(p. 24) agāḍu agādu. [H.] n. Discharge, explosion. వేటులేవడము. తుపాకిని అగాదు చేయు to discharge a gun. ఒక అగాదు one volley, or, one shot. తరియను లోహకారకుడు దగ్రత బశ్చిమశైల శృంగముం గురిగొని వేలుపుందెరువు గొప్ప పిరింగిని జామమందుతో గొరలేడువిన్ను మానికవుగుండు ఘటించియగాదు చేసినన్ దరుచుగగ్రమ్ము క్రొంబొగలనంగ జగంబునఁబర్వెచీకటుల్ రసి. 4. ఆ.

(p. 37) aḍḍa aḍḍa. [Tel.] n. A dry measure equal to two manicas. రెండు మానికెలకొలది. సగము కుంచము.

(p. 86) alaṅgamu alangamu. [H.] n. The wall of a fortified place, a rampart, a bulwark. వస్త్రము, కోటగోడ పై భాగము. 'కోటలమీద జుట్టు జని గొప్ప యలంగ పుటిండ్లు చూడియవ్వీటికి నెల్ల.' D. R. vi. 244. 'బంగారపు కోటలతుదంగలుగు మానికపు శృంగములకెక్కుచు నలంగములపైకి చంగుననుదాటుచు.' N. vii. 167.

(p. 440) cadalu ṭsadalu. [Tel.] n. The sky. ఆకాశము. చదలుకాపు ṭsadalu-kāpu. n. A god, a heavenly being. చదలుమానికము ṭsadalu-mānikamu. n. The jewel of the sky, i.e., the sun. చదలేరు ṭsada-l-ēru. n. The heavenly stream, i.e., Ganges. ఆకాశగంగ. Swa. iii. 143.

(p. 516) talamānikamu tala-mānikamu. [Tel.] n. A ruby worn on the head. అలంకారార్థము శిరమునందుంచుకొనే రత్నము. adj. Excellent, శ్రేష్ఠము.

(p. 898) beḍidamu or బేడిదము beḍidamu. [from Skt. భేదితము.] n. Horror, terror, dread, భయంకరత్వము. Cruelty, కఠినత్వము. Evil, కీడు, చెరుపు 'తాను నేననియెడు తప్పులోబెడిదంబు, మానికడు వివేకమహిమదనరి, యూరకున్నవాడు నుత్తమోత్తముడురా.' Vēma. 1027. adj. Horrible, dreadful, terrible. భయంకరమైన, ఘోరమైన. Great. అధికమైన. Hard, కఠినమైన. 'తాకి నరాఘవుండు బెడిదంబగునమ్ములవెల్లిదెల్పనక్కాకు నోర్చివాడు.' Padma. viii. 162. బెడిదముగ beḍidamu-ga. adv. Horribly, dreadfully, terribly. ఘోరముగా. బెడిదుడు beḍi-duḍu. n. A fearful or cruel man. భయంకరుడు, కఠినుడు, బెడిదురాలు bedidu-rālu. n. A fearful or cruel woman.

(p. 899) beḷagu or బెళంగు Same as బెడగు (q. v.) v. a. To cleanse or clean, పరిశుద్ధముచేయు. 'కోరబెళంగనోకుంచెడులేవో.' BD. iii. 840. అనగా గిన్నెను శుద్ధిచేయకపోయినానో; కుంచెడులేవో, నాలుగుమానికెలయినా లేక పోయినవో.

(p. 940) maga maga. [Tel.] adj. Male. మగపోణిమి యెరుగనిది a pure maid. మగలమగడు a phrase meaning the chief of men, a hero. గండరగండడు. 'నయనయుగళివెలి దామరలమ గలమగలై, డాలెగయు.' Swa. iv. 169. మగకరువు want of men. మగటిమి or మగంటిమి magaṭimi. n. Manliness. పౌరుషము, పుంస్త్వము, మగతనము, శౌర్యము. మగడు or మగండు magaḍu. n. A male, a man, పురుషుడు, మగవాడు. A husband, పెనిమిటి. A ruler, a king. రాజు. A hero, a courageous man, శూరుడు 'మగువలుమగలని యెరుగడు.' R. ii. 112. 'మన్నెరాజులకెల్ల మగడనైయుండు, నన్నైనదల చకనాముద్దుకూన.' L. viii. 30. మగతనము maga-tanamu. n. Manliness, potency. పుంస్త్వము, పౌరుషము. మగది magadi. n. The male of any animal. మగనాలు maga-n-ālu. (మగని + ఆలు.) n. A woman whose husband is alive. మగడుగలస్త్రీ. A good woman. మగపాడి maga-pāḍi. n. Courage, manliness, శౌర్యము. మగబీర maga-bīra. n. Malabar Cat-mint. Anisomelos malabarica. మగమానికము or మగరాయి maga-mānikamu. n. A diamond. వజ్రము. మగమానికపువాలు or మగరాతివాలు maga-mānikapu-vālu. n. Indra's thunderbolt. వజ్రాయుధము. మగరూరీ magarūrī. [H.] n. Haughtiness, arrogance. మగలింగము maga-lingamu. n. A common plant called 'the stinker.' Rox. i. 109. మగవాడు maga-vāḍu. n. A man, a male, పురుషుడు. A hero, శూరుడు.

