(p. 339) kṣama kshama. [Skt.] n. Patience. ఓర్పు. The earth భూమి. క్షమము kshamamu. adj. Able, adequate, fit, appropriate. సమర్థమైన, తగిన. ఈ గ్రంథము శోధక్షమము this book will bear examination. క్షమాపణము kshamāpaṇamu. (for క్షమార్పణము.) n. Pacifying, softening. సముదాయించడము, ఉపశాంతిచేయడము. క్షమించు or క్షమియించు kshaminṭu. v. a. To put up with. ఓర్చు. To pardon మన్నించు. M. VII. v. 122. క్షముడు kshamuḍu. n. One who is able. శక్తుడు.

(p. 654) niyamamu nimayamu. [Skt.] n. An exchange (of things.) వస్తువులమార్పు.

(p. 673) nūrucu , నూర్చు or నురుచు nūruṭsu. [Tel.] v. a. To thrash corn: to tread out grain. మార్పించు the causal of మారు. నూర్పిడి, నురిపిడి, నూరిపిడి, నూరుపు or నూర్పు nūrpiḍi. n. Thrashing. నూర్పిడిమిట్ట a threshing floor.

(p. 716) parighōṣamu pari-ghōshamu. n. Sounding, noise, మ్రోత. Thunder, ఉరుము. పరిచరుడు pari-charuḍu. n. A guard or bodyguard, an attendant, a servant. చౌకిపారాలు జాగ్రతగాచేసే భటుడు. A sentinel, సేననుకాచుభటుడు. పరిచర్య or పరిచారము pari-charya. n. Service, attendance, dependence. సేవ. పరిచరించు pari-charinṭsu. v. n. To serve. పరచర్యచేయు. పరిచారకుడు pari-chārakuḍu. n. A man servant. పరిచారిక pari-chārika. n. A maid servant. పరిచార్యుడు pari-chāryuḍu. n. One fit to be attended on or served. పరిజనము pari-janamu. n. A train of followers, attendants. పరివారము. పరితపించు pari-tapinṭsu. v. n. To grieve. to be sorrowful. పరితాపము or పరీతాపము pari-tāpamu. n. Pain, anguish, sorrow, affliction, సంతాపము. Heat, fever, జ్వరభేదము. Trembling, భయము, కంపము. పరితోషము or పరితుష్టి pari-tōshamu. n. Pleasure, satisfaction, delight, gratification, great joy , మిక్కిలి సంతోషము. పరితోషించు pari-tōshiṇṭsu. v. n. To rejoice greatly. పరిత్యజించు pari-tyajinṭsu. v. a. To abandon, or quit బొత్తిగావిడుచు. పరిత్యాగము pari-tyāgamu. n. Abandonment, quitting, desertion, yielding, relinquishment, giving up. దేహపరిత్యాగము dēha-pari-tyāgamu. n. Dying, giving up life. పరిత్యాగపత్రిక pari-tyāga-patrika. n. A writ of divorce. పరిత్యక్తము pari-tyaktamu. adj. Abandoned. పరిత్యాజ్యము pari-tyājyamu. adj. Fit to be abandoned. పరిత్రాణము pari-trāṇamu. n. Preservation, protection, fostering, రక్షణము. పరిత్రాసుడు pari-trāsuḍu. adj. Afraid, భయము గలిగిన. 'విదళిత జనసంఘమహోగ్ర కల్మష పరిత్రాసున్.' Ved. Ras. iii. 29. పరిదానము pari-dānamu. n. Barter, exchange. వినిమయము, వస్తువులను మార్చుకొనుట. A bribe., పరిదానముపట్టు to receive a bribe. పరిదేవనము pari-dēvanamu. n. A lamentation, విలాపము, కలవరింత. M. II. iii. 35. పరిధానము pari-dhānamu. n. A cloth, or lower garment. కట్టుబట్ట, దోవతి. నిర్ముక్తపరిధాన she who is stripped. పరివక్వము pari-pakvamu. adj. Ripe, mature. Cooked, dressed. పరిపాకము pari-pākamu. n. Maturity, perfection; the fruit or consequence of actions. పరిపాలకుడు pari-pālakuḍu. n. A good protector, cherisher, or patron. చక్కగా కాపాడువాడు. పరిపాలన or పరిపాలనము pari-pālana. n. Protection, patronage. fostering care, government. పరిపాలించు or పరిపాలనచేయు pari-pālinṭsu. v. a. To protect or cherish, to govern or rule. ఆయన రాజ్యపరిపాలన చేయునప్పుడు during his reign. పరిపాలితము pari-pālitamu. అడజ. Well protected