, intellect. బుద్ధి, మతి, ప్రజ్ఞ. మనీషి manīshi. n. A learned man, a teacher. ప్రాజ్ఞుడు, పండితుడు, బుద్ధిమంతుడు.

(p. 1063) razjana raḍzḍzana. [Tel.] n. Self-praise, ఆత్మస్తుతి. ర౛్జు raḍzḍzu. v. n. To be talkative, to prattle, ప్రేలు. n. A boast, వ్యర్థభాషణము. Self praise, ఆత్మస్తుతి. 'కన్నట్లుపలుకనేటికి, నిన్నిచెనటిరజ్జులనికివి తోడ్పడునే.' M. VII. v. 112. 'కల్మషంబులెల్లవాపెద నీరజ్జులేలనీకు.' M. IX. ii. 142. ర౛్జులాడి raḍzḍzul-āḍi. n. A woman who is fond of vain boasting or self praise, వ్యర్థభాషణురాలు, ఆత్మస్తుతిపరురాలు. ర౛్జులాడు raḍzḍzul-āḍu. n. A vain boaster. వట్టిప్రజ్ఞలుపలుకువాడు, వ్యర్థభాషణుడు. A vain-glorious person, ఆత్మస్థుతిపరుడు. 'జామదగ్ని బ్రాహ్మణులశాపంబులు భూపాలురు విన నుగ్గడించెనిక్కలంక యేని రజ్జులానికినర్జునుగుణ విశేషంబు లెరింగించి.' M. VIII. ii. 104.

(p. 1159) vālu or వ్రాలు vālu. [Tel.] v. n. To bend or weigh down. To light or perch. To hang loose; to fall down. కొమ్మ మొదలైనవివంగు, చెట్టుమీదిపక్షిదిగు, కిందికిదిగు, దిగువపడు, వంగు, ౛ారు, ఒరగు. To increase, అతిశయించు. v. a. To transgress, exceed, అతిక్రమించు. వాలినకిన్కమైన in the passion which he felt, వచ్చినకోపముచేత. వాలినకృపను through the grace that descended on thee, వచ్చిన అనుగ్రహమువల్ల. అదివాని పాదములమీదవాలెను she fell at his feet. 'శైలములెత్తికందుకము చందము గానెగవైచినేలకున్ వ్రాలదుతేటి.' R. v. 290. 'వువ్వులవ్రాలదుతేటి' T. iii. 111. వాలు vālu. n. A sword, కత్తి. A slope, a descent. అదోకపాటు. Length, దైర్ఘ్యము. Sharpness, వాడిమి. 'అ రవిరులతేనియలచాలు అతనివాలు.' H. ii. 16. ఇరువాలుదున్నుట అనగా అడ్డము దిడ్డముగా రెండుసారులు దున్నుట. వాలు vālu. adj. Long, sloping, slanting, descending, drooping. దీర్ఘమైన, అదోకపాటుగానుండే. వాలుచూపులు drooping glances. Sharp, వాడిగల. Cruel, క్రూరము. వాలమ్ము or వాలుటమ్ము a sharp arrow. వాటకొంగ valu-konga. n. A stork, వక్కుకొంగ, బకము. వాలుగ or వాలుగా vālu-ga. adv. Slantingly, lengthily, అదోకపాటుగా, నిడుపుగా. వాలుగంటి or వాల్గంటి vālu-ganṭi. n. A bright eyed woman; lit: a long-eyed girl. దీర్ఘములైనకన్నులుగల స్త్రీ, ఆయతాక్షి, విశాలాక్షి. వాలుగడుపు or వాల్గడుపు vālu-gaḍupu. n. A projecting or protuberant belly, బొ౛్జ. వాలుగొమ్ము a canal or sluice. వాలుచు or వాల్చు vāluṭsu. v. a. To bend, incline, slant. కిందికివంచు. To cut off, కోసివేయు. రెప్పవాలుచు to droop the eye-lids, i.e., to close the eyes. రాత్రిఅంతా కన్నులు వాల్చలేదు I did not close my eyes all night. ఆ మంచమును వాల్చినాడు he slanted the couch. 'వాలినకిన్కమైవాలు నీవాడి; వాలువజిహ్వలువాలుతుననిన, జందనగంధులు జలమురెట్టింప.' HD. i. 947. టీ వాలిన, వచ్చిన, కిన్కమై, కోపమువల్ల; వాలు, దీర్ఘమైన; ఈ వాడివాలున, ఈ తీక్ష్ణ ఖడ్గముచేతను; జిగ్వలు, నాలుకలను; ఈ తీక్ష్ణ ఖడ్గముచేతను; జిహ్వలు, నాలుకలను; వాలుతుననిన, కోసివేతుననేటప్పటికి. వాలుచుక్క or వాల్చుక్క vālu-ṭsukka. n. The planet Venus or its regent. శుక్రుడు. 'పొలుపొంద తూర్పున బొడిచెవాల్చుక్క.' Sar. D. 558. వాలుచేప vālu-chēpa. n. A kind of fish called Chirocentius nudius. మత్స్యవిశేషము. వాలుడు vāluḍu. adj. Hanging down. వాలుడుకొమ్మలు branches that hang down. n. A kind of tree. ఎర్రవాలుడు the red kind. వాలుడుచెక్క the bark of this tree used in medicine. వాలుడుతైలము the oil extracted from this bark. 'కోరివాలుడుతైలంబు గ్రోలువారు.' P. i. 725. వాలుపు or వాల్పు valupu. n. Bending down, వాల్చుట. వాలుప్రొద్దు vālu-pṛoddu. n. The morning or evening sun, లేతప్రొద్దు, అపరాహ్ణము, వాలుమగడు vālamagaḍu. n. The hero of the sword, i.e., A brave man. శురుడు. 'క తాలిమియుధృతియుప్రజ్ఞా. శీలతయు పరాత్మగుణవిశేషజ్ఞతయున్, కాలోచితకార్యముగల, వాలుమగండేలు జలధవలయితధరణిన్,' P. iii. 32.

