(p. 71) abhirāmamu abhi-rāmamu. [Skt.] adj Beautiful, engaging, agreeable. మనోహరమైన, రమ్యమైన.

(p. 189) emme emme. [Tel.] n. Loveliness, charm, desire, sport, dalliance. విలాసము, మనోహరత్వము. ఎమ్మెకాడు a beau, విలాసవంతుడు. ఎమ్మెలాడు a beautiful woman విలాసిని.

(p. 265) kāntamu kāntamu. [Skt.] n. A stone. రాయి, as in సూర్యకాంతము and చంద్రకాంతము. అయిస్కాంతము a lode-stone. కాంతము adj. Pleasing, charming, lovely, friendly మనోహరమైన.

(p. 722) parjanyamu parjanyamu. [Skt.] n. Muttering clouds, thunder. గర్జదంబుదము, మేఘ నిర్ఘోషము. పర్జన్యలతిక lightning. 'ఇట్లు శృంగారంబుచేసి యమ్మద్దియకు ముక్తాఫలప్రాలంబమాలికలతోడి గొడుగులబట్టించి యత్యాఫలప్రాలంబమాలికతోడి గొడుగులబట్టించి యత్యాదరంబున సమాత్యులు తోడితేట ధారాధరనికర మనోహరయగు పర్జన్యలతికయుంబోలె వచ్చుచున్నగని.' M. IV. v. 354. పర్జన్యుడు parjanyuḍu. n. The god of rain, i.e., Indra.

