(p. 30) azjavālu azza-vālu. [Tel.] n. A fowl. కోడి. 'అటలుడించివేజరగు మంచును వెన్నెలరేని కేర్పడం ౛టెననంగ గూతలిడ సాగెతుటారపుట౛్జవాల్గముల్' అచ్చ. ఆ. కాం.

(p. 221) audarulu audarulu. [Tel. properly written అవుదరులు.] n. Plu. Rivulets. 'క్రొమ్మంచుటొదతులనీది యీదివడిసడలి.' Swa. iii. 38.

(p. 260) kallu kallu. [Tel.] A stone. Also, a wheel: (because formerly some cart wheels were made of stone.) A spoke of a carriage wheel. మంచుకల్లు a particle of dew. ఉప్పు కల్లు a crystal of salt. సీ 'భాను శీతాంశువులు బండికండ్లుజేసి' (Kōṭīswara 13.) కల్లుపడు to be stunned స్తంభించు. 'గుండె౛ల్లుమనికల్లలుపడిమునితల్లజుపద పల్లవంబులంగ్రెళ్లియిట్లంటి.' స్వా. v.

(p. 712) paragaḍa or పరగడము paragaḍa. [Tel.] n. Another place, ఇతరస్థలము. A side, పార్శ్వము. A field outside of a village. ఊరిబైటిపొలము, బీడు, నెత్తము. పరగడ paragaḍa. adv. (affix.) Off, from, aside. బహిరర్థము, అవతల. ఊరిపరగడ outside the village. పరగడబెట్టి. అనగా బైటపెట్టి 'వెరవకుమంచుదేర్చి యదువీరుడునల్గడ జూడ గట్టుదా, పరగడనిల్చి.' N. ix. 138. టీ కొంచెము అవతలగానిలిచి. plu. పరగళ్లు. A. iv. 54. పరగడగా paragaḍa-gā. adv. Indirectly, apart మేము పరగడగా విన్న సమాచారము the news we received indirectly. వారు పరగడగా నిలిచిరి they stood apart.

(p. 774) pulumu or పులుముకొను pulumu. [Tel.] v. n. and a. To scour or rub, in washing or bathing. రుద్దు, నలుపు. To beat, కొట్టు. కండ్లుపులుముకొనుచు లేచినాడు he waked up rubbing his eyes. తలపులుముకొను to rub the head in bathing. గుడ్డలువులుముకొను to wash clothes. వాణ్ని బాగా పులిమినారు they thrashed him well. పులుముడు palumuḍu. n. Rubbing, రుద్దడము. పులిమిపుచ్చు pulimi-puṭsṭsu. v. a. To evade, అడిగినదానికి ఉత్తరము చెప్పకుండా మాయచేయు. 'నందుడదేమన్న నవ్వుచు మీకేలపొమ్మంచునొకవేళ పులిమిపుచ్చు.' N. ix. 344.

(p. 784) peṃ or పెమ్ pem. [Tel.] n. A contraction for పెను large. పెంజిలువ (పెను+చిలువ) n. A large rock snake పెంణజీకటి pen-jīkaṭi. Thick darkness. The compounds (సమాసములు) in which it thus appears in an abbreviated form are as follow: - పెంజెమట pen-jemaṭa n. Profuse perspiration. పెంజెర pen-jera. (పెమ+జెర్రి.) n. A kind of rock snake, the boa constrictor. రక్తపెంజెర a red snake. తుచ్చుపెంజెర or తుస్సుపెంజెర and పొట్టపెంజెర are other other species. పెంజడ pen-ḍzaḍa. n. A large tress, పెం౛డ. పెం౛ుట్టుచెట్టు pen-ḍzaṭṭa-cheṭṭu. n. A jungle shrub. పెం౛ొర pen-ḍzora. (పెను+చొర.) n. A certain large fish. The great shark. 'మున్నీటంబెంజొరదరసిపోవవు చందంబున.' See సొర్ర. పెందడి pen-daḍi. (పెను+తడి.) n. Mud. పెందడి రాతిపని work done with stone and mud. 'ఇందూపలస్యందంబులకు విందులగు నిందీవరమక రందంబుల బెందడింబడి బందనగొనువలి మించు క్రొమ్మంచుటౌదరుల నీదియీది.' Swa. iii. 38. టీ ఇందీవరమకరందంబుల బెందడింబడి, నల్లగలువ పూదేనియలయొక్క రొంపినిబడి. పెందలకడ or పెందలాడ pen-dala-kaḍa. (పెను+తల+కడ.) adv. Early, betimes, quickly, hastily. In the twilight. A. i. 20. ప్రొద్దుపోక మునుపు, ప్రొద్దుగలుగ. పెందిరువడి pen-diru-vaḍi. (పెను+తిరువడి.) n. A Vaishnvaite's name for Garutmant. గరుత్మంతుడు. 'నింగి గరుత్పరంపరలనిగ్గునలేదొగ రెక్కునంత వీచెంగలశాబ్ధి మీగడల జిడ్డెరిగించెదు కమ్మగాడ్పు నిండెంగడుమ్రోతపెందిరువడింగనిరి.' A. iv. 10. పెందీగ pen-dīga. n. A large creeper. పెందురుము pen-durumu. (పెను+తురుము.) n. Full tresses. 'చెంగల్వపూదండజేర్చి పెందురుముపై ఘనసారమున సూసకముఘటించి.' Swa. vi. 5. టీ పెందురుముపై, పెద్దకొప్పుమీదను. పెందెర pen-dera. (పెను+తెర.) n. A billow, a large wave, like a screen, Swa. v. 102. A. vi. 186. పెందెరువు peu-deruvu. n. A high way, రాజమార్గము. భార. ఉద్యో. iii. పెందెవులు pen-devulu. n. A dangerous disease. A great plague, S. iii. 200. పెందొడ pen-doḍa. n. The upper or thicker part of the thigh. Mand. iii. 46. పెమద్రోవ pen-drōva. n. Salvation. ముక్తి. భాగ. x. పెంధూళి pen-dhuḷi. n. Great dust. పెన్్జగతి pen-jagati. n. The great universe. పెన్బొగ penboga. n. A great smoke. పెన్భూతము pen-bhūtamu. n. A great demon.

