(p. 34) aḍadaḍi aḍadaḍi. [Tel.] n. Reign, rule. ఏలడము, ప్రభుత్వము. ఆయన ఆ దేశమును అడదడిచేయుచుండెను he ruled the country. అడదడి or అడావడి ravage, riot. అల్లరి, దడబిడలు, దౌడు. అడదడి చేయు to ravage. See అడావడి.

(p. 835) prabhuvu prabhuvu. [Skt.] n. A lord, master, ruler, అధిపుడు. చిత్తము మహాప్రభూ yes, please your honor. ప్రభుత్వము prabhutvamu. n. Power, supremacy, lordship, sovereignty, government.

(p. 846) prābhavamu prābhavamu. [Skt. from ప్రభవము.] n. Pre-eminence, supremacy, dominion. ప్రభుత్వము, దొరతనము.

(p. 954) mannemu or మన్యము mannemu. [from Skt. మాన్యము.] n. Land given as a token of respect. సమ్మానించి యిచ్చిన కొంత భూభాగము. High-lands, hilly land, hill-country, uplands. Agency tracts. మన్నెపుజ్వరము jungle fever. మన్నెపుదేశము highlands. లోమన్యము the interior of the hills. 'అనయంబు రజతాద్రి యట్టి దుర్గంబు మనకు గల్గన నేల మన్నెముల్.' BD. iii. 1093. మన్నెకాడు, మన్నెదొర or మన్నెపుదొర mannckāḍu. n. A highland chieftain. మన్నెపువారు hill people. మన్నెపుగొడ్డలి a broad axe, a woodman's axe, a highlander's axe. మన్నెముల్లు manne-mullu. n. A large needle used to remove thorns from the feet of goats. 'మందులపొడిబుర్ర మన్నెముల్లుతోలుకుళ్లాయి.' H. ii. 85. మన్నెరికము manne-rika-mu. n. Chieftainship, the state of being a lord among the hill people, మన్నెపుదొరతనము. 'వలపుల మన్నెరికంబు' Vijayanti. ii. 66. టీ మోహములయొక్క ప్రభుత్వము.

