(p. 27) aghamu aghamu. [Skt.] n. Sin, guilt. అఘమర్షణము aghamarshaṇamu. n. An expiatory prayer. సర్వపాపములకు పోగొట్టే మంత్రము.

(p. 56) anumantraṇamu anu-mantraṇamu. [Skt.] n. Consecration by prayers. అనుమంత్రణమంత్రము formula or prayer used in consecrating.

(p. 62) aparamu a-paramu. [Skt.] adj. Other, another, latter. అన్యము, ఉత్తరము. అపరక్రియలు n. Obsequies, funeral rites. దినవారాలు, కర్మాంతరము. అపరధాన్యములు or అపరాలు or అపరదినుసులు other kinds of grain, miscellaneous grains, all sorts of grain in pods, such as beans, &c. కాయధాన్యములు. One verse says. 'ఉత్తరే పూర్వసస్యాని అపరస్యానిరేవతౌ.' అపరనామము n. A second name. రెండో పేరు. అపర భాగము n. The hind part, వెనుకటి భాగము. అపరమంత్రములు n. Funeral prayers. అపరరాత్రి midnight, the latter half of the night. అపరలోకము another world. అపరవారధి the western ocean. వాడు పూర్వాపరములు చేయించగలడు he is qualified as priest to solemnize both the marriage and funeral rites. అపరాహ్నము or అపరాహ్ణము [Skt. అపర+అహ్నము.] n. The afternoon. రెండు ఝాములకు మీదికాలము.

(p. 106) ākarṣamu ākarshamu. [Skt.] n. Pulling, hauling: attracting, drawing. ఈడ్వడము. ఆకర్షకము ā-karshakamu n. That which attracts, a magnet. ఆకర్షణము ākarshaṇamu n. The act of drawing, or attracting. ఆకర్షణ మంత్రము a magic spell that has power to draw or attract, putting an enemy in our power. ఆకర్షణశక్తి n. The power of attraction or gravity. ఆకర్షించు ākarshinṭsu. To attract. ఆకర్షితము ā-karshitamu. adj. That which is attracted. ఆకర్షింపబడినది.

(p. 253) karṇamu karṇamu. [Skt.] n. The ear. The helm of a ship చుక్కాని. కర్ణధారుడు karṇa-dhāruḍu. A helmsman or steers-man. ఓడనడుపువాడు. కర్ణపత్రము or కర్ణపూరము karṇa-patramu. n. A sort of earrings. చెవికమ్మ, పూగమ్మ. కర్ణమంత్రము karṇa-mantramu. n. A spell or prayer whispered in the ear of the a dying man. కర్ణలత an earning చవితమ్తె. కర్ణాకర్ణి karṇā-karṇi. n. From mouth to mouth. వినికివరుస. (Lit. from ear to ear--a phrase regarding news.)

(p. 373) guṭṭu guṭṭu. [Tel.] n. A secret. మర్మము. The real state, reputation, honor, public esteem. 'పొమ్ముగుట్టుననీదుపురంబునకును' DRAy. 282. గుట్టుకీడు. A secret foe. 'పార్థివుడాత్మభుజాభృతక్షమాతలమున గుట్టుకీడుబహుధాయరయించియడంచి.' A. iv. 296. గుట్టుపేడు the revelation of state secrets రాజమంత్రము బయలుపడుట. గుట్టుసాకిరి guṭṭu-sākiri. n. A witness that overhears secretly all the evidence against his party.