(p. 951) manasu or మనస్సు manasu. [Tel.] n. The internal organ of cognition, the intellect, understanding, mind. Inclination, wish, will, pleasure, ఇష్టము. adj. Liking. ఇష్టము. మనసగు manas-agu. (మనసు + అగు.) v. n. To like, ఇష్టమగు. మనోవేగముగా పోయినాడు he went as quick as thought. మనోవ్యాధికి మందులేదు there is no cure for the heart-ache or for a mental disease. వాణ్ని పిలవడానకు నీకెట్లా మనస్సు వచ్చినది how could you find it in your heart to call him? నీకు మనస్సు వచ్చినదానిని తీసికొనవచ్చును you may take which you choose. దానిని చేయడానకు వానికి యింకా మనస్సు రాలేదు he is not yet inclined to do this. తమరు మనస్సు పట్టితే అవును if you once set your heart upon it it will be done. వానికి మనస్సువస్తే ఒకటి, మనస్సు రాకపోతే ఒకటి he is guided by fancy or whim. మనస్సే కైలాసము heaven is in the heart. వానిమనస్సు అభేద్యము his thoughts are inscrutable. వాని మనస్సును ఎందుకు నొప్పించెదవు why should you grieve him or his heart? వానిమనస్సు విరిగినది he is heart-broken. ఈమాట నీమనస్సులో ఉండనీ you must keep this to yourself. అది యేడ్చితే వానిమనస్సు తాళలేదు he could not endure to see her weep. వాని మనస్సు తిరుగలేదు he has not altered his opinion. వానికి మనస్సులో ఒకటి, బయట ఒకటి he has one thing in his heart and another in his mouth. నామనస్సు ఒకవిధముగానున్నది I know not what to think, my mind is confused. 'ఇంద్రియములు మనస్థ్సములు' the senses are dependent on the mind. M. XII. v. 596. మనస్థ్సమైనమాట the thought of his heart. మీ మనస్సు as you please, your pleasure. వానిమనస్సువచ్చినట్టు as he chose, as he pleased. మనసియ్యలేదు he did not tell his real thoughts. నీ మనస్సు వచ్చినట్టా or నీమనస్సు పోయినదే దోవా what! are you to do as you like! మనస్సు ఉంచు to give close attention. మనస్సులోనిమాట one's real opinion. తన మనస్సు వచ్చినపనులు whatever jobs he pleased. ఇట్లుచేయుటకు మనస్సురానందున as (he) could not find it in (his) heart to do this. నా మనస్సున పట్టినది it was impressed on my mind. నాలుగు దినాలు మనస్సుపట్టుకొని (లేక. నిలుపుకొని) ఉండు you must keep yourself quiet or restrain yourself for a short time. మనసరి manas-ari. (మనసు + అరి.) n. A wise man. బుద్ధిమంతుడు. 'క అనయమునిజ ప్రచారం, బనయముగాకుండ నచట నతిశౌర్యమునన్, మనసంయేకేసరియని, మనసరిరాకొమరుమూక మనుమను రీతిన్.' R. i. 123. మనసా manasā. adv. Mentally, in the heart. హృదయములో. మనసార manas-āra. adv. Sincerely, willingly. మనసిజుడు, మనఃప్రభవుడు, మనోజుడు or మనోభవుడు manasijuḍu. n. Lit: The mind-born. An epithet of Manmadha, మన్మథుడు. మనస్కరించు manas-karinṭsu. v. n. To be inclined. మనఃపూర్తిగాచేయు, మనస్సు ఉంచు. In correspondence మనస్కరించేది denotes 'please to consider the above: this is equivalent to 'yours truly.' మనస్కరించి willingly, మనఃపూర్వకముగా. మనస్కారము manas-kāramu. n. Fixed attention, profound meditation. మనఃపూర్తి, మనఃప్రయత్నము, చిత్తపరిపూర్తి. మనస్కుడు mana-skuḍu. adj. 'Minded;' a word used in compounds, thus సన్మనస్కుడు a right minded man, a good hearted man. దుర్మనస్కుడు an evil minded man. ఖిన్నమసస్కుడయి heart-broken. భిన్నమనస్కులయి being of various minds. ప్రసన్నమనస్కులయి light hearted, pleased. మనస్తాపము manas-tāpamu. n. Mental distress, displeasure, anger, vexation. ఆమెకు మనస్తాపముగానున్నది she is annoyed or grieved at this. మనస్ఫూర్తిగా or మనఃపూర్వకముగా manas-phūrti-gā. adv. Willingly. మనస్వి manasvi. adj. Attentive, fixing the mind upon anything. Intelligent. జాగరూకుడు. Goodhearted. మంచి మనస్సుగల. మనోజ్షము manōgnamu. adj. Agreeable, pleasing, captivating, lovely, handsome, మంజులమైన, సుందరమైన. మనోరంజని manō-ranjani. n. (Lit. that which delights the mind.) The name of a certain flower with a rank smell, apparently a sort of arum. మనోరథము manō-rathamu. n. A wish, desire. ఇచ్ఛ. నామనోరథము తమరు త్వరగా నెరవేర్తురని నమ్మియున్నాను I trust that you will soon grant what I so earnestly wish. మనోమలికితము manō-malikitamu. n. Misunderstanding. మనోహరము manō-haramu. adj. Heart-stealing, i.e., charming, lovely, alluring, captivating, fascinating, ఇంపైన. n. Vermicelli.

(p. 953) manōjñamu or మనోహరము and మనోరథము See under మనస్సు.

(p. 1065) ramyamu ramyamu. [Skt. from రమ్ to sport.] adj. Charming, pleasing, delightful. agreeable మనోహరమైన.

(p. 1080) ruci ruchi. [Skt.] n. Taste, flavour, relish. చవి. Desire, wish, inclination, ఇచ్చ. A ray of sunlight, సూర్యకిరణము. Lustre, light, splendour, రాగము, ప్రభ, కాంతి. రుచించు or రుచియించు ruchinṭsu. v. n. To be agreeable, to be sweet. ఇష్టమగు. అది నాకు రుచింపలేదు I did not like it. 'ఇప్పని నాకున్ సరిపోదు మీకురిచియింపన్ బోలునిప్పట్టునన్.' S. iii. 368. రుచికరము ruchi-karamu. adj. Delicious, fine, sweet, agreeable.చవిగల. సారముగల. రుచిగల or రుచి అయిన ruchi-gala. adj. Tasty, of good flavour, delicious. చవిగల. రుచిచూచు ruchi-ṭsūtsu. v. a. To taste. చవిచూచు. రుచిరము or రుచ్యము ruchiramu. adj. Tasty, sweet, pleasing. Charming, beautiful, మనోహరమైన, చక్కని, ఒప్పిదమైన.