or ruled. పరిపూర్ణము pari-pūrṇamu. adj. Complete, full, replete, పరిపూర్తి pari-pūrti. n. Completeness, completion, fullness, satiety, satisfaction. పరిపోషించు pari-pōshinṭsu. v. a. To nourish well, చక్కగా పోషించు. The noun forms are పరిపోషకుడు, పరిపోషణము, పరోపోషితుడు. పరోభ్రమణము pari-bhramaṇamu. n. Wandering, roaming, travelling. పరిభ్రమించు pari-bhraminṭsu. v. n. To travel, roam or wander in all directions. అంతట తిరుగు. పరిమండలము pari-manḍalamu. adj. Perfectly round. అంతట తిరుగు. పరిమండలము pari-manḍalamu. adj. Perfectly round. అంతట గుండ్రమైన. పరిమర్దనము pari-mardanamu. n. Rubbing, grinding, trampling or destroying. పరిమర్దితము pari-marditamu. adj. Rubbed, ground, trampled. పరిమార్జనము pari-mārjana-mu. n. A thorough cleaning or cleansing, అంతట తుడుచుట, పరిశుద్ధము చేయడము. పరిమితము pari-mitamu. adj. Meted, measured, limited. పరిమితి pari-miti. n. A limit పరిమాణము. పరిరంభము, పరిరంభణము or పరీరంభము pari-rambhamu. n. An embrace. అలింగనము. పరిలుతత్ pari-luṭhat. adj. Rolling. పొరలుచుండునట్టి. T. i. 5. పరివట్టము pari-vaṭṭamu. [from Skt. పరివేష్టము.] n. A cloth or head band, used on particular ceremonial occasions at a temple. పరివర్జనము pari-varjanamu. n. Entire abandonment, బొత్తిగా విడుచుట. Killing, చంపుట. పరివర్తితము pari-varti-tamu. adj. Wholly abandoned, బొత్తిగావిడువబడిన. పరివర్తనము, పరివర్తము or పరీవర్తము pari-vartanamu. n. The act of going round any thing, చుట్టివచ్చుట. A return, వెనుకకు తిరుగుట. An exchange, వస్తువుల మార్పు. పరివర్తించు pari-vartinṭsu. v. n. To go round, చుట్టివచ్చు, తిరుగు. పరివాదము or పరీవాదము pari-vādamu. n. Reproach, censure. నింద. M. XI. i. 197. పరివాదిని pari-vādini. n. A lute with seven strings. ఏడుతంతులగలవీణ. పరివారము or పరీవారము pari-vāramu. n. Dependants, a train, or retinue. Those who are about a prince, his escort. పరిజనము. పరివారదేవతలు pari-vāra-dēva-talu. n. Attendant gods. పరివారాంగన a handmaid, a waiting woman. పరివాసితము pari-vāsitamu. adj. Scented, perfumed. Parij. iv. 35. పరివృతము or పరీవృతము pari-vritamu. Encompassed, surrounded. చుట్టబడిన. పరివేషము or పరినెశము pari-vēshamu. n. A halo encircling the sun or moon, గాలిగుడి. పరివేష్టించు pari-vēshtinṭsu. v. a. To surround, or encompass. చుట్టివచ్చు. పరివేష్టనము pari-vēshṭanamu. n. Surrounding. చుట్టివచ్చుట. Also, పరివట్టము (q. v.) పరిశీలన or పరిశీలనము pari-sīlana. n. An enquiry, investigation. శోధనము. పరోశీలించు pari-sīlinṭsu. v. a. To enquire into, investigate, test, examine, మిక్కిలి శోధించు. పరోశుద్ధము pari-ṣuddhamu. adj. Sacred, holy, pure, clean. మిక్కిలి శుద్ధిపొరిదిన. పరోశుద్ధి pari-ṣuddhi. n. Purity, holiness. పరిశోధన or పరి శోధనము pariṣō-dhana. n. An enquiry. మిక్కిలి శోధించుట. పరిశోధించు pari-ṣōdhinṭsu. v. a. To examine well, investigate: to try or search thoroughly, మిక్కిలి శోధించు. పరిశ్రమ or పరిశ్రమము pari-ṣrama. n. Industry, assiduity, thorough acquaintance. పరిశ్రమించు pari-ṣraminṭsu. v. n. To be industrious or diligent. మిక్కిలి కష్టపడు. పరిశ్రాంతము pari-ṣrāntamu. adj. Fatigued, exhausted, harassed. పరిశ్రాంతి pari-ṣrānti. n. Fatigue, exhaustion, harassment. మిక్కిలి ఆయాసము.

