(p. 284) kirīṭamu kiriṭamu. [Skt.] n. A crown. కిరీటాకృతి kirīṭ-ākrili. adj. Conical, like a cone. కిరీటి kirīṭi. n. A crowned man: an epithet of the hero Arjuna. కిరీటగాడు kirīta-gāḍu. n. The grey shrike. Laniuslahtora (F.B.I.) కిరీటిపచ్చ kirīṭi-paṭṭsa. n. The oriental emerald, a greenish variety of sapphire. మరకతము.

(p. 359) garuḍuḍu , గరుడి, గరుత్మంతుడు, గరుటామంతుడు or గరుటాలమంతుడు garuḍuḍu. [Skt.] n. The eagle or sovereign of the feathered race. The Brahminy or Maroon-backed kite, Haliastur indus. (F.B.I.) గరుత్మంతుడు. గరుడిరవుతు garuḍi-ravutu. n. Vishnu. గరుడముక్కువాడు a man with a Roman nose. గరుడధ్వజుడు garuḍa-dhvajuḍu. n. An epithet of Vishnu, whose emblem is the kite. గరుడపచ్చ garuḍa-paṭsṭsa. n. An inferior emerald. మరకతము. గరుడపార్వ garuḍa-pārva. n. An eagle-glance. A keen, fearless look, like that of an eagle. గరుడవాస్తు garuḍa-vāstu. n. A certain plan on which some Hindu houses are built. గరుడసరులు garuḍa-sarulu. n. A fine sort of rice. గరుడస్తంభము or గరుడకంబము garuḍa-stambhamu. n. A post erected before a temple, with bells at the top. గరుడాగ్రజుడు garuḍ-āgrajuḍu. n. An epithet of Anura, as being the elder brother of గరుడుడు. గరుడాచలము garuḍā-chalamu. n. The name of a hill in the Cuddapa District: and the subject of a favourite poem. గరుడాశ్వారు garuḍāḷvāru. n. A name for an eagle. A brahminy kite. గరుడాసనము garuḍ-āsanamu. n. Kneeling on one knee: this being the attitude of the griphon Garuda.

(p. 544) tṛṇamu tṛiṇamu. [Skt.] n. Grass, reeds. Corn. A straw, a blade of grass, a reed. A mere trifle. తృణిగ్రాహి tṛiṇa-grāhi. Lit: 'drawing straws,' as amber. A sapphire, నీలము, మరకతము. తృణజలూకము tṛiṇa-jalūkamu. n. The leaping leech, that jumps along, fixing its head and tail alternately. భాగ. 10. స్కం. పూ. తృణజలూకిన్యాయము is an expression like 'a bird in the hand is worth two in the bush,' i.e., Securing one object before trying for another. తృణత tṛiṇata. n. Grassiness. తృణబావము. A bow, ధనస్సు. మరుత్తృణత Indra's bow, i.e., a rainbow. ఇంద్రధనుస్సు A. v. 154. తృణద్రుమము tṛiṇa-drumamu. n. The 'grass-bearing tree,' i.e., a tree belonging to the grass family. తృణధ్వజము tṛiṇa-dhvajamu. n. A bamboo, వెదురు. తృణప్రాయము tṛiṇa-prāyamu. adj. Worth a straw, worthless, contemptible. తృణరాజము the palmyra or the cocoanut tree. తృణశూన్యము tṛiṇa-ṣūnyamu. adj. Having no grass. తృణములేనిది. n. The Jasmine. మల్లె. తృణీకరించు tṛiṇī-karinṭsu. v. a. To look upon (a thing) as grass. To contemn, despise, slight, make light of తృణముగా వెంచు, అలక్ష్యముచేయు. తృణీకారము tṛiṇī-kāramu. n. Contempt, disregard.

(p. 638) navamu naramu. [Skt.] adj. New, కొత్త. n. Praise, స్తోత్రము, పొగడ్త. Nine, తొమ్మిది. నవంనవం ప్రీతిరహోకరోతి (Māgha) every moment presented fresh beauties. నవసంఖ్య the figure nine; viz. which the poets say is the form of a beautiful ear. నవమన్మథుడు a second Cupid. నవసుందరి a second Venus, a rival to Venus. నవకము navakamu. adj. New, fresh, blooming, నూతనమైనది. Nine, తొమ్మిది. n. Freshness, tenderness, మృదుత్వము. Youth. యౌవనము. 'చక్కదనముంబలంబు నవకంబునుశీలము.' Nagnajit. ii. 27. నవగ్రహబిళ్ల nava-graha-billa. n. A brooch set with nine stones (ruby, emerald, sapphire, &c.) sacred to the 'nine constellations.' నవతి navati. n. Ninety. నవధాన్యములు nava-dhānya-mulu. n. The nine sorts of grains, viz., Rice, wheat, Bengal gram, &c. నవమము navamamu. adj. Ninth. తొమ్మిదవ. నవమాలిక. nava-mālika. n. The doubel Jasmine. విర౛ాజి. నవమి navami. n. The ninth lunar day either of the light or dark fortnight. తొమ్మిదవతిథి. నవరంధ్రములు or నవద్వారములు nava-randhra-mulu. n. The nine apertures of the body. నవరత్నములు. nava-ratnamulu. n. The 'nine gems,' a collective phrase: some reckon them as వజ్రము diamond, వైడూర్యము lapis-lazuli (cat's eye.) గోమేధికము agate, పుష్యరాగము topaz, నీలము sapphire, మరకతము emerald, మాణిక్యము ruby, విద్రుమము coral, మాక్తికము pearl. నవరత్నకిరీటము a gemmed crown. నవరత్నము a particoloured or mottled game cock. నవరత్నకంఠి or కంటె a neck jewel set with four or five sorts of stones. నవరాత్రి nava-rātri. n. The 'Navaratri' or nine nights: an annual festival in honour of Durga: also called Dussarah, దసరా. నవరాశికము nava-rāsikamu. n. The rule of nine in Hindu arithmetic, i.e., the double rule of three; Compund Proportion.