(p. 1095) lakṣmī lakshmi. [Skt.] n. Lakshmi, the wife of Vishṇu, the goddess of prosperity. Wealth, fortune, సంపద. Beauty, splendour. శోభ. Turmeric. పసపు. 'శుభశాశ్వత లక్ష్ములునీకుగలిగెడును.' Rukmāngada. iii. 129. లక్ష్మణుడు lakshmaṇuḍu. n. The younger brother of Rāma. సౌమిత్రి. A fortunate man, శ్రీమంతుడు. లక్ష్మీపతి lakshmī-pati. n. The husband of Lakshmi. లక్ష్మీమనోహరాలు lakshmī-manōharālu. n. A certain kind of rice. H. iv. 158. లక్ష్మీవంతుడు lakshmī-vantuḍu. n. A man of wealth. భాగ్యవంతుడు, సంపదగలవాడు. లక్ష్మీవారము lakshmī-vāramu. n. Thursday, గురువారము, బృహస్పతివారము, బేసవారము.

(p. 1127) vadānyamu vadānyamu. [Skt.] adj. Liberal, generous, munificent. బహుప్రదమైన, మిక్కిలి ఇచ్చునట్టి. Speaking kindly, eloquent. మనోహరముగా మాట్లాడే వదాన్యసైచికి = కామధేనువు. Parij. ii. 130. వదాన్యుడు vadān-yuḍu. n. A liberal man. దాత, కుబేరుడు. One who talks sweetly. మనోజ్ఞముగా మాట్లాడువాడు.

(p. 1307) sarasamu sa-rasamu. [Skt.] adj. Juicy, tasty. Sapid, soft. Good, virtuous. Charming, agreeable, pleasant, elegant, sweet. Jocose, funny, merry. Easy, cheap. రసయుక్తమైన, సుస్వాదువైన, అందమైన, మనోహరమైన, పరిహాసమైన, లలితమైన; చవుకైన. సరసోక్తి a jocose; amusing or agreeable expression. n. A joke, jest, fun, merriment, amusement, sweetness, pleasantry. Cheapness. పరిహాసము, ఉల్లాసము, వినోదము, సారస్యము; చవుక. సరసమాడు to make jokes, to jest. సరిసమాడవద్దు do not jest. సరసము విరసమవును a jest may turn to a strife. సరససల్లాపము jocose talk. ఇప్పుడు బంగారు సరసముగానున్నది now gold is cheap. చెయ్యి సరసము bear's play, a scuffle. 'సరసోరుకాండముల్ సౌకర్యమేపార.' Ila. i. 2. సరసత sa-rasasa. n. Delicacy, taste, sweetness, elegance, brilliancy of thought, beauty of composition. మాధుర్యము, సారస్యము, లాలిత్యము. ఆ సద్యముయొక్క సరసత the sweetness of the verse. 'మేఘరాజులు సరసతమీర దమ్ము సరళవిద్యుల్లతాదీర్ఘతరకటాక్ష.' R. vi. 9. సరసత, అనగా సజలత్వము, లాలిత్యము. సరసముగా sa-rasamu-gā. adv. Jocosely, in joke, humorously. Sweetly, merrily. Cheaply. పరిహాసముగా, సారస్యముగా, ఉల్లాసముగా, చవుకగా. వెల సరసముగానుండినందున as the price was low. సరసయతి sa-rasayati. n. A rhyme not quite precise, but elegant. 'అయహలు చఛజఝశషసలు, నయసన్నుతవళ్లురేచనాపురుషగాన, ప్రియయివియొండొంటికిని, శ్చయముగవళులయ్యె.' Bhima. 71. సరసుడు sa-rasuḍu. n. A gentleman, a man of good taste, an amiable or well behaved man; one easy of access, రసికుడు. సరసురాలు sa-rasu-r-āalu. n. A lady, a woman of elegant manners. రసికురాలు.