(p. 1165) vigatamu vi-gatamu. [Skt.] adj. Quite gone, disappeared. అంతహిన్తమైన, బొత్తిగాపోయిన. Gloomy, obscure. నిస్తేజస్కమైన. విగతజీవుడు or విగతదేహుడు the deceased. విగతధృతియై having lost his courage, being deprieved of his strength. విగతకధృషులై freed from sin, sinless, pure. విగతప్రజ్ఞుడు one who has lost his wits, who is devoid of sense.

(p. 1311) sarvamu sarvamu. [Skt.] pron. All, the whole. సమస్తము. అంతయు. adj. All, whole, complete, universal, entire, సకలము, అఖిలము. సర్వంసహ sarvam-saha. n. Lit. the all-sustaining, i.e., the earth, భూమి. సర్వంకషప్రజ్ఞ గలవాడు a Jack of all trades. సర్వజనీనము sarva-janīnamu. adj. Pertaining to all men, సకలజనులకు సంబంధమైన; agreeable to all men, సకలజనులకు సంబంధమైన; agreeable to all men, సమస్తజనులకు హితమైన. సర్వజిత్తు sarva-jittu. n. The name of a Telugu year. సర్వజ్ఞ sarva-gnya. adj. All knowing, omniscient, all-wise. సమస్తముతెలిసిన. సర్వజ్ఞుడు sarva-gnyuḍu. n. An omniscient being. సమస్తము తెలిసినవాడు. సర్వతాపనుడు sarva-tāpanuḍu. n. One who fires all beings; an epithet of Manmatha, మన్మథుడు. సర్వతోముఖము sarvatō-mukhamu. n. Water. నీళ్లు. The sky, heaven, ఆకాశము. Vasu. iv. 13. సర్వతోముఖుడు sarvatō-mukhudu. n. A name of Brahma or Siva. బ్రహ్మ, శివుడు. The soul. ఆత్మ. సర్వత్ర sarvatra. adv. Every where, in all places, always, at all times. అంతట, ఎల్లప్పుడు. సర్వత్రయిమ్ము give everywhere. సర్వధా sarvathā. adv. In all ways, by all means, assuredly, at any rate, అన్నివిధాల. సర్వదా sarvadā. adv. Always, at all times. ఎల్లప్పుడు సర్వదుంబాలా sarva-dumbālā. [H.] n. A deed exempting land from all rent. సర్వధారి sarva-dhāri. [Skt.] n. The name of a Telugu year. సర్వనామము sarva-nāmamu. n. A pronoun. సర్వభక్షకుడు sarva-bhakshakuḍu. n. The devourer of all things, an epithet of fire. అగ్ని. సర్వమంగళ sarva-managaḷa. n. She who is all blessed, most holy or auspicious; an epithet of Parvati, పార్వతి. సర్వమాన్యము sarva-mānyamu. n. Free tenure, land exempt from tax. జాగీరు. సర్వలింగి sarva-lingi. [Skt.] n. A heretic, or free-thinker. పాషండుడు. సర్వశుద్ధిగా sarva-ṣuddhi-gā. adv. Utterly, entirely, every thing being taken into account. సర్వపరిహారముగా. వారికి మాకు సర్వశుద్ధిగా లెక్కలుతీరినవి the accounts between us are finally settled. సర్వస్వము sarvasvamu. n. Entire property, the whole of one's possessions. యావత్తు సొత్తు. సర్వస్వుడు sarvasvuḍu. n. One who possesses all the property, the sole lord. సర్వస్వుడగుచు.' Vasu. ii. 54. టీ యావద్ధనముగలవాడగుచు. Swa. vi. 25. సర్వాంగీణము sarv-āng-īṇamu. adj. Appertaining to all the limbs; thorough, entire. యావదంగముల సంబంధమైన. 