(p. 134) ijamu , ఇజాలు ijamu. [corrupted from Skt. బీజము] n. The testicles. వృషణములు.

(p. 158) udgati ud-gati. [Skt.] n. Birth, production. పుట్టుక. 'జరదుద్గతికిని బీజము' ఆము. iii.

(p. 214) oribījamu or ఒరుబీజము ori-bījamu. [Tel.] n. A swelled testicle, orchitis. ఒక్కవైపు భీజము వాచిన రోగము. Also, Hydrocele.

(p. 457) j ja. [Tel.] n. The letter J; as in జింక, జెర్రి. In all Sanskrit words it is thus pronounced, as బీజము, జాలము In Telugu words it retains this sound when followed by I, E, or AI as జిలుగు. But with other vowels it is sounded as Z, or dz. Thus ౛ాబు స౛్జ. As initials, the letters చ, cha and జ, ja are often used at pleasure. The initial aspirates also are used without rule. In some Telugu words, జ, డ, ద are equivalent, thus: గోజు, గోడు and గోదు are the same.

(p. 457) j ja. [Tel.] n. The letter J; as in జింక, జెర్రి. In all Sanskrit words it is thus pronounced, as బీజము, జాలము In Telugu words it retains this sound when followed by I, E, or AI as జిలుగు. But with other vowels it is sounded as Z, or dz. Thus ౛ాబు స౛్జ. As initials, the letters చ, cha and జ, ja are often used at pleasure. The initial aspirates also are used without rule. In some Telugu words, జ, డ, ద are equivalent, thus: గోజు, గోడు and గోదు are the same.

(p. 745) pāla pāla. [Tel. from పాలు milk.] n. The bird called the Indian Roller, boracias indica (F.B.I.) the flight of which is consulted as an omen. It is erroneously called a blue jay. Various varieties are called గొర్రెపాలపిట్ట and మేకపాలపిట్ట. See Jerdon No. 243. A treatise on Omens says. 'పాలగరుడతప్ప పక్షిజాతులకెల్ల నెడమమండికుడికి నెగయవలయు.' పాల or పాలతీగ n. A certain tree, ఇక్షుగంధ, క్షీరికావృక్షము; of which there are various species as, అడవిపాలతీగ Nerium reticulatum, కాకిపాలతీగ Asclepias asthmatica, దూదిపాలతీగ Asclepias volubilis, మట్టపాలతీగ Convolvulus paniculatus; చిరుపాల, అనగా ఉటని. Q. మన్నుపాల, అనగా ఉత్పల కృష్ణ. Q. పాలపండు, అనగా కనిష్ట. Q. Various species of the 'milk plant' are called మేకపాలతీగ, కుక్కపాలతీగ, &c. పాల adj. White. పాలవెండి pure silver. పాలకన్ను pāla-kannu. n. A sort of grain. పాలకూర pāla-kūra. n. A certain pot herb. Oxystelma csculentum. కుక్కపాలకూర a forest plant, Trianthema crystallina,. Rox. ii. 444. పాలగచ్చు, పాలగార or పాలసున్నము pāla-gaṭsṭsu. n. Fine lime plaster. సన్న సున్నపుపూత. పాలబుగ్గలు (S. iii. 435.) Infant's cheeks, బిడ్డలచెక్కిళ్లు. పాలగరువు or పాలగార pāla-garuvu. n. A sort of earth, a whitish marl. పైని యిసుకగల రేగడనేల. పాలగుమ్మ Same as పాలపిట్ట. పాలగొర్రు pāla-gorru. n. A rake used in husbandry. పాలగోకుడు pāla-gokuḍu. n. The butter that sticks to the bottom of a milk pot. పాలచెట్టు pāla-cheṭṭu. n. A species of the Mimusops tree. పాలచేప pāla-chēpa. n. A sort of Salmon. పాలచేరులు or పాలచేర్లు pāla-chērulu. n. The nerves. బీజములకు పైననుండునరాలు, గ౛్జనరాలు. 'సీ పాలచేరులపట్టి తూలింప బలిమి నీడ్చుకొని డొంకలదూరి చుట్టబెట్టు.' Swa. iv. 68. 'సీ కటికినెత్తురులతో గండలుర్లిపడంగ, జేరి పందులపాల చేర్లుకరచు.' S. i. 202. పాలటేకు or పాలతేకు pāla-ṭēku. n. The white wooded teak tree. పాలడ pālaḍa. (పాలు+అడుగు.) n. A shell used as a spoon or ladle in giving milk to a child. పాలతుత్తము or పాలతుత్తరము pāta-tuttamu. n. White vitriol. పాలపండ్లు pāla-panḍlu. n. Milk teeth. Also (from పండు,) a sort of sweet white berries. A. iv. 114. పాలపపడు pāla-pāpaḍu. n. An infant at the breast. పాలవెడిస or పాలవలిస pālapeḍisa. n. The Grey headed Myna, Sturned malabarica (F.B.I.) పాలబొంత pālabonta. n. A fish called the white mullet, Chonos salmoneus. పాలమన్ను pāla-mannu. n. White earth, pipe clay సుద్ద. పాలమాని చెక్క pāla-mānichekka. n. The 'white wood' produced by the పాలటేకు. పాలసుగంధి pāla-sugandhi. n. A plant called Country Sarasaparilla. పాలసున్నము pāla-sunnamu. n. Fine lime plaster, సున్నము. పాలసొర or పాలచొర pāla-sora. n. A fish, Carcharias laticaudus and also Carcharias cllioti or Carcharias macloti. సొర్రకోవ (F.B.I.) The white shark. సముద్రమందు మనుష్యులను భక్షించే పెద్ద చేప. పాలాకు pāl-āku. n. A certain herb. చిటిపాలాకు is one sort. పాలానుగు pālānugu. n. The white gourd, ఆనుగుతీగె, దుగ్ధతుంబి. See పాలు.

