(p. 9) anta anta. [Tel.] n. Whole; adj. So much. adv. Then, afterwards. నీ వెంత అడిగితే అంత యిస్తాను I will give you as much as you ask. అంతకంటె then that. అంతకంత as much again. అంతకంతకు by degrees; more and more. అంతకుముందు before that. అంతమంది so many men. అంత. మందిలో among so many persons. అంతమట్టుకు so far, thus far. అంతమాత్రము only so much అంతసేపు so long. అంతలో in the mean time. మూడంతలు three times as much. అక్కడికి పోయినంతలో on his going there. వాడు తనంతనే వచ్చినాడు he came of his own accord. అంతవాడు లేడు. there never was such a man. రాజంతవాడవు thou art equal to the king. నాయంతవాడు my equal, one like me one as tall as I am. అంతే అవును. that probably is the case నిద్రలేచినంతలో when he rose from sleep, as soon as he awoke. నేను తెలిసికొన్నంత as much as I know అంతపని such an act.

(p. 32) aṭṭi aṭṭi. adj. pron. Such, like that అటువంటి Such a man అట్టివాడు అట్టిట్టు n. (lit. that way and this way.) Confusion. అయినమట్టుకు వాడు ఈ ఊరిని అట్టిట్టుచేసి వెళ్లినాడు he ruined this place. అట్టిట్టుగా adv. In a confused state. వానికి ఇప్పుడు అట్టిట్టుగానున్నది he is in a very critical state. అట్టిద it is such or is it such? అటువంటిదే.

(p. 106) ākaṇṭhamu ākaṇṭhamu. [Skt.] adv. Full, up to the neck. గొంతుమట్టుకు. H. i. 186. ఆకంఠపూర్తిగా భక్షించినాడు he ate to the full.

(p. 132) inta inta. [Tel. ఇ+అంత] adj. This much, so large as this. ఇంతమట్టుకు thus far; as yet. ఇంతకు and beside all this. ఇంతలో meanwhile. ఇంతకుమున్ను, ఇంతకుపూర్వము heretofore. ఇక యింత this much more. ఇంతదాక all this while, thus far. ఇంత చెడ్డ so bad. ఇంతపొడుగు so long. ఇంతలు కన్నులు eyes so large. ఇంతలేసి పనులు such great works. నాలుగింతలు four times as much. ఇంతా అంతా కాదు it is vastly great, lit. it is not so much nor so much. వాడు పడ్డ ప్రయాసము ఇంతంతకాదు the trouble he is in is beyond telling. ఇంతంత దొంగకాడు he is no common rogue. ఇంతట intaṭa. adv. With this. ఇంతటిలో within this time. ఇంతటి such. ఇంతవట్టు inta-vaṭṭu. All this. ఇది అంతయును. ఇంతమాత్రము. ఇంతియ, or ఇంతె only this much; that's all ఇంతమాత్రమే, ఇంతియెగాని and notwithstanding all. ఇంతేకాకుండా and besides all this.

(p. 293) kutika , కుతికె or కుత్తిక. kutika. [Tel.] n. The gullet. Tone, voice. వానికి కుతిక కమ్మినది he is hoarse. కుతికమట్టుకు neck deep. కుతికంటు kutik-anṭu. [కుతిక+అంటు] n. A necklace worn close round the throat. కుతికలబడు kutikala-baḍu. v. n. To flop down. చతికలబడు. 'మసలక యాతనిమణికట్టు బట్టి కుడియదాకించిన కుతికలబడియె.' Pal. 251.

(p. 315) konta konta. [Tel.] adj. Some, a little, to a certain extent. కొంతకాలమునకు for sometime, for a short time. కొంతమట్టుకు, a little, somewhat, to a certain extent.

(p. 451) cūcu ṭsūṭsu. [Tel.] v. a. To see, to look, view, observe, perceive. To consider, meditate, think on. To visit. To wait. To take care, be on one's guard. To regard, care for. To try, to attempt, to see to. To experience, try, prove by any sense. చేతితో చూస్తిని I felt it with my hand. చవిచూస్తిని, రుచిచూస్తిని I tasted it. To estimate, to judge. రాజూచు to acknowledge the receipt. మరలిపోవజూచు to think of going back. అతని ప్రాణముచూడక not caring for his life. సమయముచూచు or తరిచూచు to watch for an opportunity. ఉండజూచు to overhaul,to see that a thing is there. నన్ను చంపజూచిరి they tried to kill me. ప్రేమలొలుకు చూపుల జూచి casting glances that beam with love. సరిచూచు to examine, to see if a thing is right, to check. వాసనచూచు to smell. చెయ్యిచూచు to feel the pulse. వాడు చెప్పే మాటలు చూడు attend to what he says. అతని పని చూస్తున్నాను I am acting for him. నెలదినములమట్టుకు చూస్తిని I waited for a month. చూచుకొను ṭsūṭsu-konu. v. a. To see or perceive. To look silently, look for ourself.