(p. 631) naḍumu naḍumu. [Tel.] n. The middle, the waist, or loins. కాను. The middle portion మధ్యబాగము. నడుముకట్టుకొను naḍumu-kaṭṭu-konu. v. n. To undertake, to make oneself ready. To gird up the loins, to be ready. సిద్ధపడు. To take a vow of chastity, నడుమంతరము or నడుమంత్రము naḍu-mantaramu. (నడుము+అంతరము.) adj. Extraordinary, unprecedented, unthought of, as a windfall. n. The waist, కొను. An interval, మధ్యకాలము. adj. Middling, neither here nor there. నడమంతరపేరు an alias. నడమంతరపు ఐశ్వర్యమునకును వరము మీది పుండునకును చురుకు అధికము those who have recently become rich and an ulcer on a nerve give great trouble. నడమంతరముగా nada-mantaramu-gā. adv. Unexpectedly. నడుచొచ్చు naḍu-ṭsoṭsṭsu. v. n. To come in the middle, to interpose, నడుమ ప్రవేశించు. నడుదింపు naḍu-dimpu. n. The flesh in the loins. మాంసవిశేషము. నడుములో చెక్కు to pocket, because they stick a handkerchief, &c., in at the girdle. నడుముపడిన gone in the loins, broken down, debilitated. నడుము వదిలినది there was an emission of semen. నడుమ or నడమ naḍuma. adj. Middle, centrical. నడుమును. adj. and postp. In the middle, meanwhile,. through, between. ఈ నడుమ presently: (also) lately. ఆ నడుమ meantime. నడమ వచ్చినారు they came between or interposed; they came as messengers or representatives. నడుమ వచ్చినవానికి ఇంత అధికారమా is an interloper to presume thus? నడుమ మాట్లాడు to interrupt one while speaking: or to intercede, to mediate. నడాన or నడుమను nadāna. adv. In the middle; midway.

