(p. 35) aḍalu aḍalu. [Tel.] n. Grief, sorrow, misery, fear, terror. అంగద, వెత, విపత్తు. 'మనంబునం బొడమియుండు నడలు అప్పుడు తలంపునంబారిన.' Swa. vi. 11.

(p. 259) kaluṣamu kalushamu. [Skt.] n. Sin foulness, impurity. పాపము. adj. Foul, Sinful. Turbid, muddy. కలకబారిన. కలుషించు kalushinṭsu. v. n. To be angry or intemperate, to be agitated కలకబారు.

(p. 552) tella tella. [Tel. తెల్ white.] adj. White, pale, pallid. Plain, evident. స్పష్టము. తెల్ల, తెల్లన or తెల్లదనము n. Whiteness, paleness. తెలుపు. తెల్లకాగితము blank paper. తెల్లజనాలు or తెల్లవారు white people, Europeans. తెల్లబంగారు pale gold. తెల్ల యెర్రవన్నె light red. మొగంబుతెల్లనై turning pale. తెల్లనికండ్లు bright eyes. తెల్లకాకి a white crow. తెల్లకొక్కెర a white crane. తెల్లగడ్డ a onion వెల్లుల్లి. తెల్లడాలు మెకము the lion. సింహము. తెల్లబోరవ tella-bōrava. n. The white Scavenger Vulture. తెల్లతీగ tella-tīga. n. A large woody climbing creeper called Dalbergia rubiginosa. Rox. iii. 231. తెల్లదీవి telladīvi. n. The white island, one of the sixteen divisions of the world. శ్వేతద్వీపము. A. iv. 127. తెల్లన or తెల్లని tellana. adj. White, light coloured, pale, sallow, bright. తెల్లనాకు Same as తెలనాకు. (q. v.) తెల్లనార tella-nāra. n. A kind of fish, a whiting. తెల్లనిదొర tellani-dora. n. Lit. the white lord, i.e., Siva or Balarāma. తెల్లబారు tella-bāru. v. n. To turn white. తెల్లబారిన whitish, glassy or glazed as an eye. తెల్లబోవు tella-bovu. v. n. To turn pale, to be thunderstruck. తెల్లమి or తెల్లము tellamu. adj. Apparent, evident, obvious, clear, స్పష్టము, స్ఫుటము. తెల్లముగా clearly. తేటతెలల్లముగా as clearly as possible. తెల్లవారు tella-vāru. (తెల్ల+పారు.) v. n. To dawn, ఉదయమగు. తెల్లవారినప్పుడు when the day dawned. ఈరాత్రి యెట్లా తెల్లవారునా అని ఉంటిమి we were in a fix, not knowing how this grief would terminate. 'తెల్లవారగనువచ్చెన్' he came at dawn. తెల్లవారకముందు before break of day. To turn white. తెల్లనగు. తెల్లవారలేస్తే from the hour of awaking. To be ruined or lost సారహీనమగు. అతని పని తెల్లవారినది his affair has lost all colour, i.e., he is ruined. తెల్లవారులు or తెల్లవార్లు tellavārulu. adv. Until morning. తెల్లవారగట్ల tella-vāra-gaṭla. adv. At daybreak. తెల్లవారి tella-vāri. n. The dawning, morn. (A verbal noun in ్ర as వినకరి and పలుకుబడి.) ఆ తెల్లవారి the following morning. తెల్లవారించు or తెల్లవార్చు tella-vārinṭsu. v. a. To cause the day to dawn, to watch all night. To clear up, explain, settle. అతనిపని తెల్లవారించినారు they arranged his matter.

(p. 614) dōra dōra. [Tel.] n. A heap, pile, stack. కుప్ప, పోగు, రాశి. adj. Dun coloured. Reddish. ఎర్ర బారిన. Parboiled. Half ripe. Slanting, ఒరగిన. దోరకాగినపాలు milk that has simmered. దోరగొర్రెలు brown sheep. దోరపండు or దోరకాయ a half ripe fruit. దోరగల్లు dōra-gallu. n. A slanting stone ఒరగినరాయి 'కొనిదోరగల్లునదొబ్బి.' Pal. 441. అనగా రాతిబండకు వేసికొట్టి. దోరగిలు, దోరగిల్లు or దోరగిలపడు dōragilu. v. n. To be nearly ripe, to approach maturity. To become slightly red, ఎర్రబారు. To be bent down or to slant (as a tree.) దోరగించు dōragallu-paḍu. v. a. To cause to slant or bend, దోరగిల్లజేయు.