(p. 1322) sādhiñcu sādhinṭsu. [Skt.] v. a. To achieve, accomplish, effect, master, overcome, conquer. నెరవేర్చు, సమకూర్చు. v. n. To persist in saying, insist upon, affirm. కార్యము సాధించు to obtain a thing by perseverance. 'ముక్తి సాధింపగలరు.' Vema. 866. ఆ సొమ్మును చెల్లించినాడని సాధిస్తున్నారు they affirm that he paid the money. ఆ యడవిని సాధించిరి they subdued the jungle. సలము (or పగ) సాధించినాడు he wreaked his malice. See సాధకము and సాధనము. వాడు లేదని సాధించినాడు he persistently denied the fact. ఆ అమ్మకము జరగలేదని సాధిస్తాడు he makes it out that the sale never took place. సాధు or సాధువు sādhu. adj. Tame, docile, tractable, gentle, good, not vicious. Pleasing, right, correct, fit, proper. Excellent, eminent. దుష్టుడుకాని, సాత్వికమైన, మనోహరమైన, ఉత్తమమైన, సుబద్ధమైన, మంచి, చక్కని, సాధువైనఆవు a quiet cow. సాధువు sāḍhuvu. n. A good, meek, harmless or gentle person, a good natured or virtuous man, a saint. సాత్వికుడు. మంచివాడు, తిన్ననివాడు. 'సాధులగు పేదవారికి నెగ్గుల్.' M. I. i. 130. సాధ్యము sādhyamu. adj. Possible, attainable, practicable, tractable. సాధింపదగిన. n. The twenty second astronomical Yoga. గ్రహ యోగములలో నొకటి సాధ్యానుస్వారము sādhy-ānusvāramu. n. The changeable sunna (n) which may be inserted according to circumstances, as in అల్లుడు, అల్లుండు, అతడు, అతండు. సాధ్యుడు sādhyuḍu. n. One who is easy, docile, gentle or reasonable. సాధింపదగినవాడు, సులభుడు, మెత్తనివాడు. వీడు సాధ్యుడు వారు అసాధ్యులు he may be mastered but they cannot be mastered. An inferior deity, or demigod. సాధ్వసము sādhvasamu. n. Fear, terror. భయము. సాధ్వి sādhvi. n. A good woman, a chaste wife. పతివ్రత. సాధ్వితుడు sādhvituḍu. n. A saint, a chaste or holyman. ముని.