(p. 888) bījamu bījamu. [Skt.] n. A seed. విత్తనము. A testicle, ముష్కము. బీజాక్షరము or బీజము the essential part of a spell or charm. బీజువరి bīju-rari. n. Paddy seeds sprout ed and ready for sowing, మొలకవడ్లు. బీజకోశము bīijakōṣamu. n. The Seed vessel of the lotus. తామరపూస. బీజపూరము bīja-pūrama. n. A citron. మాధిఫలము. భీజాకృతము bījā-kritamu. n. A field ploughed or harrowed after sowing. విత్తిదున్నిన పొలము.

(p. 888) bīrizamu bīriḍzamu. [from Skt. బీజము.] n. A testicle. ముష్కము.

(p. 896) bṛhattu or బృహతి bṛihattu. [Skt.] adj. Great, large. గొప్ప. బృహద్గంగ bṛihad-ganga. n. The main (stream of the) Ganges. బృహద్బీజము bṛihad-bījamu. n. Swelled testicle, Orchitis, అండవృద్ధి. బుడ్డ. బృహద్భానువు bṛihad-bhānuvu. n. An epithet of the god of fire. అగ్ని. బృహద్వ్యాధి bṛihad-vyādhi. n. Leprosy. బృహన్నల bṛihannala. n. A name assumed by Arjuna in his exile.

(p. 992) munta manta. [Tel.] n. A lōṭa or small water pot. చెంబు. A wooden bowl, a small pot or cup. A varying measure of gram, commonly two seers. చల్లకువచ్చి ముంతదాచగనేల why do you conceal the pot having come for buttermilk? i.e., why conceal your real intention? ముంతపొగపెట్టు to burn chillies, &c., in a pot and apply it to the face as a torture, కాల్చి ముంతలో వేసిన మిరపకాయల పొగను మూతికి కట్టు. ముంతగజ్జనము munta-gaj-janamu. n. A certain shrub called Echites frutescens. సహదేవి. ముంతమామిడి munta-māmiḍi. n. The Cashew nut tree. Anacardium occidentoie, అగ్రబీజము. ముంతమామిడి పప్పు Cashew nuts.