(p. 973) mānikamu mānikamu. [Skt. from మాణిక్యము.] n. A ruby, కెంపు. A diamond, రత్నము. మానికపు mānikapu. adj. Set with gems, jewelled. రత్నఖచితమైన. మానికదారి a prostitute, బోగముది.

(p. 1007) muppiḍi mup-piḍi. [Tel. మూడు + పిడి.] n. A dagger. బాకు. 'పైడిదుప్పటియును మొలముప్పిడియును మణిమేఖలయుబొడ్డుమానికంబు.' KP. ii. 143.

(p. 1023) medikāḷlu medi-kāḷḷu. [Tel.] n. Stilts. మానికాళ్లు.

(p. 1077) rāvu rāvu. [Tel. another form of రాయడు.] n. An honorific title like (Mr.) assumed by Vyāpari Brahmins or by the Velama caste in the North; as రామారావు, కృష్ణరావు, అప్పారావు, మానిక్యరావు. 'తేజీరావు.'

(p. 1170) viḍi vidi. [Tel.] n. A red tint, అరుణకాంతి. Clearness, transparency, brilliancy, నైర్మల్యము, స్వచ్ఛత. Heroism, courage, valour, ప్రతాపము, పరాక్రమము. Anger, క్రోధము. The pods in a cotton fruit, ప్రత్తికాయలోని జెడ. 'విడిగలమానికముంబుత్తడితోడం గూర్చినట్లు.' P.iii. 285. adj. Red, అరుణము. Clear, transparent, స్వచ్ఛమైన, నిర్మలమైన. Separate, distinct, Single, odd, extra, spare, unoccupied, unemployed, loose. ఒంటి, ప్రత్యేకమైన, మిగతగానుండే, పనినుండి విడిచిన. That can be untied, విడువదగిన, 'విడికెంపుపడగగొడుగులు, కడువేడుకశేషు డూన.' N. ix. 219. విడాకు viḍ-āku. (విడి+ఆకు.) n. A loose leaf. Divorce. విడిసం౛ viḍi-sandza. n. The ruddy dawn or evening, ఎర్రసం౛. విడిపుష్పము an unstrung flower. విడిముత్యములు loose pearls. విడిమనిషి a single man, an extra man, one who is unoccupied or unemployed. విడిఆకులు loose leaves, not stitched. విడిఖండువ a single cloth (meaning one of a pair.) విడిపావకోడు one sandal, an odd shoe. విడిపూస an odd bead. విడిమేను naked, దిసమొల. విడియైదువ a loose woman, లంజె. విడికథ a riddle to be solved, విడువదగినకథ. విడికోడె a bullock that is set free from work, పనినుండివిడిచిన కోడె విడి viḍi. (past p. of the verb విడు.) Setting aside, leaving off. విడిచిపెట్టి. adv. Alone, ఒంటరిగా. విడిగానుండే viḍi-gā-nunḍē. adj. Single, unoccupied, unemployed, loose. ఒంటరిగానుండే, మిగిలియుండే, ఒకటి నొకటి చేరకుండా ఉండే. విడిగోలు viḍi-gōlu. adj. Spare, unemployed. మారుపు, పనిలేని. విడిగోలు ఎద్దులు spare bullocks. వఅడు విడి గోలుమీద దున్నును he ploughs with different yokes of cattle in turn. విడిదల viḍi-dala. (విడిది+తల.) n. A halting place. విడియుచోటు, విడిసినచోటు, దండుదిగినస్థలము. 'విడిదలకుపోయినపుడు నీకొడుకులెల్లనాపగా నందునునికడరుగుదెంచి.' M. VI. iii. 70. విడిది viḍidi. n. Halting, విడియుట. A lodging, a residence, దిగుబస. విడిసినచోటు. 'ఈ విడిదింటిలోనీకేలమాయ.' L. iv. 240. విడిదిచేయు viḍidi-chēyu. v. n. To halt, stay, abide, దిగు, బసచేయు, విడిపట్టు viḍi-paṭṭu. (విడిది+పట్టు.) n. A halting place, విడిదిచోటు. A lodging, inn, బస. 'అమర విభుండు చేరి వినయానతుడై విడిపట్టువైజుయంతమునకు జిత్తగింపుమన.' Parij. iii. 76. విడిమట్టు viḍi-maṭṭu. n. A dwelling place, వాసస్థానము, కాపురస్థలము. Also, same as విడిది. విడిమట్టుచేయు viḍi-maṭṭu-chēyu. v. n. To halt, stay, lodge, దండుదిగు, బసచేయు. విడిపడు or విడిపడు viḍi-paḍu. v. n. To separate, విడు, విడబడు. To slip, ౛ారు, To escape, get free, break loose, to shake off (shame), విడిపించుకొను, జంకువిడుచు. విడిపోవు or విడివోవు viḍi-pōvu. v. n. To cease or terminate. తనకుతానే వదలు, విడివడు. విడిముడి viḍi-muḍi. n. Wealth, riches, ధనము, ఐశ్వర్యము, విడియత్తము viḍi-y-attamu. n. The glove or leather worn on the huntsman's arm for the hawk to perch upon. డేగమొదలైనవి కూర్చుండడమునకై వేటకాని చేతికి కట్టుకొనేచర్మము. 'విడియత్తెమునందల యెత్తి చూచుబల్ సాళువమున్ వడింజనుశశంబుపయిన్ విడిచెన్ మహోద్ధతిన్.' Swa. iv. 82. విడివేట viḍi-vēṭa. n. Falconry, డేగవేట.

