(p. 2) aṅkamu ankamu. [Tel. Drav. word borrowed by Skt. √ అన్్క్ = to move in a curve.] n. A ma spot, badge. బిరుదాంకము = బిరుదు గురుతు. 'అంకపురాజింక.' వసు. ii. 11. The haunch or part above the hip. A chapter or section. An act in a play. Proximity. A numerical figure, a cipher. A military show, a sham fight. వింతపోరు, చిత్రయుద్ధము. 'అంకగతుడైన దైత్యుని నాగ్రహమున.' భాగ. A fault, a sin, Objection, cavil ఆక్షేపము. 'అంకముసేయవచ్చునలయయ్యలమున్నుగ బ్రస్తుతించెదన్.' మైరా. i. అంకతలము or అంకపీఠి the lap, the part on which an infant sits, as on the lap. 'నయనీయంకతలంబునన్నిదుర నూనంజేయగా వేడెదన్.' విక్ర iii. 94. అంకుడు n. He who is marked or distinguished గురుతుగలవాడు. మృగాంకుడు the moon.

(p. 36) aḍiyālamu aḍi-yālamu. [Tel. అడుగు+అలము. అలము place.] n. A sign, mark, token. గురుతు, చిహ్నము, అడియాలముపట్టు to recognise. గురుతుపట్టు. 'బిరుదులతోడి, గొడుగులు నడియాలంబులతోడి, సిడంబులు వైపించుకొని.' M. IV. v. 224.

(p. 69) abhijanamu abhi-janamu. [Skt.] n. The birth-place. Caste, A caste-mark as a title. Fame. పుట్టుచోటు, కులము, కులాగతమయిన టెక్కములోనగు బిరుదు, పొగడ్త, అభిజనుడు. n. A man of high birth.కులశ్రేష్ఠుడు. అభిజనమదము pride of ancestry.

(p. 347) gaṇḍaḍu ganḍaḍu. [Tel.] n. A strong man: a brave man. గండరగండడు the bravest of the brave శూరులకెల్లశూరుడు. గండపెండారము ganḍa-penḍāramu. (Kan.) n. A badge of honour, bestowed on a hero, worn as a garter in one leg. (R. iv. 104.) బిరుదుఅందె, శూరులు బిరుదుగా కాలి యందు ధరించే అందె.

(p. 696) paṭṭamu paṭṭamu. [Skt.] n. A gold band or fillet tied on the forehead of one at the time of his coronation as king, పట్టాభిషేక కాలమున నొసటకట్టెడుపట్టె. A diadem. Silk thread, పట్టుమాలు. The bark of a tree, చెట్టుమీదిపట్ట. A grant or lease granted by asking to the ryots, రాజు రైతులకిచ్చు పట్టా. A title, బిరుదు. A grade or step in genealogy. A kingdom, రాజ్యము. అతనికి ప్రతాప సింహుడనే పట్టము నిచ్చినారు they gave him the title of Pratāpa Simha. ఆ పట్టాధికారి చనిపోయినాడు the head of the state died. అతనికి పట్టముకట్టిరి they crowned him. పట్టపుదేవి a queen. పట్టపు ఏనుగు or పట్టపుటేనుగు a royal elephant, a state elephant. రాజెక్కు ఏనుగు, భద్రగజము. పట్టపుకత్తి a state sword. పట్టమేలుట to reign. పట్టాభిషేకము paṭṭ-ābhishēkamu. n. Coronation, installation. పట్టాభిషిక్తుడు he who is crowned. పట్టాభిషేకము చేయు to crown one king. పట్టభద్రుడు paṭṭa-bhadruḍu. n. A chief, leader.

(p. 738) pādalēpanamu pāda-lēpanamu. n. A salve or unguent for the feet. పాదామగడము pād-āngadamu. n. An ornament for the feet or toes. పాదపట్టము or పాయపట్టము pāda-paṭṭamu. n. An anklet. అందె, కాలి అందె, బిరుదు పెండేరము, పాగడము.