(p. 689) paṇḍu panḍu. [Tel.] v. n. To ripen, ఫలించు To be accomplished. To be produced (as salt from the ground) to effloresce, to crystallize n. A fruit, a berry. adj. Ripe, mature. వాని కాలము పండినది this is harvest time for him. పండకాగు to be red hot. ఆ యినుమును పండకాచినాడు he made the iron red hot. పంట panṭa. n. Ripening. పండుట. Cultivation. కృషి. Produce, a crop. పంటకాపు panṭa-kāpu. n. A husbandman. పంటకాపులు panṭa-kāpulu. n. Farmers. పంటచెరువు a tank for watering rice fields. కల్లుపంట దినములు the toddy season. పలపులపంట my beloved. 'రతనంపు పంటల రమణి నిర్వంక.' Vencatach Mah: iii. 203. పంటపొలము panṭa-polamu. n. A cultivated field. పండిన పొలము. పంటమన్ను panṭa-mannu. n. Plough, land, good soil. పంటవలతి, పంటచెలి, పంటపొలతి or పంటతొయ్యలి a poetical phrase for 'the earth. పంటవలంతివింటిదొర. n. Cupid, i.e., Lord of the earth born bow, i.e., the bow of sugar cane which grows from the earth: 'పంటవలంతివింటి దొరబారికి నోరువలేక.' T. iii. 3. పంటసాల panṭa-sāla. n. A granary, ఉగ్రాణము, కణజము. పండబారు panḍa-bāru. v. n. To mellow or begin to ripen. To grow pale, turn white. పండించు panḍinṭsu. v. a. To cause to ripen. పండజేయు. పండుకోతి an old monkey. పండుటాకు a ripened leaf. పండువెన్నెల lit: ripened moonlight: full moon light, the brilliancy of the full moon. ముసిలిపండు an old crone. (opposed to కాయ in the sense పిల్లకాయ) In shopkeeper's cant పండు means చింతపండు tamarind. There is a bird called వంగపండు. మామిడిపండు a ripe mango. పండు కప్ప or పండుచేప pandu-kappa. n. The perch or cock-up fish, of which there are many species. Russell No. 131. పండు మీనుతట్టము dried fish.