(p. 694) pacca paṭsṭsa. [Tel.] n. Lit: Leaf colour. Green, yellowish green, yellow colour, (a leaf being first green, then fading into yellow.) An emerald, మరకతము. Any figure punctured or tattooed into the skin, because it is coloured green. A green plant or tree. cf. 'పైరుపచ్చ' adj. Green, yellow, sallow. (The word పచ్చ radically means Bright, fair-coloured.) పచ్చ పొడుచుకొను to tattoo the skin. ఆకుపచ్చ or హరిదళపచ్చ yellow. కలంకారిపచ్చలు a sort of cloth, or painted chintz. See on పచ్చి. Various shades of green are called కప్పుపచ్చ a still lighter tint, రాతిపచ్చ emerald green, చిలకపచ్చ bright green, మక్కిపచ్చి dirty dark green. వాని కండ్లు పచ్చపారినవి he has the jaundice. వారు ఇప్పుడు పచ్చగానున్నారు they are now in prosperous circumstances. కాపు పచ్చగా నుంటే రాజు చూడలేడు the king cannot bear to see a thriving farmer. పచ్చనరాలు the blue veins. పచ్చగువ్వ a bright yellow green bird; the green pigeon. పచ్చపైకము a good coin. HD. ii. 153. పచ్చకట్లపాము a green snake. పచ్చకన్నులమెకము paṭsṭsakannula-mekamu. n. Lit: The yellow eyed beast, i.e., a lion, హర్యక్షము. పచ్చకర్పూరము paṭsṭsa-karpūramu. n,. Green coloured camphor: crude camphor. This is the name of a brilliant white drug, used to curve the eye, which real camphor injures. It is not in lumps but is a powder. పచ్చకామెరలు paṭsṭsa-kāmerulu. n. Jaundice. పచ్చజిట్ట paṭsṭsa-jiṭṭa. n. The common Iora (a small green and yellow bird.) Ӕgithina tiphia. (F.B.I.) పచ్చజీనువాయి paṭsṭsajīnu-vāyi. n. The Red-headed Bunting, Emberiza luteola. (F.B.I.) పచ్చన or పచ్చదనము. paṭsṭsana. n. Greenness or yellowness. పచ్చని paṭsṭsani. adj. Green, yellow. పచ్చబంగారు yellow or pure gold. పచ్చగానున్న yellow or golden: prosperous, fortunate. పచ్చబ్రాలు paṭsṭsa-brālu. n. Yellow rice, i.e., rice coated with saffron and used to sprinkle over persons on auspicious occasions. పచ్చరెక్క poṭsṭsa-rekka. n. The Indian Bee-eater, Merops viridis. పెద్దపచ్చరెక్క or కొమ్మపచ్చరెక్క pedda-paṭsṭsa-rekka. n. The blue tailed Bee-eater. Meropus philippensis. (F.B.I.) పచ్చవలువదారి paṭsṭsa-valuva-dāri. n. Lit: One who wears a yellow cloth, i.e., Vishṇu, పీతాంబరుడు. పచ్చవారుపవు౛ోదు or పచ్చవార ్వపు౛ోడు paṭsṭsa-vāruvupuḍzōdu. n. Lit: One who rides on a green animal, i.e., the sun or Manmadha. హరిదశ్వుడు, శుకవాహుడు. పచ్చవిలుతుడు. పచ్చవిల్తుడు or పచ్చవిలుకాడు paṭsṭsa-vilutuḍu. n. Lit: The green bow-man, i.e., Manmadha, whose bow is green, being made of a sugar cane. పచ్చారె చెట్టు paṭsṭs-āre-cheṭṭu. [పచ్చ+ఆరెచెట్టు.] n. A large forest tree with a very fragrant flower, Banhenia spicata.