(p. 1068) rasamu rasamu. [Skt.] n. Juice, fluid, liquid, extract, essence. Taste, flavour, రుచి. Taste, sentiment, emotion, passion, affection, humour. Quicksilver, పాదరసము. The షడ్రసములు or six flavours are మధురము or తీసి sweet; ఆమ్లము or పులుసు sour; తిక్తము or వగరు astringent; లవణము or ఉప్పు salt; కటువు or కారము pungent; కషాయము or చేదు bitter. రసఖండమైనభూమి or రసవత్తైనభూమి strong soil, which is not exhausted. నీరసమైనభూమి land that is exhausted. కోపరసము the spirit of wrath. దయారసము the spirit of love, kind feelings. ఈ పద్యములో రసములేదు this is a tasteless verse. విరసమైనమాటలు rude language. The nine రసములు or humours produce the following స్థాయీభావములు (symptoms.) 1. శృంగారరసము (love) produces రతి enjoyement. 2. నీరసము (honour) produces ఉత్సాహము daring. 3. కరుణారసము (mercy) begets విస్మయము marvel. 5. హాస్యరసము (merriment) produces హాస్యభావము laughter. 6. భయానకరసము (timidity) leads to భయము fright. 7. బీభత్సరసము (austerity) begets జుగుప్స sarcasm. 8. రౌద్రరసము (wrath) leads to క్రోధము cruelty. 9. శాంతరసము. (gentleness) produces శమభావము calmness. రసకర్పూరము rasa-karpūramu. n. A white sublimate or muriate of mercury, కర్పూరరసము. రసగుండు rasa-gunḍu. n. A ball coated with quicksilver, రసముపూరినగుండు. రసజ్ఞు rasa-gnya. n. The tongue, నాలుక. రజజ్ఞత rasa-gnyata. n. Skill, judgement, taste, critical discernment, తెలివి. రసజ్ఞుడు rasa-gnyuḍu. n. A man of taste, a critic. గుణదోషములనెరిగినవాడు. రసదాడి or రసదాళి rasa-dāḍi. n. Sugar cane. చెరుకు. 'మమధురస్థూలదాడిమబీజములతోడ, దసరారురసదాడిగనెలతోడ.' A. ii. 85. A fine sort of plantain. అరటిలో భేదము. రసదాళిక rusa-dāḷika. n. A kind of sugar, చెరుకుదినుసు. రసన rasana. n. The tongue., నాలుక. రసనేంద్రియము rasan-ēndriyamu. n. The sense of taste. రసవతి rasa-vati. n. A kitchen. వంటఇల్లు. రసవర్గములు rasa-vargamulu. n. plu. The various condiments or ingredients such as salt, pepper, &c. సంబారములు. రసవాదము rasa-vādamu. n. Alchemy, chemistry, పాదరసమునుకట్టి బంగారుచేయువిద్య. రసవాది rasa-vādi. n. An alchemist, a chemist, రసమునుకట్టి బంగారుచేయువాడు. రససిందూరము rasa-sindūramu. n. A sort of factitious cinnabar, made with zinc, mercury, blue vitriol and nitre, ఔషధవిశేషము. రససిద్ధి rasa-siddhi. n. Alchemy, రసవాదము. 'ధమనీయఖంబున గ్రాలించిమెరుంగుపసిడి గనెరససిద్దిన్.' R. vi. 10. రసాంజనము a kind of collyrium. అంజనవిశేషము. రసాతలము rasā-talamu. n. A name of Hades. పాతాళలోకము. రసాభాసము ras-ābhāsamu. n. Bad taste, inelegance. adj. Disagreeable, disgusting. విరసమైన. ఆ శ్లోకమును దిద్ది రసాబాసము చేసినాడు in correcting the verse he has spoiled it, he showed bad taste in correcting it. రసాభాసముగా మాట్లాడినాడు he spoke coarsely. ఆయిల్లు నిండా రసాభాసముగా నున్నది that house is very disagreeable. ఊరేగుచుండగా వాన వచ్చి అంతా రసాభాసమైపోయినది when the marriage procession was going on, there was a shower and everything was upset. రసాయనము ras-āyanamu. n. A panacea, a medicine preventing old age and prolonging life, జరావ్యాధిహరౌషధము. Butter milk, sweet curds, గోరసము, చల్ల. Poison, విషము. 'తననచో మాధుర్యమెనయు నా యివి చూడుమన్నట్లు మేలిరసాయనములు, ఒప్పుగా గిన్నియలనుంచి యపచరించి.' T. iii. 18. టీ రసాయనములు, తీసిగలిగిన పదార్థములు. రసాల rasāla. n. A pudding or mess of curds, mixed up with sugar and spices. పెరుగులో ననేక ద్రవ్యములు వేసి చేసినది. రసాలము rasālamu. n. The sugar cane, చెరుకు. Also, the sweet mango tree, తియ్యమామిడి చెట్టు. రసావళ్లు ras-āvaḷḷu. n. A kind of cakes. 'తన యింటనప్పుడాయితమొనరించినకమ్మదావు లొలుకురసావళ్లునుమినుపవడలు జాపట్లునుగోదుమ పిండివంటలున్ గలవనినన్.' Vish. iii. 377. రసి or రసిక rasi. [Tel.] n. The pus, or matter of a sore, serum. పుంటిచీము. రసిక rasika. [Skt.] n. A woman of taste. రసికురాలు. రసికత or రసికత్వము rasikata. [Skt.] n. Good taste or judgement. రసజ్ఞత. రసికుడు rasikuḍu. A man of taste. శృంగారాదిరసములను గ్రహించువాడు, రసజ్ఞుడు. రసితము rasi-tamu. n. Sound noise, thunder. ధ్వని, ఉరుము.