(p. 1072) rāja rāja. [Skt.] adj. Royal; belonging to a king. Lunar, belonging to the moon. Chief, eminent. రాజసంబంధమైన, చంద్ర సంబంధమైన, శ్రేష్ఠమైన, ముఖ్యమైన. 'అరయ రాజానుగ్రహముగల్గుగాకేమి, కలువలదళ ములగె లువనోపు .' R. i. 124. రాజకము rājakamu. n. An assembly of kings. రాజులసమూహము. adj. Pertaining to Government. దివాణపు వారివల్ల సంభవించునది. An act of oppression by the government or by the king, as opposed to దైవికము evil regarded as a visitation of God. రాజక. దైవికములు casualties. రాజము rajamu. In composition denotes superiority (శ్రేష్ఠత్వము.) చాపరాజము a noble bow. 'జమదగ్ని కతడిచ్చె చాపరాఝంబు.' DRB. 603. 'మఘరాజము' (N. ix. 200.) a noble sacrifice. రాజకార్యము rāja-kāryamu. n. A royal deed, politics. రాజయొక్కపని, దివాణపుపని. రాజగృహము rāja-grihamu. n. A palace. రాజయెక్కనగరు. రాజగృహము rājatvamu. n. Royalty. రాజైయుండడము. రాజదంతము rāja-dantamu. n. A bright or chief tooth, i. c., a fore tooth. ముందరిపల్లు. రాజధర్మములు rāja-dharmamulu. n. The duties incumbent on a king. రాజనీతులు, విధివత్తుగా రాజు చేయవలసినపనులు. రాజధాని rāja-dhāni. n. A metropolis or royal residence. A presidency. రాజుయొక్క ప్రధాననగరము. రాజబంధువులు the king's kinsmen. రాజభాగము the king's share, Government's share of produce. రాజనీతి rāja-nīti. n. Royal polity, civil and military government. రాజుయొక్కధర్మము. రాజన్యుడు rāja-nyuḍu. n. A man of the royal or military caste, క్షత్రియుడు. రాజన్వంతము rājan-vantamu. adj. Having a good king (as a country.) రాజపత్ని a queen. రాజుయొక్క భార్య. రాజపురోహితుడు a king's household priest. రాజబీజి rāja-bīji. n. One of royal descent. రాజవంశమునందు పుట్టినవాడు. రాజమార్గము rāja-mārgamu. n. The king's high way, a public road, ఘంటాపథము. పెద్దబాట. రాజమాషము rāja-māshamu. n. The pulse termed Dolichos catjang. అలచందలు. రాజయక్ష్మము rāja-yakshmamu. n. Pulmonary consumption. క్షయరోగము. రాజయోగము rāja-yōgamu. n. A simple and easy mode of abstract meditationn, as distinguished from the austere and rigorous modes. రాజయోగి rāga-yōgi. n. One who practises the రాజయోగము. రాజయోగ్యము rāja-yogyamu. adj. Proper or suitable for a sovereign. రాజార్హమైన. రాజరాజు or రారా౛ు rāja-rāḍzu. n. An emperor, or universal monarch. రాజులరాజు. The god of riches, కుబేరుడు. Also, an epithet of Duryōdhana, దుర్యోధనుడు, and of the moon, చంద్రుడు. రాజరీతి rāja-rīti. n. Royal style. Also, Tinsel, హొన్నిత్తడి, కాకిబంగారు. రాజర్షి rājarshi. n. A man of the క్షత్రియ caste who by religious austerity has become a saint. రాచవాడై యుండినముని. రాజవంతము having a king. as a country. రాజవల్లభము rāja-vīdhi. n. A kind of cloth. B. D. iii. 102. రాజవీధి rāja-vīdhi. n. The main street of a town. పెద్దవీధి. రాజశేఖరము rāja-sēkharamu. n. A sort of cloth. BD. iii. 102. రాజవీధి rāja-ṣrī. n. A title like Mr. prefixed to names, రాజసర్పము rājasarpamu. n. A large species of snake. రాజసూయము rāja-sūyamu. n. A hecatomb or sacrifice performed by a monarch, after subduing other kings as in the case of Yudhistira and others. ఒకవిధమైన యజ్ఞము. రాజహంస or రాజహంసము rāja-hamsa. n. A white goose or swan with red legs and bill; perhaps the flamingo. ఎర్రనికాళ్లు మూతిగల తెల్లహంస. Also, a phrase for an excellent king, రాజశ్రేష్ఠుడు. రాజాంకుడు rāj-ānkuḍu. n. Siva: who has the moon as his emblem. శివుడు. రాజాంగము rāj-āngamu. n. Government. ప్రభుత్వము. ఇప్పుడు ఆ రాజాంగము తలక్రిందులైనది that government is now upset. రాజసము rājasamu. [from రజస్ dust.] adj. Impetuous. రజోగుణము వల్ల కలిగిన, ఐహిక గుణోత్పన్నమైన. రాజసయజ్ఞము or రాజసపూజ worship offered to obtain a particular object such as fame, కామ్యారర్థముగాగాని దంభార్థముగాగాని చేయు పూజ. n. That which is of the earth, worldly, earthly. Passionateness, heat of temper. Hauteur, pride, arrogance. వారిద్దరిలో నొకడు రాజసుడు. ఒకడు సాత్వికుడు one man is haughty, the other man is meek. వాడు పలకకుండా రాజసముగా నుండినాడు he haughtily refused to reply. రాజాదనము rāj-ādanamu. n. A name applied to three different trees. Butea frondosa, Buchanania latifolia, and Mimusops kauki, మోరుగుచెట్టు, ప్రియాళువు, మోరటిచెట్టు, చారమామిడిచెట్టు, పాలచెట్టు. రాజావర్తము raj-āvartamu. n. A sort of lapis lazuli having a sky blue or lilac tint. This stone is ground down into powder which painters use for a delicate light blue tint. రాజార్హము worthy of a king, రాజునకుతగిన. రాజోపచారము rāj-ōpachāramu. n. Attendance on a king. homage of servants to their master. రాజునకు జరిగేశిశ్రూష.

(p. 1072) rājyamu rājyamu. [Skt.] n. Rule, government. Administration of government, sovereignty. దొరతనము, ఏలుబడి, ప్రభుత్వము. A kingdom, principality, country, ఒక రాజు ఏలే దేశము. అతడు రాజ్యము చేయుచుండగా while he reigned. మారాజ్యమునకు వెళ్లుచున్నాను I am going to my own country. ఇది అడవి రాజ్యము this is a forest country or land. రాజ్యభ్రష్టులై being expelled from the kingdom.