(p. 719) parimārcu or పరిమారుచు parimārṭsu. [Tel. పరియ+మారుచు.] v. a. To kill, assassinate. 'చేరువనున్నవృక్షముల జివములం బరిమార్పుచుండు.' Vish. vii. 171.

(p. 756) pirāyiñcu pirāyinṭsu. [H.] v. a. To change, మార్పు. పిరాయింపు pirāyimpu. n. Changing, a change. మార్చడము, మార్పు.

(p. 759) piśitamu piṣitamu. [Skt.] n. Flesh, meat. మాంసము. పిశీతాశనుడు or పిశితాశి piṣit-āṣanuḍu. n. A cannibal, a carnivorous being. 'తూర్పరుణంబుగాదొడగె దుష్టనిశాచరవేళయయ్యెడున్, మార్పుముగాలయాపనమనుర్పక యిప్పిశితాశిబట్టి.' M. I. vi. 235.

(p. 856) phirāyiñcu or పిరాయించు phirāyinṭsu. [H.] v. a. To change, మార్పు. ఫిరాయింపు or పిరాయింపు phirāyimpu. n. A change, మార్చడము.

(p. 881) bāhiramu bāhiramu. [from Skt. బహిః.] adj. Made public, బయలుపడిన, బాహ్యము. Excommunicated, వెలియైన. 'తే వలయునన్న పానముల్ పలుడెరుగుల. నేర్చువిధముననే మొడగూర్చివేడ్క, నున్న నీవుపయోగింపమెల్లకునికి, బాంధవమునకు నీతికి బాహిరంబు.' M. V. iii. 212. బాహిరపోవు bāhira-pōvu. v. n. To become public, or open, బయలుపడు. To faint, to loss the senses. మూర్ఛిల్లు. 'క కావునవంచనబాహిర, పోవకయుండంగమనరిపుంబరి మార్పం, గావచ్చు నేనియట్టిది, నావలపటుగాకతక్కిననువలదు సుమీ.' M. IV. ii. 91. 'అతండు సోలియును బాహిరపోవకతేరియవ్విభుం, గిట్టినిశాత బాణచయకీలతదేహునిజేసె.' M. IX. i.424. బాహిరుడు bāhiruḍu. n. One who is outside, or excommunicated, బాహ్యుడు. 'అటుగాకకర్మఫలలం పటుడనగుదునేని యల్పఫలభోగితమై, నటనిటదిరుగుచు, మోక్షనికటవృత్తికి బాహిరుండగానెకుమారా.' M. XII. i. 73.

