(p. 25) agu agu. [Tel.] (commongly written అవు), v. To be, to become, to prove to be. The present p|| is అగుచు, or అవుచు as అగుచున్నాడు or అవుచున్నాడు he is becoming. మిక్కిలి సిరి అగును much fortune will result. The past p|| is అయి as దొంగ అయి turned a rogue, become a thief. The root in A of అగు is కా as అట్లా కారాదు it cannot happen so. Aorist p|| అగు, అగునట్టి, అయ్యే, అయ్యెడి as క్రూరుడగు cruel. శాలివాహనశక వర్షంబులు 1466 అగునట్టి క్రోధి సంవత్సర కార్తీకశుద్ధ 5 శనివారము Saturday the 5th of the bright fortnight of the month Kārtika in the year Krodhi 'which is' the year 1466 (of the Salivahana æra.) ఇది దొంగతనము అయ్యేపనిగనుక as this is a matter in which a man might prove a rogue. Past Rel. p|| అయిన as నాది అయిన గుర్రము a horse of mine. The imperatives are కమ్ము plu. కండి. Causal forms కాజేయు or కావించు. Negative aorist కాదు, &c. అగుర = అగను+ర = అవును. It is so. 1. To be, to become, as కాకి కోకిలయగునె can a crow become a cuckoo? వాడు ఏమయినాడు what has become of him? దొంగ అయినాడు he proved to be a thief. వాడు నేరస్థుడైనాడు he was found guilty. ఆ పని అవును కాకపోవును that undertaking may or may not be accomplished. వానికి ఆకలి అవుతున్నది he is hungry. ఇట్లు రాత్రియగుట as it was now night. బాలుడగుట as he is but a child. 2. To be made, to be finished, to be spent or expended, to elapse, as పని శీఘ్రముగా కావలెను the work must be done soon. వివాహమగుము marry her. ఆ పెండ్లి అయినది the marriage took place. భోజనమయినది dinner is over. రాజదర్పనమయినది I got a sight of the king. అయినదాన్ని చూపు shew what has been done. ఆ పని అయినది the work is over, it is done. కావచ్చినది it is nearly done. రూకలు అయిపోయినది the money is expended. సంవత్సరము అయినది a year has passed. నెల అవుతున్నది it is about a month since. అర్థమయినదా do you understand it? సాకు భావముకాతేదు I do not understand it. భావముయనది I understand it. స్నానము కావించు to bathe, or to cause to bathe. తీర్పుకాలేదు no decision has been given. మ్రుచ్చిలితెచ్చుట మగతనం బగునె is it a manly thing to steal? 3. To be proper or fit, to be agreeable, as ఇచ్చట నుండనగునే మనకు is it fit for us to remain here? కాని పని an improper or unbecoming act. అట్లా చేయనవునా is it right to do so? పగలు కాచినపాలు ఆ రాత్రికి అవును milk boiled the same day is fit for use that night. అతనికీ నాకు కానందున as we are not on good terms. అయినవాండ్లున్ను కానివాండ్లున్ను friends and enemies. 4. To grow, as ఈ తోటలో ఏమి అవుతవి what is grown in this garden? ఇక్కడ వరి కఅదు rice does not grow here. 5. (Governing a dative) To stand in relation, as వాడు నీకేమవుతాడు how is he related to you? నాకు కావలసినవారు my relations. వానికి మేము ఏమీకాము we are in no way related to him. 6. Added to some nouns it gives them a verbal significance, as వారు ఎప్పుడు ప్రయాణమవుతారు when will they start or set out? విభాగాలు అయి వేరింటి కాపురము చేస్తున్నారు they seperated and live apart.

(p. 74) amarcu or అమరుచు or అమరించు amarṭsu. [Tel.] v. a. To prepare, make ready. To engage. To provide, supply, furnish. సిద్ధముచేయు, జాగ్రతచేయు. ప్రయాణమునకు కావలసినదాన్ని అమర్చినాడు he prepared every thing for the journey. 'సొమ్ములు మేనవేడుకన్ వెలయునమర్చి.' H. i. 230. 'అధమ వృత్తి కధికునమరించుపతి తిట్టుగుడుచుగాదె.' P. i. 177. అమరిక amarika. n. Neatness. అందము. Tranquility, quietness, mildness. శాంతము, నెమ్మది. అమరికగలవాడు he who has presence of mind.

(p. 132) inta inta. [Tel. ఇ+అంత] adj. This much, so large as this. ఇంతమట్టుకు thus far; as yet. ఇంతకు and beside all this. ఇంతలో meanwhile. ఇంతకుమున్ను, ఇంతకుపూర్వము heretofore. ఇక యింత this much more. ఇంతదాక all this while, thus far. ఇంత చెడ్డ so bad. ఇంతపొడుగు so long. ఇంతలు కన్నులు eyes so large. ఇంతలేసి పనులు such great works. నాలుగింతలు four times as much. ఇంతా అంతా కాదు it is vastly great, lit. it is not so much nor so much. వాడు పడ్డ ప్రయాసము ఇంతంతకాదు the trouble he is in is beyond telling. ఇంతంత దొంగకాడు he is no common rogue. ఇంతట intaṭa. adv. With this. ఇంతటిలో within this time. ఇంతటి such. ఇంతవట్టు inta-vaṭṭu. All this. ఇది అంతయును. ఇంతమాత్రము. ఇంతియ, or ఇంతె only this much; that's all ఇంతమాత్రమే, ఇంతియెగాని and notwithstanding all. ఇంతేకాకుండా and besides all this.