(p. 1215) veli veli. [Tel.] n. Whiteness, తెలుపు. The outside or exterior, బయట, బాహ్యము. The external surface of the body, దేహముయొక్క బహిఃప్రదేశము. Publicity, బయలుపాటు. Excommunication, or exclusion from caste, బహిష్కారము. మాలో వెలి అనేమాటలేదు excommunication is unknown in our caste. 'వెలికిగోర్కు లెల్లవిడిచిపెట్టి.' Vēma. 791. adj. White, తెల్లని. Outer, outside, external. బైటి, బాహ్యమైన. వెలిగుడారు a tent pitched outside the town. వెలిపొలములు the outlying fields of a village. వెలికొత్తు to drive out. వెలికత్తెరనేల veli-kattera-nēla. a. A land mixed with gravel. కంకరమన్ను కలిసిననేల. వెలికిలు veli-kilu. v. n. To fall on the back,to touch the ground with the back. వీపుక్రిందగు. To lie on the back, వీపు క్రిందుగాపరుండు. వెలకిల velikila. adv. Supine, lying on the back, ఉత్తానముగా. వెలకిలబడు to lie on the back. వెలిగడ veli-gaḍa. n. Dry land. మెట్టనేల. వెలిగారము veli-gāramu. (వెలి+కారము.) n. Borax. బంగారమునకు కాంతితెచ్చే ఒకవిధమైన తెల్లని ఉప్పు. వెలిగిడ్డి veli-giḍḍi. n. The fabulous cow that grants all wishes, కామధేనువు. వెలిగుల్ల veli-gulla. n. A conch shell, శంఖము. 'వెలిగుల్లయు వనమాలయు గలిమియు మానికము మేనగలిగినవేల్పున్' G. iv. 169. వెలిగొండ veli-gonḍa. n. The distant mountain. Same as వెలితిప్ప. వెలిగౌరు veli-gauru. n. The white elephant of Indra, ఐరావితము. వలిచంట్ర The white species of the tree called చండ్ర వెలిచవి veli-ṭsavi. n. Adultery. జారత్వము. వెలితిప్ప veli-tippa. n. The silver mountain, Kailasa. వెండి కొండ, కైలాసము. వెలితుమ్మ the white species of the తుమ్మచెట్టు. వెలిదుక్కి veli-dukki. n. Ploughing land while it is moist with rain. నీళ్లుకట్టకుండావానతడితో దున్నడము. (Opposed to రొంపిదుక్కి.) వెలిపము Same as వలిపము. (q. v.) వెలిపుచ్చు or వెలిపరచు veli-putstsu v. a. To reveal, divulge. బైటబెట్టు, బయలుపరుచు, 'వేదశీర్షమెల్లవెలి బుచ్చగానేల.' Vēma. 214. వెలిపెట్టు See వెలివేయు. వెలిబూడిద veli-būḍida. n. The ashes of cowdung fuel. పిడకనిప్పులబూడిద. వెలిబిత్తరి a certain feat in wrestling. వెలిమాడు exports. లోమాడు imports, goods received. వెలిమావు veli-māvu. n. (Indra's) white horse, (ఇంద్రుని) తెల్లగుర్రము, ఉచ్చైశ్శ్రవము. వెలిమావులు white mares. 'విమలాంబుదముల బూనిన విమానములనదగవెలసి వెలిమావులు.' M. VII. i. 228. 'వేరొక్క వెలిమావువేల్పుదొరకు.' R. i. 46. వెలిమిడి or వెల్మిడి veli-miḍi. (వెలి+మిడుగు.) n. The ashes of cow-dung fuel, ashes, పిడకనిప్పులబూడిద, భస్మము. 'తెలుపులన్నియు మేలుదెలియంగనిసుక వెలిమిడియెముకలు వెసనుప్పుపత్తి.' Madhura Puran. D. page. 78. వెలిమొట్ట veli-moṭṭa. n. A sort of fish, the 'white snout.' వెలిమొట్టలనుదండువల తలార్లకునిచ్చె కొడిసెలపరిహాసకులకు నిచ్చె.' G. i. 111. వెలిమ్రాను veli-mrānu. n. The fabulous tree that grants all wishes, కల్పవృక్షము. వెలియునికి veli-y-uniki. n. Living in a foreign land, పరదేశవాసము. వెలివాడ veli-vāḍa. n. The outer 'street' or shrub of a town in which the pariahs live. బైటనుండేమాలపల్లె, చండాలవాటిక. వెలివాడపని veli-vāāa-pani. n. Cobblers' work. మాదిగపని. 'వెలివాడపని క్రొత్తమలక వాల్గొని నూనెయిడితంగెడాకుగట్టెడు తహతహ.' A. vi. 94. వెలివాడు or వెలివాడవాడు veli-vāḍu. n. An out caste, a pariah. చండాలుడు. మాలవాడు. 'వెలివాండ్రురెపల్లెకు జేరిరయ్యెడన్.' M. xiii. iii. 270. వెలివారు veli-vāru. n. A cordon formed round a hunting place. వేటాడుదోట బయటచుట్టుపారించెడుపోగు. వెలివెరియు Same as వెల్లివిరియు. (q. v.) వెలివిసరు veli-visaru. v. n. To come out, be revealed, be made public, బయలుపడు. వెలివేయు or వెలిపెట్టు veli-vēyu. v. a. To eject or excommunicate from a caste or sect. బహిష్కరించు.