(p. 668) nīru nīru. [Tel. of. Tam. తన్నీర్.] n. Water. ఉదకము. Fluid. టెంకాయనీరు cocoanut water. Bad humors in the body. బళ్లునిరుపట్టినది the body is bloated. Urine, మూత్రము. కొత్తనీరు freshes in a river or rain water. కన్నీరు a tear. plu: నీళ్లు water. కంట నీళ్లుపెట్టుకొన్నది She shed tears. మంచినీళ్లు తాగినతీరుగా coolly, as easily as if drinking water. నీరుగుట to melt away, perish, turn to water. బంగారునీరు gilding, gold water. బంగారునీరుపోయు to gild, to dissolve gold. నీటికానుపు or నీటిచూలి nīṭi-kānupu n. Lit Water-born, i.e., Fire, అగ్ని. నీటికుప్ప, నీరుకుప్ప, నీటిరాశి, నీరువామి or నీర్వామి nīṭi-kuppa. n. The sea. సముద్రము. నీటితాత nīṭi-tāta. n. The wind. వాయువు. నీటిదయ్యము nīṭi-dayyamu. n. A water-sprite. జలగ్రహము. నీటిపుట్టుగు, నీటుపుట్టుగు or నీటుపుట్టువ nīṭi-puṭṭugu. n. A lotus, నీటియిక్క nīṭi-yikka. n. A jewel worn on the breast of Vishṇu. కాస్తుభము. నీటిరిక్క nīṭi-rikka. n. The constellation called పూర్వాషాఢా నక్షత్రము. నీటిరేడు or నీటిరాయుడు nīṭi-rēḍu. n. Varuna, the god of the Ocean. నీటిరేనిరిక్క nīṭi-rēni-rikka. n. The constellation called శతభిత్తు. నీరాకు nīrāku. (నీరు+ఆకు.) n. Moss, water-weeds. పాచి. నీరాట or నీరాటము nīr-āṭa. (నీరు+అట.) n. Bathing, a bath. స్నానము. Sporting in water, జలక్రీడ. నీరాడు nīr-āḍu. v. n. To bathe. స్నానముచేయు, క్రుంకు. n. Hot water poured on a curry while being cooked, కూరాటిలోపయు వేణ్నీళ్లు. నీరామని nīr-āmani (నీరు+ఆమని.) n. The rainy season. వర్షఋతువు. నీరారుచు or నీరార్చు nīr-āruḷsu. v. a. To cause to bathe నీరాడజేయు. To create a friendship between, స్నేహము చేయించు. నీరాటము nīrāṭamu. n. Bathing, స్నానము, 'కయిచేసినృపరాత్మజకెంతో, నీరాటమొనర్చియు శృంగారించి' Bilh. iii. 203. An aquatic animal. 'క నీరాటవనాటములకు, బోరాటంబెట్లుగలిగె పురుషోత్తముచే. నారాటమెట్లుమానెను, ఘోరాటవిలోన భద్రకుంజరమునకున్. ' B. VIII. 110. నీరుకట్టు or నీరుపెట్టు to water, to irrigate. నీటికాలువ a watercourse. నీరావు nīr-āvu. n. The 'water cow,' i.e., the boat-fly, an aquatic insect called notonccta. నీరుకట్టు or నీరరికట్టు nīru-kaṭṭu. n. Ischuria, a stoppage of urine. మూత్రబంధరోగము. నీరుకట్టె, నీరుకట్టియ or నీరుపాము nīru-kaṭṭe. n. A water snake. నీరుకాకి nīru-kāki. n. A cormorant. నీరుకాయ nīru-kāya. n. A sort of jelly or blubber found on the sea beach. A bubble of water, నీటిబుగ్గ, బుద్బుదము. నీరుకాయవాడు or నీరుకాయమోడు nīrukāya-vāḍu. n. A man of the sea, a triton. నీటిమనుష్యుడు. నీరుకాసు nīru-kāsu. n. Alms given at bathing places. 'తీర్థసన్నిధి మంత్రములుచెప్పి నీరుకాసులుగడించి.' H. ii. 166. నీరుకుక్క nīru-kukka. n. The common otter, Lutra vulgaris ( F.B.I.) నీరుకోతి nīru-kōti. n. A water monkey. నీరుకోడి nīru-kōḍi. n. A water-fowl. నీరుగండి nīru-ganḍi. n. A large snake, పెనుబాము, అజగరము. నీరుగన్నేరు nīru-gannēru. n. A species of oleander, హింజలము. నీరుగొబ్బి nīru-gobbi. n. A kind of tree, ఇక్షురము. నీరుగోరంట nīru-gōranṭa. n. A light tinted గోరంట; a species of this plant which has a light, red tint. నీరుచిచ్చు or నీర్చిచ్చు nīru-chiṭsṭsu. n. Fire said to exist under the ocean, బడబాగ్ని, బాడబము. నీరుచురుకు nīru-ṭsuruku. n. Heat of urine, a disease. నీరుజీలుగ nīru-jīluga. n. A plant. Ӕeschynomene aspera (E. P.) నీరుట్టుభూమి nīr-uṭṭu-bhūmi. [నీరు+ఉట్టు for పుట్టు.] n. Land under which there are springs. నీరుటెంకి .nīru-ṭenki n. A lake, జలాశయము. నీరుడి nīruḍi. (నీరు+ఊడు.) n. A disease in which excessive urine is passed, diabetes. Urine. ముత్రము. నీరుడుము a water iguana, నీటిఉడుము. నీరుతాలుపు or నీటుతాల్పు nīru-tālupu. n. A cloud, మబ్బు. నీరుతిట్ట nīru-tiṭṭa. n. The sea. నముద్రము నిరుతిత్తి nīru-titti. n. The bladder, మూత్రకోశము. నీరుతుట్ర. నీరుదొత్త nīru-tuṭra. n. A water snake. నీరుదోమ nīru-dōma. n. A water mosquito. నీరుద్రిమ్మరి a water animal, జలజంతువు. నీరు పంది nīru-pandi. n. The porpoise. వారి. కిటి. నీరుపచ్చ nīru-paṭsṭsa. n. A sort of emerald. నీరుపాడి nīru-pāḍi. A plant called కార్కోటి. నీరుపాప nīru-pāpa. n. A sort of mermaid, described as a dumb monster somewhat resembling a man in limbs. నీటుమనుష్యుడు. నీరుపిల్లి nīru-pilli. n. A water cat, an otter. నీరువ్రబ్బచెట్టు nīru-prabba-cheṭṭu. n. A kind of plant, the reton plant, Bolomus rotong. జల వేతసి. నీరుబొద్ది nīru-boddi. n. A sort of vegetable. See బొద్ది. నీరుమజ్జిగ or నీరుచల్ల nīru-majjiga. n. Thin buttermilk. చాలా నీళ్లు కలిసిన చల్ల. నీరుమట్టము nīru-maṭṭamu. n. Water level. నీళ్లునిలుచు ప్రమాణము. నీరుమట్టపుపలక an instrument called a water-level. నీరుముంపు nīru-mumpu. adj. Watery, జలప్రాయము. నీరుముట్టు nīru-muṭṭu. v. n. To touch water, జలస్పర్శముచేయు; to make water, so called because the Hindus afterwards touch water as purification. 'నీటిచేరువకొరగాదు నీరుముట్ట.' వి. పు. iv. నీరుల్లి nīr-ulli. n. An onion. Alliumcepa [Watts.] నీరువంగ or నీటివంగ nīru-vanga. n. A kind of brinjal. నీరుపట్టు or నీర్వట్టు nīru-vaṭṭu. n. Thirst. దప్పి. పిపాస. నీరుపట్టుగొను to be thirsty. నీరువత్తిగ or నీరొట్టు nīru-vattiga. n. A sort of sweetmeat. H. i. 117. పేణీలు. నీరేనుగు nīr-ēnugu. n. A water elephant, నీటిగజము.

