(p. 294) kudīlu or కుదేలు kudīlu [Tel. a slang word used at cards.] n. An attempt to make five tricks at cards. చీట్లపేక ఆటలో అయిదు పట్లుపట్టుతానని చేసే ప్రతిజ్ఞ.

(p. 655) niyamamu niyamamu. [Skt.] n. A principle, rule, precept. An engagement. 'The restriction of a rule to particular cases.' (Colebr.) That which is invariable. Any religious observance. Certainty. The inevitable result of an act. Taking pains నిశ్చయబుద్ధి, ప్రతిజ్ఞ, ఏర్పాటు, కట్టు. నియమముగా fixedly, statedly. నియమించు niyaminṭsu. v. a. To appoint, direct, order, ఆజ్ఞాపించు. నియమించుకొను niya-minṭsu-konu. v. a. To agree on, contract for, engage for, determine, decree, undertake, నియమితము niyamitamu. adj. Commanded, ordered, నియమింపబడిన. నియామకము niyāmakamu. n. Certainity, an arrangement. నియామకుడు niyāma-kuḍu. n. A director, a pilot or steers-man. నియమించేవాడు.

(p. 689) pantamu pantamu. [Tel.) n. A bet or wager, పమదెము. Determination, perseverance. A vow. ప్రతిజ్ఞ, శపథము. Rivalry. పోటి. Courage, heroism, పౌరుషము. Way, manner. విధము. నీకు వారితో పంతమేలు why do you wager against them? పంతము మీరగా emulously, eagerly. పంతకాడు panṭa-kāḍu. n. A man who is under a vow, ప్రతిజ్ఞకలవాడు. A rival, పోటీచేయువాడు. A man of determination, పౌరుషముకలవాడు. పంతగించు pantaginṭsu. v. n. To vow, to wager, ప్రతిజ్ఞచేయు. To persevere. To rival, పోటిచేయు. To lay down a rule, to command, విధించు.

(p. 706) paddu paddu. [Tel.] n. A vow or promise. పంతము, ప్రతిజ్ఞ. An item or article: a head or entry in accounts. అంకెములకత్తెము. 'బాసలు చేసిచ్చి పద్దుతప్పినవాని' Ila. iv. 46. టీ మాటయిచ్చితప్పిన కృష్ణుని యొక్క he who has broken his word.

(p. 823) pauruṣamu paurushamn. [Skt. from పురుష.] n. Manliness. పురుషభావము. Courage, పరాక్రమము. A resolution, effort, attempt. పురుషప్రయత్నము. A vow, ప్రతిజ్ఞ. 'ఆరక్క సుండునుదనచేసిన పౌరుషంబు ప్రతిహతంబగుటకు విస్మయంబునొంది.' M. III. vii. 153. 'బ్రహ్మ వేత్తలమని పౌరుషమాడెదరు.' Vēma. 500. adj. Of, or belonging to man, human; manly. ఊర్ధ్వవిస్తృతదోః పాణీపురుషప్రమానె. మనిషిచెయ్యెత్తుపొడుగు. పౌరుషముగా paurushamu-gā. adj. In a manly fashion, Bravely; insolently, haughtily. పౌరుషేయము paurushēyamu. adj. Made by human hands, పురుషుడుచేసినది.

(p. 828) pratijña prati-gnya. [Skt.] n. An agreement, engagement, undertaking, asseveration, solemn avowal, determination, resolution, vow. శపథము. Assent, అంగీకారము. ప్రతిజ్ఞాతము prati-gnyātamu. adj. Acknowledged, admitted. అంగీకరింపబడ్డది.

(p. 828) pratina pratina. [from Skt. ప్రతిజ్ఞ.] n. A vow, determination. ప్రతిజ్ఞ, పంతము. 'నేడుదుశ్శాసనుని నెత్తురనిలసుతుడు, మదమున ద్రావుటజూచికొరత, ప్రతినదీర్చునతండనిభయము బొంది.' M. IX. i. 74.