(p. 503) taṭṭu taṭṭu. [Tel.] v. n. To occur or happen, to break out. కలుగు. నాకు సంశయముతట్టినది a doubt occurred to me. అది నామనసుకు తట్టలేదు it did not occur to my mind. అది నాకు నిజమని తట్టలేదు it does not strike me as true. v. a. To strike, beat, knock, pat, clap, slap. చరచు. To touch. ముట్టు. To do away with. remove, or dispel (as darkness.) కత్తిదెబ్బ కేడెముతో తట్టినాడు he averted the blow. తట్టివేయు to remove. సరితట్టు to compare with the original, to fill up what was wanting. నీళ్లు ఎగదట్టినవి the water rose to the brink, ఆ ఓడ గట్టుతట్టినది the ship ran ashore. తట్టుపునుగు carefully selected musk. n. A side, direction. పార్శ్వము. మీదితట్టు the top: the upper side. కింది తట్టు the under side: the bottom. A bank or shore దరి. A swelling, an inflammation. Chicken pox తట్టమ్మ. రాజ్యము వానితట్టు చేసినాడు they delivered the kingdom to him. అందరమొకతట్టు దిగితిమి we all went over to one side. ఆ పని తట్టుపడినది that work is laid aside. the ship got aground. తట్టుతీయు to flute wood, or make a groove. వానికి తట్టుపోసినది he has got the chicken pox. తట్టుకొను taṭṭu-konu. v. n. To go along. దొరికినమట్టుకు తట్టుకొని పోయెను he ran off with whatever he could get. To pause, delay, take time, hesitate. తట్టుపడు to suffer బాధపడు. తట్లాట taṭlāṭa. n. A squabble.

(p. 845) prāṇamu prāṇamu. [Skt.] n. Air, wind, breath, life, vitality, the living soul. గాలి, హృదయమందలి గాలి, హృదయమందలిగాలి, ఉసురు. In Grammar, a vowel. ప్రాణముతోనున్నవాడు one who is yet living. కొనప్రాణముతోనున్నాడు he is nearly dead. ప్రాణమువిడిచెను he breathed his last, gave up the ghost. పంచప్రాణములు pancha-prāṇamulu. n. The five vital airs, called ప్రాణము, అపానము, సమాణము, ఉదానము, వ్యాసము. అతడు దానిమీద ప్రాణములు విడుస్తున్నాడు or వానికి దానిమీద పంచప్రాణములు he loves her very dearly. ప్రాణముమీదకువచ్చేపని a most perilous affair. వానిప్రాణము మీదికి వచ్చినది he is in danger of his life. ప్రాణముతో పట్టుకొనిరి they caught him alive. నా ప్రాణముపోయినా ఇట్లు చెప్పుదునా I will not say so even if it should cost me my life. వాడు పిడికిట ప్రాణములు పట్టుకొని వచ్చినాడు he arrived half dead. వానికి నేర్పుట ప్రాణసంకటమవును it would cost immense labour to teach him. ఆ విగ్రహమునకు ప్రాణప్రతిష్ఠచేసినారు literally, they gave life to the image, i.e., they performed the ceremony by which the god is supposed to be lodged in the image. ప్రాణత్యాగము suicide, ఆత్మహత్య. ప్రాణాతురము or ప్రాణసంకటము deadly peril. 'ప్రాణాతురమైనచో పరిణయంబులయందును బల్కుబొంకు సత్యాతిశయంబు.' M. III. v. 67. ప్రాణాపాయము mortal danger. ప్రానావనము saving the life. ప్రాణావసానకాలమున in his last moments. ప్రాణాహుతి the five morsels offered to the five vital principles. ప్రాణస్నేహము intimate friendship. ప్రాణదానముచేసినాడు he gave them their lives, he spared their lives. నా ప్రాణము ఉండేమట్టుకు as long as I live. ప్రాణగొడ్డము prāṇa-goḍḍamu. n. The loss of life, death. చావు, ప్రాణహాని, ప్రాణాపాయము. 'వినునృపరాజ్యామిషముంగొనపలువురచేత ప్రాణగొడ్డంబైయున్నను ధీరుడే మరమినది దనకునుదక్కించుకొను బుధస్తుత్యముగాన్.' M. XII. ii. 208. ప్రాణదుడు prāṇa-duḍu. n. The giver of life, the creator. బ్రహ్మ. ప్రాణనాధుడు or ప్రాణేశుడు prāna-nādhuḍu. n. The lord of (her) life, i.e., a husband or lover, మగడు. Yama, యమధర్మరాజు. ప్రాణవాయువు prāṇa-vāyuvu. n. Oxygen gas. ప్రాణాచారము prāṇā-chāramu. See ప్రాయోపవేశము. ప్రాణాయామము prāṇā-yāmamu. n. A ritual mode of breathing, while mentally reciting certain prayers, stopping one nostril and inhaling or exhaling with the other: నాసికారంధ్రము లవద్ధనుండు వాయువును మంత్రపూర్వకముగా నిరోధించుట. A. iii. 88. ప్రాణి prāṇi. n. A being, or living creature. జంతువు.