(p. 744) pāru pāru. [Tel.] v. n. To run or run away. పరుగెత్తు, పారిపోవు. To purge, పాచనములగు, పారుకొను. To fly or rise in the air, ఎగరు. To flow as water, ప్రవహించు. To creep or crawl, పాకు. To grow, or become. To take effect, as a spell or medicine. To begin. n. A ledge of rock, a flat rock under earth. మడుగులు చొరబారు మహిష సంఘంబులు the buffaloes were rushing to enter the pools. కుక్కను కొట్టితే యిల్లంతా పారును if you beat the dog it will befoul the house. ఈ యెండలో పారే పక్షులు మిడిసిపడి చచ్చును in this heat birds on the wing fall down dead. ఆ తోటకు ఈ నీళ్లు పారవు this water does not reach that garden. నీళ్లుపారనియేరు the river which has ceased to flow. నేలబారే నల్లచీమ a black ant that crawls on the earth. నాలుక నల్లబారినది the tongue turned black. నా మంత్రము పారలేదు my spell did not take effect. ఆకులు పండబారుచున్నవి the leaves are turning yellow అతనిమీద నా దృష్టి పారినప్పుడు when my eye lighted on him. ఆరాతిమీద నీడ పారినప్పుడు when the shadow fell on that stone. వాని మనసు దానిమీద పారుచున్నది his thoughts run or are bent on her. అది పగుళ్లుపారుచున్నది it is splitting. ఎండబారుచున్నది it is beginning to dry up. గడుసుపారు to grow hard. బిరుసుపారు to grow stiff 'అట్లు తన చేత హేతశేషులైన జనుల బారగనుగొని రథమెక్కి పటురయమున.' M. X. i. 198. పార౛లు pāra-ḍzallu. v. a. To sprinkle, or scatter abroad. పార౛ాచు pāraḍzāṭsu. v. a. To extend, as the arms or legs. కాళ్లుపార౛ాపు to open or straddle the legs. పార౛ూచు pāra-ḍzūṭsu. v. a. To look through, go over, view, examine well, వింతవారులేరుగదా యంచు సదనంబు పారజూచి.' T. iii. 128. పారదోలు pāra-dōlu. v. a. To drive out or away, to defeat, తరుము. పారబట్టు pāra-baṭṭu. v. a. To winnow in the wind, to let down grain against the wind. భవభయంబుల పారబట్టినవారు, అనగా పాపభీతిని తూలాయమానము చేసినవారు. L. ii. 29. and ii. 1. పారబత pāra-bōta. n. The act of pouring out or throwing away. పారబోయుట. పారబోయు pāra-bōyu. v. a. To pour away, to pour off, or empty out. కుమ్మరించు. పారమి pārami. [negative verbal noun from పారు.] n. The act of not flowing or running. ప్రవహింపకపోవుట, పరుగెత్తకపోవుట. 'పరికింపనెన్నాళ్లు పారమిడస్సి.' BD. iv. 1825. అనగా దినములు సుఖముగా జరుగనందుకు విసికి. పారవేయు or పారవైచు pāra-vēyu. v. a. To fling or throw away, to lose, విసిరివేయు, వదలవిడుచు, ౛ారవిడుచు. పారాడు pār-āḍu. (పారి+ఆడు.) v. n. To creep or crawl. పారిపోవు pāri-pōvu. v. n. To run away, escape. పారుకాడు pāruk-āḍu. (పారుక+ఆడు.) v. n. To run, పరుగెత్తు. To creep, to roam, to ramble. వెంట బడి వీధులందు పారుకాడెడి మృదుపదములవలన.' Sar. D. 615. పారుటక్క or పారుత paru-ṭ-akka. n. A Brahmin woman. A. 452. బ్రాహ్మణస్త్రీ. పారుటసురుడు pāru-ṭ-aṣuruḍu. n. A demon who was formerly a Brahmin, బ్రహ్మరాక్షసుడు. A. v. i. 57. పారుటాకులు pāru-ṭ-ākulu. n. Autumnal leaves. Leaves, which have got a red tinge but are not withered. (This is the clothing of hermits.) 'మంచెలమీదనెక్కి కటిమండలిచుట్టిన పారుటాకులిం, చించుకచంచలించి.' Kālahas. iii. 12. పారుడు pāruḍu. (పారు+వాడు.) n. A Brahmin. బ్రాహ్మణుడు. M. XII. iii. 460. A motion of the bowels, పాచనము. The act of flowing, ప్రవహించుట. A stream, ప్రవాహము. పారుతెంచు or పార్తెంచు pārutenṭsu. v. n. To come running, పరుగెత్తి వచ్చు. 'వచ్చిరాహవమొనరింపవారిలోన పడతియొక్కతె మున్నాడి పారుతెంచి.' Jaimini. v. 725. పారుబోతు or పారుమోరు pāru-bōtu. n. A fugitive, a coward. పిరికివాడు. పారువేట pāru-vēṭa. n. The chase, game that is hunted. A festival, దేవోత్సవము.