(p. 750) piñcusēyu pinṭsu-sēyu. [Tel.] v. a. To scatter, shiver, destroy. ఛిన్నాభిన్నము చేయు. 'బిరుదుమగలనమర్చిన పిండుబించుసేయ, బలితంపు నేర్పులచ్చెరువు బెనుప.' M. IX. i. 137. అనగా శూరులయిన సేనాధిపతులను ఏర్పరచిన దండును ఛిన్నాభిన్నము చేయడానకు విశేషమయిన చాతుర్యములు ఆశ్చర్యమును కలుగజేయగా.

(p. 794) pēṭāḍu pēṭ-āḍu. [Tel. పేటు+ఆడు.] v. n. To break. భేదించు. To prowl about. To play a game with balls tossed up in the air and kept going round. 'నీవు అరిమురి వింధ్యాదులగు మహాగిరుల, బెరికి పేటాడిన బిరుదువు.' DRK. 174.

(p. 885) birudu or బిరుదము birudu. [Tel.] n. A badge resembling a medal. An honorary distinctive mark. శూరలాంఛనము. బిరుదుగల honored with a badge. Courage, శౌర్యము. Resolution, a vow, ప్రతిజ్ఞ. An able man, సమర్థుడు. A hero, a brave man. శూరుడు. బిరుదువాద్యము. the naubat of Muhammadans, being music which a distinguished person is privileged to use at his abode. 'బిరుదులనైనను బిరిగివారలనైన.' B. viii. 418. బిరుదులాడు birudul-āḍu. n. A man of determination, ప్రతిజ్ఞావంతుడు. బిరుదుజెట్టి a champion, a wrestler who has received an honorary badge. బిరుదావళి birudāvaḷi. n. The heading of a letter, or the address in correspondence. Titles. 'వందిబృంద పరిపఠ్యమానకంసాదివధబిరుదావళీ ప్రబంధ బంధురేణ.' Bharata Champu.

(p. 908) bomma or బొమ bomma. [from Skt. బ్రహ్మ.] n. The god Brahma. బ్రహ్మదేవుడు. An image, idol, puppet, doll. ప్రతిమ. ఆ పడుచు బొమ్మవలెనున్నది she is as beautiful as a statue. An eyebrow, కనుబొమ్మ. A badge of a title, బిరుదచిహ్నము. A mark of disgrace, అవమానచిహ్నము. adj. Little, trifling, అల్పము. బొమ్మంచు bomm-anṭsu. adj. Broidered, figured. Dyed in figures on the edges. Red, ఎర్రని. 'పులఖండములుగుల్కు బొమ్మంచుమోవికి గ్రుక్కిళ్లు మింగని కుందరదన.' N. ix. 287. n. Redness, ఎరుపు బొమ్మంచులు bomm-anṭsulu. n. A red bordered cloth. బొమ్మకట్టు or బొమ్మపెట్టు bomma-kaṭṭu. v. a. To deride, to scoff at, to disgrace, to insult. తిరస్కరించు, అవమానపరచు. బహుధనధాన్య సంపదల సొంపువహించి, పేదరిమికి బొమ్మపెట్టువారు.' Zacca. v. 134. బొమ్మడు bommaḍu. n. A Brahmin. బ్రాహ్మణుడు. బొమ్మచారి Same as బ్రహ్మచారి. (q. v.) బొమ్మజెముడు bomma-jemuḍu. n. The tree called Euphorbia antiquorum. సింహుండము. బొమ్మడాయ bomma-ḍāya. n. A kind of fish. ముద్గురమనే మత్స్యము. బొమ్మ పెండ్లిళ్లు or బొమ్మలపెళ్లిళ్లు bomma-penḍliḷḷu. n. Toy marriages, a game played by children, playing at marrying dolls. బొమ్మమేడి bomma-mēḍi. n. The opposite leaved fig tree, Ficus oppositiolia, కాకోదుంబరము. బొమ్మరాకాసి bomma-rākāsi. n. A devil or fiend, being the ghost of a Brahmin who has skilled in the Vedas, బ్రహ్మరాక్షసి. బొమ్మరాయి bomma-rāyi. n. A brick bat, a large pebble. plu. బొత్తురాలు. బొమ్మరిల్లు bomma-r-illv. n. A doll house, or baby house. R. iii. 35. బొమ్మలాట bommal-āṭa. n. A puppet show, a show of puppets moved by springs. బొమ్మలాటవాడు bommal-āṭa-vāḍu. n. A puppet showman.