(p. 927) bhēdamu bhēdamu. [Skt.] n. Dividing. separating, tearing, rending, breaking, భేదనము. Distinction, difference, variation. వేరిమి. A sort, kind, species. Change, alteration, మార్పు. Disagreement, dissension. నైమనస్యము. R. vi. 8. భేదనము bhēdana-mu. n. Dividing, separating, tearing, breaking, discriminating. భేదించుట. భేది or బేది bhēdi. n. That which breaks or penetrates. A purge, or purging. భేదిమందు a purgative medicine. భేదికరమైన purgative. భేదించు bhēdinṭsu. v. n. To vary, differ, deviate. వేరగు. To split, చీలు. వారిమనసు భేదించినది they now differ in their opinions. v. a. To break, split, divide, separate, pierce. To penetrate a secret, resolve a riddle, explain, open. భేదిలు or భేదిల్లు bhēdilu. v. n. To be rent, as the heart. చీలు, బద్దలగు. To become different, వేరగు. 'భేదిల్లెన్ ధరిత్రీంద్రముల్.' Kasikh. iv. 283. భేదకుడు bhēdakuḍu. n. One who cut or divides. One who sows enmity among friends. భేదించువాడు. భేదితము bhēditamu. adj. Cut or divided, భేదింపబడిన. భేద్యము bhēdyamu. adj. That which can be cut or divided, భేదింపదగినది.

(p. 976) mārakamu or మార్కము mārakamu. [Tel. from మారు.] n. Exchange, మార్పు.

(p. 978) māru māru. [Tel.] v. n. To be changed. మారుపడు. To be transmuted, altered. వ్యత్యయమగు, ఒకటిమరియొకటియగు. ఆరూకలు మారవు that money will not pass. To be ruined, నశించు. n. Opposition, ఎదురు. A time, తడవ, ఆవృతి. ఒకమారు once. ఈమారు this once, or this time. రెండుమార్లు twice. ముమ్మారు thrice. పలుమారు many times. Buttermilk, మజ్జిగ. A course or remove at dinner, రెండవతూరి పెట్టదగిన భోజ్యపదార్థము. మారు. adj. Other, మరియొక. అన్యము. Opposite, opposed, ఎదురైన, ప్రతి. Turned, averted, పెడ. Replying, answering. మారు మనిషి a substitute. మారుమాటు a reply. మారతాళము a false key. మారుమొగము an averted countenance. మారుమూల a bye-place. మారుకొను or మార్కొను māru-konu. v. a. To attack, front, face. ఎదురుకొను. To oppose, to be adverse to. ఎదిరించు. మారుగా māru-gā. adv. Instead of, in lieu of, ప్రత్యామ్నాయముగా. నాకు మారుగా పోయినాడు he went in my place, instead of me. మారుచు or మార్చు māruṭsu. v. a. To change, మారజేయు. మార్పు. మారుపు, మారుదల or మారుపాటు mārpu. n. Changing, మారుట. మార్పు mārpu. n. Exchange, change. A kind of fish. కుండమార్పిళ్లు కూడదు or కుండమార్పులుకూడదు marrying a man's son and daughter with another man's daughter and son, is wrong. మారుతల్లి. మారుడు తల్లి or మారటతల్లి māru-talli. n. A step-mother. సవతితల్లి. మారుతాళము māru-tāḷamu. n. A picklock, a false key. దొంగ బీగము చెవి. మారుతుడు or మార్తుడు māru-tuḍu. n. An enemy plu. మారుతురు enemies, శత్రువులు. మారుపడు māru-paḍu. v. n. To be changed or exchanged. భేదపడు. To disappear, vanish, అదృశ్యమగు. మారుపు mārupu. n. A kind of fish. Russell. 168. 'మారుపులను జరువారికిచ్చె.' G. i. 111. మాతుపెట్టు or మార్పెట్టు māru-peṭṭu. v. a. To oppose. ఎదిరించు మారుబేరగాడు māru-bēra-gāḍu. n. A retail dealer. చిల్లర వర్తకుడు. మారుబేరము māru-bēramu. n. Retail trade. చిల్లరవర్తకము. మారుమనువు māru-manuvu. n. A woman's second espousals. ఆడదానికి రెండవ వివాహము. మారుమనువుది a woman who is married a second time, దిధిషువు, రెండవపెండడ్లాడినస్త్రీ. మారుమగడు a woman's unlawful husband, ఉపపతి, మారుమలయు, మార్మలయు, మారుమసలు or మార్మసలు māru-malayu. v. a. To rival, to match. సరిగా ఎదిరించు. 'నూత్నభానురుచికి మారుమలయుచునున్న శమంతకంబు.' Vish. vi. 263. 'తానునందరకును తత్తత్స్వరూపమానవాకృతులతో మారుమలయుచును.' L. xiii. 130. మారుమాట or మార్మాట māru-māṭa. n. An answer, ఎదురుత్తరము, ప్రతివచనము. మారుమొగము or మార్మొగము māru-mogamu. n. An averted face. పెడమొగము. మారుమ్రోత māru-mrota. n. A echo. ప్రతిధ్వని. మారుమూల māru-mūla. n. The opposite side, ఎదురుమూల. An out of the way corner or retired place మారుమ్రోయు māru-mrōyu. v. n. To echo. ప్రతిధ్వనిచేయు. మారురూపు māru-rūpu. n. A new appearance, a change of form. రూపాంతరము, మారిపోయినరూపు. మారొడ్డు mār-oḍḍu. v. a. To oppose, ప్రతిఘటించు మారువర్తకుడు māru-ṿartakuḍu. n. A retail dealer. చిల్లరవర్తకుడు. మారుమెడ or మార్మెడ māru-meḍa. n. A twisted neck. మెలిపడి పోయన కంఠము. A. iii. 23.