(p. 876) bāḍhamu bāḍhamu. [Skt.] n. A vow, ప్రతిజ్ఞ. adj. Much, excessive, అతిశయమైన. Hard, firm. adv. Very, మిక్కిలి.

(p. 880) bāsa bāsa. [from Skt. భాష.] n. A language, భాష. A slang dialect. A word or phrase. An oath; a command or adjuration, ప్రమాణము. A vow, ప్రతిజ్ఞ, వ్రతము. A sign or mark, సంకేతము. భూమికొట్టి బాసచేయు to swear by laying your hand on the earth. 'పాలతోతలయంటిబాసచేసినను' even though they wash their heads in milk and then swear. బాసపత్రిక bāsa-patrika. n. A written promise, a solemn declaration, in writing. బాసపలుకు or బాసచేయు bāsa-paluku. n. To take on oath, to swear. బాసాడు bās-āḍu. v. n. To talk, to converse. మాటాడు.

(p. 885) birudu or బిరుదము birudu. [Tel.] n. A badge resembling a medal. An honorary distinctive mark. శూరలాంఛనము. బిరుదుగల honored with a badge. Courage, శౌర్యము. Resolution, a vow, ప్రతిజ్ఞ. An able man, సమర్థుడు. A hero, a brave man. శూరుడు. బిరుదువాద్యము. the naubat of Muhammadans, being music which a distinguished person is privileged to use at his abode. 'బిరుదులనైనను బిరిగివారలనైన.' B. viii. 418. బిరుదులాడు birudul-āḍu. n. A man of determination, ప్రతిజ్ఞావంతుడు. బిరుదుజెట్టి a champion, a wrestler who has received an honorary badge. బిరుదావళి birudāvaḷi. n. The heading of a letter, or the address in correspondence. Titles. 'వందిబృంద పరిపఠ్యమానకంసాదివధబిరుదావళీ ప్రబంధ బంధురేణ.' Bharata Champu.

(p. 903) baisuka or బయిసుక baisuka. [Tel.] n. A resolution, a vow, నియమము, ప్రతిజ్ఞ

(p. 922) bhāṣa bhāsha. [Skt.] n. A language, speech, dialect. A word, phrase, expression. మాట. A solemn undertaking, vow, engagement: what one gives his word for, an oath, ప్రతిజ్ఞ, ప్రమాణము. దేశభాష the vernacular of a country. భాషణము bhāshanamu. v. n. Speaking, speech. మాటాడుట. భాషాంతరము bhāsh-āntaramu. n. Another language: a translation. భాషాగ్రంథము bhāshā-granthamu. n. A poem in a modern or vernacular language, not in Sanskrit. భాషామంత్రము bhāshāmantramu. n. A spell or charm, written in any vernacular language, not in Sanskrit. భాషించు bhāshinṭsu. v. n. To speak, use language, converse, talk, సూటటాడు. భాషితము bhāshitamu. n. Speech, language. మాట. adj. Spoken, మాటాడిన. భాష్యము bhāshyamu. n. A commentary, a paraphrase or exposition either of scripture or a work on science, సూత్రవ్యాఖ్యానగ్రంథము. భాష్యకారులు or భాష్యకార్లు bhāshya-kārulu. n. A commentator or expounder of technical texts; commonly appliéd as an epithet to two authors names పతంజలి. and ఎంబెరుమానారు. This last is one of the chief legislators of the Vaishnavite Brahmins. His disciples subsequently separated into the two Sects called Tengala and Vedagala. భాష్యకార్లు is also vulgarly used for బాసికములు fillets worn at weddings.