(p. 981) māsaṭi , మాసటీడు or మాస్టీడు māsaṭi. [Skt.] n. A hero, a gymnast, a fine fellow. శూరుడు, మల్లుడు, సాముకాడు, వస్తాదు; శ్రేష్ఠుడు. 'కటారి మాస్టీనిచెలువున గూర్చుండి.' T. iii. 140. 'చెరుకువిల్మాస్టీని బిరుదుడిండి మలీల.' ib. iii. 25. 'మైనాకు నొరసినమాసటీడు.' Swa. v. 56.

(p. 1005) mudra mudra. [Skt.] n. A seal: a seal ring, or signet. The stamp, print, or impression of a seal. A distinguishing mark impressed or burned upon a man or beast. Coinage. మునుపటిముద్ర రూపాయి a rupee of the old coinage. Gesticulation, attitude. మౌనముద్ర the seal of silence, i.e., silence. నిద్రాముద్ర the seal of sleep, i.e., sound sleep. జ్ఞానముద్ర a particular position of the fingers used in religious ceremonies. ముద్రలు marks impressed upon sand or clay placed on heaps of grain, the permanent marks made on the shoulders representing the insignia of Vishnu which are the shell and the wheel, &c. వాడు ముద్రాధారణము చేసికొనినాడు he received the seals, i.e., his shoulders were sealed with the shell and wheel of Vishṇu. మధ్యులు గోపిముద్రలు వేసికొందురు they wear patches of brown clay. వానికి శునకముద్ర వేసినారు they stamped him with the figure of a dog. ముద్రకర్త mudra-karta. n. An apparitor, the lowest local officer attached to a Guru or priest, ఆయా స్థలములలో గురువుయొక్క తాబేదారుగానుండేవాడు. ముద్రకోల mudra-kōla. n. A stamp to mark or seal with. The insignia of Vishnu, being the shell and wheel made in copper. ముద్రవేయు సాధనము, ముద్రధారణముచేయు సుదర్శన పాంచజన్యములు. ముద్రగడ mudra-gaḍa. n. A sceptre, a royal staff. 'తన ముద్రగడవేరుతలగ బట్టించి.' Pal. 450. A wooden stamp. ముద్రగరిటె mudra-gariṭe. n. A ladle shaped mace or large spoon borne in state before a person in authority, దేశాయీలు మొదలైనవారిముందర బిరుదుగా తీసికొనిపోవు గంటలుగల యిత్తడిగరిటె. ముద్రణము mudraṇamu. n. Setting one's seal to. ముద్రించుట. Dooming, giving a decision, సిద్ధాంతప్రతిపాదనము. 'కనకాద్రిముద్రణగ్రంథకర్త.' A. ii. 45. టీ మేరుపునందును తన ముద్ర చెల్లించువాడు. ముద్ర తీసివేయు mudra-tīsi-vēyu. v. a. To unseal. ముద్రాధారణము mudrā-dhāra-ṇamu. n. Sealing , i.e., the act of impressing the shell and wheel of Vishnu on either shoulder. చక్రంకనము చేసికొనుట. ముద్రపలక mudra-palaka. n. A wooden stamp for sealing a heap of corn. ధాన్యరాశిమీద ముద్ర వేసేపలక. ముద్రమనిషి mudra-manishi. n. A sealer, i.e., a bailiff who seals heaps of corn. అంబారములకు ముద్ర వేయు బంట్రౌతు. ముద్రవేయు mudra-vēyu. v. a. To seal. ఈబోగమువాండ్లు ఆగుడికి ముద్రవేయబడినారు these dancing girls are dedicated to that temple. ముద్రాంకితము mudr-ānkitamu. adj. Sealed, marked with a seal. ముద్రవేయబడిన. ముద్రాంకితుడు mudr-āankituḍu. adj. One who is impressed with shoulder. సమాశ్రయణము. చేసికొన్నవాడు. ముద్రాక్షరశాల mudr-āksharu-ṣāla. n. A press or printing office. అచ్చుయిల్లు, అచ్చుకూటము. ముద్రించు mudrinṭsu. v. a. To seal. ముద్రవేయు, అచ్చువేయు. 'మృషావాదింజేయుదు ననుతలంపు ముద్రించి.' HN. v. 176. ముద్రిక mudrika. n. A seal ring, శిఖాఉంగరము. ముద్రితము mudritamu. adj. Sealed, marked, stamped, closed. ముద్రవేయబడిన, మూసికొనిన, ముకుళితమైన.