(p. 1012) musamusa musamusa. [Tel. anuk.] n. A buzzing noise, ముసురుటలోనగువానియందగు ధ్వని. Sharp anger, చిరచిరలాడుకోపము. ముసముసమను to fume, to be angry; to rustle, as hair. చిరచిరమను , వెండ్రుకలవల్ల శబ్దముపుట్టు 'ఆరాజు మోముమార్పెట్టుచు ముసముసమనుచు తామసంబునబలికె.' Dab. 139.

(p. 1075) rāma rāma. [Skt. lit. Beautiful.'] n. A woman, స్త్రీ. రామః or రాముడు rāmah. n. Rāma a celebrated hero. This name is also applied to Balarāma and Parasurāma. రామకీర్తన a hymn to Rāma. రామచంద్రుడు or రామభద్రుడు rāma-chandruḍu. n. The glorious Rāma. రామచిలుక rāma-chiluka. n. A species of parrot. రామతమ్మ rāma-tamma. n. A parrot, చిలుక. రామతాడు rāma-tāḍu. n. A gigantic palmyra tree, బ్రహ్మాండమైన తాటి చెట్టు. plu. రామతాళ్లు. రామదాసు or అడవిరామదాసు rāma-dāsu. n. The Black winged Kite, Elanus caculcus. (F.B.I.) రామప్రతాపము or రామమాడ rāma-pratāpamu. n. An ancient gold coin (నిష్కము) weighing ten pagodas. రామఫలము or రామాఫలము rāma-phalamu. n. The great red custard apple called Bullock's Heart or Sweet sop, Anona reticulata. The true Custard apple of the West Indies (Watts.) See సీతాఫలము. రామబాణము rāma-bāṇamu. n. A bookworm (tinea) Lit. the arrow of the hero Rāma; as these worms spare no volume whatever, being indiscriminate in destruction; equivalent to 'the holts of Jove.' పుస్తకములను కొట్టేపురుగు. రామభజన rāma-bhajana. n. Worship of Rama, chanting or reciting the Rāmāyana. రామము rāmamu. n. A large species of deer. పెద్దదుప్పి. రామములక rāma-mulaka. n. A small plant resembling the brinjal with a white fruit. రామరామ rāma-rāma. interj. Alas! alas! రాములు rāmalu. n. plu. A sort of fish. మత్స్యభేదములు. రామవరము or రామవాక్యము rāma-varamu. n. Lit. the word of Rāma, a phrase for a sacred promise, an irrevocable word, absolute truth. 'God's truth.' రామసాగరములు rāma-sāgaramulu. n. plu. A species of rice. వడ్లలోభేదము. రామానుజులు or రామానుజాచార్యులు rām-ānujulu. n. The name of a certain reformer among the Vaishnavites. రామామణి vāmā-maṇi. n. A jewel among women, i.e., a superior woman. స్త్రీరత్నము. రామాయణము rām-āyaṇamu. n. The Rāmāyana, an epic poem of the Hindus, recording the adventures of Rama, the son of Dasaradha. రామార్పణముగా నిచ్చు rām-ārpaṇamu-gān-iṭsṭsu. v. a. To give a solemn donation. రామునిదాడి or రామందాడి rāmuni-dāḍi. n. Lit. Rāma's invasion. An innumerable number అసంఖ్యము. వీధిలో జనులు రామునిదాడిగా తిరుగుచున్నారు the people are going about in the streets in vast crowds.

