(p. 101) asatyamu a-satyamu. [Skt.] n. Perjury, falsehood. బొంకు, అబద్ధము.

(p. 349) gampa gampa. [Tel.] n. A basket. గంపెడుపిల్లలు a swarm of children. గంపెడు బొంకులు a pack of lies. గంపపులుగు gampa-pulugu. (So called because sold in baskets.) n. A wild cock or jungle fowl. Phasianus Gallus.

(p. 492) ḍabbu ḍabbu. [Tel.] n. A copper coin worth either three or four copper pies చిన్నమెత్తురాగిముద్ర. Cash, money దుడ్డు, Wealth ధనము. A colour or streak. Fiction, falsehood, guile. బొంకు. Display, lavishness. డబ్బుగల rich. పాతడబ్బు a coin worth four pies. కొత్తడబ్బు a copper coin worth three pies, a quarter anna. ఈ చీర అంచు డబ్బుగా (or డాబుగా) నున్నది it has a streaked or rich border. v. a. To make up, feign, fabricate. ఒకడబ్బుడబ్బి making up a story.

(p. 580) dabbara dabbara. [Tel.] n. A falsehood. బొంకు. Cheating, deception. A delusion మోసము. A calamity, harm, విపత్తు. దబ్బరలాడు to deal in falsehoods. వాని కాలికి దబ్బర అయినది his leg has been injured. దబ్బరపాట్లు feigned blows: mere pretence. దబ్బరకాడు or దబ్బరి a liar. దబ్బరకత్తె or దబ్బరి a deceitful woman. adj. False, spurious, apocryphal. దబ్బర వెంట్రుకలు false locks.

(p. 754) piḍugu or పిడ్గు piḍugu. [Tel. from పడు.] n. A thunderbolt. అడుగుతప్పినతప్పు పిడుగు వేమా the thunderbolt shall fall innocuous at the foot. 'బొంకులపిడుగులు' thundering liars. Charitr. ii. 1549. కల్లలాడుటకు పిడుగుకైదువు piḍugu-kaiduvu. n. A thunderbolt. వజ్రాయుధము.

(p. 800) poṅkaṇamu or పొంకనము pongkaṇamu. [Tel.] n. A purse, a pouch.' కటితటంబు నందు గట్టినగోచియు, నొలునబడితివిట్టు లొంటి దిరిగి, చంకబొంకణమును సడలి నదికనైన, కొండలందు దిరుగకుండుదేవ.' BP. iii. 2829.

(p. 845) prāṇamu prāṇamu. [Skt.] n. Air, wind, breath, life, vitality, the living soul. గాలి, హృదయమందలి గాలి, హృదయమందలిగాలి, ఉసురు. In Grammar, a vowel. ప్రాణముతోనున్నవాడు one who is yet living. కొనప్రాణముతోనున్నాడు he is nearly dead. ప్రాణమువిడిచెను he breathed his last, gave up the ghost. పంచప్రాణములు pancha-prāṇamulu. n. The five vital airs, called ప్రాణము, అపానము, సమాణము, ఉదానము, వ్యాసము. అతడు దానిమీద ప్రాణములు విడుస్తున్నాడు or వానికి దానిమీద పంచప్రాణములు he loves her very dearly. ప్రాణముమీదకువచ్చేపని a most perilous affair. వానిప్రాణము మీదికి వచ్చినది he is in danger of his life. ప్రాణముతో పట్టుకొనిరి they caught him alive. నా ప్రాణముపోయినా ఇట్లు చెప్పుదునా I will not say so even if it should cost me my life. వాడు పిడికిట ప్రాణములు పట్టుకొని వచ్చినాడు he arrived half dead. వానికి నేర్పుట ప్రాణసంకటమవును it would cost immense labour to teach him. ఆ విగ్రహమునకు ప్రాణప్రతిష్ఠచేసినారు literally, they gave life to the image, i.e., they performed the ceremony by which the god is supposed to be lodged in the image. ప్రాణత్యాగము suicide, ఆత్మహత్య. ప్రాణాతురము or ప్రాణసంకటము deadly peril. 'ప్రాణాతురమైనచో పరిణయంబులయందును బల్కుబొంకు సత్యాతిశయంబు.' M. III. v. 67. ప్రాణాపాయము mortal danger. ప్రానావనము saving the life. ప్రాణావసానకాలమున in his last moments. ప్రాణాహుతి the five morsels offered to the five vital principles. ప్రాణస్నేహము intimate friendship. ప్రాణదానముచేసినాడు he gave them their lives, he spared their lives. నా ప్రాణము ఉండేమట్టుకు as long as I live. ప్రాణగొడ్డము prāṇa-goḍḍamu. n. The loss of life, death. చావు, ప్రాణహాని, ప్రాణాపాయము. 'వినునృపరాజ్యామిషముంగొనపలువురచేత ప్రాణగొడ్డంబైయున్నను ధీరుడే మరమినది దనకునుదక్కించుకొను బుధస్తుత్యముగాన్.' M. XII. ii. 208. ప్రాణదుడు prāṇa-duḍu. n. The giver of life, the creator. బ్రహ్మ. ప్రాణనాధుడు or ప్రాణేశుడు prāna-nādhuḍu. n. The lord of (her) life, i.e., a husband or lover, మగడు. Yama, యమధర్మరాజు. ప్రాణవాయువు prāṇa-vāyuvu. n. Oxygen gas. ప్రాణాచారము prāṇā-chāramu. See ప్రాయోపవేశము. ప్రాణాయామము prāṇā-yāmamu. n. A ritual mode of breathing, while mentally reciting certain prayers, stopping one nostril and inhaling or exhaling with the other: నాసికారంధ్రము లవద్ధనుండు వాయువును మంత్రపూర్వకముగా నిరోధించుట. A. iii. 88. ప్రాణి prāṇi. n. A being, or living creature. జంతువు.