(p. 797) pērozamu, pērōjamu or పేరోదనము pēroḍzamu. [Tel.] n. A kind of sapphire. ఒకవిధమైన మరకతము. 'పేరొ౛ంబుమణుల మొగముట్టు.' స్వా. iv. A kind of inferior precious stone, ఒకవిధమైన క్షుద్రమణి.

(p. 938) makaratamu Same as మరకతము (q. v.)

(p. 946) maṇi maṇi. [Skt.] n. A gem, a precious stone. పచ్చరాయిలోనగునది. A pearl, ముత్తెములోనగునది. In compounds this denotes Unrivalled excellence, as నాయికామణి a woman who is a gem of her sex. వప్రమణి the noblest of Brahmins. సుందరీమణి the loveliest of women. అంగనామణులు lovely women. దినమణి the gem of day, i.e., the sun. నవమణులు nine precious stones, viz. గోమేధికము Onyx, నీలము Sapphire, పగడము Coral, పుర్యరాగము Topaz, మరకతము Emerald, మాణిక్యము Ruby, Carbuncle; ముత్యము Pearl, వైడూర్యము Cat's eye. lapis lazuli; వజ్రము Diamond. మణులుచెక్కిన సంకెళ్లు jewelled fetters, i.e., disguised difficulties. మణికంఠము maṇi-kanṭhamu. n. The Indian Roller, Corracia indica, చాషము, పాలపిట్ట మణికట్టు, మనికట్టు or మణిబంధము maṇi-kaṭtu. [Tel.] n. The wrist; మణికట్లను తెగగొట్టు to cut off the hands. మణికారుడు maṇi-kāruḍu. n. A jeweller. A lapidary, or worker in precious stones. రత్నములు సానబట్టువాడు. మణిపట్టు maṇi-paṭṭu. n. A sort of flowered silk. ఒకవిధమైనపట్టు. మణిప్రవాళము maṇi-pravāḷamu. n. A doggerel verse: or a mixed language, part Sanscrit, part Telugu or Tamil, రెండు భాషలు కలిసిన. ముణిభతు maṇi-phittu. n. A diamond. Lit. 'the ruby cutter.' కలిసిన కవిత్వము. మణిమాల, మణిమాలిక or మణిబిందుమాలికా maṇi-māla. n. An impression left by a bite. దంతక్షతవిశేషము. A necklace. హారము. 'కమనీయమణిమాలికా శశ పదచంద్రరేఖాంకమౌతనూ రేఖతోడ.' T. iii. 126.

(p. 955) marakatamu or మరతకము marakatamu. [Skt.] n. An emerald. పచ్చ, గారుత్మతము, A. i. 3..

(p. 968) māndāḷi māndāḷi. [Tel.] n. A green silk cloth. పచ్చపట్టుచీర. 'సీ జిలుగు పావడమీద జికురధిక్కృతమళిందాళి యొక్క తివ మాందాళిగట్టె.' P. iv. 364. మాందాళిపచ్చ a kind of false emerald. కృత్తిమమరకతము.

(p. 1064) ratnamu ratnamu. [Skt.] n. A jewel, precious stone, gem. మణి. A masterpiece of fine thing, the best of its kind of species స్వజాతి శ్రేష్ఠము, నవరత్నములు the nine precious stones, viz., మౌక్తికము a pearl, పద్మరాగము an emerald, వజ్రము a diamond. ప్రవాళము a coral, మరకతము. an emerald నీలము a sapphire, గోమేధికము an agate. పుష్యరాగము a ruby, వైడూర్యము a cat's eye. అశ్వరత్నము a jewel of a horse, i.e., a noble stead. స్త్రీరత్నము an unrivalled woman. గగనరత్నము the sun, as the gem of heaven. అప్సరోరత్నములు the most lovely of nymphs. రత్నకంబళము ratna-kamba-lamu. n. A carpet. తివాసీ. రత్నగర్భ .ratna-garbha n. The earth; as producing gems. భూమి. 'వైశ్యకన్యకల్ గీరనగింజలాడుతరి క్రిందనునిచిన దివ్యరత్నముల్ పౌరులు ద్రొక్కుచున్ జనగపాతుకొనంధరణీ పురంధ్రికిన్వారకరత్నగర్భయను నామము బెట్టిరి సత్కవీశ్వరుల్.' T. ii. 20. రత్నగర్భుడు ratna-garbhuḍu. n. Kubēra, the god of wealth, కుబేరుడు. The god of the sea, సముద్రుడు. రత్నసానువు ratna-sānuvu. n. An epithet of Mount Meru as having ' gems in its slopes.' మేరుపర్వతము, హేమాద్రి. రత్నాకరము ratn-ākaramu. n. The abode of gems, that is, the ocean. సముద్రము. రత్నావళి ratnā-vaḷi. n. A necklace of gems.

(p. 1384) harinmaṇi harin-maṇi. [Skt.] n. An emerald. పచ్చ, మరకతము.