(p. 1119) vakkaṇa or వక్కాణ vakkaṇa. [from Skt. వచ్ to speak.] n. The heading of a letter, &c. Compliments written at the head of a letter, జాబు మొదలైనవాటికి మొదట వ్రాసే వాడుకమాటలు. 'అని యిటు వ్రాసే వాడుకమాటలు. 'అని యిటు వ్రాయు పద్యమునయంబుగవ్రాసినజాబువక్కణల్ విని తన మంత్రిశేఖరుని.' Bmj. iii. 256. Titles, బిరుదావళి, చిరునామ. A commentary, వ్యాఖ్యానము. వక్కణించు Same as వక్కాణించు. (q. v.)

(p. 1179) vinnāṇamu vinnāṇamu. [from Skt. విజ్ఞానము.] n. Capacity, skill, dexterity. సామర్థ్యము, నేర్పు. చాతుర్యము. Grace, beauty, అందము. A certain hold in wrestling. జెట్టిపట్టు. 'విన్నాణంబునబోరనేర్తురుమహా వీర్య ప్రతాపాదిసంపన్నుల్ మీరలుమేటిమల్లురనగా.' B. X. 36. 17. విన్నాణమైనది that which is fine or graceful, నాణెమైనది, సొగసైనది. విన్నాణి vinnāṇi. n. One who is skilful or dexterous, నేర్పరి. An ascetic, a recluse. సన్యాసి. విన్నాణము or విన్నాణపు vinnānamu. adj. Skillful, clever, నేర్పుగల. Graceful, handsome, అందమైన, సొగసైన. 'విన్నానపుంబిరుదుల్ దిద్దిననిద్దమానొకయరబ్బీ నెక్కి.' Ranga Rao Charitra. ii. 221. విన్నాణముగా vinnāṇamu-gā. adv. Gracefully, skillfully. సొగసుగా, నేర్పుగా.

(p. 1337) suṅku sunku. [Tel.] n. A corn blossom: the yellow flower that comes on each grain in an ear or head of corn, కంకిలోని గింజ పాలుపట్టక ముందు ప్రతిగింజమీద పచ్చగానుండేపువ్వు. Grain ceremoniously thrown over a married couple. ఒక పళ్లెములో బియ్యమువేసి పైనపళ్లెముమూసి వధూవరుల మీద పాటలుపాడుచు చల్లే బియ్యము. 'మనయిళామాధవులకు శోభనమటంచు చల్లగాపాడి సుంకులుచల్లిరపుడు.' Ila. i. 114. 'బిరుదుల్ గంటలగట్టి సుంకువెలయున్ బింకెంబుతో నెంతగాకరుకుల్ జూపెను బోతుదన్ విరిసి స్రుక్కన్ వ్రాలుచున్ కంకిగాపరులొందన్ తెగునింతె కాకలమగర్భంబుల్ తృణప్రాయమై.' UH. iv. 3. 65. సుంకుపోసుకొన్న ౛ొన్న the great-millet in flower. An obstacle or obstruction. ప్రతిబంధము.