(p. 943) maṭṭi maṭṭi. [Tel.] n. Earth, soil, mud Scurf or dandruff. మట్టితిన్నపామువలె పడియున్నాడు he is as stupid as a snake gorged with mud. మట్టిగుర్రమున నమ్మి యేటిలోదిగుట to rely on a mud horse and go into a river, i.e., to trust to appearances. మట్టితైలము or మట్టినూనె maṭṭi-tadama. n. Earth oil kerosene or petroleum. మట్టాడు maṭṭ-āḍu. (మట్టి + ఆడు.) v. n. & a. To walk. నడచు. To wander, roam, సంచరించు. To spread, వ్యాపించు. To cut to pieces, తనుమాడు.' అత్తూపుగములు తుత్తమురుదొట్టి మట్టాడి అట్టహాసంబుచేసి.' R. v. 191. మట్టియ Same as మట్టి and మట్టె (q. v.) మట్టు maṭṭu. v. a. To tread or trample, to crush. తొక్కు. n. Trampling, walking over. త్రొక్కుడు. Limit, bounds, measure, restriction, extent; moderation. పర్యంతము. ప్రమాణము. మితి, కొలత, తగ్గుదల. A settle or ring of cord, fibre, &c. to prevent a pot from rolling over, కుదురు. A place, ప్రదేశము. పైమట్టు the upper place or part. అడుగుమట్టు the bottom. ఆ బల్లమట్టుపట్టి తీసుకొనిరా measure the plank కావడిమట్టు the frame or bottom of the slings in a Kāvadi. వానికి తెలివిమట్టు he is wanting in sense. వానితో చెప్పినది నాబుద్ధే మట్టు I was a fool to tell him this. ఈ సంవత్సరము జనముమట్టు this year the assembly is but small. వానికి పుణ్యగతులుమట్టు he has no chance of heaven. మట్టుబీర a kind of బీరకాయ (q. v.) మట్టుగిన్నె a cup with a foot or base attached to it. adj. Limited, small. మితము, తక్కువ. మట్టుకు as far as, up to as much as, in regard to, until, as long as. దీనికి ఒకమట్టుమితములేదు there is no end or limit to it. మట్టుమర్యాదలేనివాడు he who has neither modesty nor moderation. మట్టుమీరవద్దు you must not go beyond bounds. అతడు వచ్చువరకు అని దీనికి ఒకమట్టుపెట్టిరి they laid it aside until his arrival, మనసుచెదరనీక మట్టుపెట్టి.' (Vēma. ii. 278.) curbing and restraining the mind. ఈ మట్టున లేచిపోయిరి with this they went away or thereupon they went away. పోడుగుపడి అంతమట్టున వాన నిలిచినది there was a thunderbolt and then the rain ceased. వానికి అంతమట్టుకు తెలియదు he does not know so much. ఎంతమట్టుకు పోయినావు how far did you go? గొంతుమట్టుకు నీళ్లువస్తున్నవి the water is up to the neck. వాడు ఎంతమట్టుకుంటే అంతమట్టుకు సంతోషిస్తాడు he contents himself with as much as he gets. నా ప్రాణములు ఉన్న మట్టుకు as long as I have life. నామట్టుకు నేను ఉంటాను నీమట్టుకు నీవు ఉండు I shall keep to myself, you keep to yourself. బియ్యము కావలసిన మట్టుకు చిక్కును you can get as much rice as you want. సొమ్ములుమట్టుకు నాకు వద్దు as for the jewels I do not want them. అంతమట్టుకు మంచిపని చేస్తిని so far you did well. ఇంతమట్టుకు వచ్చిన తరువాత ఇకనేమి దాక్షిణ్యము when the matter has come to such a push what is the use of delicacy? వానికి తిండిమట్టుకు బాగా కావలెను he cares for nothing but his dinner. నేనుమట్టుకు పోతిని I alone went. వాని ఒళ్లు శానామట్టుకు నాసిగానున్నది his health is in a great measure recovered. మట్టుఅగు. మట్టుకొను or మట్టుపడు maṭṭu-agu. v. n. To lessen or be diminished. తగ్గు, అడగు. కుదురుపడు. రోగము మట్టుపడినది the disease is moderating. వానికి దాహము మట్టుపడినది his thirst was slackened. మట్టుగా maṭṭu-gā. adv. Moderately, మితముగా. వర్షము మట్టుగానున్నప్పుడు when the rain is moderate. దగ్గు మట్టుగానున్నది the cough is now moderate. మట్టుగా తిన్నాడు he ate moderately. మట్టు చేయు or మట్టుపరచు maṭṭu-chēyu. v. a. To lessen, moderate, diminish. తగ్గించు. వానికి జీతము మట్టుచేసినారు they diminished his pay, వానికి జీతము మట్టుచేసినారు they diminished his pay, వానికి జీతము తగ్గించినారు. మట్టుపెట్టు maṭṭu-peṭṭu. v. a. To keep down, suppress, అడచు. To kill, చంపు. మట్టుమిగులు or మట్టుమీరు maṭṭu-migulu. v. n. To exceed the limits, అతిక్రమించు.