'సర్వాంగీణములైన మైమరువులున్ వల్లత్కృపాణంబులున్.' Parij. iv. 98. సర్వాగ్రహారము sarvāgra-hāramu. n. A village granted to Brahmins free from all tax. పన్నులేకుండా బ్రాహ్మణులకిచ్చిన గ్రామము. సర్వాత్మకము sarv-ātmakamu. adj. All pervading. సర్వవ్యాపియైన. సర్వాత్మకత్వము sarv-ātmaka-tvamu. n. Omnipresence, the state of pervading all things. సర్వాంతర్యామిత్వము. 'అనిలు డేరీతివిహరించునట్ల నీవు కలసివర్తింతుసర్వాత్మకత్వమొప్ప.' B. viii. 444. సర్వాత్మనా sarv-ātma-nā. adv. In all ways, by all means, at any rate. సర్వప్రకారేణి, అన్నివిధాల. సర్వాధికారి sarv-ādhikāri. n. The ruler of all, అన్నిటికి యజమానుడు. సర్వేశుడు or సర్వేశ్వరుడు sarv-ēṣuḍu. The Lord of all, the Supreme Being, దేవుడు.

(p. 1389) hīnamu hīnamu. [Skt.] adj. Bad, low, mean, vile, base. Left, abandoned. తుచ్ఛమైన, నీచమైన, వర్జితమైన, విడువదగిన, రహితమైన, లేని. In compound words it denotes Bereft of, without, destitute or deprived of, free from. హీనవృత్తి a mean occupation. అతడు హీనదశలోనున్నాడు he is in low circumstances. హీనస్వరము a low voice. హీనజాతియైన degraded, outcast. హీనజాతివాడు an outcast. 'హీనప్రజ్ఞుడు.' M. XII. iii. 328. హీనత, హీనత్వము or హైన్యము hīnata. n. Lowness, meanness, baseness. Want, defect, నీచత్వము, అల్పత్వము, లోపము, లేమి. బలహీనత weakness, debility. బుద్ధిహీనత foolishness. 'హీనస్థానమున విభవహీననత నిట్లుండి.' M. XII. iv. 414. 'ఆచారహీనత యతిలోభము.' M. XIII. iv. 305. హీనరాశి hīna-rāṣi. n. The lowest part of a rick or heap. హీనవాది hīna-vādi. n. The loser in an argument or law suit. ఓడినవాడు. వారు హీనవాదులయిరి they came off losers. హీనుడు hīnuḍu. n. A low, mean or base man. (In composition) he who is without, destitute of, or deprived of. అల్పుడు, నీచుడు, రహితుడు. అంగహీనుడు he who is defective in a limb, he who is crippled. వస్త్రహీనుడు he who is without clothes. కులహీనుడు a man of low caste. బుద్ధిహీనుడు he who is without wisdom. రూపహీనుడు he who is devoid of beauty. ధనహీనుడు. a penniless man, a poor man. లజ్జాహీనుడు he who is without shame.