(p. 1225) vēlupu or వేల్పు vēlupu. [Tel.] n. A god or goddess, దేవుడు, దేవత. ఇలోల్పు a god of this world, i.e., a Brahmin. ఇలువేల్పు a patron saint, a genius or household god. వేలుపుటన్ను a goddess. దేవతాస్త్రీ. T. ii. 106. వేలుపుకొలను or వేలుపుటేరు the heavenly stream, the celestial Ganges, ఆకాశగంగ; the river Ganges, గంగ. వేలుపుగాణ a mythological being, a Gandharva, గంధర్వుడు. వేలుపుగిడ్డి or వేల్పుటావు the mythological cow that grants all wishes, కామధేనువు. వేలుపుచెట్టు the divine tree that grants all wishes, కల్పవృక్షము, వేలుపు ౛డదారి the divine ascetic or monk. i.e., Narada, నారదుడు. వేలుపుటొ౛్జ the divine preceptor of Guru, i.e., Brihaspati, నురాచార్యుడు, బృహస్పతి. వేలుపుదాయ an enemy of the gods, i.e., an Asura. వేలుపుబాస the language of the gods, i.e., Sanskrit. వేలలుపుబోనము the food of the gods, i.e., Ambrosia, అమృతము. వేలుపుమల or వేల్పుకొండ the hill of the gods, i.e., Mount Meru. వేలుపుమానికము the diamond of the gods, i.e., the philosopher's stone, a jewel that grants all that may be desired, చింతామణి. వేలుపురేడు or వేల్పుదొర the lord of the gods, i.e., Indra. వేలుపుసాని a fortune teller, సోదెచెప్పునది, దైవజ్ఞ. వేలుపుగౌరు the white elephant of the gods, ఐరావతము. వేలుపులత్రోవ the sky, ఆకాశము. వేలుపుటిక్క heaven, స్వర్గము. వేల్పుదళవాయి the general of the gods, i.e., Kumāraswāmi, కుమారస్వామి. వేల్పుపెద్ద Brahma, బ్రహ్మదేవుడు, సురజ్యేష్ఠుడు. వేల్పువె౛్జు the physician of the gods, i.e., Dhanvantari, ధన్వంతరి. వేల్పుడు vēlpuḍu. n. Worship, పూజ.