(p. 1053) yathāvidhigā yathā-vidhi-gā. adv. According to rule. విధివత్తుగా, శాస్త్రప్రకారముగా. యథాశక్తిగా yathā-ṣakti-gā. adv. To the extent of one's capability, as much as possible. చేతనైన మట్టుకు. యథాస్థితిగా or యథాస్థితిని yathā-sthiti-gā. adv. As it was before. ఎప్పటివలెనే. యథేచ్ఛముగా yath-ēchchhamu-gā. adv. At pleasure, as you please, arbitrarily, ఇష్టమైనట్లు. యథేష్టముగా yath-ēshṭamu-gā. adv. According to will or inclination, freely, abundantly. కోరినట్టు, కోరినంత. యథోచితము yath-ōchita-mu. adj. Suitable, proper, right. యుక్తమైన. యథోచితముగా yath-ōchitamu-gā. adv. As much as may be fit, precisely what is required, neither more nor less. యుక్తముగా. యథోచితముగా మాట్లాడు to speak to the purpose, or pertinently; to say just what is proper.

(p. 1123) vaṭṭi vaṭṭi. [Tel.] adj. Empty, mere, plain, simple, naked, downright, utter, gross, false, vain: unprofitable, groundless. ఉత్త. ఏమియు లేని, ప్రయోజనములేని. వట్టిఆవు a dry cow. వట్టికాలు a shin bone, పిక్కవెలుపటికాలు. వట్టిగోడ a mere wall, a blind wall. వట్టికాళ్లతో వచ్చినాడు he came barefoot. వట్టిమన్ను loose earth. వట్టిగాలి mere wind, without rain. వట్టిప్రయాసము unprofitable labour. వట్టిమాట an untrue word, a meaningless word, లేని మాట. అపవాదము. వట్టివరి or వట్టివరులు, a kind of grain. సస్యవిశేషము. వట్టివాడు an empty fool, వ్యర్థుడు. వట్టివేరు vaṭṭi-vēru. n. A fragrant grass usually called Cuscus. Andropogon muricatus. (Watts.) Same as ఆవురుగడ్డివేరు, ఆవురువేరు, విడవలివేరు, ఉశీరము. లామజ్జకము. వట్టు or వట్టిపోవు vaṭṭu. v. n. To dry, become dry, be drained. నీరు ఇంకు, నీరు ఎండిపోవు. ఇంకు. To become lean, కృశించు. n. Drying up, draining, నీరువట్టిపోవడము. A dried vegetable, వరుగు. A scab, ఎండినపక్కు. A hoop, కొయ్యకుగాని దూలమునకుగాని బలమిచ్చుటకు వేసిన కట్టు. A limit, మేర. ఇంతవట్టు thus far, ఇంతమట్టుకు. 'అనుజులదనయులమత్వరిజనులను సమయించివారుసమరోల్లాసంబున మెరయజూడనేర్తు రెజననాధున కింతవట్టుసంజయచెపుమా.' M. IX. ii. 16.

(p. 1288) sajīvamu or సజీవి sa-jīvamu. [Skt.] adj. Having life, living, alive. సప్రాణియైన. సజీవుడు or సజీవితుడు sa-jīvuḍu. n. One who is alive. ప్రాణవంతుడు. మాతండ్రి సజీవుడైయున్నప్పుడు when my father was living. అతడు సజీవుడైయుండిన మట్టుకు as long as he lived. వారు సజీవులై యున్నారు they are now alive, they are still surviving. 'చెచ్చెరనతని సజీవితుంజేసి.' BD. iv. 308.