(p. 744) pāru pāru. [Tel.] v. n. To run or run away. పరుగెత్తు, పారిపోవు. To purge, పాచనములగు, పారుకొను. To fly or rise in the air, ఎగరు. To flow as water, ప్రవహించు. To creep or crawl, పాకు. To grow, or become. To take effect, as a spell or medicine. To begin. n. A ledge of rock, a flat rock under earth. మడుగులు చొరబారు మహిష సంఘంబులు the buffaloes were rushing to enter the pools. కుక్కను కొట్టితే యిల్లంతా పారును if you beat the dog it will befoul the house. ఈ యెండలో పారే పక్షులు మిడిసిపడి చచ్చును in this heat birds on the wing fall down dead. ఆ తోటకు ఈ నీళ్లు పారవు this water does not reach that garden. నీళ్లుపారనియేరు the river which has ceased to flow. నేలబారే నల్లచీమ a black ant that crawls on the earth. నాలుక నల్లబారినది the tongue turned black. నా మంత్రము పారలేదు my spell did not take effect. ఆకులు పండబారుచున్నవి the leaves are turning yellow అతనిమీద నా దృష్టి పారినప్పుడు when my eye lighted on him. ఆరాతిమీద నీడ పారినప్పుడు when the shadow fell on that stone. వాని మనసు దానిమీద పారుచున్నది his thoughts run or are bent on her. అది పగుళ్లుపారుచున్నది it is splitting. ఎండబారుచున్నది it is beginning to dry up. గడుసుపారు to grow hard. బిరుసుపారు to grow stiff 'అట్లు తన చేత హేతశేషులైన జనుల బారగనుగొని రథమెక్కి పటురయమున.' M. X. i. 198. పార౛లు pāra-ḍzallu. v. a. To sprinkle, or scatter abroad. పార౛ాచు pāraḍzāṭsu. v. a. To extend, as the arms or legs. కాళ్లుపార౛ాపు to open or straddle the legs. పార౛ూచు pāra-ḍzūṭsu. v. a. To look through, go over, view, examine well, వింతవారులేరుగదా యంచు సదనంబు పారజూచి.' T. iii. 128. పారదోలు pāra-dōlu. v. a. To drive out or away, to defeat, తరుము. పారబట్టు pāra-baṭṭu. v. a. To winnow in the wind, to let down grain against the wind. భవభయంబుల పారబట్టినవారు, అనగా పాపభీతిని తూలాయమానము చేసినవారు. L. ii. 29. and ii. 1. పారబత pāra-bōta. n. The act of pouring out or throwing away. పారబోయుట. పారబోయు pāra-bōyu. v. a. To pour away, to pour off, or empty out. కుమ్మరించు. పారమి pārami. [negative verbal noun from పారు.] n. The act of not flowing or running. ప్రవహింపకపోవుట, పరుగెత్తకపోవుట. 'పరికింపనెన్నాళ్లు పారమిడస్సి.' BD. iv. 1825. అనగా దినములు సుఖముగా జరుగనందుకు విసికి. పారవేయు or పారవైచు pāra-vēyu. v. a. To fling or throw away, to lose, విసిరివేయు, వదలవిడుచు, ౛ారవిడుచు. పారాడు pār-āḍu. (పారి+ఆడు.) v. n. To creep or crawl. పారిపోవు pāri-pōvu. v. n. To run away, escape. పారుకాడు pāruk-āḍu. (పారుక+ఆడు.) v. n. To run, పరుగెత్తు. To creep, to roam, to ramble. వెంట బడి వీధులందు పారుకాడెడి మృదుపదములవలన.' Sar. D. 615. పారుటక్క or పారుత paru-ṭ-akka. n. A Brahmin woman. A. 452. బ్రాహ్మణస్త్రీ. పారుటసురుడు pāru-ṭ-aṣuruḍu. n. A demon who was formerly a Brahmin, బ్రహ్మరాక్షసుడు. A. v. i. 57. పారుటాకులు pāru-ṭ-ākulu. n. Autumnal leaves. Leaves, which have got a red tinge but are not withered. (This is the clothing of hermits.) 'మంచెలమీదనెక్కి కటిమండలిచుట్టిన పారుటాకులిం, చించుకచంచలించి.' Kālahas. iii. 12. పారుడు pāruḍu. (పారు+వాడు.) n. A Brahmin. బ్రాహ్మణుడు. M. XII. iii. 460. A motion of the bowels, పాచనము. The act of flowing, ప్రవహించుట. A stream, ప్రవాహము. పారుతెంచు or పార్తెంచు pārutenṭsu. v. n. To come running, పరుగెత్తి వచ్చు. 'వచ్చిరాహవమొనరింపవారిలోన పడతియొక్కతె మున్నాడి పారుతెంచి.' Jaimini. v. 725. పారుబోతు or పారుమోరు pāru-bōtu. n. A fugitive, a coward. పిరికివాడు. పారువేట pāru-vēṭa. n. The chase, game that is hunted. A festival, దేవోత్సవము.

(p. 757) piluku piluku. [Tel.] n. Pride, conceit, గర్వము. పిలుకుమారు, పిలుకుమాలు, పిల్కుమారు or పిల్కుమాలు piluku-māru. v.n To die, చచ్చు. To be destroyed,to perish. నాళమెందు. 'కాల్బలముల్ దనవీకవిచ్చియచ్, మురలియుడూలియుచ్ చిలుకుమారుడు బారియుట్.' M. VIII.i.4 పిలుకుమారుదు, పిలుకుమార్చు, పిలుకుమాలుదు or పిలుకుమావ్చు piluku-māruṭsu v.a To kill, to destroy 'మునుజనాధయెక్కడవువూని ముహొద్చుత బాహనంపదచ్, మమువడిదాకెదచ్ బిలుకుమార్చె దనంట యుదాత్తమెనధర్యమహిమగాదె.' M.IX. ii. 102.

(p. 879) bāri bāri. [Tel.] n. Annoyance, trouble. ఉపద్రవము, తొందర, వ్యధ, హింస, నిర్బంధము. The slope at the side of a great well for bullocks to run down in drawing up water, by a rope running over a pulley. కపిలెయెద్దులకు నిర్బంధముగా నేర్పరిచినదారి. An elephant's tether. ఏనుగుకాలు కట్టెడు గొలుసు. బారివిడుచు to gallop, పరుగెత్తించు. బారిగొర్రె a sheep let go at a feast to be run for, as a victim or prize. 'గోముననిన్నాళ్లుకొడుకనిన్ బ్రోచి, గోమలికినిబారిగొరియగానొసగ, వలసెబోమల్లెపూవంటిరుమాలు, దొంగింపవెండ్రుకల్ తూగిచిందాడ, నించువిల్తునిబారినీగగానేల.' Sār. D. v. 295. why sacrifice yourself to love? మన్మథుని బారిపడినాడు he fell a victim to love. పులిబారికి ప్పినలేడికైవడిన్ like a fawn escaping from a tiger. బారి or భారి bāri. adj. Great, large, big. బారివాండ్లు well to do people, rich folks.