(p. 184) eṭṭakēni eṭṭa-k-ēni. [Tel.] adv. Hard. scarcely, with much difficulty అతిప్రయాసముతో ఎట్టకేలకు eṭṭa-kēla-ku. adv. With much difficulty ఎట్టకేని. Shortly after, soon after, after a while. తుదకు, చాలాసేపటికి, కొంతసేపటికి, అటు తర్వాత. ఎట్టట eṭṭaṭa. (ఎట్టు+అటు+ఆ) adv. Anyhow ఎట్టయిన.

(p. 238) kadalu or కదులు kadalu. [Tel.] v. n. To move, stir, move from or removed, to totter or shake, to be displaced or dislocated. To attempt, to try యత్నించు. To set out on a journey. ప్రయాణమగు. మోకాటి చిప్ప కదిలినది the knee joint is dislocated. n. Movement చలనము. Trail యత్నము. కదలుడు kadaluḍu. n. A journey ప్రయాణము. కదలించు, కదలుచు or కదల్చు kadalinṭsu. v. t. To move, stir, shake, jog: to mention కదలునట్లు చేయు, ప్రస్తావించు. కదలిక kadalika. n. Motion, stirring. చలనము. Trail, attempt యత్నము.

(p. 1399) karaṭa karaṭa. [Skt.] n. A troublesome milch cow. ప్రయాసముతో పిదుకదగిన అవు.

(p. 302) kūci kūchi. [Tel.] adj. Sharp, sharp pointed. వాడియైన. కూచిచేయు kūchi-chēyu. v. n. To march as an army. దండు ప్రయాణమగు. కూచిమతము kūchi-matama. [Tel.] n. Name of a sect among the Sātānis. సాతానులలో నొకమతము.

(p. 307) kṛṣi kṛishi. [Skt.] n. Cultivation, husbandry, agriculture, ploughing, cultivating the soil. సేద్యము. Labour, exertion ప్రయాసము, శ్రమ. కృషికుడు or కృషీవలుడు kṛiṣhī-kuḍu. n. A cultivator, a husbandman. సేద్యకాడు.

(p. 353) gaḍḍu gaḍḍu. [Tel.] adj. Hard, rare, scarce. అసాధ్యము. adv. Much. మిక్కిలి. గడ్డుమాట a bold word. గడ్డువాడు a dangerous character. గడ్డు n. Violence, outrage. Difficulty. బలాత్కారము, ప్రయాసము, దుర్లభము. గడ్డురుకు to rebel, to be stiff-necked. గడ్డురుకు to rebel, to be stiff-necked. గడ్డుపనులు bold deeds. గడ్డుకొను gaḍḍu-konu. v. n. To excel. అతిశయించు.

(p. 357) gamanamu gamanamu. [Skt.] n. Going, a march, journey పోక, ప్రయాణము. Attention. గురి. Intention తలపు. సహగమనము, lit. 'Accompanying.' The burning a Hindu widow alive with her deceased husband. 'ఉ సంగరముంగరంబుగమనంబున భావనసేయరైరి.' నై. iii.

(p. 357) gamamu gamamu. [Skt.] n. Going. పోక. A journey ప్రయాణము. A way దోవ.

(p. 501) tagulu tagulu. [Tel.] v. a. & n. To happen, occur, turn up, appear. To belong to. appertain to, to come in contact with, to touch, hit, strike. To be caught; got, found, joined, entangled, understood. To be received (as a blow), incurred (as expense or punishment.) n. See under తగులము. ఆ యింటికి నిప్పుతగిలినది the house caught fire. ఇక్కడ గాలి తగులుచున్నది the wind strikes here, here we get the breeze. పెండ్లితగిలినది there was a marriage. ప్రయాణము తగిలినది he had occasion to make a journey. అక్కడ మంచినీళ్లు తగిలినవి there we found fresh water. వానికి దెబ్బతగిలినది he received a blow. కుండ కాలికి తగిలినది the pot touched my foot. ఓడ మెరకు తగిలినది the ship ran aground. వానికి రోగముతగలకుండ to prevent his catching the disease. అతనితిట్లు నాకు తగలలేదు his abuse did not affect me. ఇది వానిమనసునకు తగిలినది this was impressed upon his mind. వెంటతగులు to pursue. తగులుకొని వచ్చిరి they attacked, they followed. అడ్డముతగులు to oppose, to come in the way. పదిరూకలు తగిలినవి it cost ten cash. తగులుకొను tagulu-konu. v. n. To be involved or entangled with. చిక్కుకొను. To fall in love with. వలచు. To catch fire. అది వాణ్ని తగులుకొనిపోయినది she has gone off with him. ఆ యిల్లు తగులుకొన్నది the house caught fire. తగలబడు or తగులబడు tagala-baḍu. v. n. To burn or be set on fire. ఇల్లు తగలబడ్డది the house was burnt. తగలబెట్టు or తగులబెట్టు tagala-beṭṭu. v. a. To set fire to, to kindle, to burn అడివిని తగలబెట్టిరి they burned the forest. తగులుబడి tagulu-baḍi. n. Expense, charge, cost, outlay. పట్టుబడి. తగులుబాటు tagulu-bāṭu. n. Charge, cost, expense. తగులవడు to be caught. చిక్కు, పట్టుపడు.