(p. 1098) layamu layamu. [Skt.] n. Loss, destruction, extinction, annihilation, నాశము. The grass called cuss-cuss, వట్టివేరు. ఇంతలో ఆ ప్రభుత్వమునకు లయకాలము వచ్చినది these were the declining days of the dynasty. లయించు layinṭsu. v. n. To be destroyed. క్షయించు. To be attached to, be connected with, లగ్నమగు, సక్తమగు. వాని మనసంతా దానియందే లయించియుండగా while his every thought was engrossed by her.

(p. 1143) vaśamu vaṣamu. [Skt.] n. Possession, custody, charge. Subjection, submission, లోకువ, స్వాధీనము. Ability, authority, power, supremacy, ప్రభుత్వము, అధీనత్వము. అతని వశములో ఉన్నది it is in his charge or in his hands. 'ధనమువీధిబడినదైవవశంబున నుండు.' సమీరవశంబున carried by the wind, breeze-borne. ఆ యింటిని తమవశము చేసికొన్నాడు he took charge or possession of the house. నన్ను వశపరచుకొనలేకపోయినాడు he was unable to get me into his hands. అది నాకు వశము, లేక. అది నా వశాననున్నదా is it in my power to do so? కాలవశముచేత in the course of time, by the lapse of time. నాకు ఆకలి వశముకాకుండా ఉన్నది I cannot curb my appetite, I am excessively hungry. నా పుణ్యవశమున by my luck. వశ vaṣa. n. A wife, పెండ్లాము. A female elephant, ఆడుఏనుగు A barren cow, గొడ్డుటావు. వశంవదము vaṣam-vadamu. adj. Submissive, obedient. విధేయుడైన. వశంవదుడు vaṣam-vaduḍu. n. One who talks submissively, one who is submissive, విధేయుడు, లోకువయగునట్లు మాటలాడువాడు. వశత్వము vaṣatvamu. n. Obedience, submissiveness. M. XVI. i. 226. కాలవశత్వంబున by the course of time. వశపరచుకొను vasa-paratsu-konu. v. n. To take possession of, to take under one's control. వశాత్ or వశాతుగా vaṣāt. adv. Through, b in consequence of, in subjection to, over-powered by. గ్రహచారవశాత్తుగా through his bad luck. దైవవశాత్ by the finger of God. వశి vaṣi. n. A chaste man; one who has subdued his passions. ఇంద్రియ నిగ్రహముగలవాడు. వశీకరణము vaṣī-karaṇamu. n. The act of over powering, subduing, or inveigling by charms, spells or drugs. మందుమాకుల చేత స్వాధీనముచేసికొనుము, వశ్యముచేసుకొనడము. వశీకరించు vaṣī-karinṭsu. v. a. To subdue or over-power by means of charms, drugs, &c. వశ్యము vaṣyamu. adj. Dependant on, subject to, over-powered by charms, drugs, &c. స్వాధీనమైన, లోకువైన. వశ్యుడు vaṣyuḍu. n. A dependant, one who is submissive, obedient, or subject to, విధేయుడు, వశ్యురాలు vaṣyu-r-ālu. n. She who is submissive. విధేయురాలు. వశ్యౌషథము vaṣy-aushadhamu. n. Any medicine made use of to subject another to one's own will. A love-powder.

(p. 1235) vyāpiñcu vyāpinṭsu. [Skt.] v. n. To pervade, spread, or extend. అంతట ప్రసరించు. అతనిబుద్ధి తర్కములో వ్యాపింపలేదు his mind cannot comprehend logic. వ్యాపి vyāpi. n. One who pervades, వ్యాపించువాడు. వ్యావృతి Same as వ్యాపారము. (q. v.) వ్యాపకము vyāpakamu. adj. Spreading, extending, diffusive, comprehensive; influential. విస్తరించే, వ్యాపించే. రాజువద్ద అతనికి నిండా వ్యాపకముగానున్నది he has great influence with the king. వ్యాపకత, వ్యాపకత్వము or వ్యాపకము vyāpakata. n. Influence, sway, prevalence. ప్రభుత్వము, ప్రాబల్యము, విస్తారము. వ్యాపకుడు vyāpa-kuḍu. n. A man of influence. కార్యశీలుడు. వ్యాపనము vyāpanamu. n. Diffusion, pervading, spreading. వ్యాపించుట. వ్యాప్తము vyāplamu. adj. Pervading, encircled, surrounded, penetrated. అకీర్ణమైన, వ్యాపించిన, ప్రదేశించిన, పొందబడిన. వ్యాప్తి vyāpti. n. Pervading, diffusion, permeation, extension, spread. వ్యాపించడము, పొందుట. వ్యాప్తిమీదనున్నాను గనుక as I am engaged in this business. వ్యాప్యము vyāpyamu. adj. Fit to pervade, pervasive, వ్యాపింపదగిన.