(p. 768) punḥ punaha. [Skt.] prep. Again, (in composition.) Thus పునర్విమర్శ or పునర్విచారణ a review, a re-trial. ఈ దావా హైకోర్టువారివల్ల పునర్విచారణకు పంపబడ్డది this suit is remanded by the High Court for a re-trial. పునఃచేసినవిచారణ a repeated inquiry. పునఃపునః again and again. పునఃప్రతిష్ఠ re-consecration. పునరుక్తము punar-uktamu. adj. Repeated. పునరుక్తముగా punar-uktamu-gā. adv. Repeatedly. పునరుక్తి punar-ukti. n. Repetition. పునరుత్థానము punar-utthānamu. n. Restoration. In the Telugu Bible it is used for Resurrection. పునర్ఝన్మము punar-janmamu. n. A second birth. Metempsychosis, పునర్నవ punar-nava. n. Hogweed, గలిజేరు. A finger nail, నఖము. పునర్భవము punar-bhavamu. adj. Lit: Being born again, మరలపుట్టిన. n. A nail. గోరు. Family life, సంసారము, A phase of the moon, చంద్రకళ. పునర్భువు punar-bhuvu. n. A re-marriad widow, మారుమనువుది, దిధిషువు. పునర్వసు punar-vasu. n. The seventh of the lunar mansions, See పునాస. పునశ్చరణ punaṣ-charaṇa. n. The repetition of a certain prayer, or charm, మంత్రమును మరలమరల పఠించుట. పునస్కారము punas-kāramu. n. A word like '&c.' ఆ విగ్రహము పూజాపునస్కారము లేక పడియున్నది homage and the like is no longer offered to that image. పునస్సంధానము punas-sandhā-namu. n. Lit: Bringing together again. మరలకూర్చుట. A preliminary ceremony. Also used for the ceremony performed at the consummation of marriage.