(p. 511) taralu or తర్లు taralu. [Tel.] v. n. To set out or start. ప్రయాణమగు. To stir, move, proceed. చలించు, సంభ్రమించు. In music తర్లి means Da Capo, recommence: again. v. a. To lose, let go. విడుచు. తరలకు ధైర్యంబు do not lose heart తరలకచూచు to view steadily, without intermission. 'ధనరాసి యిచ్చోట తరలకనిత్తు.' (HD. ii. 1492) I will give the money here without fail. తరలించు or తగ్గించు tara-linṭsu. v. t. To cause to move, or march. Vasu. iii. 165. Chenna iii. 143. తరలుచు or తరల్చు to set free విడిపించు.

(p. 549) teralu or తెర్లు teralu. [Tel.] v. n. To move. To toss about. చలించు. To be routed. To set, or disappear. To come or go out or spread, as scent, బయలుదేరు, వ్యాపించు. To overflow, boil over, కాగిపొంగు. To be agitated. కలగు. To avoid తొలగు. To die, expire చచ్చు. తెరలుడు teraḷuḍu. n. The act of coming out. బయలుదేరుట. A journey ప్రయాణము. తెరలిక teralika. n. A crowd. గుంపు, సమూహము. తెరలగా tera-gā. adv. Loudly, openly, aloud. తెరలబడు terala-baḍu. v. n. To be at a loss: to hestitate. VP. vi. 225. తెరలబారు terala-bāru. v. n. To avoid. తొలగు. తెరలుచు, తెరల్చు or తెరలకొలుపు teraluṭsu. v. a. To scatter, or put to flight. విచ్చు. M. VIII. vi. 56. Jaim. viii. 40. To give forth (a scent.) To smell. To cause to go out of the way. తొలగించు.

(p. 551) teliyu teliyu. [Tel. from తెలి lit. to become white or plain.] v. n. To appear, come to light. To be known, perceived, seen, felt. To be discovered, or found. విదితమగు, విశదమగు. To wake up మేలుకొను. To become plain or be favoured ప్రసన్నతనొందు. v. a. To know, to perceive. ఎరుగు. 'సర్వమున్ దెలిపితినంచు గర్వితమతిన్ విహరించితి.' భ. i. శతకము. వానికి ఒళ్లు తెలియలేదు he has lost his senses. ఒళ్లు తెలియకుండాపడినది she lay senseless. కన్నులు తెలియనివాడు a blind man. చీకటిలో పిల్లికి కన్నులు తెలియును. a cat can see in the dark. నీకు తెలిసినదా do you see, understand, or know it? తెలిసితెలియక చేసినాడు he did it unwittingly, unintentionally. మతితెలిసిఉండి being conscious, recollecting himsellf. నాకు బుద్ధితెలిసిననాటినుంచి ever since I grew up. ఈ సంగతి నీకు తెలిసియుండనీ I call upon you to be a witness of this, I wish you to observe this. తెలిసినవాడు one who knows, a man of understanding. నిద్ర తెలిసినప్పుడు when he awoke from sleep. తెలియజేయు or తెలియజెప్పు teliya-jēyu. v. a. To make known, to tell, explain, advise, inform. తెలివి telivi. n. Understanding: perception, consciousness, తెలియడము. Wisdom, వివేకము. Brightness, ప్రకాశము, కాంతి, వికాసము Clearness, (ప్రకాశము) కాంతి. Whiteness తెలుపు. 'దిఙ్ముఖంబులవింత తెలివిచేరె.' స్వా. iii. తెలివినొందగా on coming to oneself, on recovering one's senses. తెలివితోచెప్పు to tell discreetly. తెలివికత్తె telivi-katte. n. A wise woman, వివేకముకలది ప్రాజ్ఞ. తెలివికాడు telivi-kāḍu. n. A man of sense. వివేకము కలవాడు, ప్రాజ్ఞుడు. తెలివిడి teliv-iḍi. n. Understanding. The act of making known, తెలియజేయుట. An illustration దృష్టాంతము. See తెలుపు. తెలిగొను teli-gonu. v. t. To know, to find out. తెలిసికొను. To extort an oath. ప్రయాణముచేయించు. తెలుసుకొను or తెలిసికొను telusu-konu. v. a. To learn, find out, ascertain, understand, know, observe, take notice.