(p. 1123) vaṭṭa vaṭṭa. [Tel.] n. The bar that turns the centre post of a sugar mill. చెరుకుగానుగ రోటినడిమిరోకలికివేయు అడ్డమాను. వట్టకాయలు or వట్టలు vaṭṭa-kāyalu. n. plu. The testicles. వృషణములు, బీజములు. వట్టలుకొట్టు to castrate. lit: to strike the (bullock's) stones, (which are crushed with a mallet, not cut out.)

(p. 1132) vari vari. [from Skt. వృహి.] n. Rice in the husk, usually called paddy. వడ్లు. వరిచేను or వరిమాగాణి a rice field. ఎర్రసన్నవరి a small kind of rice with a red husk. తెల్లసన్నవరి a small kind of rice with a white husk. పడువరి the crop that rises from grains of paddy that have fallen accidentally. వరిగడ్డి vari-gaḍḍi. n. Rice straw. శాలితృణము. వరిగిం౛లు vari-gindzalu. n. Rice in the husk. వరిపొట్ట vari-poṭṭa. n. The unopened ear of rice. కలమగర్భము. వరిబీజము vari-bījamu. n. Swelled testicle, orchitis, hydrocele, or hernia. ఒకపక్కవాచిన వృషణము, బుడ్డ. వరిముల్లు vari-mullu. n. The awn or beard of rice in the husk. ధాన్యశూకము.

(p. 1173) vittu vittu. [Tel.] v. a. To sow, విత్తుమొలవవేయు, చల్లు. 'జున్నులు గలయడవులలుమహిదున్న కవిత్తక ఫలించు. ' ఫలించు.' Vish. ii. 156. n. A seed; a testicle, విత్తనము, బీజము. విత్తనము vittanamu. n. A seed. విత్తు, బీజము. విత్తించు vittinṭsu. v. a. To cause to sow, to get to the sown. ఆ పొలమును విత్తించినాడు he caused the field to be sown.

(p. 1352) sēkamu or సేచనము sēkamu. [Skt.] n. Wetting, sprinkling. తడుపుట, చల్లుట. ప్రోక్షణము. సేకముచేయు to smear, చరుము. 'ఇవియాదిగా మందులన్నియు గూర్చిచెచ్చెరతనువెల్లసేకంబుచేసి.' BD. iii. 1162. 'భవదీయవిలోక నామృతసేకంబున.' M. XII. i. 33. 'ఘనబీజములపాదు గావించి నాటిజలసేకమున పోషణము గావించి.' Sar. D. 375.