(p. 908) bomma or బొమ bomma. [from Skt. బ్రహ్మ.] n. The god Brahma. బ్రహ్మదేవుడు. An image, idol, puppet, doll. ప్రతిమ. ఆ పడుచు బొమ్మవలెనున్నది she is as beautiful as a statue. An eyebrow, కనుబొమ్మ. A badge of a title, బిరుదచిహ్నము. A mark of disgrace, అవమానచిహ్నము. adj. Little, trifling, అల్పము. బొమ్మంచు bomm-anṭsu. adj. Broidered, figured. Dyed in figures on the edges. Red, ఎర్రని. 'పులఖండములుగుల్కు బొమ్మంచుమోవికి గ్రుక్కిళ్లు మింగని కుందరదన.' N. ix. 287. n. Redness, ఎరుపు బొమ్మంచులు bomm-anṭsulu. n. A red bordered cloth. బొమ్మకట్టు or బొమ్మపెట్టు bomma-kaṭṭu. v. a. To deride, to scoff at, to disgrace, to insult. తిరస్కరించు, అవమానపరచు. బహుధనధాన్య సంపదల సొంపువహించి, పేదరిమికి బొమ్మపెట్టువారు.' Zacca. v. 134. బొమ్మడు bommaḍu. n. A Brahmin. బ్రాహ్మణుడు. బొమ్మచారి Same as బ్రహ్మచారి. (q. v.) బొమ్మజెముడు bomma-jemuḍu. n. The tree called Euphorbia antiquorum. సింహుండము. బొమ్మడాయ bomma-ḍāya. n. A kind of fish. ముద్గురమనే మత్స్యము. బొమ్మ పెండ్లిళ్లు or బొమ్మలపెళ్లిళ్లు bomma-penḍliḷḷu. n. Toy marriages, a game played by children, playing at marrying dolls. బొమ్మమేడి bomma-mēḍi. n. The opposite leaved fig tree, Ficus oppositiolia, కాకోదుంబరము. బొమ్మరాకాసి bomma-rākāsi. n. A devil or fiend, being the ghost of a Brahmin who has skilled in the Vedas, బ్రహ్మరాక్షసి. బొమ్మరాయి bomma-rāyi. n. A brick bat, a large pebble. plu. బొత్తురాలు. బొమ్మరిల్లు bomma-r-illv. n. A doll house, or baby house. R. iii. 35. బొమ్మలాట bommal-āṭa. n. A puppet show, a show of puppets moved by springs. బొమ్మలాటవాడు bommal-āṭa-vāḍu. n. A puppet showman.

(p. 932) mañcu mantsu. [Tel.] n. Dew, fog, mist Snow. హిమము. మంచుగడ్డ ice. మంచుకురుస్తున్నది dew is falling. మంచుపుంజము a sort of cloth. BD. iii. 98. మంచుకొండ or మంచుగుబ్బలి mantsu-konḍa. n. The Himalaya Mts. మంచుతరి the dewy season, హేమంతఋతువు.

(p. 944) maḍimañca or మడిమంచము maḍimantsa. [Tel.] adj. Weak, బలహీనము. 'చ చెట్లుపట్టిమను పాత్రదళంబులతోడదోలెనా, మనిదొరమంచురాజు మడిమంచగగో యిలగంటిమ్రోయగన్.' స్వా. vi. 'ద్వి బలదేవుడుద్ధతిబరిఘంబుబూని, మలయురుక్మిని మడిమంచంబుచేసె.' భాగ. x.