(p. 903) boṅkaṇamu, boṅkanamu or బొక్కనము bongkaṇamu. [Tel.] n. A purse, a pouch. 'ఆ కటితటంబునందుగట్టినగోచియు, నొలువబడితి విట్టుబొంటిదిరిగి, చంకబోవంకణమునుసడలి నదికమైన, కొండలందుదిరుగకుండుదేవ.' BD. iii. 282.

(p. 903) boṅkappa bong-kappa. [Tel.] n. A sort of fish, the genus Tetrodon, particularly the species termed Hispidus. This fish is nearly spherical and is covered with spikes.

(p. 903) boṅki Same as బోకి (q.v)

(p. 903) boṅku bongku. [Tel.] v. n. To lie or speak falsely. n. Fraud, guile, deceit. A falsehood. అబద్ధము. adj. False, అసత్యము. బొంకరి or బొంకులాడు bongk-ari. n. A liar, a man who tells lies. బొంకులాడి a woman who tells lies. బొంకమి bongkami. Lit. The not lying, i.e., veracity. బొంకించు bongkinṭsu. v. a. To cause to tell a lie, బొంకజేయు. To deceive, trick, delude, tempt, mislead, మోసపుచ్చు. 'క్రియమాలి యేమిటికైనను బొంకించువాని.' M. XII. iii. 374.

(p. 905) bokkaṇamu or బొంకణము bokkaṇamu. [Tel.] n. A pouch, a purse. సంచి. 'ద్వి పాడలకళాసంబబూదిబొక్కణమొ.' HD. i. 1383. టీ బూదిబొక్కణమొ, విభూతిసంచియో.

(p. 1012) musi musi. [Tel.] adj. False, feigned. బొంకు. అసత్యము. ముసిముసి నవ్వు a feigned laugh, a smile, చిరునవ్వు.

(p. 1109) lēdu lēdu. [Tel.] n. A bear, ఎలుగుబంటి. లేదుబంతి or లేదుబంతీ lēdu-banti. n. A lie, బొంకు.

(p. 1136) vala vala. n. A net. జాలము. 'వలయెత్తినీటిలో నేయంగ.' BD. iv. 1818. నివలనుజిక్కి నిన్నేతలంచు.' L. iv. 241. [For వలపు.] Love, కామము, వలకాక vala-kāka. n. Amorous desire, మన్మధతాపము. (క్షేత్రయ.) వలకాడు vala-kāḍu. n. A lover. కాముకుడు. వసు. iv. వలకారి vala-kāri. n. One who causes another to fall in love. వలపించువాడు, లేక వలపించునది. వలకారితనము vala-kāri-tanamu. n. Prettiness, gracefulness. శృంగారభావము. 'అలవోకగావచ్చి యప్పటప్పటికి సమేలంపు మాటలమేలమాడు, పలుమారు తన మ్రోలకలికిసేతలతోడి వలకారితనమునవన్నె బెట్టు, అన్యాపదేశంబులాడి నెచ్చెలుచే బ్రియమారనేమేని బెట్టిపంపు.' Vish. vi. 19. వలకారివగలు vala-kāri-vagalu. n. Airs, graces, pretty ways or gestures. వన్నెలాడిటక్కులు. వలదొర, వలరా౛ు, వలరాయడు or వలరేడు vala-dora. n. A name of Manmatha, the Hindu Cupid. మన్మథుడు. వలవంత or వల్వంత vala-vanta. n. Amorous desire, మన్మథవ్యధ. Emotion, passion, grief, affliction, misery, మనోవ్యధ, దుఃఖము, పరితాపము. 'ఆత్మవత్సర్వభూతాని యనుటబొంకె, ముద్దియలకైన వలవంతముచ్చటలను, నాటపాటలగతుల గొంతడచుగాని, నోరులేని జంతువులకె నొప్పిఘనము.' A. v. 45. టీ వలవంత, పరితాపము, 'శోకవిషణ్న మానసాంభోరుహలైపథంబుగొని పోయెదరివ్వలవంత మీకునేకారణ జాతమయ్యె.' Vedanta Rasayanam iv. 129.