(p. 1337) su su. [Skt.] n. A prefix (like 'Eu' in Greek, meaning) Good, well, శోభనమైన, మంచి. సుమూహూర్తము a happy hour. సుదినము a lucky day. Much, very much, thoroughly, మిక్కిలి. సుకరము easy. సుకర్మము a good deed, సత్కార్యము, మంచి పని. సుకృతము a good or righteous deed, righteousness, పుణ్యము. సుకుమారము happy. సుగంధి or సుగంధసాల su-gandhi. n. A medicinal drug. Periploca indica. A perfume. fragrance, మంచి పరిమళముగల వస్తువు. సుగుణము an amiable disposition, a virtue or good quality. వానియందు ఒక సుగుణమున్నది he has one good point or quality. సుగుణుడు or సుగుణి a good man, మంచివాడు, సరసుడు. సుచరిత్రుడు a man of a good character, మంచిశీలముగలవాడు. సుచరిత్ర a woman of a good character. సుజనుడు a good man, మంచివాడు. సుతనువు a handsome woman, చక్కనిస్త్రీ. సుతనుడు a handsome or well proportioned man, అవయవసౌష్టవముగలవాడు. సురాత a liberal man, దానశీలుడు. సుదారుణము terrible, horrible, భయంకరమైన. సుదూరము very far, మిక్కిలిదూరమైన. సునిశితము acute, very sharp, అతితీక్ష్ణమైన. సునీతుడు a virtuous man, పుణ్యాత్ముడు. సుపధము a path easy to travel, a good road, మంచిదోవ, సత్పథము. సుపర్ణుడు an epithet of Garaḍa, గరుత్మంతుడు. సుప్రలాపము a good word, మంచిమాట; eloquence, elegant discourse, సువచనము. సుప్రసన్నము well pleased, favourable, clear, clean, కృపాన్వితమైన, నిర్మలమైన, స్వచ్ఛమైన. సుప్రసన్నత delight, clearness, ఉల్లాసము, తేట. 'మనసు సుప్రసన్నత నొందెన్.' Vish. i. 5. సుప్రసిద్ధముగా most celebrated, లోకరూఢిగా. సుబద్ధము correct, true, free from error, నిజమైన; truth, fact, right, నిజము. సుభటుడు a champion, a warrior, రౌతు. సుభాషితము a good word, eloquence an eloquent word, మంచివాక్కు. 'ఆలవిప్రుడాద్విజులోన సుభాషితముంబఠింపగన్.' సుభిక్షము plenty; prosperous, plentiful, (the opposite is దుర్భిక్షము scarcity.) సుభిక్షముగానుండుకాలము a time of plenty. సుమతి good sense, a sound mind: a wise heart, మంచిబుద్ధి, సుద్భుద్ధి. సుమనస్కుడు a good hearted or benevolent man, మంచిమనస్సుగలవాడు. సుమహితము most excellent, దివ్యమైన, సురసము sweet, well favoured, elegant, మధురమైన, సుందరమైన. సురక్షితము well guarded, secure, safe, comfortable, క్షేమమైన, హాయిగానుండే. సురక్షితముగా happily, safely, in a flourishing state, క్షేమముగా, హాయిగా. సురుచిరము beautiful, lovely, engaging, సుందరమైన, రమణీయమైన, మనోజ్ఞమైన. సురూపము handsome well formed. మనోహరమైన. సురూపుడు a handsome looking man. సువచనము a good word, మంచిమాట. M. XVI. i. 107. సువాణి a sweet-voiced lady, మంచినోము. గలన్త్ర నుప్రతను a good vow, మంచినోము సుశ్రావ్యము melodious, చెవులకు మిక్కిలి యింపుగానుండే. సుశ్లోకుడు a celebrated man, సత్కీర్తివంతుడు. M. XIII. iii. 276. సుసంగము good company or society, సత్సహవాసము. సుస్థిరము firm, steady, stable, దృఢమైన, నిలుకడైన. సుస్నాతుడు one who has bathed, స్నానముచేసినవాడు. సుప్నాతుడై having bathed. సుస్నిగ్ధము smooth and soft. మిక్కిలి నున్నని.

(p. 1342) subhaga su-bhaga. [Skt.] n. A pleasing or happy woman. ఇష్టురాలు, భాగ్యవంతురాలు. The cord is bound on the neck of the bride with a blessing that runs as follows, 'మాంగల్యతంతునానేన మమజీవన హేతునా కమఠేబధ్నామి సుభగే త)యంజీవశరదాంశతం.' సుభగము su-bhagamu. adj. Pleasing, gratifying to the eye, beautiful, charming. Beloved, dear; fortunate, auspicious. నేత్రోత్సవమైన, మనోహరమైన, శుభమైన, శోభనమైన. సుభగత su-bhaga-ta. n. Blessedness, auspiciousness; beauty, charm. శోభనత్వము, మోహరత, రమణీయత. సుభగుడు su-bhaguḍu. n. A fortunate man. భాగ్యవంతుడు.

(p. 1345) suṣama sushamu. [Skt.] n. Ewquisite beauty or splendour. అధికకాంతి. మిక్కిలి శోభ. adj. Beautiful, handsome, pleasing. మనోహరమైన, మనోజ్ఞమైన.