(p. 989) mīṭu mīṭu. [Tel.] v. a. To fillip, fling, toss. వీణెమీటు to touch the lute. గోటమీటు to flick away or fling from the nail. గుర్రమును మీటు to spur a horse. చెక్కుమీటు to touch or scratch (the cheek) with the nail. తేలుమీటినది the scorpion stung (him) 'నిజాంగుష్ఠంబునగొని పరియోజనములు పోవగమీటెన్.' R. v. 293. 'చెక్కుమీటిన వసకారుశిశువు.' Vish. ii. 62. 'తేలనుచు బిగియబట్టిన మేలెరుగునె మీటుగాక.' Vēma 1087. 'తోదోపులమీరిమేటిరవుతుల్ తురంగంబులమీటిపిల్వ.' T. v. 22. 'విడుమంచుసీత్కృతితో గోటజెక్కుమీటు.' N. vii. 158. మీటు. n. A touch, fillip, toss. Greatness, grandeur. ఉద్రేకము, పెంపు, గొప్ప. 'అలరితొలకరి తరి పేరియాటవాడు, మీటువాటిల్ల వలరాజుమెచ్చువడసి.' R. vi. 18.

(p. 1038) mottamu mottamu. [Tel.] n. The total, whole; a flock, multitude, heap, or collection. సమూహము, గుంపు. శూరులమొత్తము a multitude of heroes. కోతిమొత్తము a herd of monkeys. వింటిమొత్తము a heap of bows. మంటమొత్తము a mass of flames. 'మంచుమొత్తములోన మార్తాండుడున్నట్టు.' Kālahas. §. 22. మంచుమొత్తములోన, in a mass of clouds, మేఘచయమందు. 'మెరుపుమొత్తంబులు మీరెనుత్తరమున.' Zacca. iv. 26. మొత్తముగా చెప్పినాడు he spoke in general. మొత్తపు వ్యయము the total expenditure. మొత్తపుమాట a generic word. మొత్తముచేయు to make a total. మొత్తములై in mobs. 'పులులు మొత్తంబులై పొదరిండ్లలో దూరు.' B. VIII. adj. Thick, తరుచైన. మొత్తపుదీప్తులు big lights.

(p. 1085) remmu remmu. [Tel.] v. a. To pull out, పెరుకు. 'రేలమృతాంశులోశశము రెమ్ముదమంచుదలంచి.' Vijaya Vilas. i. 9.

(p. 1139) vali vali. [Skt.] n. A fold, ముడుత. See నలీముఖము. [Tel.] n. Cold, coldness, చలి, Shivering through cold, కంపము. 'పవన శైత్యంబులు వలియనదగు.' ABA. iii. 92. 'వానకునెండకు వలికిగాడ్పునకు.' Pātivr. 83. line 8. adj. Cold, chill. చల్లని. 'మదిరాక్షి వలిగాడ్పుకొదమనెత్తానినే బొలయుమన్ననుగాని బొలయవెరచు.' R. v. 175. వలిగొను vali-gonu. v. n. To be chill, to feel very cold, to shiver, చలిపెట్టు. 'కలువరమునెరింగికన్నుల దెరిచివలి గొన్నమెయి తలవరులగానమిని, గడగడ నడకుచుకడుభయంపడుచు.' Sar. D. 475. వలితిప్ప vali-tippa. n. A phrase for the Himalaya mountains. హిమవత్పర్వతము. వలిపని vali-pani. n. The act of cooling anything, శైత్యోపచారము. నీలా. iii. వలిపిరి vali-piri. n. Cold, చలి. A chill, shivering, వడకు. వలిపిరిగొట్టు valipiri-goṭṭu. n. One who shivers from cold. వడకువాడు. వలిమల వలిగట్టు, వలిగుబ్బలి or వలిగొండ vali-mala. n. A snow-clad mountain, మంచుకొండ. The Himalayas. వలిమిడి vali-miḍi. n. A kind of foot-rot from which cattle suffer, పశువులకు కాలిమడమల యందు కలిగే రోగవిశేషము. వలిమొలక or వలిమొల్క vali-molaka. n. The son of the Wind god, వాయుపుత్రుడు. An epithet of Bhima, భీముడు. వలివెలుగు or వలివెల్గు vali-velugu. n. The Moon. చంద్రుడు.

(p. 1153) vāmi vāmi. [Tel.] n. A heap as of straw, a stack, any heap. రాశి, ప్రోగు, కుప్ప. 'వామిగా వడగండ్లువర్షించెననగ, కురిసినపెనుమంచుకుంభినినెల్ల నెరసి.' DR. Aranya. 86. వామిగా, కుప్పకుప్పలుగా. 'పెరటిలో నెక్కు బావి, మునుగలును, చొప్పపెనువామి, జనుము. రుబ్బురోలు.' S. ii. 440. [Skt.] A mare, ఆడగుర్రము. A she-ass. వేసడము, ఆడగాడిద. వామిదొడ్డి vāmi-doḍḍi. n. A stack-yard. గడ్డివేయుపెరడు.

(p. 1172) viḍūraśila viḍūra-ṣila. [Skt.] n. The stone called Cat's eye or Lapis lazuli. వైడూర్యము. 'పెళపెళమంచుబిట్టురుమ భీతి విడూర శిలాంకురచ్ఛటోత్పులకినియై.' A. iv. 138.