(p. 808) podi podi. [Tel.] n. An udder, పొదుగు. Weight, భారము. A quiver, అమ్ములపొది. A multitude, సమూహము. A barber's pouch. మంగలవాని అడపము. పొదిగొను podi-gonu. v. n. To become a crowd, to assemble in a crowd, గుంపుకూడు. పొదుళ్లు poduḷḷu. plu. Cases or pouches, used by barbers. 'కత్తులపొదుళ్లు మంత్రముల్ కట్టుపసరు.' H. iii. 264.

(p. 869) bala bala. [Skt.] n. A spell or charm విద్యావిశేషము. 'బలయతిబలలనంబరగు మంత్రములు' DR. Bala: page 182.

(p. 922) bhāṣa bhāsha. [Skt.] n. A language, speech, dialect. A word, phrase, expression. మాట. A solemn undertaking, vow, engagement: what one gives his word for, an oath, ప్రతిజ్ఞ, ప్రమాణము. దేశభాష the vernacular of a country. భాషణము bhāshanamu. v. n. Speaking, speech. మాటాడుట. భాషాంతరము bhāsh-āntaramu. n. Another language: a translation. భాషాగ్రంథము bhāshā-granthamu. n. A poem in a modern or vernacular language, not in Sanskrit. భాషామంత్రము bhāshāmantramu. n. A spell or charm, written in any vernacular language, not in Sanskrit. భాషించు bhāshinṭsu. v. n. To speak, use language, converse, talk, సూటటాడు. భాషితము bhāshitamu. n. Speech, language. మాట. adj. Spoken, మాటాడిన. భాష్యము bhāshyamu. n. A commentary, a paraphrase or exposition either of scripture or a work on science, సూత్రవ్యాఖ్యానగ్రంథము. భాష్యకారులు or భాష్యకార్లు bhāshya-kārulu. n. A commentator or expounder of technical texts; commonly appliéd as an epithet to two authors names పతంజలి. and ఎంబెరుమానారు. This last is one of the chief legislators of the Vaishnavite Brahmins. His disciples subsequently separated into the two Sects called Tengala and Vedagala. భాష్యకార్లు is also vulgarly used for బాసికములు fillets worn at weddings.

(p. 935) mantu mantu. [Tel.] n. Greatness, glory, nobility. ఘనత. ప్రసిద్ధి. 'వెలగలమగరా, సంతనలమంతుకెక్కిన. దంతపుపనిచవికెలోన.' Ila. i. 113. [From Skt.] n. A minister, మంత్రి. The Queen in chess. Also, same as మంత్రము (q. v.)

(p. 936) mantramu mantramu. [Skt.] n. A sacred text or hymn. A verse sacred to some deity, used as a prayer. A spell, a charm, incantation. జాలవిద్య. Secret consultation, secret counsel. రహస్యము, గూఢోక్తి. రహస్యపుమాట. Help in a woman's confinement, ప్రసవోపాయము. మంత్రపుష్పము consecrated flowers. మంత్రక్షతలు blessed rice, i.e., rice over which incantations have been pronounced. నీదివ్యనామ మంత్రిముచేత by the force of thy blessed name. మంత్రణ or మంత్రణము mantrana. n. A secret consuḷtation, రహస్యాలోచన. మంత్రకాడు or మంత్రనాది mantra-kāḍu. n. A magician, conjurer. మాంత్రికుడు. ఇంద్రజాలవిద్యనెరిగినవాడు. మంత్రసాని or మంతరసాని mantra-sāni. n. A midwife, మంత్రసానితనము mantra-sāni-tanamu. n. Midwifery. మంత్రసానికి ఒళ్లుదాచగలవా can you conceal the truth from your midwife? మంత్రాంగము mantr-āngamu. n. Machination, trickery. తంత్రము. మంత్రి mantri. n. A minister, a counsellor, or adviser, బుద్ధిసహాయుడు. The queen at chess. మంత్రించు or మంతిరించు mantrin-ṭsu. v. n. To charm, or perform magic spells over. మంత్రముచేయు.