(p. 1325) sāmrājyamu sām-rājyamu. [Skt. from సమ్రాట్టు.] n. Empire, sway, rule. సమ్రాట్టుతనము, అధికారము, ప్రభుత్వము. నూరు రూపాయలు ఇవ్వడము ఒక సామ్రాజ్యమా is it a great thing to give a hundred rupees? సామ్రాట్ or సమ్రాట్టు sām-rāṭ. n. An emperor. రాజాధిరాజు.

(p. 1373) sva sva. [Skt.] adj. Own, self, individual. ఆత్మీయమైన. తన. స్వకాయకష్టము bodily labour, individual exertions, స్వకపోలకల్పితము lit. invented in one's own head; original, not borrowed, as an idea, apocryphal, as a story made out of one's own head, అబద్ధమైన, లేనిపోని, స్వకార్యము one's own affair, one's onw peculiar duty, తనపని, స్వకార్యధురంధరుడు a selfish man. one's own family, dependents, relations, people, friends. బంధువులు, పంజనము, స్వజనుడు a relation, a friend, బంధువు. జ్ఞాతి. సగోత్రుడు, స్నేహితుడు స్వజాతి one's own class or nation, one's own kind, తనకులము. స్వజాతివైరి an enemy of one's kind. A rhyme says 'స్వజాతివైరిచత్వారిశ్వా నస్సింహ గజద్విజాః.' స్వదత్తము self-bestowed, given by one's own hand, తనచేతితోనే యియ్యబడిన. 'స్వదేశస్థుడు a fellow countryman, a native, మనదేశపువాడు. స్వధర్మము one's own particular duty, a natural or peculiar characteristic, a peculiarity. తాను చేయవలసినకార్యము, స్వభావము. స్వధర్మత్యాగము apostacy, abandonment of caste or faith, జాతిభ్రంశము. స్వబుద్ధి one's own desire, wish, or will. స్వబుద్ధిగా or స్వబుద్ధిచేత voluntarily, of one's own accord. స్వవశీకృతము taken into his own hands. తన స్వాధీనము చేసుకోబడ్డ. స్వశక్తి one's own power. తన సామర్థ్యము, వానికి స్వశక్తిలేదు he has no power of his own, or in himself. స్వాధికారము one's own right or title, dominion, తన అధికారము, తన ప్రభుత్వము. స్వాధిక్యము self importance, pride, arrogance, తన గొప్పతనము, గర్వము, స్వాధిష్ఠానము the second of the six regions of the human body, the upper part of the abdomen. చక్రవిశేషము. 'మూలాధారస్వాధిష్ఠాన రంబులను చక్రంబులను.' H. iii. 235. స్వానుభూతి. individual enjoyment, personal experience. ఆత్మీయానుభవము. స్వానుభోగము one's own enjoyment. తన అనుభవము.

(p. 1378) svāmi svāmi. [Skt. from స్వమ్.] n. A lord, master, sovereign, owner, proprietor, husband, spiritual guide or preceptor. 'My lord, Sir.' A Brahmin is usually thus addressed by a junior or by a Sudra. ప్రభువు, కర్త, పతి, గురువు, దేవుడు, దేవత. స్వామిపరాకు behold! be attentive. భాగస్వామి a share holder, పాలివాడు. స్వామిత svāmi-ta. n. Mastership, lordship, ownership. ప్రభుత్వము, యాజమాన్యము. స్వామిత్వము svāmitvamu. n. Mastership, lordship, ownership, right, title. ప్రభూత్వము, కర్తృత్వము, అధికారము, బాధ్యత. అతని స్వామిత్వము పోయినది he has lost his ownership. స్వామిద్రోహము svāmi-drōhamu. n. Treason, treachery to a master, unfaithfulness to a superior. యజమానునికి చెరువుచేయడము. స్వామి ద్రోహి svāmi-drōhi. n. A traitor. యజమానునికి చెరువు చేయువాడు. స్వామిని svāmini. n. A mistress, a female owner, ఒడయరాలు. స్వామి భోగము svāmi-bhōgamu. n. The landlord's share of the produce of land cultivated by a tenant. పాయకారి మిరాశిదారునికి ఇచ్చేభాగము. స్వాములవారు sāmula-vāru. n. His grace, his reverence, his holiness, a minister or father. గురువులు. స్వామ్యము svāmyamu. n. Ownership, right, title. స్వాతంత్య్రము, బాధ్యత.