(p. 1161) vāsi vāsi. [Tel.] n. Difference. తారతమ్యము, భేదము. Greatness, ఆధిక్యము, గొప్పతనము. Profit, లాభము. Fame, renown, ప్రసిద్ధి. Amelioration, improvement in health or quality. స్వస్థము, గుణము. Comparative merits, superiority amongst competitors. Influence. Splendour, glory, celebrity. eminence, honor, lustre. ప్రసిద్ధి. శ్రేయస్సు. 'రఘుశేఖర బల్విలుకాడవౌగు, నీవాసియువన్నె నేడుగనవచ్చె.' R. v. 316. 'వదినెలు తెలిసినవాసి జెడును.' H. i. 138. 'వాపిచెడనతసుకాంతితో UR. iv. 297. వానిఒళ్లు వాసిచేసిరి they cured him. ముఖవాసి fascination, personal influence. వానికి చెయివాసికద్దు he has a lucky hand, he is fortunate in his practice. మాటవాసికిచెప్పినాను I said it without any particular reason. Extent, limit పరిమితి. This is affixed to words denoting fractions thus, అరవాసి one half. కాలువాసి one quarter. Advantage gained in measurement, &c., surplus. ధారణవాసి advantage gained by price. 'ధారణవాసికైరొదల్ బెట్టుచు.' A. vi. 93. టీ వాసి, మార్పుయెక్కువ తక్కువలకొరకు. 'మాయక్కకన్న రాధికయేయెక్కువయైన చానయెరిగింపుమదే యీమమనాయమనెన్నగ ప్రాయమ్మున రాజుబంటువాసిదలంపన్.' Ila. iii. 179. టీ రాజు బంటువాసి, అనగా దొరుకును సేవకునకును ఉండే తారతమ్యము వాసి vāsi. adj. Greater,గొప్ప. Better, either in health or in quality. స్వస్థము, బాగు. అది యిప్పుడు నిండావాసి it is much better now. రోగము వాసియైనది the disease is cured. వారికంటెవీరు వాసి these are better than the other men. వాసికెక్కు vāsi-ekku. v. n. To rise to celebrity, become great, obtain eminence, attain superiority, ప్రసిద్ధినిపొందు 'లోకమువారు మెచ్చగా వన్నెకువాసికెక్కి.' T. ii. 38. 'నీ యుపకారము ముజ్జగంబులన్ వాసికి నెక్కి.' Anirudh. iii. 59. వాసీగా vāsi-gā. adv. Well, properly, fully. చక్కగా. 'కాశీమహిమము మీచేవాసిగవిని సంశయముల నాసితిమిక నీదాసులము.' P. iv. 262. వాసిచేయు vāsi-chēyu. v. a. To ameliorate, cure, make better. స్వస్థముచేయు. వాసితనము vāsi-tanamu. n. Propriety, fitness, యుక్తము. 'సత్యభామా విధేయువలన మరలగొనుటపో వాసితనము.' Parij. iv. 16.