(p. 879) bārimudrarūka bāri-mudra-rūka. [Tel.] n. A forged coin. A light coin, one of an old coinage. There is a proverb, 'బారిముద్రబారిముద్రే, కరుకుకరుకే' cf. 'A shilling's a shilling but a crown's a crown.'

(p. 879) bārisamaru bāri-samaru. [Tel.] v. a. To kill. చంపు. To annoy, trouble.

(p. 879) bārisamu bārisamu. [Tel.] n. A mask, a masquerade, a disguise, వేషము.

(p. 886) bilukumāru biluku-māru. [Tel.] v. n. To die. To be destroyed, to perish. 'కాల్బలమున్ దనవీకవచ్చియున్, మరలియుదూలియున్ బిలుకుమారియునల్గడ బారియున్.' M. VIII. i. 4. బిలుకుమార్చు biluku-mārṭsu. v. a. To kill, to destory. 'మనుజనాధయొక్కడవుపూని మహాద్భుతబాహుసంపదన్, మిమువడి దాకెదన్ బిలుకుమార్చెదనంట యుదాత్తమైనధైర్య మహిమగాదె.' M. IX. ii. 102. బిలుకురబట్టు bilukura-baṭṭu. v. a. To strangle. 'ఒక్కరుడుభూరిశ్రవుగిట్టి, నీగర్వమణగింతునేడనితిట్టి. పెడకేలుబిగబట్టిబిలుకురబట్టిపడద్రోచి తామీదబడి గ్రుద్దుచుండె.' Dab. 216. చిలుకురబట్టి, అనగా ఊపిరితిరగకుండాపట్టి. బిల్కురు bilkuru. v. n. To be suffocated or strangled. ఉడ్డుకుడుచు.

(p. 968) māgu māgu. [Tel.] v. n. To mellow, or ripen fully (as a fruit, or a boil), పండబారు. n. Dirt, మాలిన్యము. A black spot, నల్లనిపొడ. A disease marked with black spots, నల్లనిపొడలుపుట్టే రోగము. మాగిలు māgilu. v. n. To become dim, మకిలయగు. మాగుడు māguḍu. n. Blackness, నలుపు. Dirt, మాలిన్యము. మాగుడుపారు, మాగుపడు or మాగుపారు māguḍu-pāru. v. n. To become dim, or dull, to become soiled or black. మాయు, మలినమగు. 'మెరుంగడంగి యుడురాజమండలంబు మాగుడుబారికానిపించె.' Prabhāvati Prad. v. 53.

(p. 1112) lōkuva lōkuva. [Tel.] adj. Subordinate, inferior, subject to. అధీనము. లొచ్చైన. తక్కువ. బీదవాడు బిచ్చగానికికూడా లోకువ the poor man is beneath even a beggar. నేను అందరికిన్నీ లోకువ I am every man's servant, I am a slave to every body. మాకు లోకువగానుండేవారు those who are subject to us. 'కంతుబారికిన్ లోకువగానివారు ధరలోగలరే.' T. iii. 84. వాండ్లను లోకువచేసుకొన్నాడు he got them into his power.

(p. 1164) vikalamu vikalamu. [Skt.] adj. Defective, imperfect, mutilated. Decayed, impaired. Confused, agitated, Withered, waning. విచ్ఛిన్నమైన, భగ్నమైన, చెడిన, కలుషమైన. 'అక్కురువృద్ధు జూడనార్తివికలుగుచు.' M. XV. i. 166. వికలత్వము or వికలత vikalatvamu. n. Confusion, agitation, decay. కలుషత్వము, శైథిల్యము. 'లావరియిప్పుడంగవికలత్వము పాటిలి.' P. i. 499. వికలాంగుడు vikal-ānguḍu. n. A cripple, one who is deformed or maimed. అంగహీనుడు. 'ఇట్లువికలాంగుండై పుట్టిన యనూరుండు.' M. I. ii. 8. వికిలితము vikalitamu. adj. Confused, confounded: decayed, impaired, withered. కలుషమైన, శిథిలమైన. 'ఏకరణివికలితాత్ముడు కాకుండుంబతి.' B. i. 535. వికలుడు vikaluḍu. n. A fool, one who is in confusion. కలత బారినమమనస్సుగలవాడు. 'వేగిరముననిలిచిభ్రాంతి వికలుండగుచున్.' P. ii. 152.