(p. 970) māṭa māṭa. [Tel.] n. A word, పదము. A promise, వాగ్దత్తము, ప్రతిజ్ఞావచనము. Slander, నింద. Opinion, rumour, వృత్తాంతము. అతడు నీ మాట చెప్పలేదు he did not speak of you. ఇది వేరే మాట this is another affair, another thing. వానిమాటకాదు this is not about him, I am not talking about him. గడియకు ఒకమాట చెప్పినాడు he changed his mind every hour. మంచిమాట (interj.) Very well. దాన్ని గురించి రెండో మాటలేదు there is no alternative. వారివిద్ద మాటలుపడినాడు he was reproached or reprimanded by them. In some phrases the word మాట need not be translated. Thus, ఆమె తిరిగీ వస్తున్నదనేమాట తెలిసి knowing that she would return. నేను దానిని కొన్నమాట రూఢి it is very true I bought it. ఆమాటే యెరుగను I know nothing of it. ఇందుచేత మాటవచ్చును by this you will get into disgrace. అతడు మాటతప్పలేదు he did not fail in his promise. మాట తప్పినవాడు మాలవాడు a promise breaker is a pariah, i.e., is a mean wretch. నేను పోయినమాట వానికి ఎట్లా తెలిసినది how did he know that I was gone? అతడు పోయేమాట ఉండేమాటా does he propose to go or stay? వాడు ఉండేమాట యింకా తెలియలేదు I do not as yet know that he will remain. మాటకుమాట word for word, literally. నా మాట అడుగుదాటకు transgress not my command. తనమీద మాటరాకుండా ఇట్లా చేసెను he did this to avoid blame. మాటవినుట to obey. ఎంతమాట what nonsense! వానిమాట వాని ఒడిలో వేసినాను I acted as he desired. నీకు మాట నాకు మూట a command is easy to give but hard to perform, or a word from you will make me rich. వెయ్యిమాటలేల why discuss it at length, in a word. ఆ పెండ్లి మాట యీ గ్రంథములో లేదు there is no mention of the marriage in this book నామాటవేరు, నీమాట వేరు I say one thing you say another, my opinion is different from yours, my case is quite different from yours. వానికి నాకు మాటలు లేవు he and I are not on speaking terms. వానితో నీకేమిమాటలు why do you speak with him? ఈమాట వింటే ఆయన యేమనును if he hears of this what will he say? కడపటిమాటయేమి what was the upshot of the business? ఇప్పట్లో వాని మాట సాగదు he has now no influence. కడకు వానిమాటే ముందరికివచ్చినది at last his words proved true. దానిని గురించి ఇంకా యేమాటా తెలియలేదు I do not yet know the result. మాటలకు పట్టుకొంటే విడవడు if he begins talking he will never stop. అదెక్కడిమాట what nonsense! such a thing is impossible. మాటలు మంచివే కాణి మనసు మంచిదికాదు he talks well but has a bad heart. ఇంకా మాటలు రాని బిడ్డ a child that cannot yet speak. వానికి ఆ ఊరిలో మాట వాసికద్దు లేక మాట సాగుతుంది he has influence in the town. ఆయన మాటకు ఎదురులేదు his word is law. మాటలకుమాత్రము పేదరికములేదు as far as words go he is rich enough. ఒక మాట యిచ్చి పదిమాటలు తీసుకొన్నాడు his reproaches were returned ten-fold. మాటకాడు māṭa-kāḍu. n. A good public speaker, సభయందు భయములేక మాటాడువాడు, వక్త. మాటకారి māṭa-kāri. n. A skilful speaker, యుక్తిగా మాటాడువాడు. A talkative person, వాచాలుడు. మాటలమారి māṭala-māri. n. A talkative person, మిక్కిలి మాటాడువాడు. మాటలాడు, మాటాడు or మాట్లాడు māṭa-l-āḍu. v. n. To speak, talk, converse, to reproach. నన్నెందుకు ఊరికె మాటలాడుతావు why reproach me for nothing? S. iii. 41.

(p. 1242) śapathamu or శపనము ṣapathamu. [Skt.] n. An oath, a protestation, an asseveration by oath or ordeal. A promise to do a thing. ప్రతిజ్ఞ. ఒట్టు.

(p. 1278) sandha sandha. [Skt.] n. A vow, promise. Resolution, determination. ప్రతిజ్ఞ. శపథము. Extent, limit, మర్యాద, మేర, అవధి. Parij. v. 52. Also, same as సంధ్య (q. v.)